ΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΠΡΙΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ, ΔΕ ΘΑ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΟΤΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ

(ΠΑΡΟΙΜΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ)

Τετάρτη, 29 Σεπτεμβρίου 2010

Τρεις σύγχρονες Γερόντισσες της Κρήτης


Από εδώ

Η αγιασμένη μοναχή Ξένη Παττακού 

Γεννήθηκε το 1878 το Χρωμοναστήρι Ρεθύμνης και κοιμήθηκε, τυφλή και πλήρης ημερών, στην ιερά μονή Σαββατιανών, στο Ηράκλειο, στις 7.8.1995. ["Νεκρός": Στράφηκε στο μοναχισμό όταν η οικογένειά της την εμπόδισε να παντρευτεί τον άνθρωπο που αγαπούσε]. Με το πρόσωπό της συνδέονται αρκετές παραδόσεις περί υπερφυσικών σημείων και εμφανίσεων, όπως ότι, όταν ήταν νέα και ασκήτευε σε ερημικό μέρος, ένας ντόπιος ξεκίνησε από το χωριό του να τη βιάσει (ήταν πανέμορφη). Επέστρεψε όμως άπρακτος και έντρομος, γιατί είδε δύο ένοπλους άντρες (αγγέλους) να φρουρούν την είσοδο του κελλιού της. 
Όπως και οι παλαιοί ασκητές (αλλά και πολλοί από εκείνους που αναφέρονται σ’ αυτή την εργασία), η γερόντισσα Ξένη πολλές φορές αντιμετώπισε το διάβολο καταπρόσωπο με διάφορες μορφές και σώθηκε χάρη στην άμεση επέμβαση, σε όραμα, της Παναγίας.
“Παραισθήσεις από την απομόνωση, τη νηστεία και τις εμμονές”, θα πουν κάποιοι. Δεν μπορώ να βεβαιώσω κανέναν για το αντίθετο –απλώς καταγράφω τις μαρτυρίες, που δεν έχω λόγο να τις αμφισβητήσω, αν και δεν είμαι άγιος για να τις ερμηνεύσω με βεβαιότητα. Η διάκριση των πνευμάτων (να ξέρεις, δηλαδή, από πού προέρχονται τα οράματά σου, να διακρίνεις τα αληθινά από τα ψεύτικα) είναι η «βασίλισσα των αρετών» για τους ορθόδοξους ασκητές, που συχνά αντιμετώπισαν το πρόβλημα της τρέλας ή των διαβολικών δοκιμασιών. Κατά τον άγ. Ιωάννη της Κλίμακος, μόνον οι τέλειοι είναι σε θέση να γνωρίζουν από τις σκέψεις της ψυχής τους «ποία μεν του συνειδότος, ποία δε Θεού, ποία δε δαιμόνων έννοια», όμως «εν δυσίν όμμασιν αισθητοίς φωτίζεται το σώμα, και εν ορατή και νοητή διακρίσει οι οφθαλμοί της καρδίας λαμπρύνονται» (Κλίμαξ, ΚΣΤ΄, Β΄, ο΄).

Προσθήκη "Νεκρού": από τη βιογραφία της, όπως παραδίδεται από τους ανθρώπους του περιβάλλοντός της, φαίνεται ότι ήταν εργάτρια της νοεράς προσευχής, μια αγιασμένη ψυχή που ανήκε στην ορθόδοξη παράδοση των ησυχαστών μοναχών, δηλαδή εκείνων που μαθαίνουν να προσεύχονται διαρκώς  (κάνοντας παράλληλα και τις καθημερινές τους εργασίες), ανοίγοντας έτσι την καρδιά τους προς το Χριστό.

Η γερόντισσα Φιλοθέη Τζαγκαράκη

Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που η σχέση τους με το Θεό έχει ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: σε όνειρα ή οράματα φαίνεται ότι ο ουρανός τούς εμπιστεύεται ιερούς θησαυρούς, με την αποστολή να τους διαφυλάξουν αλλά και να τους αναδείξουν. Η αγιότητά τους είναι ιδιότυπη και οι άνθρωποι τους αγαπούν και τους σέβονται, επειδή έχουν καθαρή και φωτεινή καρδιά, γεμάτη αγάπη –και γι’ αυτό γίνονται «σκεύη εκλογής» και παίρνουν στα χέρια τους τα ιερά κειμήλια. Επιτρέψτε μου να αναφέρω δυο τρεις περιπτώσεις από το Ρέθυμνο της Κρήτης. [...]


Κοντά στο μοναστήρι του προφήτη Ηλία στα Ρούστικα Ρεθύμνης, δίπλα στο ναΐσκο της αγίας Φιλοθέης της Αθηναίας, είναι θαμμένη από το 1975 η μακαριστή μοναχή Φιλοθέη , κατά κόσμον Στυλιανή Τζαγκαράκη, γνωστή ως Χατζίνα, κάτοχος ιστορικού και θαυματουργού σταυρού ευλογίας (μητέρα τεσσάρων παιδιών, μεταξύ αυτών και του π. Σταύρου Τζαγκαράκη, εφημερίου της ενορίας Αγίων Αναργύρων στο προάστιο Περιβόλια του Ρεθύμνου, ο οποίος φυλάσσει τώρα το κειμήλιο αυτό), η ζωή της οποίας σφραγίστηκε από πλήθος θαυμαστών σημείων συνδεδεμένων με τον τίμιο σταυρό που είχε στη φύλαξή της κληροδοτημένο από μια θεία της. 
Το πρώτο και ίσως σπουδαιότερο απ’ αυτά ήταν η ανάσταση του μικρού Σταύρου, όταν, σε ηλικία λίγων μηνών, σκοτώθηκε πέφτοντας απ’ την ταράτσα. Ο θάνατός του πιστοποιήθηκε από γιατρό και ορίστηκε η κηδεία του. Το όνομα Σταύρος το φέρει λόγω του θαύματος που τον επανέφερε στη ζωή. Η συνέχεια ήταν εντυπωσιακή, με αμέτρητους προσκυνητές που ζήτησαν την ευλογία του θαυματουργού κειμηλίου. Η Χατζίνα, λαϊκή τότε και σύζυγος του Νίκου Τζαγκαράκη, αρχικά αντιμετώπισε την αντίδραση του τότε επισκόπου Ρεθύμνης, που άλλαξε όμως στάση κατά την πορεία. 
Μετά το θάνατο του συζύγου της και σε προχωρημένη ηλικία η ίδια έλαβε το μοναχικό σχήμα και το όνομα Φιλοθέη. Εξυπακούεται ότι δεν εκμεταλλεύτηκε οικονομικά τα θαύματα του σταυρού (θεραπείες κ.λ.π.), δε δημιούργησε οπαδούς, δε διαφήμισε τον εαυτό της, δεν έγινε διάσημη παρά μόνο από στόμα σε στόμα, δεν απέκτησε χρήματα ούτε πέρασε τον εαυτό της για αγία.

Για τη Γερόντισσα Φιλοθέη βλ: 1) Η Γερόντισσα Φιλοθέη μοναχή, κατά κόσμον Στυλιανή Τζαγκαράκη (Χατζήνα), Ορθόδοξος Κυψέλη, 2005, και 2) Αννίτας Πιτσιδιανάκη (επιμ.) «Όταν λαός και κλήρος πορεύονται αρμονικά», εφημ. «Ρέθεμνος», Ρέθυμνο Τετάρτη 6.12.2000, σελ. 10.

Προσθήκη "Νεκρού": Από μαρτυρίες ντόπιων, φαίνεται ότι η Γερόντισσα δεν ήταν άγευστη του διορατικού χαρίσματος. Κάποτε κάποια ευσεβής γυναίκα ήθελε να την επισκεφτεί στο μοναστήρι της αγίας Φιλοθέης, αλλά χρειαζόταν 200 δραχμές για ταξί (ή για τη συγκοινωνία) και ο αυταρχικός σύζυγός της αρνιόταν να της δώσει αυτό το ποσόν. Μετά από πολύ αγώνα, τον έπεισε, αφού όμως είχε πληγωθεί και πικραθεί πολύ. Πήγε στη Γερόντισσα και συζήτησαν άλλα θέματα, δεν της είπε για το θέμα με το σύζυγό της. Όταν όμως έφευγε, η Γερόντισσα της έδωσε ένα φάκελο, για να τον δώσει στον άντρα της. Όταν εκείνος άνοιξε το φάκελο, είδε ότι είχε μέσα 200 δραχμές.
Αναλυτικό άρθρο για τη γερόντισσα εδώ.

Η λαϊκή (=όχι μοναχή) Γερόντισσα Αικατερίνη Βασιλάκη (Στεφάναινα)

Ανάλογη πορεία ακολούθησε και η Αικατερίνα Βασιλάκη, γνωστή ως Στεφάναινα, η οποία κατείχε έναν άλλο ιστορικό και θαυματουργό σταυρό, που φυλάσσεται σήμερα στο παρεκκλήσι του Τιμίου Σταυρού, στον ομώνυμο λόφο που δεσπόζει της πόλης του Ρεθύμνου. Ο σταυρός αυτός εκτινάχθηκε, κατά την παράδοση, από το Αρκάδι με την ανατίναξη της πυριτιδαποθήκης στις 9 Νοεμβρίου 1866.

Η Στεφάναινα. Ο σταυρός που φαίνεται να κρατάει μάλλον είναι αποτέλεσμα φωτομοντάζ (είναι κάπως ευδιάκριτο), αφού στην πραγματικότητα ο σταυρός που είχε στη φύλαξή της είναι αρκετά μικρός (όπως και της Χατζίνας).

Κατά καιρούς τον χρησιμοποίησε σε ανατριχιαστικούς εξορκισμούς (η μαζική περίπτωση των Κεραμιανών είναι η χαρακτηριστικότερη) και κάποια στιγμή τον εμπιστεύτηκε στην Εκκλησία του Ρεθύμνου, οικοδομώντας το 1935 τον ομώνυμο ναΐσκο (Τίμιος Σταυρός), όπου και σήμερα φυλάσσεται. 
Για την ανέγερση του ναού αυτού, η μεν Στεφάναινα ονειρεύτηκε δύο καβαλάρηδες που την καθοδήγησαν (και, όταν τους ρώτησε ποιοι είναι, απάντησαν “Στο σπίτι σας θα γεννηθούνε δυο παιδιά που θά ’χουνε τα ονόματά μας” –Γιώργης και Δημήτρης), ο δε ιδιοκτήτης του οικοπέδου έλαβε, επίσης σε όνειρο, εντολή να παραχωρήσει το χώρο παρά τις αντιρρήσεις του - αυτά τα διασώζει η προφορική παράδοση της πόλης του Ρεθύμνου, και, σημειωτέον, είναι πράξεις από τις οποίες κανείς δεν ωφελήθηκε οικονομικά. Η Στεφάναινα βρήκε το σχέδιο του ναού μυστηριωδώς χαραγμένο στη θέση όπου βρίσκεται, σαν απάντηση στην ανησυχία της για το πόσο μεγάλο έπρεπε να τον κάνει. Η ίδια πέθανε το 1956, ενώ η κόρη της Γαλάτεια υπηρετεί ακόμη και σήμερα, υπερήλικας, το προσκύνημα του Τ. Σταυρού. [Σημ: η λαϊκή γερόντισσα Γαλάτεια κοιμήθηκε γύρω στο 2005].

Βλ. σχετικά Κωνσταντίνου Α. Κωστουράκη, Κοινωνικά Θέματα, Ο Εχθρός - Τα Κεραμιανά, Θεσσαλονίκη 19822, σελ. 27-30. Για τη μετέπειτα πορεία του σταυρού της Στεφάναινας βλ. Τμήματος Β1 του 1ου Γυμνασίου Ρεθύμνης (συντον.-επιμ. Κων. Ηλ. Παπαδάκη), Ο Λόφος του Τιμίου Σταυρού της πόλης μας χθες και σήμερα, Ρέθυμνο 1994, και π. Ιω. Πίτερη, Θαύματα του Τιμίου Σταυρού, Ρέθυμνο 1989.

Δες και: Άγιοι ασκητές και γεροντάδες στην Κρήτη
Ο σύγχρονος άγιος του Δυτικού Ρεθύμνου

5 σχόλια:

Μυρμιδόνας είπε...

Καλημέρα Νεκρέ για τον Κόσμο,

υπάρχει "Λαικη Γεροντισσα";

Μηπως υπαρχει αδερφέ και "Λαικός Μοναχός";

Επισης ενα άλλο πολυ μεγαλο σου λαθος, ειναι οτι ΑΝΑΚΗΡΥΣΣΕΙΣ, απο μονος σου Μοναχους σε ΑΓΙΟΥΣ - πριν μιλησει η Εκκλησια!

Ολοι αυτοι οι Μοναχοι που αναφερεις ειναι Αγιοι - ομως γιατι βιάζεσαι;

Επομενως, τις επόμενες αιτήσεις αγιοποιησης Μοναχων και Ασκητων να μην της στέλνουνε ουτε στην ΑΡχιεπισκοπή Αθηνών αλλά ουτε στο Πατριαρχειο Κπολης...αλλα σε σενα αδερφε, σύμφωνοι;

Μυρμιδόνας

ΝΕΚΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ είπε...

Φίλτατε,
Σ' ευχαριστώ για την κριτική σου, την οποία δέχομαι ευχάριστα. Δεν αντιλέγω στους προβληματισμούς σου. Όλοι κάνουμε λάθη από υπερβάλλοντα ζήλο.
Μόνο τούτο: πιστεύω πως είναι δόκιμος ο όρος "λαϊκός γέροντας", τον οποίο έχω πάρει από το "Γεροντικό του 20ού αιώνος" του Κλείτου Ιωαννίδη. Εκεί αναφέρεται & στο αγιασμένο λαϊκό Παναή Χατζηιωνά (πνευματικό δάσκαλο της Λύσης Κύπρου), που τον χαρακτηρίζει "Γέροντα" ο αρχιμανδρίτης π. Γαβριήλ της ιεράς μονής Κύκκου (σ. 393 εξ.). Το ίδιο και το λαϊκό Μισαήλ, "Γέροντα" του Γέροντα Ιερώνυμου της Αίγινας (σ. 515).
Γέρων = πνευματικός διδάσκαλος. Δεν έχει σχέση αν είναι μοναχός, ιερέας ή λαϊκός. Κάνω λάθος; Μπορεί.
Αιτήσεις αγιοποιήσεως δεκτές (πλάκα κάνω).
Ευχαριστώ και πάλι.

Μυρμιδόνας είπε...

Συγγνωμη Νεκρέ για τον Κόσμο που σου μιλησα πιο πανω αυστηρά.

Ξερεις ομως τι γινεται;

Επειδή ζουμε σε 'πονηρες εποχες' - δικαιουμαι και εγω να ανοιξω ενα δικο μου ιστολογιο και να αγιοποιώ όποιον επιθυμω;

π.χ. πεθανε ο πρωην ΑΡχ/σκοπος Χριστοδουλος. Για μενα ειναι αγιος!

Λοιπον; Να δημοσιεύω άρθρα με τον παχυλο τίτλο:

"Ο Αγιος μακαριστος Αρχιεπισκοπος Αθηνων και πασης Ελλαδος";

******************************

Για το "λαικο Μοναχό" ηθελα να πω το εξης:

Δικαιουμαι εγω, να ζω μεσα στον κοσμο, να ειμαι λαικος, να μην επιθυμω να παω σε Μοναστηρι, και να το 'παιζω' μοναχος - ειδικα αν ασχολουμαι και με τα 'θεολογικα';

Οποιος με ρωταει, θα του απανταω:

"εγω ειμαι μοναχος, αλλα οχι του μοναστηριου, αλλα του κοσμου. Ειμαι λαικος μοναχος εγω" ;

Ηθελα να πω Νεκρέ, ας μην μπερδευουμε και αλλο τα πραγματα, απο ότι ειναι ήδη μπερδεμενα.

Και παλι συγγνωμη για τον απότομο τροπο που σου μιλησα.

Μυρμιδόνας

ΝΕΚΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ είπε...

Όχι, όχι, καθόλου δε μίλησες απότομα. Έχεις μάλιστα απόλυτο δίκιο σ' αυτό που γράφεις για τους παχυλούς τίτλους κ.τ.λ. Σ' αυτό (και αλλού) είμαι άφρων και πρέπει να κρίνομαι δημόσια, όπως δημόσια γράφω. Δεν έχω πρόβλημα - όταν μάλιστα η κριτική είναι με σιγουριά καλόπιστη και ευγενής, όπως η δική σου και άλλων αδελφών.
Πάντως, δε μίλησα για "λαϊκό μοναχό" (που φυσικά είναι οξύμωρο, κοινώς "κουφό"), αλλά για "λαϊκό γέροντα".
Όπως ένας απλός μοναχός, μη ιερέας, μπορεί να είναι γέροντας (=πνευμ. οδηγός) πολλών, μπορεί να είναι κι ο λαϊκός. Ούτε μοναχός θεωρείται ούτε παπάς - άλλο τό 'να, άλλο τ' άλλο.
Ειδάλλως, πώς πρέπει να ονομάσουμε τους αγιασμένους (και ασκητές) που ζουν στον κόσμο και καθοδηγούν πολλούς πιστούς; Συχνά λέμε "ο παππούς" ή "η γιαγιά" τάδε. Ε, εντάξει. Μ' αρέσει αυτό, αλλά πιο δόκιμο θεωρώ το "γέροντας".
Γνώμη μου, όπως είπα. Υπόκειται σε κρίση.
Ευχαριστώ - καλή κι ευλογημένη συνέχεια.

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ είπε...

Αν μου επιτρέπετε μια μικρή συμβολή στον ωραίο σας διάλογο.

Ο π.Κάλλιστος Ware αναφέρει:
"...το λειτούργημα του Γέροντα σε καμιά περίπτωση δεν ταυτίζεται με το λειτούργημα του εξομολόγου. Ο Γέροντας δίνει τη συμβουλή του όχι μόνο κατά την εξομολόγηση, αλλά και σε κάποιες άλλες περιπτώσεις. Και ακόμη, ενώ ο εξομολόγος πρέπει να είναι οπωσδήποτε ιερέας, ο Γέροντας μπορεί να είναι ένας απλός μοναχός ή μοναχή, ακόμη και ένας λαϊκός ή λαϊκή ' διότι στην Ορθόδοξη Παράδοση υπάρχουν πνευματικοί πατέρες και πνευματικές μητέρες".

(Κάλλιστου Ware, The Inner Kingdom, μετάφραση: Κ. Καρακόλη -παρατίθεται στο βιβλίο "Το χάρισμα της διάκρισης",εκδ. Ι. Ησυχαστηρίου Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, Μήλεσι 2011,σελ.75).