ΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΠΡΙΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ, ΔΕ ΘΑ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΟΤΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ

(ΠΑΡΟΙΜΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ)

Πέμπτη, 21 Φεβρουαρίου 2019

Ο Άδης και οι κακοδοξίες γύρω από αυτή την έννοια



Η κάθοδος του Κυρίου στον Άδη, Πρωτάτο, Άγιο Όρος (από εδώ)

Μιχάλης Μαυροφοράκης
ΟΟΔΕ
Κλικ:
 
1. Σύνδεση με τις προηγούμενες μελέτες

2. Οι θέσεις των Μαρτύρων του Ιεχωβά περί Άδου

3. Η σύγχυση των ξενόγλωσσων στις έννοιες του Άδη και της Κόλασης

4. Η συκοφαντία από τους Μάρτυρες του Ιεχωβά

5. Η παραπλάνηση με τον ορισμό

6. Αναίρεση του παραπλανητικού ορισμού

7. Η απάτη αναίρεσης ψευδών θέσεων στη θέση της αληθινής


Β΄ Μέρος

1. Σύνδεση με τα προηγούμενα

2. Τι λένε τα αξιολογότερα λεξικά για τη λέξη: Άδης

3. Θεολογική προσέγγιση του θέματος του Άδη


Συμπλήρωμα

Όταν η Εκκλησία μιλάει για το θάνατο… 
 
Τα πνεύματα των νεκρών και εμείς
 
Η κατάργηση του θανάτου - Αποχαιρετώντας τα παιδιά μας για τον Ουρανό…
 

Η Αγία Γραφή για τη μετά θάνατον ζωή των ψυχών
 

Και βέβαια θ' αναστηθούμε!
 

«Ευ ζην, ευ θνήσκειν» 

Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 2019

π. Ευάγγελος Γκανάς, O χριστιανισμός ως έσχατο εξιλαστήριο θύμα


 
[Εισήγηση του π. Ευαγγέλου Γκανά κατά την παρουσίαση του βιβλίου του Ρενέ Ζιράρ, Βία και Θρησκεία: Αιτία ή αποτέλεσμα; μετάφραση Αντώνιος Καλατζής, εκδόσεις Νήσος, Αθήνα 2017, Άγιος Παύλος (Αγγλικανική Εκκλησία Αθηνών) 30/11/2018]

Ένα παράθεμα, κάπως εκτενές, το οποίο δεν προέρχεται από τον Ζιράρ, θα μας βάλει στο θέμα:

«Επιτρέψτε μου… να επαναλάβω πως ο Θεός, ενώ πάντα υπήρξε ένα πρόβλημα, τώρα είναι το πρόβλημα… Όταν μιλάμε για συμμαχία πολιτισμών, σκεφτόμαστε ειδικά τους χριστιανούς και τους μουσουλμάνους, αυτούς τους εχθρούς αδελφούς που εναλλάσσονται, στη διάρκεια της Ιστορίας, μια ο ένας, μια ο άλλος, στους τραγικούς και κατά τα φαινόμενα ατέρμονους ρόλους του δήμιου και του θύματος. Επομένως, είτε το θέλουμε είτε όχι, ο Θεός ως πρόβλημα, ο Θεός ως εμπόδιο στη μέση του δρόμου, ο Θεός ως πρόσχημα για το μίσος, ο Θεός ως φορέας διχόνοιας… Αυτό το Θεό δεν μπορούμε να τον ξεριζώσουμε απ’ τα κεφάλια μας, δεν το μπορούν καν οι άθεοι, μεταξύ των οποίων με συγκαταλέγω. Τουλάχιστον όμως ας τον αμφισβητήσουμε... Ας αμφισβητήσουμε αυτή την επινόηση, ας λύσουμε αυτό το πρόβλημα, ας αναγνωρίσουμε έστω πως υπάρχει. Προτού τρελαθούμε όλοι. Κι έπειτα — ποιος ξέρει; — ίσως υπάρξει τρόπος ώστε να μη συνεχίσουμε να σκοτωνόμαστε μεταξύ μας». 

Και λίγο παρακάτω ο ίδιος συγγραφέας θα δει τον Θεό της Βίβλου ως τον αποχρώντα λόγο της απάνθρωπης πολιτικής του σύγχρονου κράτους του Ισραήλ απέναντι στους Παλαιστινίους: «Καταλαβαίνουμε καλύτερα τον βιβλικό θεό όταν γνωρίζουμε τους οπαδούς του. Ο Ιεχωβάς, ή Γιαχβέ, ή όπως τον λένε, είναι ένας θεός μνησίκακος κα άγριος που οι Ισραηλινοί κρατούν διαρκώς επίκαιρο».

Ο συγγραφέας των παραπάνω γραμμών δεν ανήκει στους κάπως μονόχνωτους και δίχως επαρκή φιλοσοφικά εύσημα συγγραφείς που απαρτίζουν το ρεύμα των λεγόμενων Νέων Αθεϊστών, τους Ditchkins, όπως συμπτύσσει και παρωδεί τους Dawkins και Hitchens ο Terry Eagleton. Οι γραμμές που σας διάβασα ανήκουν στον διάσημο για την φαντασία του και βραβευμένο με Νόμπελ Λογοτεχνίας Ζοζέ Σαραμάγκου και προέρχονται από ένα βιβλίο των τελευταίων χρόνων της ζωής του που βρίθει από καθ’ όλα ειλικρινείς εκκλήσεις για καλοσύνη, δικαιοσύνη και συμπόνια. Με αυτή τη σειρά προτίμησης, όπως ο ίδιος δηλώνει.

Τα προέταξα για να δείξω πόσο έντονα μπορεί να διαβρώσει και τις ευγενέστερες και πιο ευφάνταστες συνειδήσεις η άποψη πως μια ανθρωπότητα απαλλαγμένη από το προπατορικό αμάρτημα της προσκόλλησης στη θρησκεία, και δη την ιουδαιοχριστιανική παράδοση, σίγουρα θα έχει ωφεληθεί πολλαπλά, αν δεν έχει αγγίξει την ίδια την ουτοπία επί της γης. Αρκεί, λοιπόν, μονάχα οι απλοί και ανεπιτήδευτοι άνθρωποι να παραμείνουν ελεύθεροι από το καταθλιπτικό βάρος της θρησκείας.

Τέτοιες τοποθετήσεις, οι οποίες δεν αποτελούν καθόλου την εξαίρεση στους μοντέρνους και μεταμοντέρνους καιρούς που ζούμε, φανερώνουν πόσο μεγάλο είναι το επίτευγμα το Ρενέ Ζιράρ, ακόμα και όταν αποτυπώνεται με τον πιο μινιμαλιστικό τρόπο, όπως συμβαίνει στο μικρό αυτό βιβλίο που σήμερα παρουσιάζουμε.

Από τα πολλά θέματα στα οποία ανοίγεται το πολύπλευρο έργο του Ζιράρ, του οποίου το βιβλίο που παρουσιάζουμε συνιστά μια χρησιμότατη σύνοψη, επιλέγω να ασχοληθώ με ένα μόνο που φέρει όμως δυο όψεις: το εξιλαστήριο θύμα ως σταθερό τοπόσημο της αρχαίας οδού των ασεβών και τον χριστιανισμό ως έσχατο εξιλαστήριο θύμα. Κάνω αυτή την επιλογή όχι γιατί εμφορούμαι από διάθεση απολογητική, αλλά γιατί το θεωρώ θέμα ιδιαίτερα για την αυτοσυνειδησία της εποχής μας. Και θα αναφερθώ σ’ αυτό χρησιμοποιώντας ως επί το πλείστον λόγια του ίδιου του Ζιράρ.

Το εξιλαστήριο θύμα

Γράφει ο Ζιράρ: «[O]ι αρχαϊκές θρησκείες δεν είναι (ή καλύτερα: ήταν) με κανέναν τρόπο η αιτία της βίας, αλλά από τη μια πλευρά ήταν επακόλουθα αυτής της βίας και από την άλλη προσέφεραν προστασία από αυτή. Για τις μεγαλύτερες περιόδους της ιστορίας και της προϊστορίας μας οι αρχαϊκές θρησκείες βοήθησαν τις ανθρώπινες κοινότητες να επιβιώσουν από την ίδια τους τη βία. Οι αρχαϊκές θρησκείες είναι κατά βάση ο συνδυασμός θυσιών και απαγορεύσεων. Οι απαγορεύσεις απέτρεπαν την άμεση βία, αλλά συχνά αποδεικνύονταν μη δραστικές και γι’ αυτόν τον λόγο οι αρχαϊκοί πολιτισμοί κατέφευγαν στη δεύτερη γραμμή άμυνάς τους: τη θυσία… Πίστευαν εσφαλμένα ότι ήταν οι θεοί αυτοί οι οποίοι έπρεπε να εξευμενιστούν και όχι η ίδια τους η κοινότητα». Την αλήθεια αυτή αποτυπώνει με διαύγεια και εμβρίθεια και το κλασικό έργο του Walter Burkert Homo Necans, έργο με το οποίο ο Ζιράρ βρίσκεται σε διάλογο, και το οποίο σχετικά πρόσφατα μεταφράστηκε και στη γλώσσα μας.

Κατά τον 19ο αιώνα οι μελετητές της συγκριτικής θρησκειολογίας έδιναν μεγάλη έμφαση στις εντυπωσιακές, όπως θεωρούσαν, ομοιότητες ανάμεσα στη Βίβλο και τους μύθους από όλο τον κόσμο κι αυτό τους οδηγούσε στο βιαστικό και επιπόλαιο συμπέρασμα πως η Βίβλος δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μια συλλογή μύθων παρόμοια με κάθε άλλη. 

Κατά τον Ζιράρ, όμως, μπορεί μεν όλες οι θρησκείες να αποσκοπούν στον περιορισμό της βίας, αλλά μονάχα ο ιουδαιοχριστιανισμός αποκαλύπτει τον βαθύτερο μηχανισμό της βίας και δημιουργεί έτσι τις προϋποθέσεις για την εξουδετέρωσή του θέτοντας τα προγενέστερα θρησκευτικά συστήματα στο περιθώριο:

«Όλες οι θρησκείες αποτελούν κατά κάποιο τρόπο νίκες απέναντι στη βία». «Όταν εισχωρεί [όμως] ο χριστιανισμός τα μυθικοτελετουργικά συστήματα παρακμάζουν και εκλείπουν». Με άλλα λόγια: εισερχόμαστε στην εποχή Μετά Χριστόν, όρο που χρησιμοποιούμε χωρίς να συνειδητοποιούμε το εύρος της σημασίας του. 

Στους ποικίλους αυτούς θρησκευτικούς μύθους η λύση που προκρίνεται όταν η μιμητική αντιπαλότητα πυροδοτεί τη βία είναι να επικεντρώνεται το φονικό μίσος σ’ ένα εξιλαστήριο θύμα, το οποίο αναλαμβάνει, ως αποδιοπομπαίος τράγος, την ενοχή και θυσιάζεται προς χάριν της κοινότητας. Με τα λόγια του Καϊάφα προς τους Ιουδαίους, τα οποία ο Ζιράρ συχνά-πυκνά μας υπενθυμίζει, όταν αναφέρεται στην περίπτωση του Ιησού: «Συμφέρει ένα άνθρωπον αποθανείν υπέρ του λαού» (Ιω. 18, 14).

Ο Ιουδαϊσμός, αρχικά, (ας θυμηθούμε τον Ισαάκ, τον Ιωσήφ, τον Ιώβ) και ο χριστιανισμός, εντέλει και εναργέστερα, αποκαλύπτουν πως τα θύματα της συλλογικής βίας είναι αθώα. Η λέξη Παράκλητος, που αποδίδεται στο Πνεύμα του Θεού, είχε ως αρχική σημασία τον δικηγόρο υπεράσπισης στο δικαστήριο, αντιθέτως με τον Διάβολο που σήμαινε τον κατήγορο ενός δικαστηρίου. Ο Παράκλητος μαρτυρεί για την αθωότητα των θυμάτων ενώ ο Διάβολος εμμένει στην ενοχή και στη δίκαιη, άρα, καταδίκη τους.

«Η Ανάσταση δεν είναι απλώς και μόνο θαύμα, υπερφυσικό φαινόμενο, καταστρατήγηση των φυσικών νόμων, είναι το θεαματικό σημάδι της εισόδου στην παγκόσμια σκηνή μιας δύναμης ανώτερης από τις μιμητικές εξάρσεις. Αντίθετα απ’ αυτές, την εν λόγω δύναμη δεν τη διακρίνει κανένα παραισθησιακό ή κίβδηλο στοιχείο. Αντί να παραπλανεί τους πιστούς, τους δίνει τη δυνατότητα να καταλάβουν αυτό που δεν διέκριναν προηγουμένως και να ψέξουν εαυτούς για την αξιοθρήνητη παρελθοντική φυγομαχία τους, να παραδεχτούν την ενοχή τους εξαιτίας της συμμετοχής τους στη μιμητική έξαρση με στόχο τον Ιησού».

Κάθε άνθρωπος υπεισέρχεται έτσι στη θέση του αποστόλου Παύλου όταν στην πορεία προς τη Δαμασκό ανακαλύπτει πως διώκει τον Ιησού. «Είμαστε όλοι συνένοχοι στη Σταύρωση μόνο και μόνο επειδή ζούμε σε έναν κόσμο που δομείται πάνω σε μιμητικές και τελετουργικές διαδικασίες, από τις οποίες όλοι μας επωφελούμαστε εν αγνοία μας».

Εντελώς ανάλογα ο απόστολος Πέτρος ενώ αρχικά χρησιμοποιεί το μαχαίρι του νομίζοντας πως έτσι θα υπερασπιστεί τον Ιησού, που απειλείται από την ανθρώπινη βία, πολύ σύντομα καταλήγει να τον προδώσει ο ίδιος.

«Η Ανάσταση διδάσκει στον Πέτρο και τον Παύλο, καθώς και σε όλους τους πιστούς που έπονται, πως κάθε οχύρωση πίσω από την ιερή βία ισοδυναμεί με βία κατά του Χριστού. Ο άνθρωπος δεν πέφτει ποτέ θύμα του Θεού, ο Θεός είναι πάντοτε θύμα του ανθρώπου».

Ο χριστιανισμός ως εξιλαστήριο θύμα

Κατά φαινομενικά παράδοξο τρόπο ο Ζιράρ πιστεύει πως η εποχή μας είναι μακράν η καλύτερη, αλλά και η χειρότερη κάθε άλλης εποχής. Η χειρότερη, γιατί καμία άλλη δεν μέτρησε περισσότερα θύματα. Η καλύτερη, γιατί ποτέ η μέριμνα για τα θύματα δεν ήταν πιο εμφανής. Ταυτοχρόνως όμως η μέριμνα για τα θύματα λειτουργεί και ως όπλο στη δημόσια σφαίρα καθώς ποτέ στην ιστορία οι άνθρωποι δεν αφιέρωσαν περισσότερο χρόνο επιτιθέμενοι ο ένας στον άλλο αντικαθιστώντας τα όπλα με τη μνήμη των θυμάτων. Μονάχα εντός ενός χριστιανικού κόσμου κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει δυνατόν. 

Ο Ζιράρ θεωρεί πως οι δυτικές κοινωνίες στο βαθμό που αποδέχονται, άλλοτε συνειδητά, αλλά συνήθως ασυνείδητα, τη (μετα)νιτσεϊκή κληρονομιά βρίσκονται σε μια παράδοξη θέση. Ενώ ονομαστικά υπερασπίζονται τα θύματα στην πραγματικότητα επιλέγουν ένα νέο εξιλαστήριο θύμα, τον χριστιανισμό, στον οποίο αποδίδουν, όπως είδαμε και στην περίπτωση του Σαραμάγκου, πλήθος δεινών, εξάγοντας το κατ’ αυτούς αναντίρρητο συμπέρασμα πως ένας κόσμος χωρίς τον χριστιανισμό θα ήταν ένας κόσμος σαφώς καλύτερος, ένας κόσμος ακόμα πιο φιλόξενος και φιλικός προς τα θύματα, ίσως ακόμα-ακόμα ένα κόσμος δίχως καν θύματα. 

Ο Ζιράρ ονομάζει αυτή την πνευματική τάση, που τοποθετεί τον χριστιανισμό στη θέση του έσχατου εξιλαστήριου θύματος, «άλλο ολοκληρωτισμό» της αριστεράς. Πιο συγκεκριμένα γράφει: «Η βασική στρατηγική αυτού που χαρακτηρίζω ως «άλλο ολοκληρωτισμό» της αριστεράς συνίσταται στην ανακήρυξη ως θυμάτων της κοινωνίας όλων αυτών που η συμπεριφορά τους, οι πράξεις τους και οι πεποιθήσεις τους αποτελούν αμαρτία με βάση τις θεμελιώδεις αρχές της εκκλησίας».

«Στην αρχή θρηνούμε τα θύματα τα οποία αλληλοκατηγορούμαστε ότι πλήξαμε ή αφήσαμε να πληγούν. Κατόπιν θρηνούμε την υποκρισία κάθε θρηνολογίας. Τέλος, θρηνούμε το χριστιανισμό, απαραίτητο αποδιοπομπαίο τράγο αφού δεν υπάρχει τελετουργία δίχως θύμα και, στις μέρες μας, το θύμα είναι πάντοτε αυτός: είναι the scapegoat of last resort, και σε έναν τόνο ευγενούς θλίψης διαπιστώνουμε ότι δεν έκανε τίποτα για να «λύσει το πρόβλημα της βίας»».

«Στην ουσία πρόκειται περί της επιθυμίας να απωθηθεί μια για πάντα η ιουδαιοχριστιανική σκέψη. Αυτή η επιθυμία εκφράζεται σε τελείως διαφορετικές παραλλαγές. [Η χειρότερη εξ αυτών είναι η] σημερινή καταδίκη του μονοθεϊσμού από ανθρώπους που ούτε καν πιστεύουν στον Θεό, εκτός από τη στιγμή που τον καθιστούν υπεύθυνο για τη δική τους βιαιότητα… Καθιστούμε το θείο το μοναδικό και αποκλειστικό εξιλαστήριο [θύμα], για να το συκοφαντήσουμε»

Η στρατηγική αυτή υποτίθεται πως καταλήγει σε μια ολόπλευρη αντιπαράθεση με τον μονοθεϊσμό, ο οποίος γίνεται αντιληπτός ως πηγή της μισαλλοδοξίας και βασική αιτία της έλλειψης ανεκτικότητας, στην πραγματικότητα όμως αντίπαλος είναι η ιουδαιοχριστιανική παράδοση. Αντ’ αυτής προκρίνεται ένας «χαρούμενος» παγανισμός που θεωρείται κοινωνικά συμπεριληπτικός και πνευματικά γενναιόδωρος.

«Από την εποχή του Ολοκαυτώματος… δεν τολμούμε πλέον να θίξουμε τον ιουδαϊσμό, κι έτσι ο χριστιανισμός προήχθη στο ρόλο του υπ’ αριθμόν ένα αποδιοπομπαίου τράγου. Όλοι εκστασιάζονται μπροστά στη χάρη και τον αέρα, στην υγιή αθλητική πνοή του ελληνικού πολιτισμού, σε αντίθεση με το κλειστό, καχύποπτο, μουντό καταπιεστικό κλίμα του ιουδαϊκού και χριστιανικού σύμπαντος».

Η τελική ετυμηγορία του Ζιράρ είναι ριζικά διαφορετική: «Ο χριστιανισμός είναι η μοναδική δύναμη στον σημερινό κόσμο που κατονομάζει την αλήθεια, και γι’ αυτό ακριβώς είναι αντικείμενο τέτοιου μίσους, γιατί αναγκάζει τους ανθρώπους να έρθουν αντιμέτωποι με τις ευθύνες τους».

Η μυστική πηγή αυτής της πνευματικής αντιδικίας είναι, κατά τον Ζιράρ, η νιτσεϊκή αντιπαράθεση Χριστού και Διονύσου. Ο Νίτσε το διατύπωσε με αφοπλιστική και τρομακτική ακρίβεια:

«Το άτομο ελήφθη τόσο πολύ στα σοβαρά, καθιερώθηκε τόσο πολύ ως απόλυτη αξία από το χριστιανισμό, ώστε ήταν πλέον αδύνατον να θυσιαστεί: το είδος όμως δεν επιβιώνει παρά μόνο χάρη στις ανθρωποθυσίες… Η πραγματική φιλανθρωπία απαιτεί τη θυσία για το καλό του είδους — είναι σκληρή, επιβάλλει τον αυτοέλεγχο επειδή χρειάζεται την ανθρωποθυσία. Κι αυτός ο ψευδοανθρωπισμός που τιτλοφορείται χριστιανισμός θέλει ακριβώς να επιβάλει το ότι κανείς δεν θα θυσιάζεται».

Στην τοποθέτηση αυτή του Νίτσε ο Ζιράρ αντιπαραθέτει τη δική του εκτίμηση για τις ιστορικές εξελίξεις στον ευρωπαϊκό κόσμο:

«Ο πνευματικός σκοπός του χιτλερισμού ήταν, κατά τη γνώμη μου, να απομακρύνει τη Γερμανία και κατόπιν ολόκληρη την Ευρώπη από τον προορισμό που τους καθορίζει η θρησκευτική τους παράδοση, τη μέριμνα για τα θύματα».

Για τον Ζιράρ ο θρίαμβος του Σταυρού ενάντια στη μιμητική βία είναι οριστικός και μη αναστρέψιμος. Όμως ο Ζιράρ ταυτοχρόνως συνειδητοποιεί ότι το σύγχρονο κίνημα του φιλανθρωπισμού θεωρεί έναν τέτοιο ισχυρισμό αλαζονικό και παράλογο, αποδίδοντας σ’ αυτή την πίστη των χριστιανών τη μομφή του «θριαμβευτισμού» (triumphalism). Ο Ζιράρ δίνοντας φωνή στο ρεύμα αυτό των σύγχρονων «ανθρωπιστών» φιλανθρώπων διατυπώνει την ένστασή τους ως εξής:

«Γιατί η πραγματική αρχή του αποφενακισμού δεν διατυπώθηκε παρά μόνο σε μια θρησκευτική παράδοση, τη δική μας; Δεν πρόκειται για μια αβάσταχτη αδικία, την εποχή μάλιστα του «πλουραλισμού» και της «πολυπολιτισμικότητας»; Το σημαντικότερο δεν είναι να μην προκαλούμε το φθόνο; Δεν πρέπει άραγε να θυσιάζουμε την αλήθεια στο βωμό της ειρήνης του κόσμου. Ώστε να αποφύγουμε τους τρομερούς θρησκευτικούς πολέμους που ετοιμάζομε, κατά πώς φημολογείται παντού, εφόσον υπεραμυνόμαστε αυτού που θεωρούμε αληθές;»

Η τελική θέση του Ζιράρ σχετικά με την ανάδειξη του χριστιανισμού ως έσχατο εξιλαστήριο θύμα της εποχή μας είναι η εξής: «Το κραταιότερο αντιχριστιανικό κίνημα είναι αυτό που αναλαμβάνει εκ νέου και «εκτραχύνει» τη φροντίδα των θυμάτων με σκοπό να την καταστήσει ειδωλολατρική. Οι εξουσίες και οι αρχές εμφανίζονται ως «επαναστατικές» και προσάπτουν στο χριστιανισμό έλλειψη θέρμης στην υπεράσπιση των θυμάτων. Στο χριστιανικό παρελθόν δεν βλέπουν παρά μόνο διωγμούς, καταστολές, ιερές εξετάσεις. Ο άλλος απολυταρχισμός παρουσιάζεται ως ελευθερωτής της ανθρωπότητας και θέλοντας να σφετεριστούν τη θέση του Χριστού, οι εξουσίες τον μιμούνται με τρόπο ανταγωνιστικό: καταγγέλλουν τη χριστιανική φροντίδα των θυμάτων για υποκριτική και άτονη μίμηση της αυθεντικής σταυροφορίας ενάντια στην καταπίεση και τις διώξεις, της οποίας οι ίδιοι αποτελούν το επίλεκτο σώμα… Ο νεοπαγανισμός θέλει να παρουσιάσει τον Δεκάλογο καθώς επίσης και κάθε ιουδαιοχριστιανική ηθική ως μια αβάσταχτη βιαιότητα, ενώ η ολοσχερής εξάλειψή της είναι ο υπ’ αριθμόν ένα στόχος της… Ο εν λόγω νεοπαγανισμός εντοπίζει την ευτυχία στον αμετροεπή κορεσμό των επιθυμιών και, κατά συνέπεια, στην κατάργηση όλων των απαγορεύσεων. Η αντίληψη αυτή κερδίζει μια πλασματική αληθοφάνεια στον περιορισμένο τομέα των καταναλωτικών αγαθών, των οποίων η υπερπροσφορά, χάρη στην τεχνολογική πρόοδο [και τη συνακόλουθη υπέρβαση της σπάνης των αγαθών μοιάζει να] αμβλύνει ορισμένες μιμητικές αντιπαλότητες, με αποτέλεσμα να καθιστά φαινομενικά αποδεκτή την άποψη σύμφωνα με την οποία κάθε ηθικός νόμος είναι καθαρά ένα όργανο καταπίεσης και καταδίωξης». 

Συμπέρασμα

Η Βίβλος, κατά τον Ζιράρ δεν μας παρέχει μια πολιτική συνταγή για να ξεφύγουμε μια για πάντα από τη βία μετατρέποντας έτσι τον κόσμο σε πραγματοποιημένη ουτοπία. Η Βίβλος αποκαλύπτει συγκεκριμένες αλήθειες σχετικά με τη βία τις οποίες οι άνθρωποι οφείλουν να θέσουν σε εφαρμογή. Γεγονότα κεκρυμμένα από καταβολής κόσμου, όπως μας θυμίζει ο Ζιράρ. Η αποκάλυψη της αλήθειας και η πρόσληψή της από τους ανθρώπους είναι όμως δυο διαφορετικά πράγματα, Έτσι δεν είναι καθόλου απίθανο η επίκληση της Βίβλου να γίνεται, και όντως έγινε και συνεχίζει να γίνεται, από ανθρώπους που πιστεύουν πως η βία είναι κοινωνικά απαραίτητη, πως αποτελεί ιδίωμα του ίδιου του Θεού της Βίβλου ως θεού τιμωρού. Ο ντοστογιεφσκικός Μεγάλος Ιεροεξεταστής μάς έδειξε πως η θρησκευτική αλήθεια και η κοινωνική χρησιμότητα δεν βαδίζουν κατ’ ανάγκην χέρι με χέρι. Η ανάγκη για εξεύρεση θυμάτων που θα οδηγηθούν στην πυρά προς ικανοποίηση του όχλου, χάριν δηλαδή μιας προσωρινής καταλλαγής της κοινότητας, δεν εξαλείφεται αυτομάτως επειδή το ημερολόγιο μας θυμίζει πως ζούμε στη μετά Χριστόν εποχή. Η Καινή Διαθήκη μας λέει πως η αλήθεια δεν είναι ανθρώπινη υπόθεση. Η αλήθεια εισέρχεται εντός του πολιτισμού άνωθεν και πρέπει να εισαχθεί κόντρα στο κυρίαρχο ρεύμα του πολιτισμού.

Θα κλείσω λέγοντας πως θεωρώ πως είναι απόλυτα αρμόζον και συνιστά ευτυχή συγκυρία να σας απευθύνω τον λόγο, εγώ ένας χριστιανός ιερέας, εντός ενός χριστιανικού ναού. Οι ιερείς όπως μας θύμισε τόσο εμφατικά ο Ζιράρ, αλλά και ο Μπούρκερτ, ήταν αυτοί που τελούσαν τις θυσίες, οι σφαγιαστές των ζώων, στην, πάντοτε ατελέσφορη, προσπάθεια να μην χρειαστεί να θυσιαστούν άνθρωποι, μια που η ανάγκη για ποικίλων μορφών ανθρωποθυσίες συνεχώς ερχόταν στο προσκήνιο. Εντός όμως του χριστιανικού ναού τελείται μια θυσία που είναι αναίμακτος, μια θυσία της οποίας ο προσφέρων και προσφερόμενος μας κοιτά πάνω από το σταυρό και μας δίνει την αιωνίως, απολύτως και αδιακρίτως ισχύουσα εντολή: ου φονεύσεις.
 
Συμπλήρωμα
 
Η άμεση γνώση του Θεού από τους ανθρώπους   
 

Κυριακή, 17 Φεβρουαρίου 2019

Ἅγιος Θεόδωρος ὁ Βυζάντιος: «Χριστιανός, Χριστιανός, Χριστιανὸς εἶμαι!» (17 Φεβρουαρίου)


ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ
Οι φωτο από εδώ, όπου αναλυτικό βιογραφικό του αγίου σε μονοτονικό

Ὁ Ἅγιος Νεομάρτυς Θεόδωρος
Βυζάντιος καταγόταν ἀπὸ τὸ Νεοχώρι τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Γονεῖς του ἤσαν ὁ Χατζὴ – Ἀναστάσιος καὶ ἡ Σμαραγδοὺ καὶ ἀδελφοί του ὁ Ἀντώνιος καὶ ὁ Γεώργιος, ἀναγνώστης τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας καὶ μετέπειτα Μητροπολίτης Ἀδριανουπόλεως μὲ τὸ ὄνομα Γρηγόριος (1830 – 1840).

Ὁ Θεόδωρος ἦταν ζωγράφος καὶ ἐργαζόταν στὰ ἀνάκτορα. Οἱ Τοῦρκοι προσπάθησαν νὰ τὸν προσελκύσουν στὴν μουσουλμανικὴ θρησκεία καὶ τὸ πέτυχαν. Ὁ Ἅγιος ὅμως ἀνένηψε καὶ μετανόησε γι’ αὐτό. Ἔτσι κατέφυγε στὴ Χίο καὶ ἔμεινε κοντὰ σὲ ἕνα Πνευματικὸ Πατέρα, τὸν Ἅγιο Μακάριο τὸ Νοταρᾶ († 17 Ἀπριλίου). Ἐκεῖ καθημερινὰ μελετοῦσε τὰ μαρτύρια τῶν Ἁγίων καὶ βιβλία ψυχωφελὴ καὶ κατανυκτικά. Ἀπὸ μέρα σὲ μέρα αὐξανόταν σὲ αὐτὸν ἡ κατάνυξη καὶ ὁ πόθος τοῦ μαρτυρίου. 


Ἔτσι ἔφθασε στὴ Μυτιλήνη, ὅπου ἐνώπιον τῶν ἀρχῶν ὁμολόγησε τὴν πίστη του στὸν Χριστὸ καὶ ἀποκήρυξε τὴν μωαμεθανικὴ θρησκεία. Ὁ Ἅγιος Θεόδωρος συλλαμβάνεται, φυλακίζεται καὶ πάσχει τοὺς βασανισμούς, τοὺς δαρμούς, τοὺς λακτισμοὺς καὶ ἄλλα ἀπάνθρωπα μαρτύρια. Τοῦ ἔδεσαν τὰ πόδια σὲ ξύλο καὶ τοῦ πέρασαν στὸ λαιμὸ βαριὰ ἁλυσίδα. Τοῦ τύλιξαν τὸ κεφάλι μὲ ἕνα σχοινὶ καὶ τοῦ ἔβαλαν στοὺς κροτάφους δύο κομμάτια ἀπὸ τοῦβλο. Ἔπειτα μὲ ἕνα ξύλο ἔστριβαν τὸ σχοινὶ καὶ ἕσφιγγαν τὴν κεφαλή του τόσο πολύ, μέχρι ποὺ βγῆκαν οἱ βολβοὶ τῶν ὀφθαλμῶν του ἔξω ἀπὸ τὸν τόπο τους. Ὁ δὲ τοῦ Χριστοῦ στρατιώτης ἔλεγε: «Χριστιανός, Χριστιανός, Χριστιανὸς εἶμαι».

Τὸ πρωὶ τοῦ Σαββάτου ὁ Ἅγιος ζήτησε ἀπὸ ἕναν Χριστιανὸ ὑπηρέτη καλαμάρι καὶ ἔγραψε πρὸς τὸν Ἐπίσκοπο, γιὰ νὰ τοῦ στείλει τὴ Θεία Κοινωνία. Ἀφοῦ μετέλαβε τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων ὁδηγήθηκε στὸν τόπο τῆς ἐκτελέσεως, στὸν ὁποῖο ἔτρεχε μὲ πολὺ προθυμία. Ἐκεῖ ὑπέστη τὸν διὰ ἀγχόνης θάνατο τὸ ἔτος 1795.
Μετὰ τρεῖς ἡμέρες οἱ Χριστιανοὶ πῆραν ἄδεια καὶ παρέλαβαν τὸ ἱερὸ λείψανο αὐτοῦ καὶ τὸ ἐνταφίασαν στὸ νότιο μέρος τοῦ ναοῦ τῆς Παναγίας τῆς Χρυσομαλλούσας. Τὸ ἔτος 1798 τὸ ἱερὸ λείψανο τοῦ Μάρτυρος ἀνακομίσθηκε καὶ μεταφέρθηκε στὴν κρύπτη τοῦ Μητροπολιτικοῦ ναοῦ τῆς Μυτιλήνης.


Ο Άγιος Θεόδωρος ο Βυζάντιος σώζει τη Μυτιλήνη από την πανώλη


 
Ο Άγιος Θεόδωρος ο Βυζάντιος ανήκει στη χορεία των Νεομαρτύρων Αγίων. Μαρτύρησε υπέρ Χριστού του Θεού στη Μυτιλήνη την 17η Φεβρουαρίου του 1795, σε ηλικία 21 έτους. Μετά από τους βασανισμούς των Τούρκων και την μαρτυρική τελευτή του, ενταφιάσθηκε εντός μιας Εκκλησίας της Μυτιλήνης, καλουμένης Παναγίας Χρυσομαλλούσας.
Το σεπτό Λείψανο του Αγίου Θεοδώρου, επί μητροπολίτου Μυτιλήνης Ιερεμίου (1798), μετέπειτα Οικουμενικού Πατριάρχου, μετεφέρθη εν αγνοία των τουρκικών αρχών, καί εναπετέθη ευλαβώς στην κρύπτη του Ιερού Βήματος του Μητροπολιτικού ναού, όπου παρέμεινε επί 34 έτη, δηλαδή μέχρι του έτους 1832…

Από του έτους τούτου γνωρίζουμε τον Άγιο Θεόδωρο ως Προστάτη και Πολιούχο της Μυτιλήνης και της Λέσβου γενικότερα. Η θανατηφόρος πανώλη, η οποία εμάστιζε την Μυτιλήνη κατά το έτος τούτο (1832), επί μητροπολίτου Μυτιλήνης Πορφυρίου, καί η οποία, κατά δεκάδας έρριπτε στους τάφους τούρκους καί χριστιανούς, ανεξαρτήτως τάξεως καί ηλικίας, ανάγκασε τους κατοίκους να εγκαταλείψουν την πόλη, για τον φόβο της μολύνσεως, καί να φύγουν στους πέριξ της πόλεως λόφους. Φόβος καί τρόμος καί σκιά θανάτου εκάλυπτε τα πάντα για αρκετό χρόνο. Και οι αρχές ακόμη αναγκάσθηκαν να εγκαταλείψουν την πόλη, για τον φόβο της μολύνσεως, καί να φύγουν στους πέριξ της πόλεως λόφους. Στην πόλη έμειναν οι ασθενείς καί όσοι τους περιποιόνταν, βέβαιοι ότι και σ’ αυτούς θα μετεδίδετο η φοβερά ασθένεια.
Συνεργεία ιατρών εστάλησαν από την Κωνσταντινούπολη καί πάντα τα μέτρα ελήφθησαν, χωρίς εν τούτοις να υποχωρήσει η πληγή της θανατηφόρου πανώλης. Αλλά τους Αγίους αυτού «εθαυμάστωσεν ο Κύριος». Ό,τι δεν μπόρεσαν να επιτύχουν τα πολυπληθή συνεργεία των ιατρών καί τα φάρμακα καί τα λαμβανόμενα προληπτικά μέτρα, κατόρθωσαν να επιτύχουν οι προς τον Κύριον πρεσβείες του Νεομάρτυρος Θεοδώρου.


Σε αυτές τις κρίσιμες ημέρες, καί δη την νύκτα της Παρασκευής της α’ εβδομάδος των νηστειών, ενεφανίσθη εν ονείρω ο Άγιος στον τότε πρωτοσύγκελο Καλλίνικο, τον μετέπειτα Μητροπολίτη Μυτιλήνης καί Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, καί του παρήγγειλε να ειπεί στον Μητροπολίτη να συγκαλέσει τους χριστιανούς από τις εξοχές καί τα προάστια, στα οποία είχαν καταφύγει, να προσέλθουν όλοι στον Μητροπολιτικό ναό, να γίνει ολονύκτια εκεί δέηση προς τον Θεό, καί να εξαχθεί καί το Λείψανο του Αγίου από της κρύπτης. Ο πρωτοσύγκελος Καλλίνικος δεν έδωκε σημασία στο όνειρο. Αλλά μετά από μία εβδομάδα, καί πάλι την νύκτα της Παρασκευής, το ίδιο όνειρο, ζωηρότερο αυτή την φορά, συνταράσσει τον Καλλίνικο καί η μορφή του Αγίου αυστηρότερα τον επιπλήττει για την αμέλεια καί αδιαφορία, την οποίαν επέδειξε ως προς την εκτέλεση της παραγγελίας του.
Αμέσως αυτή την φορά ανακοίνωσε ο Πρωτοσύγκελος στον Μητροπολίτη την εντολή του Αγίου. Πάραυτα ο Μητροπολίτης επισκέπτεται τον τούρκο διοικητή της πόλεως καί ζητεί παρ’ αυτού άδεια όπως επιτρέψει την τέλεση της αγρυπνίας. Προθυμότατα εν απογνώσει ο διοικητής, χορηγεί την προς τούτο άδεια. Καί οι «Κράχτες» εσπευσμένως καλούν τους χριστιανούς στην ολονύκτιο δέηση. Διαμαρτύρονται οι ιατροί για την χορήγηση της αδείας, φοβούμενοι την εκ του συνωστισμού μετάδοση της ασθενείας. Πλην όμως, τα πλήθη των χριστιανών μετά θερμής πίστεως προσέρχονται καί προσεύχονται μέχρι πρωίας για την υγεία τους. Τις πρωινές ώρες, Μητροπολίτης καί Πρωτοσύγκελος κατέρχονται στην κρύπτη του Ιερού και εξάγουν το ιερό Λείψανο του Αγίου καί εν πομπή περιφέρουν τούτο πέριξ του Ναού. Οι προσευχές των χριστιανών καί οι πρεσβείες του Αγίου ενώνονται καί ως θυμίαμα ευώδες κατευθύνονται προς τον Κύριο των δυνάμεων.

Απ’ εκείνης της ώρας ουδείς θάνατος εσημειώθη. Η πόλη ονόμασε τον Άγιο Θεόδωρο, Πολιούχο. Τούρκοι καί Χριστιανοί εξεδήλωσαν παντοιοτρόπως την ευγνωμοσύνη τους προς τον Θεό καί τον προστάτη Άγιο.
Έκτοτε το σεπτό Λείψανο παραμένει στο κεντρικό κλίτος του Μητροπολιτικού Ναού καί αποτελεί τιμαλφή θησαυρό της Εκκλησίας της Μυτιλήνης, ο δε άγιος Θεόδωρος τιμάται ως Πολιούχος της Λέσβου.
Σε ανάμνηση του θαύματος τούτου από του 1936, προνοία του αειμνήστου μητροπολίτου Μυτιλήνης Ιακώβου του από Δυρραχίου καθιερώθηκε και επικυρώθηκε δια βασιλικού διατάγματος της 8-5-1937, ειδική παλλεσβιακή πανήγυρης, (ανακομιδή του ιερού Λειψάνου και της κατ’ αυτήν διασώσεως της πόλεως από της πανώλους), εορταζομένη μετά πάσης λαμπρότητος δια πανδήμου λιτανεύσεως του ιερού Λειψάνου, την 4ην Κυριακή του Πάσχα, ήτοι Κυριακή του Παραλύτου.

Βιβλιογραφία: «Ο Άγιος Θεόδωρος ο Βυζάντιος, Πολιούχος Μυτιλήνης» του Γ. Π. Σωτηρίου.

Δείτε επίσης:

Ἁγία Μαριάμνη ἡ Ἰσαπόστολος, ἀδελφὴ τοῦ Ἁγίου Φιλίππου τοῦ Ἀποστόλου (17 Φεβρουαρίου) 
Οι τρεις γιορτές των αγίων Θεοδώρων
Ενότητα άρθρων για τους αγίους νεομάρτυρες 
Μερικοί νεομάρτυρες (επίκαιροι όσο ποτέ;), μεταξύ των οποίων και έφηβοι!...   
 
Οι άγιοι Θεόδωροι (από εδώ)
 
ΘΕΟΔΩΡΟΣ - 24 Μαΐου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ - 1 Αυγούστου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ - 21 Ιουλίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ - 4 Σεπτεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ - 5 Σεπτεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ - 11 Ιανουαρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ - 10 Απριλίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ - ΚΙΝΗΤΗ ΕΟΡΤΗ
ΘΕΟΔΩΡΟΣ «ΤΟΥ ΤΑΜΑΣΟΥ» - 4 Οκτωβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ (; - 1835) - ΚΙΝΗΤΗ ΕΟΡΤΗ
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΟΣΤΩΒ (; - 1394) - 28 Νοεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΓΙΑΡΟΣΛΑΒ Ο ΔΟΥΚΑΣ (1218 - ;) - 5 Ιουνίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΕΚ ΤΑΡΣΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΑΝΤΟΥΑΡΙΑΣ (602 - 690) - 19 Σεπτεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΥΡΗΝΗΣ ΤΗΣ ΛΥΒΥΗΣ - 4 Ιουλίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΠΑΒΙΑΣ (; - 778) - 20 Μαΐου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΟΣΤΩΦ ΚΑΙ ΣΟΥΖΝΤΑΛ ΡΩΣΙΑΣ (; - 1023) - 8 Ιουνίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΤΥΡΟΥ - 5 Ιουνίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ (; - 609) - 3 Δεκεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΤΗΤΟΡΑΣ ΚΑΙ ΗΓΟΥΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΧΩΡΑΣ (477 - ;) - 8 Ιανουαρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΤΗΤΟΡΑΣ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ «ΜΕΓΑΛΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ» Ο ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ - 18 Οκτωβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο Α' ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ (; - 687) - 27 Δεκεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΓΡΑΠΤΟΣ - 27 Δεκεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΔΙΑ ΧΡΙΣΤΟΝ ΣΑΛΟΣ - 25 Φεβρουαρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΕΝ ΚΥΘΗΡΟΙΣ ΑΣΚΗΣΑΣ (; - 922) - 12 Μαΐου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ (; - 363) - 28 Νοεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΗΓΙΑΣΜΕΝΟΣ (; - 367) - 16 Μαΐου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΙΕΡΕΑΣ (; - 363) - 28 Νοεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΑΣ (; - 304) - 26 Μαρτίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΒΡΣΑΚ - 16 Μαΐου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΠΑΠΑΣ ΡΩΜΗΣ (; - 649) - 18 Μαΐου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΑΣ, ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ - 12 Σεπτεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΜΑΡΤΥΡΑΣ - 19 Απριλίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΜΑΡΤΥΡΑΣ «Ο ΕΝ ΜΕΛΙΤΙΝΗ» - 7 Νοεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΜΟΡΙΟ (; - 842) - 6 Μαρτίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΡΑΣ Ο ΓΑΒΡΑΣ (; - 1098) - 2 Οκτωβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΑΣ Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ - 17 Φεβρουαρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΠΟΥ ΜΑΡΤΥΡΗΣΕ ΣΤΑ ΔΑΡΔΑΝΕΛΙΑ (; - 1690) - 2 Αυγούστου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΠΟΥ ΜΑΡΤΥΡΗΣΕ ΣΤΟ ΒΡΑΧΩΡΙ (; - 1786) - 2 Νοεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΓΚΥΡΑΣ - 3 Νοεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΟΣ ΜΟΝΗΣ ΣΤΟΥΔΙΟΥ (759 - 826) - 11 Νοεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ, ΜΑΘΗΤΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ - 20 Σεπτεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΟΣΙΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΕΝ ΤΩ ΣΠΗΛΑΙΩ - 11 Αυγούστου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ - 15 Απριλίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ (1557 - 1598) - 7 Ιανουαρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ - 19 Σεπτεμβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ ΚΑΙ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ - 21 Μαΐου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΣΑΒΒΑΪΤΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΕΔΕΣΣΗΣ - 19 Ιουλίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΣΙΩΠΗΛΟΣ - 17 Φεβρουαρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΣΤΡΑΤΗΛΑΤΗΣ (; - 320) - 8 Φεβρουαρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΣΥΚΕΩΤΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥΠΟΛΕΩΣ (; - 613) - 22 Απριλίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΣΥΝΑΘΛΗΤΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ AΔΡΙΑΝΟΥ - 26 Αυγούστου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΤΗΡΩΝ (; - 307) - 17 Φεβρουαρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΤΡΙΧΙΝΑΣ - 20 Απριλίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΧΑΤΖΗΣ Ο ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ (; - 1785) - 30 Ιανουαρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΥΣΑΚΩΦ (1743 - 1817) - 2 Οκτωβρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΟΥ ΜΑΡΤΥΡΗΣΕ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑ - 24 Νοεμβρίου
ΜΣΤΙΣΛΑΒΟΣ - ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ ΚΙΕΒΟΥ (1076 - 1134) - 15 Απριλίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΤΗΣ ΚΑΜΑ Ο ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ (; - 1323) - 21 Απριλίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΤΟΥ ΝΟΒΓΚΟΡΟΝΤ (; - 1392) - 19 Ιανουαρίου
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΤΟΥ ΤΟΜΣΚ (; - 1864) - 20 Ιανουαρίου

 

Ἁγία Μαριάμνη ἡ Ἰσαπόστολος ἀδελφὴ τοῦ Ἁγίου Φιλίππου τοῦ Ἀποστόλου (17 Φεβρουαρίου)



Ἡ Ἁγία παρθένος Μαριάμνη καταγόταν ἀπὸ τὴν Βηθσαϊδᾶ τῆς Γαλιλαίας, τὴν πατρίδα καὶ τῶν ἀποστόλων Ἀνδρέου καὶ Πέτρου. Ἀπὸ τοὺς εὐλαβεὶς καὶ ἐνάρετους γονεῖς της κληρονόμησε τόσο αὐτή, ὅσο καὶ ὁ ἀδελφός της Φίλιππος τὸν πλοῦτο τῆς εὐσέβειάς των. Μετὰ τὴν κλήση μάλιστα τοῦ ἀδελφοῦ της στὸ ἀποστολικὸ ἀξίωμα, ὁλόκληρη ἡ οἰκογένεια ἄρχισε νὰ ζεῖ ἐντονότερα τὸν πόθο τῆς σωτηρίας. Ἡ διδασκαλία τοῦ Κυρίου τὴν ὁποία παρακολουθοῦσε ὅσες φορὲς μποροῦσε, βοήθησε τὴν εὐλαβὴ κόρη ἀπὸ τὰ πρῶτα χρόνια τῆς ζωῆς της νὰ προσηλωθεῖ στοῦ Θεοῦ τὸ θέλημα καὶ αὐτὸ νὰ κάμει βίωμα καὶ ζωή της. Ἡ ἰδιαίτερη πρὸς τὸν Κύριο ἀγάπη της, τὴν ἔσπρωξε μὲ ἐπιμονὴ νὰ ἀρνηθεῖ πολλὲς προτάσεις γάμου καὶ νὰ προτιμήσει ἐλεύθερη ἀπὸ οἰκογενειακὲς ὑποχρεώσεις, νὰ ἀκολουθήσει τὸν ἀδελφό της στὴν ἱεραποστολική του προσπάθεια καὶ πορεία.
Μετὰ τὴν ἐπιφοίτηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ὁ ἀδελφὸς τῆς Ἁγίας, Φίλιππος, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι ἀπόστολοι, ξεκίνησε γιὰ νὰ μεταφέρει καὶ αὐτὸς τὸ μήνυμα τῆς σωτηρίας ἐκεῖ ὅπου ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ τὸν εἶχε καλέσει. Μὲ πίστη καὶ πυρωμένη καρδιὰ ὁ πνευματέμφορος αὐτὸς ἐργάτης τῆς νέας πίστεως, συνοδευόμενος πάντα ἀπὸ τὸν φίλο του Βαρθολομαῖο καὶ τὴν ἀδελφή του Μαριάμνη προχώρησε γιὰ νὰ κηρύξει τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ σὲ διάφορες πόλεις καὶ ἐπαρχίες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Μὲ ὅπλο της τὸν ἔνθεο ζῆλο καὶ τὴ φλογερὴ ἀγάπη καὶ αὐταπάρνηση ἀκολουθεῖ καὶ ἡ ἁγνὴ παρθένος Μαριάμνη τοὺς δύο Ἀποστόλους στὴ μακρινὴ τους πορεία. Μαζί τους μοιράζεται τὶς χαρὲς καὶ τὶς λῦπες τῆς ἱεραποστολῆς, καθὼς καὶ τὰ πολλὰ βασανιστήρια ἀπὸ τὴ μανία καὶ τὴν ἀγριότητα τῶν εἰδωλολατρῶν.

Παρὰ τὶς δυσκολίες, τὶς ἀφάνταστες δυσκολίες ποὺ συναντοῦσαν ὅπου πήγαιναν, ἡ ἱεραποστολικὴ ὁμάδα κήρυξε τὸ Εὐαγγέλιο τῆς νέας ζωῆς σὲ πολλὲς πόλεις τῆς Λυδίας, Φρυγίας καὶ Παμφυλίας ποὺ εἶναι ἐπαρχίες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Μὲ τὰ πολλὰ θαύματα μὲ τὰ ὁποῖα ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ παραχωροῦσε νὰ συνοδεύεται τὸ κήρυγμα τῶν Ἀποστόλων, ἡ ἐπιτυχία τῆς ὁμάδος ὑπῆρξε πολὺ μεγάλη. Ἀλλὰ καὶ τὰ μαρτύρια καὶ βασανιστήρια ἀφάνταστα. Σ' αὐτὸ φυσικὰ εἶχε καὶ ἡ ἁγνὴ κόρη τὸ μερίδιό της. Μερίδιο ἀνάλογο τῆς προσφορᾶς της καὶ τοῦ ζήλου της.
Πολλοὶ συνηθίζουν νὰ ἀποκαλοῦν ἀσθενὲς τὸ γυναικεῖο φῦλο. Κι εἶναι τοῦτο μία πραγματικότητα στὶς περιπτώσεις ποὺ ἡ γυναῖκα εἶναι ἀποκομμένη ἀπὸ τὴν πηγὴ τῆς δυνάμεως, τὸν Χριστό. Ὅταν ὅμως αὐτὴ εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὸν κραταιὰ καὶ παντοδύναμο Δημιουργό, τότε συμβαίνει ὅλως διόλου τὸ ἀντίθετο. Τότε καὶ ἡ λεπτὴ καὶ ἀδύνατη κόρη γίνεται μὲ τὴ μυστικὴ δύναμη ποὺ τῆς χαρίζει Ἐκεῖνος, πανίσχυρη. Τότε ἐξαίσια κατορθώματα βλέπουμε νὰ ἐπιτελοῦνται καὶ ἀπὸ τοὺς πιὸ ἀσθενεῖς ὀργανισμούς. 
Κάτι τέτοιο βλέπουμε νὰ γίνεται στὴ ζωὴ καὶ τοὺς ἀγῶνες χιλιάδων νεαρῶν γυναικῶν τοῦ μαρτυρολογίου τῆς Ἐκκλησίας μας. Σὲ ὅλες αὐτὲς τὶς γυναῖκες εὑρίσκει πλήρη τὴν ἐφαρμογή του ὁ λόγος τοῦ μεγάλου Πατρὸς τῆς Ἐκκλησίας μας τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου, «Οὐδὲν ἰσχυρότερον γυναικὸς εὐλαβοῦς καὶ συνετῆς». Κάτι παρόμοιο βλέπουμε νὰ γίνεται καὶ στὴ ζωὴ τῆς παρθένου Μαριάμνης γιὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλοῦμε.

'Ὕστερα ἀπὸ πολλὰ χρόνια ἔντονης ἐργασίας ἡ εὐλογημένη ὁμάδα τῶν ἱεραποστόλων μας ἔφθασε καὶ στὴν Ἱεράπολη τῆς Φρυγίας. Τὸ κήρυγμα τῶν Ἀποστόλων συγκέντρωνε κάθε φορὰ πολλοὺς ἀκροατές. Κάθε βράδυ πλήθη ἀπὸ Ἕλληνες ἔτρεχαν νὰ ἀκούσουν τὸ κήρυγμα καὶ νὰ βαπτισθοῦν. Οἱ λόγοι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ποὺ εἶχε πεῖ στὸν Φίλιππο καὶ τὸν Ἀνδρέα, ὅταν αὐτοὶ τὸν πλησίασαν ἐκεῖ ποὺ δίδασκε καὶ τοῦ ἀνέφεραν ὅτι μερικοὶ Ἕλληνες προσήλυτοι στὸν Ἰουδαϊσμὸ ἤθελαν νὰ Τὸν ἰδοῦν, ἄρχισαν νὰ πραγματοποιοῦνται. «Ἐλήλυθεν ἡ ὥρα, ἵνα δοξασθεῖ ὁ Υἱὸς τοῦ ἄνθρωπου» (Ἰωάν. ιβ’ 29) εἶχε πεῖ τότε ὁ Κύριος. Ἔφτασε δηλαδὴ ἡ ὁρισμένη ἀπὸ τὸν Θεὸ ὥρα, γιὰ νὰ δοξαστεῖ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου. Νὰ δοξαστεῖ μὲ τὴ σταύρωση καὶ τὴν ἀνάληψή Του καὶ νὰ ἀναγνωριστεῖ ὡς Μεσσίας καὶ Λυτρωτὴς ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες, ποὺ τὴ στιγμὴ ἐκείνη ἀντιπροσώπευαν ὅλο τὸν ἐθνικὸ κόσμο. Εὐλογημένη καὶ μεγάλη ὑπῆρξε ἡ ἡμέρα ἐκείνη.
Εὐλογημένη καὶ μεγάλη, γιατί ὁ ἐρχομὸς τῶν Ἑλλήνων στὴν πίστη τὴν χριστιανική, σήμαινε καὶ προανήγγελλε τὸν θρίαμβο τῆς νέας θρησκείας. Τὸ φούντωμα τοῦ χριστιανισμοῦ στὶς διάφορες πόλεις τῆς Ἑλληνικῆς τότε Μικρᾶς Ἀσίας ἦταν ἑπόμενο νὰ ἐξεγείρει ἐνάντια στοὺς ζηλωτὲς ἐργάτες καὶ διδασκάλους τῆς νέας πίστεως ἄγριο τὸ μῖσος καὶ τὴ μανία τοῦ πονηροῦ. Ἕνα βράδυ λοιπόν, ἐκεῖ ποὺ ὁ ἀπόστολος Φίλιππος μιλοῦσε καὶ τὰ πλήθη τῶν παρευρισκομένων κρεμόντουσαν λὲς ἀπὸ τὰ χείλη του, μερικοὶ φανατικοὶ εἰδωλολάτρες ἅρπαξαν τὸν Φίλιππο καὶ τοὺς συνεργάτες του καὶ ἀφοῦ τοὺς βασάνισαν σκληρὰ τοὺς ὁδήγησαν στοὺς ἄρχοντες.
Μία ψευτοδίκη ποὺ ἔγινε ἀμέσως κατέληξε στὴν ἀπόφαση ὁ Φίλιππος νὰ θανατωθεῖ καὶ οἱ ἄλλοι νὰ βασανισθοῦν. Οἱ δήμιοι ποὺ περίμεναν ἅρπαξαν τὸν Ἀπόστολο καὶ ἀφοῦ τὸν βασάνισαν, τὸν ἔδεσαν ἀπὸ τοὺς ἀστραγάλους καὶ τὸν κρέμασαν σ’ ἕνα δένδρο μὲ τὸ κεφάλι πρὸς τὰ κάτω. Τὸ ἴδιο ἔκαμαν ἀργότερα καὶ στὸν Βαρθολομαῖο καὶ τὴ Μαριάμνη.

Τὰ πλήθη τῶν εἰδωλολατρῶν μὲ φωνὲς καὶ ὕβρεις παρακολουθοῦν τὸ μαρτύριο τῶν ὑπηρετῶν τοῦ Κυρίου ἐνῷ αὐτοὶ καὶ ἀπὸ τῆς θέσεώς των δὲν παύουν νὰ προσεύχονται καὶ νὰ ἐκζητοῦν ἀπὸ τὸν Πανάγαθο Θεὸ μὲ ὅλη τους τὴν ψυχὴ νὰ τοὺς συγχωρήσει.
Οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος, ἀλλὰ καὶ τιμωρός. Ἐκεῖ ποὺ οἱ ἐχθροὶ τοῦ Χριστοῦ διασκεδάζουν καὶ χαίρονται μὲ τὸ μαρτύριο τῆς Μαριάμνης καὶ τῶν Ἀποστόλων, ἔξαφνα ἕνας σεισμὸς συντάραξε τὴ γῆ καὶ ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς τῶν παρευρισκομένων καταχώσθηκε στὸ βάραθρο ποὺ ἄνοιξε μπροστά τους. Μὲ κλάματα καὶ σπαρακτικὲς φωνὲς ὅσοι εἶχαν μείνει ἔξω ἀπὸ τὸ χάσμα μετανοιωμένοι παρακαλοῦν τοὺς μάρτυρες νὰ τοὺς συγχωρήσουν καὶ νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὸν Θεό τους νὰ τοὺς σπλαγχνισθεῖ. 
Ἐπειδὴ ἡ μετάνοια τους ἦταν εἰλικρινὴς ὁ Πανάγαθος τοὺς σπλαγχνίστηκε καὶ σταμάτησε τὸν σεισμό, τοὺς δὲ καταχωσθέντες ἔβγαλε ἔξω ἀπὸ τὸ βάραθρο. Σ’ αὐτὸ ἔμεινε μόνον ὁ ἀνθύπατος καὶ ἡ γυναῖκα του Ἔχιδνα γιὰ παραδειγματισμὸ ὅλων. Τὴν ἴδια ὥρα μία θαυμαστὴ ὀπτασία ἔδωκε ἀκόμη μία ἀπόδειξη τῆς θείας του δυνάμεως. Μία κλίμακα φάνηκε ἐκεῖ νὰ ἑνώνει τὴ γῆ μὲ τὸν οὐρανό. Αὐτὴ ἦταν ἡ ὁδὸς τῆς σωτηρίας γι’ αὐτούς. Τὰ πλήθη τρομαγμένα ἔτρεξαν καὶ κατέβασαν τὴν Μαριάμνη καὶ τὸν Βαρθολομαῖο ἀπὸ τὸ μέρος ποὺ ἦσαν κρεμασμένοι. Ὁ Φίλιππος συνέχισε νὰ τοὺς διδάσκει καὶ νὰ τοὺς προτρέπει νὰ μετανοήσουν καὶ νὰ βαπτισθοῦν. Πρὶν προλάβουν νὰ τὸν κατεβάσουν ἡ ἁγία ψυχή του πέταξε στὸν οὐρανό, στὴ χώρα τῆς αἰωνιότητας.
Ὁ ἀπόστολος Βαρθολομαῖος καὶ ἡ Μαριάμνη μὲ σεβασμὸ πῆραν τὸ λείψανο καὶ τὸ ἔθαψαν ραίνοντάς το μὲ τὰ δάκρυα τῆς στοργῆς καὶ τῆς εὐγνωμοσύνης τῶν βαπτισθέντων καὶ τῆς ἰδικῆς των ἀγάπης. Ὁ Βαρθολομαῖος, ἀφοῦ τακτοποίησε τὰ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἱεραπόλεως ἐγκατέστησε ἐκεῖ ἐπίσκοπο κάποιο Στάχυ καὶ συνοδευόμενος ἀπὸ τὴ Μαριάμνη προχώρησε πρὸς τὴ Λυκαονία κηρύττοντας τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ. Ἀργότερα μετέβη στὶς Ἰνδίες ὅπου συνέχισε τὸ ἔργο του, καὶ ὅπου εἶχε μαρτυρικὸ τέλος μὲ σταυρικὸ θάνατο. Ἡ Μαριάμνη μετὰ τὴ Λυκαονία ἐπέστρεψε στὴν Παλαιστίνη στὰ μέρη τοῦ Ἰορδάνου ὅπου καὶ κοιμήθηκε εἰρηνικά.

Άγιοι στις 17 Φεβρουαρίου
Ἁγίου Μηνᾶ τοῦ Καλλικέλαδου (εύρεση των ιερών λειψάνων)

Οι τρεις γιορτές των αγίων Θεοδώρων


ΕΥΧΗ
 
Ανάμεσα στους αγίους που πολύ αγάπησε και τίμησε ο λαός μας, και, νομίζω, όλοι οι ορθόδοξοι χριστιανικοί λαοί, εξέχουσα θέση κατέχουν οι στρατιωτικοί μεγαλομάρτυρες. Πρόκειται για στρατιώτες ή αξιωματικούς του ρωμαϊκού στρατού, που, κατά τους διωγμούς εναντίον των χριστιανών, τους τρεις πρώτους αιώνες μετά Χριστόν, βασανίστηκαν από τη ρωμαϊκή εξουσία για ν’ αρνηθούν το Χριστό και να λατρέψουν τα είδωλα και, προπαντός, το Ρωμαίο αυτοκράτορα ως θεό. Η σταθερότητά τους στην πίστη και την αγάπη τους στο Χριστό, παρά τα βασανιστήρια, τους οδήγησε στο θάνατο. Όπως σε όλους τους μάρτυρες, ο θάνατός τους ήταν η είσοδος στη βασιλεία των ουρανών, που τους έφερε το φωτοστέφανο της αγιότητας.
Οι στρατιωτικοί άγιοι μάρτυρες έχουν την ιδιαιτερότητα ότι, ενώ ήταν πολεμιστές (και πολλοί απ’ αυτούς είχαν συμμετάσχει σε μάχες εναντίον βαρβαρικών λαών), δεν υπερασπίστηκαν τον εαυτό τους με τα όπλα τους, αλλά δέχτηκαν το μαρτύριο όπως ο Αρχηγός της πίστης μας, ως πρόβατα επί σφαγή. Έτσι η στάση τους επισφραγίζει το ειρηνικό μήνυμα του Ιησού Χριστού και δίνει ένα εντελώς διαφορετικό περιεχόμενο στην έννοια της γενναιότητας.
Οι περισσότεροι στρατιωτικοί μάρτυρες μαρτύρησαν κατά τους τρεις τελευταίους (προ του Ιουλιανού), μεγαλύτερους και πιο συστηματικούς ρωμαϊκούς διωγμούς, που έγιναν από τους αυτοκράτορες Δέκιο, Διοκλητιανό (μαζί με τους συναυτοκράτορές του Γαλέριο και Μαξιμιανό) και Λικίνιο. Οι βασιλείς αυτοί, στην προσπάθειά τους να εδραιώσουν την εξουσία τους στην απέραντη πλέον αυτοκρατορία τους, αντιμετώπισαν ως επανάσταση την άρνηση των στρατιωτών τους να αποδώσουν λατρεία στους επίσημους θεούς της Ρώμης ή σε αυτούς τους ίδιους τους αυτοκράτορες.
Έτσι, αυτή την περίοδο μαρτύρησαν οι άγιοι Γεώργιος, Δημήτριος, Θεόδωρος ο Τήρων και ο Θεόδωρος ο Στρατηλάτης, Μερκούριος, Ισίδωρος της Χίου, Ανδρέας ο Στρατηλάτης (με περισσότερους από δύο χιλιάδες λεγεωνάριους), Μηνάς ο Αιγύπτιος και Θαυματουργός, Σαράντα Μάρτυρες, Πορφύριος ο εκατόνταρχος με πεντακόσιους στρατιώτες (που ελκύστηκαν στο χριστιανισμό από τη φυλακισμένη αγία Αικατερίνα) κ.π.ά. 
Οι άγιοι αυτοί – όπως έχει επισημανθεί – φαινομενικά ηττήθηκαν, ενώ στην πραγματικότητα νίκησαν. Το μαρτύριό τους πιθανόν επιτράπηκε από τον Κύριο ως αντιστάθμισμα στο αίμα των εχθρών που είχαν χύσει σε μάχες, αν και την εποχή εκείνη η ρωμαϊκή αυτοκρατορία είχε φτάσει στο απόγειο της εξάπλωσής της και οι πόλεμοι που διεξήγαγε ήταν αποκλειστικά είτε εμφύλιοι (μεταξύ διεκδικητών του θρόνου) είτε αμυντικοί.

 Σχέδιο γραπτό με ολόσωμους τους στρατιωτικούς αγίους Δημήτριο, Μερκούριο και Αρτέμιο στη μία όψη, και, στην άλλη, τους ιεράρχες Θεοφύλακτο και Κυπριανό. Αρχές 19ου αι. Ζωγράφος: Αθανάσιος από τη Γαλάτιστα. (Μουσείο Μπενάκη)

Στους επόμενους αιώνες, με την εδραίωση του χριστιανισμού, αλλά και την υποδούλωση των χριστιανικών λαών σε αλλόθρησκους επιδρομείς, ιδίως στους Οθωμανούς, οι στρατιωτικοί άγιοι, αγιογραφημένοι με τις πανοπλίες και τα όπλα τους (ορισμένοι από αυτούς και καβαλάρηδες), εμψύχωναν τους υπόδουλους χριστιανούς και διατηρούσαν άσβεστη μέσα τους τη φλόγα της ελευθερίας, τόσο πνευματικής όσο και πολιτικής. Βεβαίως, αυτά τα όπλα, σύμφωνα με τον πατέρα της σύγχρονης ελληνικής αγιογραφίας Φώτη Κόντογλου, συμβολίζουν τα πνευματικά όπλα του χριστιανού, που αναφέρει ο απόστολος Παύλος στην προς Εφεσίους, 6, 10-20: «την πανοπλίαν του Θεού», «τον θώρακα της δικαιοσύνης», «την μάχαιραν του Πνεύματος» κ.τ.λ. (βλ. Φ. Κόντογλου, Έκφρασις της Ορθοδόξου Εικονογραφίας, τ. 1, σελ. 319-320).

 Οι άγιοι Θεόδωροι

Ανάμεσα στους αγίους στρατιωτικούς μεγαλομάρτυρες, ιδιαίτερα αγαπητοί είναι οι άγιοι Θεόδωροι, Τήρων και Στρατηλάτης. Χιλιάδες χριστιανοί φέρουν το όνομά τους, ενώ εικονίζονται μαζί, καβαλάρηδες.
Είναι οι πιο γνωστοί άγιοι με το όνομα Θεόδωρος, ανάμεσα σε πάρα πολλούς άλλους, αφού τις περισσότερες φορές υπάρχουν πολλοί άγιοι – και όχι μόνο ένας – με το ίδιο όνομα. Τους γνωστούς και καταγεγραμμένους αγίους Θεοδώρους, όπως και άλλους αγίους κατ’ αλφαβητική σειρά, ανάλογα με το όνομά τους, μπορείτε να δείτε εδώ.

 Οι άγιοι Θεόδωροι (Κ. Αμβροσιάδης)

Και οι δύο μαρτύρησαν επί αυτοκράτορα Λικίνιου. Ο άγιος Θεόδωρος ο Τήρων, ο οποίος ανήκε στο στρατιωτικό τάγμα («κοόρτη») των Τηρώνων (νεοσυλλέκτων), ενώ συνελήφθη στα Ευχάιτα του Πόντου και αφέθηκε προσωρινά ελεύθερος, με προθεσμία για να θυσιάσει στα είδωλα, εκείνος αντέδρασε στο διωγμό κατά των χριστιανών πυρπολώντας το ναό της Ρέας, συνελήφθη ξανά και κάηκε ζωντανός το 307 μ.Χ. Μετά από αυτόν συνελήφθησαν και μαρτύρησαν οι συγγενείς του στρατιώτες άγιοι Ευτρόπιος, Κλεόνικος και Βασιλίσκος. Περισσότερα για τον άγιο Θεόδωρο τον Τήρωνα μπορείτε να δείτε εδώ.
Ο άγιος Θεόδωρος ο Στρατηλάτης ήταν στρατιωτικός διοικητής στην Ηράκλεια του Πόντου, ο οποίος συνελήφθη το 320 μ.Χ., όταν τεμάχισε και μοίρασε στους φτωχούς τα χρυσά και αργυρά ειδώλια των θεών, που είχε διαταχθεί από τον αυτοκράτορα να λατρέψει (περισσότερα στοιχεία εδώ). Υποβλήθηκε σε φρικτά βασανιστήρια και τελικά αποκεφαλίστηκε, επειδή ο αυτοκράτορας φοβήθηκε την αγανάκτηση του λαού.

Πότε όμως γιορτάζουν οι άγιοι Θεόδωροι;
 
Η αλήθεια είναι ότι οι δύο άγιοι δεν εορτάζουν ποτέ μαζί και δεν αναφέρεται ότι είχαν συναντηθεί όσο ζούσαν στη γη, αν και κατάγονταν και οι δύο από την Ευχάνεια του Πόντου. Εορτάζουν όμως τρεις φορές από τις αρχές Φεβρουαρίου μέχρι το πρώτο Σάββατο της Μεγάλης Σαρακοστής.
Η μνήμη του αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτη εορτάζεται στις 8 Φεβρουαρίου και του αγίου Θεοδώρου του Τήρωνα στις 17 Φεβρουαρίου. Ο άγιος Θεόδωρος ο Τήρων επίσης εορτάζεται το πρώτο Σάββατο της Μεγάλης Σαρακοστής, όπου τελούμε ανάμνηση του «διά κολλύβων θαύματος», που επιτέλεσε στην Κωνσταντινούπολη την εποχή της βασιλείας του αυτοκράτορα Ιουλιανού του Παραβάτη (361-363 μ.Χ.).
Ο Ιουλιανός, ανηψιός του Μ. Κωνσταντίνου, ήταν ουσιαστικά ο τελευταίος ειδωλολάτρης Ρωμαίος αυτοκράτορας διώκτης των χριστιανών, που βασίλεψε ενώ ο χριστιανισμός είχε ήδη εξαπλωθεί και εδραιωθεί. Κατά την αρχή της Σαρακοστής, διέταξε να ραντίσουν τα νηστίσιμα τρόφιμα της αγοράς στην ΚΠολη με αίμα ειδωλόθυτων, δηλ. ζώων θυσιασμένων στα είδωλα, για να μολύνει πνευματικά τους χριστιανούς. Ο άγιος Θεόδωρος, από το μαρτύριο του οποίου είχαν περάσει μόνο περίπου πενήντα πέντε χρόνια, εμφανίστηκε σε όνειρο του αρχιεπισκόπου ΚΠόλεως Ευδόξιου και τον ενημέρωσε για το γεγονός, συμβουλεύοντάς τον να προτρέψει τους χριστιανούς να μην αγοράσουν τρόφιμα, αλλά να τους προσφέρει η Εκκλησία για φαγητό κόλλυβα, δηλαδή βρασμένο σιτάρι. Λεπτομέρειες για το περιστατικό εδώ.
Η ανάμνηση του θαύματος των κολλύβων είναι η πιο γνωστή εορτή των αγίων Θεοδώρων, κατά την οποία γιορτάζουν συνήθως οι χριστιανοί με το όνομα Θεόδωρος (και οι χριστιανές με το όνομα Θεοδώρα, εφόσον οι αγίες με το όνομα αυτό δυστυχώς δεν είναι τόσο γνωστές στο λαό). Πολλοί αδελφοί μας, αγνοώντας το περιεχόμενο της εορτής, την ονομάζουν «γιορτή των αγίων Θεοδώρων», νομίζοντας ότι τότε εορτάζονται οι δύο άγιοι Θεόδωροι μαζί. Όμως τέτοια εορτή, όπως είπαμε, δεν υπάρχει καν στο εορτολόγιο.
Ο άγιος Θεόδωρος ο Στρατηλάτης εορτάζεται επίσης στις 8 Ιουνίου, ημέρα ανακομιδής των λειψάνων του.

 Δύο άγιοι Θεόδωροι ή ένας;

Φορητή εικόνα των Αγίων Θεοδώρων, Τήρωνος και Στρατηλάτη,
 μουσείο Ερμιτάζ, Αγία Πετρούπολη Ρωσία, 15ος αιώνας.

 Σε σχετικό άρθρο διαβάζουμε:
«Από κάποιους ερευνητές, θεολόγους, φιλολόγους και ιστορικούς, θεωρείται ότι ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων των Ευχαΐτων, συμπίπτει στο ίδιο πρόσωπο με τον Άγιο Θεόδωρο τον Στρατηλάτη της Ευχάνειας, διότι εκλαμβάνουν τους βίους ως δύο εκδόσεις του βίου του ενός αγίου Θεοδώρου. Επιπλέον στέκονται στο γεγονός της αναφοράς μόνο ενός αγίου Θεοδώρου στην κοιλάδα του Ίριδα μέχρι τα μέσα του 9ου αι., οπότε καθιερώθηκε και η επονομασία τους. Την εποχή αυτή είχε παρακμάσει το προσκύνημα των Ευχαΐτων και είχε αρχίσει να ακμάζει η Ευχάνεια. Αυτό βέβαια δεν είναι η επικρατούσα άποψη. Η Εκκλησία τιμά δυο διαφορετικά πρόσωπα, που ήταν σύγχρονοι γεννήθηκαν σε πλησιόχωρους οικισμούς και μαρτύρησαν παράλληλα στην Αμάσεια. Ο ένας ήταν νεοσύλλεκτος, υπηρετούσε στην κοόρτη των Τηρώνων, και ο άλλος υψηλόβαθμος αξιωματικός. Η γνώση αυτή οφείλεται κατά κύριο λόγο στους συναξαριστές - βιογράφους των δυο προσωπικοτήτων που ήταν αφενός ο Γρηγόριος Νύσσης [για τον άγιο Θεόδωρο τον Τήρωνα] και αφετέρου ο Αύγαρος, προσωπικός γραμματέας του Στρατηλάτη».
Για το εν λόγω ζήτημα ας επιτραπεί να επισημάνουμε τα εξής:
α) Οι αμέτρητες μαρτυρίες θαυμάτων και εμφανίσεων των αγίων σε πλήθος ανθρώπων, όχι μόνον ολιγογράμματων, αλλά και μορφωμένων, δεν είναι σωστό να απορρίπτονται ασυζητητί και ουσιαστικά χωρίς περαιτέρω έρευνα, απλώς και μόνο λόγω των πεποιθήσεων των ερευνητών, πολύ περισσότερο εφόσον συνεχίζονται ως τις ημέρες μας και προέρχονται ακόμη και από καθηγητές πανεπιστημίου.
Συγκεκριμένα του αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτη έχουμε εμφάνιση στη μάχη του αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή εναντίον των Ρώσων στο Δορύστολο, στις 8 Ιουνίου 971 μ.Χ. (ημέρα της ανακομιδής των λειψάνων του αγίου), όπου φοβερός ανεμοστρόβιλος αναχαίτισε το ρωσικό στράτευμα προσφέροντας νίκη καθοριστικής σημασίας στους Βυζαντινούς. Το γεγονός αναφέρει ο Γάλλος βυζαντινολόγος Γουσταύος Σλυμπερζέ (G. Schlumberger) στο βιβλίο του «Ο Αυτοκράτωρ Ιωάννης Τσιμισκής και η Βυζαντινή Εποποιία», σελ. 162-164, και λεπτομέρειες αξίζει να διαβάσουμε εδώ.

β) Τόσο τα συναξαριακά κείμενα, όσο και τα ιερά λείψανα των αγίων θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψιν ως τεκμήρια ιστορικότητας, έστω και μερικής μόνον αξιοπιστίας. Παρότι έχουν υπάρξει και περιπτώσεις απάτης ή σφάλματος, η κατά καιρούς διερεύνηση της προέλευσης ορισμένων λειψάνων επιβεβαιώνει τις αγιολογικές παραδόσεις, έστω κι αν δεν συνυπολογιστούν θαύματα, ευωδία, μυροβλυσία κ.λ.π. Τέτοια έρευνα έχει πραγματοποιηθεί π.χ. στη λάρνακα και τα ιερά λείψανα του αγίου Νικολάου στο Μπάρι της Ιταλίας, στα ιερά λείψανα και την κάρα του αγίου ευαγγελιστή Λουκά (εδώ, στο τέλος του αφιερώματος), στα τεμάχια ιερών λειψάνων που αποδίδονται στον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και ανακαλύφθηκαν στο νησί Άγιος Ιωάννης, στη Βυζαντινή Σωζόπολη (στη Βουλγαρία), στο σταυρό του αγίου αποστόλου Ανδρέα (μέρος του οποίου διασώζεται στην Πάτρα) κ.ά.

Του αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτη σώζεται η τιμία κάρα (κρανίο), τμήματα της οποίας φυλάσσονται στην ιερά μονή Μεγάλου Μετεώρου, στον ιερό ναό των αγίων Θεοδώρων στις Σέρρες («Παλαιά Μητρόπολη» [φωτο]) και στην ιερά μονή Βατοπεδίου.
"Ν": Στα δημοσιεύματα για το Μ. Μετέωρο και τις Σέρρες αναφέρεται ότι "η κάρα" του αγίου φυλάσσεται εκεί. Πρόκειται για τεμάχια του ιερού λειψάνου, ο δε άγιος είναι προφανές ότι είχε... μόνο μία κάρα.
Τα ιερά λείψανα του αγίου Θεοδώρου του Τήρωνα βρίσκονται στο Μπρίντεζι της Ιταλίας - λεπτομέρειες και ενδιαφέρουσες φωτογραφίες & εικόνες εδώ.

γ) Στον 20ό αιώνα συνυπάρχουν άγιοι με το ίδιο όνομα και παρόμοιο βίο, που, αν είχαν ζήσει πριν από αιώνες, πιθανότατα οι αγιολόγοι της εποχής μας θα τους ταύτιζαν με βεβαιότητα. Τέτοιες περιπτώσεις είναι π.χ. οι αγίες Ματρώνα της Μόσχας (1881-1952), Ματρώνα του Ανεμνιάσεβο (1864-1936) και Ματρώνα η Ανυπόδυτη († 1911), το α΄ μισό του 20ού αιώνα στη Ρωσία (οι δύο πρώτες ήταν επίσης τυφλές, παράλυτες και θαυματουργές από μικρή ηλικία), αλλά και οι όσιοι γέροντες της Κρήτης Ευμένιος Λαμπάκης (1912-2005), της ιεράς μονής Προφήτη Ηλία Ρουστίκων Ρεθύμνου, και Ευμένιος Σαριδάκης (1931-1999), εφημέριος του Λεπροκομείου Αθηνών (από την Εθιά Μονοφατσίου), σε συνδυασμό μάλιστα με τον όσιο Ευμένιο τον εν Κουδουμά (1846-1920), αδελφό του οσίου Παρθενίου· αν αυτοί οι άνθρωποι του Θεού είχαν ζήσει τον 3ο ή 4ο αιώνα μ.Χ., σήμερα πιθανότατα θα αναρωτιόμασταν αν επρόκειτο για διαφορετικά πρόσωπα.
Οι πρεσβείες των αγίων Θεοδώρων και πάντων των αγίων ας συνοδεύουν τα βήματα όλων των ανθρώπων και ας φωτίζουν όλους μας ώστε να ακολουθούμε το δρόμο του Θεού. Αμήν.

Εικόνα των Αγίων Θεοδώρων από ένα ναό στα Σκόπια.
Χρονολογείται στα 1618 και η τέχνη της είναι εξαιρετική.
Στο πάνω μέρος διακρίνεται επιγραφή με χρυσά 
γράμματα στα ελληνικά, ενώ εκατέρωθεν των Αγίων 
υπάρχουν άλλες επιγραφές με μαύρα γράμματα
["Ν": σλαβικά, όπως βλέπω (προφανώς σερβικά)].