Η ΝΙΚΗ για:
ΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΠΡΙΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ, ΔΕ ΘΑ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΟΤΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ
(ΠΑΡΟΙΜΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ)
Το βίντεο είναι μία παραγωγή της Ιεράς Μονής Αγίου Αυγουστίνου Φλώρινας.
Περιέχει αποσπάσματα από ομιλία του μακαριστού επισκόπου Φλωρίνης π. Αυγουστίνου Καντιώτη με τίτλο ''Η πίστις των Ηρώων του '21'', που έγινε στην αίθουσα της οδού Ζωοδόχου Πηγής 44 στην Αθήνα στις 20 Μαρτίου 1977.
Συμπλήρωμα
Ο ιερεύς δεν είναι άνθρωπος, είναι η θυσία ενός ανθρώπου, που προστίθεται στη θυσία του Θεού
Ένα από τα κείμενά του που αγαπήσαμε είναι το παρακάτω:
Οι διαβόητες «Σπουδές Φύλου», που έχουν καθιερωθεί στα πανεπιστήμια του εξωτερικού και εισάγονται πλέον και στην Ελλάδα, ξεκινούν από ορθή αφετηρία, ακολουθούν λάθος δρόμο και καταλήγουν σε επιζήμιο αποτέλεσμα.
Η ορθή αφετηρία είναι η πρόθεση για κατανόηση και, εντέλει, άρση των προκαταλήψεων και των στερεοτύπων που οδήγησαν διαχρονικά στην κοινωνική ανισότητα, την αδικία και την ανθρώπινη δυστυχία, ιδιαίτερα μάλιστα της Γυναίκας.
Ο λάθος δρόμος είναι η άγνοια και η συνακόλουθη παρερμηνεία της δικής μας –ελληνικής, ορθόδοξης χριστιανικής– πολιτισμικής παράδοσης, η οποία διαμόρφωσε εξαιρετικά προωθημένα πρότυπα ανθρώπινων σχέσεων, στηλίτευσε την αδικία ήδη από τους πρώτους αιώνες της ύπαρξής της και αγωνίστηκε για την ανύψωση του ανθρώπινου προσώπου, του άνδρα και της γυναίκας, ακριβώς εκεί όπου προσπαθεί, χωρίς επιτυχία, να το ανυψώσει το σύγχρονο κίνημα της κοινωνικής ευαισθητοποίησης.
Το επιζήμιο αποτέλεσμα στο οποίο καταλήγει η όλη προσπάθεια, ισχυρίζομαι πως είναι η απομόνωση των ανθρώπων, η ομοιομορφοποίησή τους –δήθεν χάριν της «διαφορετικότητας»– και η εξυπηρέτηση της μετατροπής της κοινωνίας σε κυψέλη πανομοιότυπων εργατών, προς όφελος της υποτίθεται «επάρατης» ολιγαρχίας.
Οι παραπάνω διαπιστώσεις είναι ο λόγος για τον οποίο η εισαγωγή των συγκεκριμένων σπουδών στην Ελλάδα προκαλεί έντονες αντιδράσεις από τους παραδοσιακούς Έλληνες, άνδρες και γυναίκες –μεταξύ των οποίων και εγώ–, όχι βέβαια επειδή «είμαστε τοξικοί», αλλά επειδή αισθανόμαστε πολύ βαθιά ότι η διαδρομή που ακολουθούν και το αποτέλεσμα στο οποίο καταλήγουν δεν είναι αυτά που επαγγέλλονται.
Θα επισημάνω άμεσα ορισμένα στοιχεία –όχι τα μόνα– που θεωρώ σφάλματα.
Η σύγχρονη «ιδεολογία του Φύλου» συνδέει την ταυτότητα της Γυναίκας με τη σεξουαλικότητα, αλλά όχι με τη μητρότητα. Αιτία είναι η ριζική εξατομίκευση του ανθρώπου, ο οποίος καλείται πλέον να ζει «για τον εαυτό του», να θεωρεί τον εαυτό του ως «ό,τι πολυτιμότερο έχει» και να ανάγει σε δήθεν ανεκτίμητη αξία την ηδονή της στιγμής.
Η οπτική αυτή παραβλέπει συνήθως ότι ο υπερτονισμός της σεξουαλικότητας της γυναίκας –ακόμη και από την εφηβική ή και την παιδική της ηλικία– τη μετατρέπει για ακόμη μία φορά σε αντικείμενο προς ανδρική χρήση, όπως ήταν πάντα, απλώς αυτή τη φορά «με τη θέλησή της». Αντίθετα, όταν ο Ιησούς Χριστός λέει «όποιος βλέπει μια γυναίκα με σεξουαλική επιθυμία, ήδη μοίχευσε μαζί της στην καρδιά του» (Κατά Ματθαίον, κεφ. 5, στ. 27-28), δεν κηρύττει κάποιον πουριτανισμό, αλλά παίρνει τη γυναίκα από τη θέση του αντικειμένου και την ανεβάζει δεόντως στη θέση του ανθρώπινου προσώπου.
Η σύγχρονη οπτική, όταν αναφέρεται στη μητρότητα, προβάλλει το δίπολο «μία μάνα – ένα παιδί» ως αυτάρκη μορφή οικογένειας, χωρίς πατέρα. Ο πατέρας ουσιαστικά θεωρείται περιττός, είτε δεν υπήρξε ποτέ στη ζωή του παιδιού είτε έχει επέλθει διαζύγιο και το παιδί τον επισκέπτεται κατά διαστήματα. Η μάνα έχει αναλάβει και τον ρόλο που παραδοσιακά επιτελεί ο πατέρας: εργάζεται και προμηθεύει την οικογένεια με τα απαραίτητα χρήματα και αγαθά, προστατεύει τον εαυτό της και το παιδί της και φροντίζει να εξασφαλίσει το μέλλον του. Η ίδια είναι τα πάντα, ενώ ο άνδρας, ο οποίος περιγράφεται κατά κανόνα ως εγωκεντρικός και ανώριμος, «είναι βάρος» και η εξάρτησή της από αυτόν συνιστά δράμα – δεν τον χρειάζεται.
Κάποτε, το να είναι κάποιο παιδί «ορφανό πατρός» εθεωρείτο τραγικό. Σήμερα θεωρείται απόλυτα φυσικό, για να μην πω και προτιμότερο.
Η «μάνα με τα πολλά παιδιά» εμφανίζεται συνήθως ως ατυχία, ως αποτέλεσμα εσφαλμένων επιλογών, ως μια πληγή που χρειάζεται ανακούφιση.
Η καταξίωση της Γυναίκας, εντέλει, έρχεται μέσα από την «ανδροποίησή της». Ο όρος αυτός σίγουρα δεν είναι αρεστός, διότι πλέον τα άτομα στην κοινωνία «δεν έχουν φύλο». Είναι μόνον εργαζόμενα, ακριβώς όπως οι μέλισσες και τα μυρμήγκια, ζουν για να εργάζονται –«να κάνουν καριέρα»– και να υπηρετούν τη βασίλισσα. Σε αυτή την περίπτωση, η πραγματική ταυτότητα της «βασίλισσας» είναι ζητούμενο.
Ο σύγχρονος άνθρωπος «χορεύει μόνος», εκφράζει τον εαυτό του απλώς αυτοσχεδιάζοντας πάνω σε μια μουσική, είτε είναι άνδρας είτε γυναίκα. Και συχνά ο αυτοσχεδιασμός του είναι μελαγχολικός. Ο παραδοσιακός χορός, σε κύκλο, με τους ανθρώπους πιασμένους από το χέρι, εγκαταλείφθηκε και ξεχάστηκε.
Εννοείται ότι δεν εξιδανικεύουμε το παρελθόν. Όπως και σήμερα, πάντα υπήρχαν κακία, σκληρότητα, αδικία και δυστυχία. Όχι μόνο από τους άνδρες εις βάρος της γυναίκας, αλλά και από γυναίκες εις βάρος των πιο αδύναμων γυναικών, όπως, για παράδειγμα, από την πεθερά εις βάρος της νύφης της. Ας μην το ξεχνάμε.
Και σήμερα, παρά τις προσπάθειες, η κακία, η σκληρότητα, η αδικία και η δυστυχία επιμένουν και επιδεινώνονται. Ο λόγος δεν είναι ότι υστερούμε στη μελέτη των κοινωνικών στερεοτύπων και προκαταλήψεων, αλλά ότι δεν συνειδητοποιούμε πως και εμείς είμαστε εγκλωβισμένοι στα στερεότυπα και στις προκαταλήψεις της εποχής μας και, έχοντας κόψει τις ρίζες μας, αδυνατούμε να αξιοποιήσουμε το εξαιρετικό πνευματικό οπλοστάσιο που διαθέτουμε, ώστε να οδηγηθούμε πραγματικά στη χαρά, την αγάπη, την αξιοπρέπεια, την ενότητα και την ποιότητα ζωής που αναζητούμε και χρειαζόμαστε.
Δεν αναφέρομαι τώρα στη θεωρία της «ρευστότητας του φύλου», σύμφωνα με την οποία το φύλο είναι «φάσμα», όπου μπορεί κάποιος να ταυτίζεται κατά ένα ποσοστό με το ανδρικό φύλο και κατά ένα ποσοστό με το γυναικείο, ή ότι κάθε χρωμοσωματική παραλλαγή συνιστά ιδιαίτερο φύλο κ.λπ. Αυτά απαιτούν ιδιαίτερη ανάλυση. Υποστηρίζουμε, όμως, ότι συλλήβδην εξυπηρετούν τον σκοπό της μετατροπής της κοινωνίας σε κυψέλη ομοιόμορφων ανθρώπων, sans famille (χωρίς οικογένεια), με ρευστή ταυτότητα και προσωπική ζωή, άρα εύκολα διαχειρίσιμων από τους πανίσχυρους παράγοντες του σύγχρονου ολοκληρωτισμού.
Αν οι σχεδιαστές των «Σπουδών Φύλου» είχαν μελετήσει και κατανοήσει την ουσία της παράδοσής μας, όχι μόνο το περιεχόμενο του προγράμματός τους θα ήταν εντελώς διαφορετικό, αλλά και η συμβολή τους στην κοινωνία θα ήταν πολύ ουσιαστικότερη. Θα εξηγήσω τον ισχυρισμό μου και εσείς μπορείτε να διαφωνήσετε ελεύθερα.
Κατ’ αρχάς, ονομάζουμε τον πολιτισμό και την παράδοσή μας «Ρωμηοσύνη», όπως οι πρόγονοί μας και πολλοί σημαντικοί λόγιοί μας. Το όνομα αυτό εμπεριέχει τον Ελληνισμό στη διαχρονικότητά του, προχριστιανικό και χριστιανικό, τον ελληνικό πολιτισμό σε όλες τις εκφάνσεις του –λόγιο και λαϊκό– αλλά και το άπλωμά του πέρα από τον Ελληνισμό, εφόσον η ορθόδοξη πνευματικότητα, μέσω της αυτοκρατορίας της Ρωμανίας –του «Βυζαντίου»– πραγματοποίησε την οικουμενική, πανανθρώπινη και υπερεθνική διάσταση που εγγενώς είχε εξαρχής.
Θα ήθελα, λοιπόν, να αντιπροτείνω μια μορφή «Σπουδών Φύλου», η οποία θα περιλαμβάνει, εκτός από την ανάλυση των προκαταλήψεων και των στερεοτύπων που πράγματι εντοπίζονται στην κοινωνία όλων των εποχών, και την παρουσίαση των παρακάτω θεματικών ενοτήτων:
Είμαι βέβαιος –και συγχωρέστε με– ότι, σχετικά με τους τέσσερις ανωτέρω πυλώνες του πολιτισμού μας, οι περισσότεροι σύγχρονοι κοινωνιολόγοι πάσχουν από άγνοια, παρερμηνεία και προκατάληψη, που οφείλονται στα δυτικά ερμηνευτικά γυαλιά τους. Νομίζουν πως κάτω από κάθε πέτρα ελληνικού σπιτιού βρίσκουν τον υποτιμημένο άνθρωπο και την υποβαθμισμένη γυναίκα του δυτικού Μεσαίωνα και των επιγόνων του.
Και βέβαια ούτε ο τόπος μας ήταν παράδεισος. Γι’ αυτό, άλλωστε, άγιοι διδάσκαλοι, όπως ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός κ.ά., χρειάστηκε να τονίσουν κατ’ επανάληψιν την ορθή συμπεριφορά του Άνδρα προς τη Γυναίκα. Όμως το έπραξαν, την υπερασπίστηκαν και πλήθος Γυναικών αναδείχθηκαν στη ζωή, στην κοινωνία και στις οικογένειές μας, βοηθώντας στην ύπαρξη οικογενειακής αρμονίας και κοινωνικής συνοχής, καταστάσεων περίπου δαιμονοποιημένων από τους σύγχρονους κοινωνιολόγους της «εξατομίκευσης»…
Το τελευταίο σφάλμα των σύγχρονων κοινωνιολόγων και των περιβόητων «Σπουδών Φύλου» που θα ήθελα να επισημάνω είναι ότι αποκλείουν από την κατανόηση της κοινωνίας την αγιότητα ως πνευματική κατάσταση.
Έχοντας εκ των προτέρων την εσφαλμένη εντύπωση ότι «δεν υπάρχει Θεός» –γνωστή προκατάληψη της νεωτερικότητας, λόγω της φρικτής διαστρέβλωσης της χριστιανικής πίστης από τον δυτικό Μεσαίωνα–,πιστεύουν ότι η αγιότητα είναι ένας ξεπερασμένος μύθος και πως οι μαρτυρίες για αγίους και αγίες της εποχής μας είναι προϊόν δεισιδαιμονίας και απάτης ή αυταπάτης.
Αυτό τους προκαλεί μια πνευματική μυωπία, η οποία τους οδηγεί στην αναζήτηση «νέων μορφών πνευματικότητας» –βλέπουμε αυτόν τον τίτλο στο πρόγραμμα «Σπουδών Φύλου»–, για τις οποίες πραγματικά είναι τρομακτικό το τι μπορεί να περιλαμβάνουν. Υποψιάζομαι Wicca, πνευματισμό, θεοσοφία, λατρεία της «Μάνας Γης», εκστασιακές εξάρσεις και άλλες ψευδοπνευματικές καταστάσεις, στις οποίες εμπλέκεται εμφανέστερα το γυναικείο φύλο, αφού η Θεοτόκος, η αγία Παρασκευή, η αγία Ειρήνη Χρυσοβαλάντου, η αγία Φιλοθέη η Αθηναία και αναρίθμητες άλλες αγίες όλων των εποχών, στις οποίες η Ορθόδοξη Εκκλησία αφιερώνει ναούς και εορτές, υμνογραφικά έργα και θαυματουργές εικόνες, τοποθετούνται συλλήβδην στον κάλαθο των αχρήστων της «πατριαρχίας» και του «στερεοτύπου»…
Έχουμε πολλά να πούμε πάνω σε αυτά και να εξηγήσουμε γιατί, κατά τη γνώμη μας, η σύγχρονη οπτική, μαζί με τις λεγόμενες «Σπουδές Φύλου», μετατρέπει την κοινωνία σε κυψέλη και τον άνθρωπο σε μυρμήγκι, χωρίς να λύνει τα όντως υπαρκτά προβλήματα της βίας, της καταπίεσης και της εκμετάλλευσης. Άλλωστε, χωρίς τις σωστές Γυναίκες δεν θα ήμασταν αυτοί που είμαστε ούτε ο κόσμος θα είχε ό,τι καλό έχει. Όπως και χωρίς τους σωστούς Άνδρες.
Ο μεταμοντέρνος «πολιτισμός μας» –«της αλληλεγγύης», «της αγάπης», «της διαφορετικότητας» και «της συμπερίληψης»– από τη μία ταΐζει τις γάτες και από την άλλη τις αιχμαλωτίζει και τις στειρώνει. Το ίδιο κάνει και με τις Γυναίκες και γενικά με τους Ανθρώπους. Αύριο δεν θα υπάρχουν Γυναίκες, μόνο εργαζόμενα «άτομα» και των δύο φύλων, κάποια από τα οποία θα χαρακτηρίζονται «γυναίκες», επειδή θα κάνουν έρωτα σαν γυναίκες.
Για να μη συμβεί αυτό, θα έπρεπε η Γυναίκα, όπως συμβαίνει σε όλους τους πολιτισμούς που απορρίπτει η νεωτερικότητα, να συνδεθεί επίσης με τη μητρότητα και την οικογένεια, ισότιμα και μαζί με τον Άνδρα, ως δύο πλευρές του ίδιου χρυσού νομίσματος, διαφορετικές, αλλά ισότιμες.
Και ο Άνδρας να πάψει να είναι εγωκεντρικός και ανώριμος και να κάνει αυτό που συμβουλεύει ο παρεξηγημένος απόστολος Παύλος: «να αγαπήσει τη γυναίκα του, όπως ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία» –δηλαδή την ανθρωπότητα– «και θυσίασε τον εαυτό του γι’ αυτήν» (Προς Εφεσίους, 5, 25).
Και όλες μαζί οι οικογένειες, σε σχέσεις αλληλοσεβασμού και αλληλεγγύης, που τονίζονται ως μέγιστη αξία στην παράδοσή μας, να συγκροτούν σαν κύτταρα μια ζωντανή και όχι νεκρή κοινωνία.
Αυτό θα ήταν ουσιαστική προσφορά και τα εφόδια υπάρχουν στον πολιτισμό μας, ενώ και στην πράξη πολλές φορές επιτεύχθηκε η ιδανική αυτή κατάσταση. Καλό είναι να τα ανακαλύψουμε. Αλλιώς, είναι άκρως αμφίβολο αν ωφελούμε τον Άνθρωπο, ενώ για την κοινωνία ούτε λόγος να γίνεται.
Επιτρέψτε μου να προτείνω προς μελέτη και το άρθρο μας «Οικογένεια: ένα απλό όνειρο», το οποίο σχετίζεται με το ζήτημα.
Θα τα ξαναπούμε.
Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης
Υπεύθυνος της Θεματικής Ομάδας Ρωμηοσύνης της ΝΙΚΗΣ
Γιος, σύζυγος, πατέρας και φίλος Γυναικών
Του ίδιου
«Και ο Θεός έπλασε τη γυναίκα» – Η θέση της γυναίκας στον χριστιανισμό
Χριστιανισμός και φύλο, έμφυλες διακρίσεις και βία
Η αγία Μαρκέλλα & το μήνυμα κατά της παιδικής κακοποίησης
Ας αλλάξουμε την κατάσταση για τα παιδιά μας!
Η ΝΙΚΗ για την αυξανόμενη βία παιδιών και εφήβων
Επιστολή σε γονιό, που η έφηβη κόρη του είναι έγκυος
Σεξουαλική αγωγή ή οικογενειακή αγωγή;
Η ΝΙΚΗ προς τους Έλληνες ροκάδες & τους Έλληνες ράπερς – Μουσικούς και φίλους της μουσικής

Ωραίο ρεπορτάζ από Οrthodoxia news agency. Εμείς εδώ, αντί "του Έθνους" προτιμούμε "του Γένους", ολόκληρης της Ρωμηοσύνης, που είναι μέγεθος κατά βάσιν πνευματικό, οικουμενικό & υπερεθνικό.
240 χρόνια συμπληρώνονται σήμερα [2019] από τον μαρτυρικό θάνατο του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, του πατρο-Κοσμά του Έθνους, του Μεγάλου Φωτιστή, που συνέδεσε τον βίο του και με τον αγώνα του ελληνισμού της Βορείου Ηπείρου.
“Ο Χριστός υπήρξε για τον άγιο Κοσμά το θεμέλιο πάνω στο οποίο στήριξε τη ζωή και το έργο του, γιατί έργα, κατορθώματα και πράξεις, ζωή, θυσίες και μόχθος σαν του Κοσμά του Αιτωλού δεν αντέχουν σε άλλη θεμελίωση. Η σχέση του αγίου Κοσμά με τον Χριστό, δεν ήταν εγκεφαλική, αλλά ένα ολοκληρωτικό δόσιμο της καρδιάς του σ’ Αυτόν” έχει δηλώσει ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας κ. Αναστάσιος.
Ο Άγιος Κοσμάς γεννήθηκε στο χωριό Ταξιάρχης της επαρχίας Αποκούρου
που βρίσκεται κοντά στο χωριό Μεγάλο Δένδρο Ναυπακτίας, το 1714 μ.Χ.,
από γονείς ευσεβείς, που τον ανέθρεψαν εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου.
Είκοσι χρονών μετέβη στο Άγιο Όρος, για να σπουδάσει στο εκεί νεοσύστατο σχολείο του Βατοπεδίου. Ο Άγιος Κοσμάς, ονομαζόταν αρχικά Κωνσταντίνος και μετά την αποφοίτησή του, πήγε στη Μονή Φιλόθεου, όπου έγινε μοναχός (1759 μ.Χ.) και κατόπιν Ιερομόναχος και έλαβε το όνομα Κοσμάς.
Στο χωριό Κολικόντασι της Βορείου Ηπείρου βρίσκεται η Ιερά Μονή των Εισοδίων της Θεοτόκου, στον περίβολο της οποίας διατηρείται ο τάφος του αγίου Κοσμά του Αιτωλού.
Θαύμα: Πώς γλίτωσε ο τάφος του
Ο π. Τιμόθεος Ηλιάκης γράφει: «Δεν μπορούσα να εξηγήσω πως το άθεο καθεστώς του Εμβέρ Χότζα, που δεν άφησε ίχνος Χριστιανικό στην ταλαιπωρημένη Βόρειο Ήπειρο, επέτρεψε την διατήρηση της Μονής και του τάφου του Εθναποστόλου Κοσμά του Αιτωλού.
Η απορία μου αυτή λύθηκε
πρόσφατα όταν ένας νέος Βορειοηπειρώτης, ο κ. Χρήστος Μήτρος από το
Φίερι, γειτονική με το Κολικόντασι πόλη, ήρθε κοντά μας και ζήτησε να
βαπτιστεί Χριστιανός Ορθόδοξος. Όταν μου εξήγησε τα σχετικά με τον τόπο
της καταγωγής του, τον ρώτησα αν γνώριζε κάτι σχετικό με την απορία που
είχα. Ο νέος με βουρκωμένα μάτια άφησε τον λογισμό του ελεύθερο και μου
διηγήθηκε τα εξής θαυμαστά.
Όταν το 1968 με νόμο του Αλβανικού κράτους απαγορεύθηκε κάθε θρησκευτική
εκδήλωση, ήρθε διαταγή από τα Τίρανα να γκρεμισθούν οι Εκκλησίες και να
εξαφανισθούν οι Σταυροί από τους Χριστιανικούς τάφους.
Ο τότε Αστυνομικός διοικητής του Φίερι πήρε μαζί του το αρμόδιο συνεργείο και πήγαν στο Μοναστήρι προκειμένου να το εξαφανίσουν. Γνωρίζοντας μάλιστα την ευλάβεια των Ελλήνων προς τον άγιο Κοσμά, έδωσε εντολή να ξεκινήσει το έργο της κατεδαφίσεως από τον τάφο του αγίου.
Όταν όμως οι εργάτες έδωσαν το πρώτο κτύπημα στο ιερό μνημείο τότε μια δυνατή βουή έσπασε την ησυχία του χώρου και μια μεγάλη λάμψη σαν φωτιά ξεπήδησε μέσα από τον τάφο του πατρο-Κοσμά. Έντρομοι οι παριστάμενοι ετράπησαν σε φυγή και δεν επανήλθαν παρά τις απειλές των Τιράνων και την "καθησυχαστική" δήλωση του καθεστώτος πως, δήθεν, εξερράγη ξεχασμένη από τον Β΄παγκόσμιο πόλεμο βόμβα! Έτσι δεν βεβηλώθηκε ο τάφος του αγίου Κοσμά, όπως και τα χαριτόβρυτα Λείψανά του,που παρέμειναν εκεί βάλσαμο στις πληγές των Χριστιανών και ελπίδα πως… "Θα 'ρθει το ποθούμενο"».
Όπου περνούσε έκτιζε σχολεία και εκκλησίες
Ο Άγιος γνωρίζοντας ότι το Έθνος κινδύνευε, δεν ησύχαζε και φλεγόταν νύχτα-μέρα από τον πόθο να βγει και να διδάξει στους σκλαβωμένους Έλληνες τα Άγια Γράμματα. Όμως, θεωρούσε τον εαυτό του ταπεινό και αδύνατο να επωμισθεί τέτοιο φορτίο. Με θεία αποκάλυψη, πήγε στην Κωνσταντινούπολη, όπου συνάντησε τον αδελφό του Χρύσανθο, που ήταν δάσκαλος. Αυτός του έκανε μερικά μαθήματα ρητορικής, που θα βοηθούσαν τον Κοσμά στο κήρυγμα. Έπειτα, αφού πήρε την άδεια του Πατριάρχη Σεραφείμ, όργωσε στην κυριολεξία την Ελλάδα, διδάσκοντας στους «ραγιάδες» το λόγο του Θεού.
Έτσι, ο Άγιος Κοσμάς, αρχικά κήρυξε στην Κωνσταντινούπολη και στην συνέχεια μετέβη στην Αιτωλοακαρνανία. Με νέα άδεια περιήλθε τα Δωδεκάνησα και το Άγιο Όρος. Ακολούθως περιόδευσε στην Θεσσαλονίκη, Βέροια, σε ολόκληρη την Μακεδονία, έφθασε στην Χειμάρα, επέστρεψε στην Νότιο Ήπειρο και από εκεί κατέληξε στη Λευκάδα και την Κεφαλληνία. Πήγε ακόμη στη Ζάκυνθο, Κέρκυρα και ξανά στην Βόρειο Ήπειρο.
Απ’ οπού περνούσε, έκτιζε σχολεία, εκκλησίες, και πλήθος λαού συνέρεε και «ρουφούσε» το «νέκταρ» της αγίας διδασκαλίας του.
Το μαρτυρικό τέλος
Τελικά, ο φθόνος των Εβραίων, σε συνεργασία με τους Τούρκους, είχε σαν αποτέλεσμα τον απαγχονισμό του Αγίου στο Κολικόντασι, στα χώματα της Βορείου Ηπείρου το 1779 μ.Χ. Το λείψανό του το έριξαν στα νερά του ποταμού Άψου. Παρά την πέτρα που του είχαν δέσει στον λαιμό, το λείψανο επέπλεε. Βρέθηκε από τον ιερέα Μάρκο κι ενταφιάσθηκε στη μονή της Θεοτόκου Αρδονίτσας Β. Ηπείρου, όπου και ανευρέθη.
«ΑΝΗΓΕΡΘΗ ΕΚ ΒΑΘΡΩΝ / Ο ΘΕΙΟΣ ΚΑΙ ΙΕΡΟΣ ΟΥ/ΤΌΣ ΝΑΟΣ ΔΙΑ ΠΡΟΣΤΑ/ΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΥΨΗΛΟΤΑΤΟΥ ΒΕΖΥΡ / ΑΛΗ ΠΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΕΠΕΛΕ/ΝΗ».
Το καθολικό της Μονής είναι ρυθμού βυζαντινού σταυροειδούς. Ο τρούλος είναι οκταγωνικός με κωνική κεραμόσκεπη στέγη και τέσσερα μονόλοβα παράθυρα. στη δυτική πλευρά υπάρχει δίλοβο κωδωνοστάσιο με ρωμαϊκό γλυπτό στο κέντρο. Το τέμπλο είναι ξυλόγλυπτο, έργο του ΙΘ’ αι.
Τα λείψανα του αγίου φυλάσσονται στην Αρχιεπισκοπή στα Τίρανα για λόγους ασφαλείας. Είναι τοποθετημένα σε μια απλή ξύλινη λάρνακα. Από το σκελετό των λειψάνων λείπουν: 1) Η κάρα, που εκλάπη το 1917 από Αυστροούγγρους και πιθανόν βρίσκεται σήμερα σε μουσείο της Βιέννης. 2) Η κάτω γνάθος, πού βρίσκεται στην Ιερά Μονή αγίου Νικολάου Άνδρου. 3) Η κερκίς της δεξιάς χειρός, που βρίσκεται στον Ιερό Ναό αγίου Κοσμά Κονίτσης.
Αποτμήματα από τα δάκτυλα χειρών και ποδιών του αγίου βρίσκονται σε διάφορα μέρη, όπως στα Γιάννινα, την Ιερά Μονή Δουσίκου και άλλου. Τεμάχιο λειψάνου του αγίου Κοσμά δώρισε πρόσφατα ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας κ. Αναστάσιος στην Εκκλησία της Ελλάδος, κατά την επίσημη επίσκεψη του σ’ αυτήν. Το ιερό λείψανο έχει αποθησαυριστεί στο Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών. Επίσης τμήμα λειψάνου, δόθηκε στη Ιερά Μονή αγίου Κοσμά Αιτωλοακαρνανίας.
Συμπλήρωμα
Τα «εννιάμερα της Παναγίας» και το εορταστικό δεκαήμερο στην έξοδο του Αυγούστου...
