Ὁ Ἃγιος Προφήτης Σαμουήλ καί ἡ Πολιτική Ἀρχή τοῦ Λαοῦ τοῦ Θεοῦ

 

Ἰωάννης Κων. Νεονάκης
Θεματική Ὁμάδα Ρωμηοσύνης της ΝΙΚΗΣ

Ιστοσελίδα της ΝΙΚΗΣ 

Ἐπ᾿ εὐκαιρία τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἁγίου Προφήτου μας Σαμουήλ (20 Αὐγούστου) ἀξίζει νὰ θυμηθοῦμε τὴν ἱστορία τῆς ἐμφάνισης γιά πρώτη φορά Πολιτικῆς Ἀρχῆς καί στον Λαό τοῦ Θεοῦ.

Ὁ κεντρικὸς ἄξονας καὶ ἡ οὐσία τοῦ γεγονότος παραμένει διαχρονικὰ ὁ ἴδιος. Ὁ Λαὸς τοῦ Θεοῦ πάντα ἔρχεται ἀντιμέτωπος καὶ ἀναμετρᾶται μὲ τὶς κοσμικὲς δυνάμεις καὶ δομές. Ὅσο ὁ Λαὸς εἶναι κοντὰ στὸν Θεό του καὶ ἐμπιστεύεται σ᾿ Αὐτὸν τὴν καθοδήγησή του, πορεύεται καὶ ζεῖ ἐν εἰρήνῃ καὶ προοδεύει καὶ πνευματικὰ ἀλλὰ καὶ ὑλικά. Ὅσο ὁ Λαὸς ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὸν Θεό, ἐνσπείρεται μέσα του ὁ φόβος. Διστάζει καὶ φοβᾶται. Ἀναζητᾶ ἄλλες «ἐξασφαλίσεις», κοσμικές. «Ζηλεύει» τὰ ἄλλα ἔθνη, παλινδρομεῖ καὶ «ἐκκοσμικεύεται». Ζητᾶ καὶ αὐτὸς νὰ ζήσει ὅπως «ζοῦν» οἱ ἄλλοι λαοί, οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι, αὐτοὶ ποὺ δὲν πιστεύουν στὸν Θεό. Φοβᾶται τὴν ἀναμέτρηση μὲ τὸν κόσμο καὶ ὑποτάσσεται, ὁδηγούμενος σὲ ἕνα μικρὸ ἢ μεγάλο κύκλο δουλείας, ὑποταγῆς καὶ βασάνων ποὺ συνήθως τὸν ὁδηγοῦν μετὰ ἀπὸ μιὰ μακρὰ διαδρομὴ στὴν μετάνοια καὶ στὴν ἐναπόθεση τῆς ἐλπίδας του καὶ πάλι στὸν Θεό, στὸν μόνο δηλαδὴ πραγματικὸ ὑπερασπιστὴ καὶ σωτῆρα του. «Ἐπὶ τῶν ποταμῶν Βαβυλῶνος ἐκεῖ ἐκαθίσαμεν καὶ ἐκλαύσαμεν ἐν τῷ μνησθῆναι ἡμᾶς τῆς Σιών.»

Ὁ Λαός τοῦ ἀληθινού Θεοῦ συγκροτεῖ ἕνα ζῶν, λειτουργικό, θεανθρώπινο σῶμα πορευόμενο ἀπό δόξης εἰς δόξαν ἐντός τῆς ἱστορίας. Ἔχει κεφαλή του τό Δεύτερο Πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος, ὡς Ἄσαρκο Λόγο μέχρι τόν Εὐαγγελισμό τῆς Θεοτόκου καί ὡς Σεσαρκωμένο Λόγο ἔκτοτε καί γιά πάντα. Στόν Λαό τοῦ Θεοῦ ἀνήκουν ὅσοι ἀγαποῦν καί ἑνώνονται ἐν μετανοίᾳ καί ἡσυχασμῷ μέ τόν Χριστό ἀπό τόν Ἅγιο Ἀδάμ καί τήν Ἁγία Εὔα ἕως τούς ὀρθοδόξους τῶν ἐσχάτων καί τῆς συντελείας. Εἶναι ὁ Ἰσραήλ, ὁ Λαός τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος συνεχίζεται μὲ ἐμᾶς τοὺς βαπτισμένους Ὀρθοδόξους ὡς ὁ νέος Ἰσραήλ μέχρι τά ἔσχατα. Ὁ Λαὸς τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ εἶναι ἐνιαίος καὶ πορεύεται ἐνιαία καὶ αὐτόνομα στὴν ἱστορία, διαδραματίζοντας τὸν δικό του ρόλο στὴν ἀγλαοφανῆ του πορεία πρὸς τὰ ἔσχατα.

Μετὰ τὴν ἔξοδό του ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο καὶ τὶς παλινωδίες του στὸ Σινᾶ ὁ Λαὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ Ἰσραὴλ, θὰ ζήσει καὶ θὰ πορευτεῖ γιὰ ἑκατοντάδες χρόνια χωρὶς καμιὰν ἀπολύτως πολιτικὴ ἐξουσία. Στὶς κρίσιμες στιγμὲς τοῦ λαοῦ, ὅταν δηλαδὴ ὁ λαὸς ξεχνάει τὸν Θεό καὶ παλινδρομεῖ στὰ εἴδωλα, ἢ ὅταν ὁ λαὸς ὑποτάσσεται σὲ ἐχθρικὲς δυνάμεις, ἐμφανίζονται ἀπὸ τὸν Θεὸ ἄνθρωποι δίκαιοι, μὲ παρρησία στὸν Θεὸ ποὺ καθοδηγοῦν καὶ σώζουν τὸν λαό, ἀλλὰ καὶ διευθετοῦν τὶς καθημερινὲς διαφορὲς μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων. Αὐτοὶ χαρακτηρίστηκαν ὡς Κριτές, ἀπὸ τοὺς μεγαλύτερους τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ὁ Σαμουήλ.

Ὅταν γέρασε ὁ Σαμουήλ, ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ αἰσθάνθηκε ἀνασφάλεια. Βλέπει τὶς μεγάλες δυνάμεις τῶν ἐχθρῶν τριγύρω του καὶ δειλιάζει. Ξεχνάει τὸν Θεό του, ποὺ τόσες φορὲς στὸ παρελθὸν τὸν ἔσωσε, καὶ ἀναζητᾶ ἄλλες ἐξασφαλίσεις καὶ ἐγγυήσεις. Βλέπει τοὺς ἄλλους λαοὺς ποὺ ἔχουν βασιλιάδες καὶ «ζηλεύει». Νομίζει ὅτι ἂν καὶ αὐτὸς ἀποκτήσει ἕνα βασιλιά, μιὰν πολιτικὴ/κοσμική ἀρχὴ δηλαδή, θὰ σωθεῖ. Δὲν θέλει τὸν Θεό, θέλει ἕναν κοσμικὸ ἄρχοντα, ὅπως οἱ ἄλλοι. Δὲν ἐμπιστεύεται τὸν Θεό, ἀλλὰ μιὰν κοσμικὴ ἐξουσία. Πηγαίνουν λοιπὸν στὸν Σαμουήλ καὶ τοῦ ζητοῦν εὐθαρσῶς βασιλιά. Θέλομε βασιλιά. 

Ὁ Σαμουὴλ στενοχωριέται γιὰ τὸν σκοτασμὸ τοῦ λαοῦ. Ὅμως ρωτάει τὸν Θεὸ γιὰ τὸ θέμα καὶ ὁ Θεὸς τοῦ ἀπαντάει ὅτι δὲν εἶναι τὸ θέλημά Του νὰ ἔχει ὁ λαός Του μιὰ πολιτικὴ ἐξουσία. Θέλει ὁ λαός του νὰ εἶναι ἐλεύθερος ἀπὸ τέτοιες σκληρὲς κοσμικὲς ἱεραρχίες καὶ νὰ μὴν εἶναι ὑποταγμένος στὸ ὅποιο πολιτικὸ κατεστημένο. Παρήγγειλε ὅμως στὸν Σαμουὴλ νὰ ἀποφασίσει ἐλεύθερα ὁ λαός τί ἀκριβῶς θέλει, ἀφοῦ πρῶτα ἐνημερωθεῖ σὲ βάθος γιὰ τὸ τί ἀκριβῶς σημαίνει νὰ ἔχει στὸ κεφάλι του μιὰ πολιτικὴ ἐξουσία.

Ὁ Σαμουὴλ αὐτὸ ἀκριβῶς καὶ ἔκανε. Περιέγραψε γλαφυρὰ τί θὰ πεῖ νὰ ἔχει ὁ λαὸς ἕνα βασιλιά, μιὰ πολιτικὴ ἐξουσία στὸν σβέρκο του. Τοὺς εἶπε ὅτι ἡ πολιτικὴ ἐξουσία «ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς». Ὅτι θὰ δουλεύει γιὰ τὸ συμφέρον της καὶ ὄχι γιὰ τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ. Ὅτι θὰ καταδυναστεύσει τοὺς νέους καὶ θὰ τοὺς ἀναγκάσει νὰ ὑπηρετοῦν τὸ πολιτικὸ σύστημα πρὸς ὄφελος τοῦ συστήματος. Τοὺς εἶπε ὅτι ἡ πολιτικὴ ἐξουσία θὰ τοὺς φορολογήσει ἀνελέητα καὶ θὰ τοὺς ἁρπάξει τὶς περιουσίες τους. Καὶ τέλος μὲ τὸν πιὸ ξεκάθαρο τρόπο εἶπε ὁ Σαμουὴλ στοὺς ἀνθρώπους τοῦ λαοῦ του ὅτι θὰ γίνουν δοῦλοι τοῦ πολιτικοῦ συστήματος. «Καὶ ὑμεῖς ἔσεσθε αὐτῷ δοῦλοι» (Α΄ Βασ. 8,17). 

Καὶ ἂν αὐτὸ ἴσχυε γιὰ μιὰν πολιτικὴ ἀρχή, ἡ ὁποία θὰ προερχόταν ἀπὸ τοὺς κόλπους τοῦ Ἰσραήλ, πόσο περισσότερο αὐτὸ θὰ ἰσχύει γιὰ τὴν κάθε πολιτικὴ ἀρχὴ ποὺ προέρχεται ἀπὸ κύκλους καὶ παραδόσεις «ἄγευστες» Θεοῦ. Τοὺς παρακάλεσε λοιπὸν ὁ Σαμουὴλ νὰ μὴν ὑποταχθοῦν σὲ πολιτικὴ ἐξουσία ὅπως οἱ ἄλλοι λαοὶ ποὺ δὲν γνωρίζουν Θεό, νὰ μὴ γίνουν ὅμοιοι μὲ τοὺς ἄλλους, νὰ μείνουν ἐλεύθεροι, νὰ διατηρήσουν τὴν παράδοση καὶ τὸν τρόπο ζωῆς τους, νὰ μὴν «ἐκκοσμικευθοῦν», νὰ μὴν κάνουν μιὰ τέτοια συμφωνία, νὰ μὴν ὑπογράψουν ἕνα τέτοιο μνημόνιο. Αὐτοὶ ὅμως τυφλωμένοι ἐπέμεναν: «ἆρον ἆρον ὑπόγραψον αὐτό» (sic). Καὶ ἔτσι ὁ Σαμουήλ, ὅπως τὸν εἶχε προτρέψει ὁ Θεός, ἐσεβάσθη καὶ ἀπεδέχθη τὴν ἀπόφαση τοῦ λαοῦ καὶ ὅρισε τὸν πρῶτο βασιλέα, τὴν πρώτη πολιτικὴ ἀρχὴ στὸν λαὸ τοῦ Θεοῦ.

Ὁ Θεός λοιπόν δέν ἤθελε ὁ Λαός του νά βρίσκεται κάτω ἀπό καμιά μορφή Πολιτικῆς/Κοσμικῆς ἐξουσίας. Δέν ἦταν και οὒτε εἶναι πρός τό συμφέρον του. Ὅμως ἡ ἀδυναμία καί ἡ ὀλιγοπιστία του θα ὀδηγήσει τόν Λαό να ζητήσει ἀπό τον Θεό καί Κοσμική/Πολιτική ἀρχή ὅπως καί οἱ ἄλλοι λαοί γύρω του. Ὁ Θεός παρά τις διαφωνίες του συγκαταβαίνων ἀπεδέχθη τήν ὕπαρξη καί κοσμικῆς ἀρχῆς στό Λαό Του. 

Ὁ Λαός τοῦ Θεοῦ ἔχει ἔκτοτε ἀφενός μέν τήν Ἐκκλησιαστική Ἀρχή γιά τήν πνευματική καθοδήγηση καί ἁγιασμό καί παράλληλα τήν Κοσμική/Πολιτική Ἀρχή γιά τήν ἐπίλυση τῶν ποικίλων, καθημερινῶν, κοσμικῶν προβλημάτων. Οἱ δύο αὐτές Ἀρχές τοῦ Λαοῦ τοῦ Θεοῦ (καί ὄχι γενικῶς τῶν λαῶν) ὀφείλουν νά βρίσκονται σέ συνεχή ἀγαστή συνεργασία (συναλληλία) μέ στόχο τήν διακονία καί πρόοδο τοῦ λαοῦ.

Η Κοσμική/Πολιτική Ἀρχή ἔλαβε διάφορες μορφές ἀναλόγως τοῦ ἱστορικοῦ πλαισίου. Σέ περιόδους ὅπου οἱ συνθῆκες δέν ἐπιτρέπουν τήν ὕπαρξη Κοσμικῆς Ἀρχῆς, τόν ρόλο της ἐνίοτε τόν ἀναλαμβάνει καί αὐτόν ἀγαπητικά καί ὡς διακονία ἡ Ἐκκλησιαστική Ἀρχή. Κάτι τέτοιο συνέβη καί στό χῶρο τῆς καθ’ ἡμᾶς Ἀνατολῆς κατά τήν περίοδο τῆς Ὀθωμανοκρατίας.

Μετά τήν ἐπανάσταση τοῦ 1821 καί τήν ἵδρυση τοῦ Ἑλλαδικοῦ κρατιδίου, παρατηρήθηκε μιά πολύ μεγάλη στρέβλωση, ἡ ὁποία σέ μεγάλο βαθμό συνεχίζεται ὡς σήμερα. Ὑπό τήν ἐπίδραση τοῦ «διαφωτισμοῦ», τῶν μεσσιανικῶν ἀντιλήψεων περί ἐθνικισμοῦ καί ἔθνους-κράτους, μέ τήν ἐπικράτηση φράγκικων ἰδεοληψιῶν καί παραδόσεων καί μέ τήν καθοδήγηση ξένων δυνάμεων καί ἀλλότριων συμφερόντων προέκυψε τό πρωτοφανές γεγονός τοῦ μονομεροῦς αὐτοκεφάλου καί ἡ πλήρης περιθωριοποίηση τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἀρχῆς, ἡ ὁποία ὑποβαθμίστηκε στόν ρόλο ἁπλοῦ σωματείου καί μάλιστα μέ πλήρη ὑποταγή στήν πολιτική ἐξουσία.

Σήμερα ὁ Λαός τοῦ Θεοῦ εἶναι πολυδιασπασμένος, ἀσθενής, ἄθυρμα ἀλλότριων δυνάμεων, χωρίς αὐτοσυνειδησία τοῦ Ἑνός Ἑνιαίου Σώματος, χωρίς ἐπίγνωση τοῦ οἰκουμενικοῦ του ρόλου καί χωρίς κατεύθυνση συλλογικῆς πορείας. Ἡ δέ Πολιτική/Κοσμική Ἀρχή ἒχει πλήρως αὐτονομηθεῖ και δρᾶ ἐρήμην καί συχνά εἰς βάρος τοῦ Λαοῦ ὑπηρετῶντας ἀλλοτρια συμφέροντα.

Ὀφείλομε κατά τά μέτρα τῶν δυνατοτήτων μας τόσο σε προσωπικό ὃσο και σε συλλογικό ἐπίπεδο νὰ συναισθανθοῦμε τὴν κατάστασή μας, νὰ ἀναστοχαστοῦμε τὴν ὕπαρξή μας και την κατεύθυνση πού ὀφείλομε και θέλομε να πάρομε καὶ νὰ «ἔλθομε εἰς ἑαυτόν».

Παρακαλώ, και:

Αν νομοθετούσαμε με βάση το Ευαγγέλιο

Το χριστιανικό κράτος - Συμβολή στο διάλογο για τις σχέσεις Εκκλησίας και πολιτείας

ΨΑΛΜΟΣ 58 - ΘΕΕ ΜΟΥ, ΓΛΙΤΩΣΕ ΜΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΧΘΡΟΥΣ ΜΟΥ

 

Τον συγκλονιστικό αυτό Ψαλμό, από το βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης "Ψαλμοί", τον διάβασαν σήμερα στην εκπομπή της Πειραϊκής Εκκλησίας "Ξεφυλλίζοντας το βιβλίο των Ψαλμών". Τον παραθέτουμε από εδώ. Μπορείτε να τον δείτε, με ερμηνεία & μετάφραση, και εδώ.

Η πρώτη μορφή του στίχου είναι το αρχαίο κείμενο, από τη Μετάφραση των 70 (Ο΄), δηλαδή το ελληνικό κείμενο της Παλαιάς Διαθήκης που χρησιμοποιούμε οι ορθόδοξοι χριστιανοί. Η πράσινη σειρά είναι πιο πολύ "ερμηνευτική" και όχι μετάφραση, ενώ η κόκκινη είναι περισσότερο μετάφραση του αρχαίου στα νέα ελληνικά, έχοντας όμως και ερμηνεία (διότι κάθε μετάφραση έχει και μια δόση ερμηνείας).

Εικ: ο προφητάναξ (προφήτης & βασιλιάς) Δαβίδ, από εδώ.

 *****

1 Εἰς τὸ τέλος· μὴ διαφθείρῃς· τῷ Δαυΐδ εἰς στηλογραφίαν, ὁπότε ἀπέστειλε Σαοὺλ καὶ ἐφύλαξε τὸν οἶκον αὐτοῦ τοῦ θανατῶσαι αὐτόν.
1 -
1 Στον πρωτοψάλτη· όπως το «αλ-τασχέθ» (μην καταστρέφεις). Μικτάμ του Δαβίδ, όταν έστειλε ο Σαούλ να επιτηρούν το σπίτι του για να τον θανατώσει. 

 

2 Ἐξελοῦ με ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου, ὁ Θεός, καὶ ἐκ τῶν ἐπανισταμένων ἐπ᾿ ἐμὲ λύτρωσαί με·

2 Ω Θεέ μου, βγάλε με από τα χέρια των εχθρών μου. Γλύτωσέ με από την επιβουλήν εκείνων, οι οποίοι έχουν εξεγερθή εναντίον μου.

2 Θεέ μου, γλίτωσέ με απ' τους εχθρούς μου, προφύλαξέ με απ' αυτούς που μ' απειλούν.

 

3 ῥῦσαί με ἐκ τῶν ἐργαζομένων τὴν ἀνομίαν καὶ ἐξ ἀνδρῶν αἱμάτων σῶσόν με.

3 Γλύτωσέ με από τους ανθρώπους, που εργάζονται την ανομίαν. Σώσε με από ανθρώπους αιμοβόρους, που σκέπτονται και διαπράττουν εγκλήματα.

3 Σώσε με απ' της ανομίας τους εργάτες και λύτρωσέ με απ' τους αιμοχαρείς.
 

4 ὅτι ἰδοὺ ἐθήρευσαν τὴν ψυχήν μου, ἐπέθεντο ἐπ᾿ ἐμὲ κραταιοί. οὔτε ἡ ἀνομία μου οὔτε ἡ ἁμαρτία μου, Κύριε·

4 Διότι ιδού, έστησαν ενέδρας, δια να μου πάρουν την ζωήν. Επετέθησαν εναντίον μου οι ισχυροί της εποχής αυτής. Ούτε η παρανομία μου, ούτε η αμαρτία μου υπήρξαν, Κυριε, αιτία της καταφοράς των αυτής.

4 Γιατ' είν' αυτοί που ενεδρεύουν τη ζωή μου, οι βίαιοι συνάζονται εναντίον μου, χωρίς, Κύριε, να 'μαι ένοχος ούτε να 'χω αμαρτία.
 

5 ἄνευ ἀνομίας ἔδραμον καὶ κατεύθυνα· ἐξεγέρθητι εἰς συνάντησίν μου καὶ ἴδε.

5 Μέχρι σήμερον επέρασα τας ημέρας της ζωής μου χωρίς παρανομία. Εξ αντιθέτου συμπεριεφέρθην με ευθύτητα. Σηκω, λοιπόν, Κυριε, και έλα εις συνάντησίν μου και ίδε τον κίνδυνον, που με απειλεί.

5 Παρ' όλο που 'μαι αθώος, εκείνοι τρέχουν κι ετοιμάζονται. Ξύπνησε, Κύριε, έλα κοντά μου, κοίταξε.
 

6 καὶ σύ, Κύριε, ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων, ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραήλ, πρόσχες τοῦ ἐπισκέψασθαι πάντα τὰ ἔθνη, μὴ οἰκτειρήσῃς πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. (διάψαλμα).

6 Συ, Κυριε, ο Θεός των επουρανίων και επιγείων δυνάμεων, συ ο Θεός του Ισραηλιτικού λαού, σπεύσε εν τη δικαιοσύνη σου να επισκεφθής με την τιμωρόν ράβδον σου όλα τα αμαρτωλά έθνη. Μη δείξης ευσπλαγχνίαν προς εκείνους, οι οποίοι εργάζονται την παρανομίαν.

6 Κύριε, εσύ, Θεέ πανίσχυρε, Θεέ του Ισραήλ, σήκω να τιμωρήσεις όλα τα έθνη· μη λυπηθείς κανέναν απ' αυτούς τους άθλιους προδότες. (Διάψαλμα)
 

7 ἐπιστρέψουσιν εἰς ἑσπέραν καὶ λιμώξουσιν ὡς κύων καὶ κυκλώσουσι πόλιν.

7 Όπως ο κύων κατά την εσπέραν περιέρχεται αναζητών τροφήν εις τα απορρίμματα, έτσι και αυτοί, διψασμένοι και πεινασμένοι δι' ανθρώπινον αίμα, θα περιέλθουν την πόλιν αναζητούντες τα θύματά των.

7 Το βράδυ επιστρέφουνε ουρλιάζοντας σαν τα σκυλιά, στην πόλη τριγυρνάνε.
 

8 ἰδοὺ ἀποφθέγξονται ἐν τῷ στόματι αὐτῶν, καὶ ῥομφαία ἐν τοῖς χείλεσιν αὐτῶν, ὅτι τίς ἤκουσε;

8 Ιδού, αυτοί εκτοξεύουν από το στόμα τους φαρμακερούς και υβριστικούς λόγους. Κοφτερή ρομφαία τα χείλη των. Με θρασύτητα λέγουν· Ποιός μας ακούει; Και αν μας ακούη, άνθρωπος η Θεός, μήπως και θα δώσωμεν λόγον;

8 'Aκου, κακό που βγαίνει από το στόμα τους, από τα χείλη τους δόρατα ξεπετιούνται. «Γιατί;» -λένε- «ποιος μας ακούει;»
 

9 καὶ σύ, Κύριε, ἐκγελάσῃ αὐτούς, ἐξουδενώσεις πάντα τὰ ἔθνη.

9 Συ όμως, Κυριε, θα τους περιγελάσης. Θα εκμηδενίσης γενικώς όλα τα ειδωλολατρικά αμαρτωλά έθνη.

9 Αλλά συ, Κύριε, γελάς μ' αυτούς· χλευάζεις όλα τα έθνη.
 

10 τὸ κράτος μου, πρὸς σὲ φυλάξω, ὅτι σύ, ὁ Θεός, ἀντιλήπτωρ μου εἶ.

10 Την δύναμίν μου, Κυριε, την σωτηρίαν και ασφάλειάν μου, θα αναθέσω εις σέ, διότι συ είσαι ο Θεός μου, ο προστάτης και υπερασπιστής μου.

10 Ω, δύναμή μου, σ' εσένα αποβλέπω· γιατί εσύ, Θεέ, είσαι το κάστρο μου.
 

11 ὁ Θεός μου, τὸ ἔλεός σου προφθάσει με· ὁ Θεός μου δείξει μοι ἐν τοῖς ἐχθροῖς μου.

11 Ω Θεέ μου, πιστεύω απολύτως, ότι θα έλθη προς εμέ το έλεός σου στον κατάλληλον καιρόν, δια να με προφθάση, πριν πάθω τι. Συ, ο Θεός μου, θα μου δείξης το έργον της δικαιοσύνης σου εναντίον των εχθρών μου.

11 Θεέ μου, απ' την αγάπη σου έρχεσαι να με προϋπαντήσεις· και θα μου δείξεις, Θεέ μου, οι εχθροί μου τι θα πάθουν.
 

12 μὴ ἀποκτείνῃς αὐτούς, μήποτε ἐπιλάθωνται τοῦ νόμου σου· διασκόρπισον αὐτοὺς ἐν τῇ δυνάμει σου καὶ κατάγαγε αὐτούς, ὁ ὑπερασπιστής μου, Κύριε.

12 Μη τους θανατώσης όμως, Κυριε, αλλά τιμώρησέ τους κατ' άλλον τρόπον, δια να βλέπη το έθνος μου την τιμωρίαν αυτήν και μη λησμονή τον Νομον σου. Διασκόρπισέ τους εν τη παντοδυναμία σου μακράν από την πατρίδα των. Ριψε τους ταπεινωμένους και εξευτελισμένους κάτω στο χώμα, συ Κυριε, που είσαι ο υπερασπιστής και προστάτης μου.

12 Μην τους σκοτώσεις μήπως και λησμονήσει ο λαός μου· κάνε τους, με τη δύναμή σου, πλάνητες και καταδιωγμένους, Κύριε, προστασία μου.
 

13 ἁμαρτία στόματος αὐτῶν, λόγος χειλέων αὐτῶν, καὶ συλληφθήτωσαν ἐν τῇ ὑπερηφανίᾳ αὐτῶν· καὶ ἐξ ἀρᾶς καὶ ψεύδους διαγγελήσονται ἐν συντελείᾳ,

13 Ποσον αηδιαστική ήτο η αμαρτία, που εξεμούσε το στόμα αυτών! Ποσον πονηρός και δόλιος ο λόγος των χειλέων των! Ας συλληφθούν αυτοί μέσα εις τα δίκτυα των εγωπαθών και φθονερών σχεδίων των. Τα αμαρτωλά λόγια, με τα οποία αυτοί με κατηρώντο και εψεύδοντο εις βάρος μου, θα διαλαληθούν εις όλους έπειτα από την συντριβήν των.

13 Αμαρτωλά τα στόματά τους, τα λόγια καθώς βγαίνουν απ' τα χείλη τους. Στην ίδια τους την έπαρση ας πιαστούνε για την κατάρα και για το ψέμα που αραδιάζουν.
 

14 ἐν ὀργῇ συντελείας, καὶ οὐ μὴ ὑπάρξουσι· καὶ γνώσονται, ὅτι Θεὸς δεσπόζει τοῦ Ἰακὼβ τῶν περάτων τῆς γῆς. (διάψαλμα).

14 Η τιμωρία των, εν τη δικαία σου οργή, θα είναι πλήρης και δεν θα υπάρχουν πλέον. Τοτε θα μάθουν όλοι, ότι ο Θεός είναι ο Κυριος και προστάτης των Ισραηλιτών, μέχρι και των περάτων της γης.

14 Με την οργή σου αποτέλειωσέ τους, αποτέλειωσέ τους, ώστε να μην υπάρχουν πια· κι έτσι θα μάθουν ότι ο Θεός στον Ιακώβ δεσπόζει, μέχρι τα πέρατα της γης. (Διάψαλμα)
 

15 ἐπιστρέψουσιν εἰς ἑσπέραν, καὶ λιμώξουσιν ὡς κύων καὶ κυκλώσουσι πόλιν.

15 Αυτοί, όπως ο πεινασμένος κύων κατά την εσπέραν περιέρχεται τους δρόμους εις αναζήτησιν τροφής του μέσα εις τα απορρίμματα, έτσι και αυτοί πεινασμένοι και διψασμένοι δι' αίμα ανθρώπων, θα περιτριγυρίζουν γύρω την πόλιν ζητούντες θύματα.

15 Το βράδυ επιστρέφουνε ουρλιάζοντας σαν τα σκυλιά, στην πόλη τριγυρνάνε.
 

16 αὐτοὶ διασκορπισθήσονται τοῦ φαγεῖν· ἐὰν δὲ μὴ χορτασθῶσι, καὶ γογγύσουσιν.

16 Αυτοί θα διασκορπισθούν από εδώ και από εκεί, δια να φάγουν κάποιον. Εάν δε και δεν κορέσουν τα αιμοβόρα ένστικτά των, θα γογγύζουν και θα γαυγίζουν.

16 Εδώ κι εκεί σκορπίζονται γυρεύοντας να φάνε· αν δεν χορτάσουν περνούν τη νύχτα τους γαυγίζοντας.
 

17 ἐγὼ δὲ ᾄσομαι τῇ δυνάμει σου καὶ ἀγαλλιάσομαι τὸ πρωΐ τὸ ἔλεός σου, ὅτι ἐγενήθης ἀντιλήπτωρ μου καὶ καταφυγή μου ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώς μου.

17 Εγώ όμως θα ψάλλω δοξολογίαν προς σέ, τον παντοδύναμον Θεόν. Θα πλημμυρίσω από αγαλλίασιν την πμωΐαν, που θα ίδω το έλεός σου, διότι συ υπήρξες προστάτης μου και καταφύγιόν μου εις περίοδον θλίψεων και κινδύνων.

17 Αλλά εγώ θα τραγουδώ τη δύναμή σου και θα εξυμνώ το έλεός σου το πρωί, γιατί εσύ ήσουν τ' οχυρό μου, το καταφύγιό μου στης θλίψης μου τη μέρα.
 

18 βοηθός μου εἶ, σοὶ ψαλῶ· ὅτι σύ, ὁ Θεός, ἀντιλήπτωρ μου εἶ, ὁ Θεός μου, τὸ ἔλεός μου.

18 Συ, Κυριε, είσαι βοηθός μου. Θα ψάλλω και θα υμνολογώ σέ, διότι συ ήσουνα και είσαι ο προστάτης μου, ο Θεός μου, γεμάτος έλεος και ευσπλαγχνίαν προς εμέ.

18 Ω, δύναμή μου, για σένα θα ψάλω· γιατί εσύ, Θεέ, είσαι το κάστρο μου, ο Θεός που μ' αγαπά.

***** 

Ερμηνείες του Ψαλμού (=περιστάσεις, για τις οποίες είναι κατάλληλος)

α1 "Ὑπάρχει ὁ Θεός πού κρίνει".
α2 Γιά νά διορθωθοῦν οἱ διεφθαρμένοι πολιτικοί, ὑπάλληλοι καί ἐργάτες.
β Ἐνῶ εἶσαι περικυκλωμένος καί διαφύγεις νά εὐχαριστῆς τόν Κύριο.
γ Γιά τούς βωβούς νά δώση ὁ Θεός λαλιά.
ε "Αὐτός διδάσκει ὅτι πρέπει νά μήν ἀποκάμνωμεν καί μικροψυχῶμεν εἰς τούς πειρασμούς, ἀλλά νά ἀποβλέπωμεν εἰς τό τέλος αὐτῶν, καί οὕτω νά μή διαφθείρωμεν τήν ὑπομονήν".
θ "Ἐν καταστάσει στενοχωρίας καί ἀδημονίας".

Συντομογραφίες:

α1. Ἐξήγηση ψαλμῶν, σύμφωνα μέ τό Πατριαρχεῖο Ἱεροσολύμων.
α2. Χρήση τῶν ψαλμῶν σύμφωνα μέ τό Πατριαρχεῖο Ἱεροσολύμων.
β. Μ. Ἀθανασίου ἔργα, Ἑρμηνευτικά Α, ψαλμοί,πρός Μάρκελλῖνον εἰς τήν ἑρμηνεία τῶν ψαλμῶν. Ε.Π.Ε. τόμος 5ος, Θεσ/κη 1975.
γ. Ὅσιος Ἀρσένιος ὁ Καππαδόκης. Ἱερομ. Χρυσοστόμου "ὁ Γέρων Παΐσιος, Ἅγιον Ὄρος 1994, σελ. 227
δ. Περιοδικό· "Ὁσία Εἰρήνης Χρυσοβαλάντου", Ἱ. Μ. Ὁσίας Εἰρήνης τῆς Χρυσοβαλάντου, Λυκόβρυση Ἀττικῆς, τεῦχος 323, 1988
ε. Μον. Εὐθ. Ζυγαβηνοῦ, ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου· "Ἑρμηνεία εἰς τούς ΡΝ (150) ψαλμούς τοῦ προφητάνακτος Δαβίδ. ἔκδ. "Ὀρθόδοξος Κυψέλη", Θεσ/κη 1972
σ. Χ. Τσολακίδη, Οἱ ψαλμοί γιά κάθε περίσταση, β, ἔκδ. Τσολακίδη, 2, Ἀθῆναι 2003
ζ. Ιεροῦ Χρυσοστόμου, ὁμιλίαι εἰς τούς ψαλμούς, ἔκδ. Ὠφελίμου βιβλίου, Ἀθῆναι 1973, τόμοι 53 -60
η. Ἀρχιμ. Αἰμιλιανοῦ, καθηγουμένου Ι.Μ. Σίμωνος Πέτρας, Κατήχήσεις καί λόγοι "Ἀγαλιασώμεθα τῶ Κυρίῳ", τόμ. 3, Ὁρμύλια Χαλκιδικῆς, 1999.
θ. Ἁγίου Νεκταρίου, "Ψαλτἠριον τοῦ Παντάνακτος Δαυΐδ", ἔκδ. β, ἔκδ. Νεκτ. Παναγόπουλος, Ἀθῆναι 2003

---

Πηγές

• Ιερά Μητρόπολις Γουμενίσσης - Ψαλμοί 
• Η Καινή Διαθήκη του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού κατά νεοελληνικήν απόδοσιν - Ελληνική Βιβλική Εταιρία 

«Λόγος»: Μια λέξη με απέραντο περιεχόμενο

 

(Εικ.)

Απομαγνητοφώνηση - Μετάφραση Κ. Ν.

https://www.youtube.com

ΟΟΔΕ

 

Υπάρχει μια λέξη στην πρώτη ακριβώς γραμμή ενός από τα Ευαγγέλια. Μια λέξη με την οποία οι μεταφραστές έχουν παλέψει για περισσότερα από 1.500 χρόνια. Και ακόμη και σήμερα, μετά από όλο αυτό το διάστημα, καμία αγγλική λέξη δεν μπορεί να την περιγράψει πλήρως.

Η Βίβλος σας πιθανότατα ξεκινά έτσι. «Εν αρχή ην ο λόγος, και ο λόγος ην προς τον Θεό, και Θεός ήν ο λόγος». Αυτό βρίσκεται στο Ιωάννης 1:1.

Τρεις σύντομες προτάσεις ίσως να είναι το πιο πυκνό άνοιγμα σε ολόκληρη την Αγία Γραφή. Και όλα σταματούν ακριβώς στην πρώτη λέξη-κλειδί, «λόγος». Τι παράξενη λέξη για αρχή ενός Ευαγγελίου! Χρησιμοποιούμε την λέξη «λόγος» κάθε μέρα. Ακούγεται απλή, σχεδόν συνηθισμένη. Δεν φαίνεται αρκετά σπουδαία για ένα Ευαγγέλιο.

Και αυτό δεν είναι το μόνο για το οποίο μιλάει ο Ιωάννης, επειδή η λέξη που έγραψε ο Ιωάννης δεν ήταν «λέξη». Ο Ιωάννης έγραψε στα ελληνικά - την αρχική γλώσσα της Καινής Διαθήκης -και η λέξη που χρησιμοποίησε εκεί ήταν «λόγος». Και εδώ είναι που όλα αρχίζουν να γίνονται ενδιαφέροντα.

Ο «λόγος» προέρχεται από το ελληνικό ρήμα «λέγω» που σημαίνει απλώς «ομιλώ».

Έτσι, μπορείτε να φανταστείτε πως ο «λόγος» είναι ακριβώς αυτό – αυτό που εκπέμπεται από το στόμα κάποιου. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Ο «λόγος» είναι μια από τις πιο εκτεταμένες λέξεις στα αρχαία ελληνικά. Σημαίνει λέξη. Σημαίνει επίσης ομιλία, κάτι που έχει ειπωθεί. Και ταυτόχρονα, σημαίνει αιτία. Η αρχή που οργανώνει την σκέψη, η λογική των πραγμάτων… Μάλιστα η αγγλική λέξη «λογική» (logic) προέρχεται από το «λόγος».

 

Προσέξτε το μέγεθος του προβλήματος του μεταφραστή. Από τη μία πλευρά, ο λόγος είναι ο ήχος που βγαίνει από το στόμα. Από την άλλη, είναι ο λόγος που υπάρχει στο μυαλό - πολύ πριν βγει οποιοσδήποτε ήχος.

Και οι δύο έννοιες ζουν μέσα σε μία μόνο λέξη. Δεν είναι μόνο λέξη, δεν είναι μόνο λόγος, δεν είναι μόνο ομιλία, είναι και τα τρία ταυτόχρονα. Και τα αγγλικά δεν έχουν μία λέξη που να μπορεί να χωρέσει και τα τρία ταυτόχρονα. Γι' αυτό ο αγώνας κράτησε τόσο πολύ.

Όταν η Βίβλος μεταφράστηκε στα λατινικά γύρω στο έτος 400, ένας μεταφραστής ονόματι Ιερώνυμος επέλεξε μια λέξη για τον λόγο, επέλεξε τη λέξη verbum. «In principio erat verbum», (στην αρχή ήταν το ρήμα). Και από αυτό το λατινικό ρήμα προήλθε μια μακρά παράδοση μετάφρασης του «λόγου» ως «λέξη» στις αγγλικές Βίβλους.

Αυτό σημαίνει ότι η επιλογή ενός ανθρώπου πριν από 1600 χρόνια εξακολουθεί να αντηχεί στην λέξη που διαβάζετε στην αγγλική Βίβλο σας σήμερα. Αλλά δεν συμφωνούσαν όλοι με τον Ιερώνυμο. Πριν από αυτόν, γύρω στο έτος 200, ένας Χριστιανός συγγραφέας ονόματι Τερτυλλιανός πίστευε ήδη ότι το «Verbum» ήταν μια αδύναμη μετάφραση. Προτιμούσε μια άλλη λατινική λέξη sermo, που σημαίνει ομιλία, διάλογος, κήρυγμα, συνομιλία, η ζωντανή πράξη της ομιλίας. Γιατί; Επειδή για τον Τερτυλλιανό, ο λόγος δεν ήταν απλώς μια ολοκληρωμένη λέξη που καθόταν ακίνητη. Ήταν επίσης ο λόγος που υπήρχε μέσα στον Θεό, πριν ο Θεός δημιουργήσει οτιδήποτε. Και το «verbum» (ρήμα) από μόνο του έχασε αυτή την πλευρά. Έχασε τον λόγο και κράτησε μόνο τον ήχο.

 

Παρατηρήστε το εξής. Η συζήτηση για το πώς να μεταφραστεί αυτή η μία λέξη είναι σχεδόν τόσο παλιά όσο και ο ίδιος ο Χριστιανισμός. Και υπάρχει για έναν λόγο. Ο λόγος είναι πολύ μεγάλος για να χωρέσει σε ένα μόνο μέρος.

Πριν εμβαθύνουμε, υπάρχει κάτι που αξίζει να παρατηρήσουμε - κάτι που πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν.

Αυτή η λέξη «λόγος» εμφανίζεται συνεχώς στην Καινή Διαθήκη. Εκατοντάδες φορές, αλλά σχεδόν πάντα είναι ακριβώς αυτό. Μια συνηθισμένη λέξη, ένα μήνυμα, μια συζήτηση, το θέμα για το οποίο κάποιος μίλησε. Ο Ιησούς κήρυξε τον λόγο. Οι απόστολοι διακήρυξαν τον λόγο. Όλα αυτά είναι λόγος με την κανονική έννοια.

Αλλά η χρήση του «λόγου» ως ονόματος, ως τίτλου ενός προσώπου, είναι εξαιρετικά σπάνια. Σχεδόν κανείς σε ολόκληρη την Αγία Γραφή το έχει κάνει αυτό. Μόνο ένας συγγραφέας - και αυτός είναι ο Ιωάννης.

Το κάνει στην αρχή του Ευαγγελίου στο Ιωάννης 1:1. Το κάνει ξανά στην πρώτη του μικρή επιστολή όταν γράφει στην Α΄ Ιωάν.1:1 για τον «λόγο της ζωής, αυτόν που ήταν από την αρχή». Και το κάνει για τελευταία φορά στο τέλος της Αγίας Γραφής επειδή υπάρχει μια εντυπωσιακή σκηνή στην Αποκάλ.19:13. Μια μορφή έρχεται καβάλα σε ένα άσπρο άλογο. Το ρούχο του είναι βουτηγμένη στο αίμα και το κείμενο δίνει το όνομά του. Το όνομα με το οποίο ονομάζεται είναι «ο λόγος του Θεού»… ο λόγος του Θεού!

Είναι ο ίδιος τίτλος της αρχής του Ευαγγελίου,  που εμφανίζεται ξανά στο αποκορύφωμα του τελευταίου βιβλίου. Ο Ιωάννης τα ανοίγει και τα κλείνει δείχνοντας το ίδιο όνομα. Αυτός είναι ο τρόπος του. Αυτό είναι η υπογραφή του. Το ερώτημα λοιπόν που πραγματικά έχει σημασία είναι το εξής: Γιατί ο Ιωάννης άνοιξε το Ευαγγέλιό του ακριβώς έτσι; Γιατί έψαξε για αυτή τη λέξη, την πιο ευρεία, την πιο δύσκολη σε μετάφραση λέξη σε όλη την ελληνική γλώσσα;

 

Για να καταλάβετε, επιστρέψτε στις τρεις προτάσεις. Στην αρχή ήταν ο λόγος. Ο λόγος ήταν με τον Θεό. Θεός ήταν ο Λόγος. Ακούγεται απλό. Αλλά κάθε πρόταση κάνει έναν διαφορετικό ισχυρισμό. Και μαζί σχηματίζουν μια από τις πιο τολμηρές δηλώσεις σε όλη την Αγία Γραφή. Η πρώτη πρόταση μιλάει για τον Χρόνο. Στην αρχή, ο Λόγος ήδη υπήρχε. Δώστε προσοχή στο ρήμα υπήρχε. Δεν ήρθε σε ύπαρξη. Δεν δημιουργήθηκε σε μια συγκεκριμένη ημέρα. Όταν όλα όσα υπάρχουν άρχισαν να υπάρχουν, ο Λόγος ήταν ήδη εκεί. "Πριν" από το πρώτο δευτερόλεπτο, ήταν ήδη εκεί.

Η δεύτερη πρόταση μιλάει για Σχέση. Ο Λόγος ήταν με τον Θεό. Και αυτή η μικρή λέξη «με» αλλάζει τα πάντα, επειδή δεν γίνεται να είσαι «με» τον εαυτό σου. Το να είσαι «με» κάποιον προϋποθέτει δύο πρόσωπα. Έτσι, ο Λόγος δεν είναι απλώς το ίδιο πρόσωπο με τον Θεό Πατέρα. Υπάρχει μια διάκριση εκεί. Υπάρχει ένα πρόσωπο με ένα ακόμα πρόσωπο. Κάποιος ήταν «προς τον Θεό».

Και η τρίτη πρόταση κλείνει με έναν τρόπο που κανείς δεν περίμενε.  Θεός ήταν ο Λόγος. Αυτό σημαίνει ότι είναι ταυτόχρονα διακριτός. Ταυτόχρονα είναι «προς τον Θεό». Είναι Θεός. Διακριτός και όμως πλήρως Θεός. Κρατήστε αυτή την ένταση προς το παρόν, επειδή είναι τόσο σημαντική που έγινε μια από τις μεγαλύτερες συζητήσεις σε ολόκληρη την ιστορία του Χριστιανισμού και θα επανέλθουμε σε αυτήν προσεκτικά αργότερα.

Προς το παρόν, απλώς νιώστε το εύρος αυτού που είπε ο Ιωάννης σε τρεις σύντομες προτάσεις. Υπάρχει κάποιος που υπήρχε πάντα. Αυτός ο κάποιος ήταν «προς τον Θεό», και αυτός ο κάποιος είναι Θεός. Αλλά υπάρχει μια κρυφή λεπτομέρεια σε αυτές τις προτάσεις που σχεδόν κάθε αναγνώστης παραβλέπει και ίσως να είναι η πιο όμορφη λεπτομέρεια από όλες.

 

Παλαιά Διαθήκη & Λόγος 

 

Αυτές οι πρώτες λέξεις στην αρχή στα ελληνικά είναι «Εν αρχή» και ο Ιωάννης δεν τις εφηύρε αυτές τις λέξεις. Τις αντέγραψε. Επέστρεψε στην ακριβή αρχή του πρώτου βιβλίου της Αγίας Γραφής. Ανοίξτε την Γένεση 1:1. Εν αρχή ο Θεός δημιούργησε τους ουρανούς και την γη. Στην ελληνική μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης (αυτή που διάβαζαν οι πρώτοι Χριστιανοί στην καθημερινή ζωή), αυτό το εδάφιο ξεκινά με τις ίδιες λέξεις που χρησιμοποίησε ο Ιωάννης, «εν αρχή». Στην αρχή… Νιώθετε αυτό που ένιωσε ο Ιωάννης όταν έγραψε «Εν αρχή ην ο λόγος»; Αμέσως ανάβει μια ανάμνηση στο μυαλό του αναγνώστη. Μας λέει - χωρίς να το γράφει – «θυμηθείτε πώς ξεκίνησαν όλα. Θυμηθείτε εκείνη την πρώτη σελίδα, την δημιουργία του κόσμου.»

Ναι, θα σας πω ποιος ήταν εκεί εκείνη την ημέρα. Και εδώ είναι που ταιριάζει το παζλ, επειδή το ερώτημα αξίζει να τεθεί. Πώς δημιούργησε ο Θεός τον κόσμο στην Γένεση; Με ποιον τρόπο; Κοιτάξτε προσεκτικά. Είπε στην Γένεση 1:3. «και είπε ο Θεός: ‘Γενηθήτω φως’». Και έγινε φως. Ο Θεός δεν σκάλισε το φως σαν ανάγλυφο -  με τα χέρια Του. Δεν συναρμολόγησε το φως όπως κάποιος που συναρμολογεί έπιπλα. Είπε, και το φως απλώς ήρθε.

Και ολόκληρη η αφήγηση της Δημιουργίας σε αυτό το πρώτο κεφάλαιο λειτουργεί έτσι, από την αρχή μέχρι το τέλος. «Και ο Θεός είπε»… «και ο Θεός είπε»… «και ο Θεός είπε». Η φράση επαναλαμβάνεται. Και κάθε φορά που «μιλάει» ο Θεός, ένα κομμάτι του κόσμου εμφανίζεται από το τίποτα. Αυτό σημαίνει πως το όργανο της δημιουργίας ήταν ο λόγος του Θεού. Ο ίδιος ο λόγος του Θεού είναι αυτός που έφερε στην ύπαρξη το σύμπαν. Και εδώ έρχεται μια λεπτομέρεια από την εβραϊκή γλώσσα που ανοίγει τα πάντα.

Στα εβραϊκά, τη γλώσσα της Παλαιάς Διαθήκης, η λέξη για τον λόγο είναι davar (דָּבָר).

Και το davar είναι μια συναρπαστική λέξη, επειδή δεν σημαίνει μόνο «λέξη». Μπορεί επίσης να σημαίνει «ύλη» και μπορεί να σημαίνει «πράξη», «δράση», «γεγονός». Στον εβραϊκό τρόπο σκέψης, η ομιλία και η πράξη είναι σχεδόν το ίδιο πράγμα. Ειδικά όταν ο Θεός είναι Αυτός που μιλάει. Ο λόγος του Θεού δεν πλανάται στον αέρα χωρίς αποτέλεσμα. Επιτυγχάνει αυτό που λέει. Γίνεται. Πραγματοποιείται.

 

Υπάρχει μια όμορφη διατύπωση σχετικά με αυτό στον Ησαΐα 55:11. Ο Θεός μιλάει και λέει τα εξής: «ούτως έσται το ρήμά μου, ό εάν εξέλθη εκ του στόματός μου, ου μη αποστραφή, έως αν τελεσθή όσα αν ηθέλησα και ευοδώσω τας οδούς μου και τα εντάλματά μου.»  (Έτσι θα είναι ο λόγος μου, ο οποίος αν εξέλθει από το στόμα μου δεν θα επιστρέψει μέχρι να γίνουν όσα θέλησα, και ευοδώσω τις οδούς μου και τα εντάλματά μου).

Με άλλα λόγια, εξέρχεται ο «λόγος» του Θεού και εκπληρώνει. Εξέρχεται και οικοδομεί. Εξέρχεται και γίνεται πραγματικότητα. Δεν υπάρχει «λόγος του Θεού» που να επιστρέφει «με άδεια χέρια».

Και υπάρχει ένας ψαλμός που τα συγκεντρώνει όλα αυτά σε μία πρόταση.  Ψαλμός 32:6. «τω λόγω του Κυρίου οι ουρανοί εστερεώθησαν και τω πνεύματι του στόματος αυτού πάσα η δύναμις αυτών·» (Διά του λόγου του Κυρίου, έγιναν στέρεοι οι ουρανοί, και δια του πνεύματος του στόματός του έγινε όλη η δύναμη αυτών). Δηλαδή όλοι οι ουρανοί, όλα τα αστέρια έγιναν με ένα προφορικό λόγο του στόματός Του.

Και προσέξτε την λεπτομέρεια που προκαλεί ρίγη. Σε αυτή την ελληνική μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης, η λέξη που εμφανίζεται εκεί σε αυτόν τον ψαλμό είναι ακριβώς ο λόγος. (τω λόγω του Κυρίου έγιναν οι ουρανοί.

 

Βλέπετε τι έκανε ο Ιωάννης; Πήρε μια ιδέα που είχε ήδη φυτευτεί από την αρχή μέχρι το τέλος μέσα στην Παλαιά Διαθήκη. Ο λόγος του Θεού που δημιουργεί, ο λόγος του Θεού που κάνει τα πράγματα να συμβούν, η φωνή που έδωσε φως σε ύπαρξη, αυτό το davar, δηλαδή λόγος και δράση ταυτόχρονα.

Ο Ιωάννης τα πήρε όλα αυτά και είπε κάτι που κανένας – οπουδήποτε - είχε πει ποτέ με αυτό τον τρόπο πριν.

Είπε πως αυτός ο δημιουργός λόγος δεν είναι απλώς ένας ήχος που βγαίνει από το στόμα του Θεού. Δεν είναι απλώς μια όμορφη έννοια.  Αυτή η λέξη είναι κάποιος, ένα πρόσωπο. Και αυτό το πρόσωπο ήταν ήδη με τον Θεό από την αρχή της δημιουργίας. Και το πρόσωπο αυτό ήταν Θεός. Η δύναμη που «μίλησε» τον κόσμο στην ύπαρξη έχει ένα πρόσωπο. Έχει μια ταυτότητα. Γι' αυτό το εδάφιο αυτό είναι τόσο υπέρλαμπρο: επειδή μιλάει σε δύο κόσμους ταυτόχρονα, μέσα στην ίδια πρόταση.

Για τον Εβραίο αναγνώστη που μεγάλωσε διαβάζοντας τη Γένεση και τους Ψαλμούς, ο Λόγος αμέσως άγγιξε κάτι οικείο. Ήταν ο δημιουργικός λόγος του Θεού. Ήταν το davar της αρχής. Ήταν η φωνή που είπε: «Γεννηθήτω φως».

 

Ελληνική φιλοσοφία & Λόγος 

 

Αυτός ο αναγνώστης άκουσε το «εν αρχή ην ο λόγος» και ήδη μπορούσε να οσμιστεί ολόκληρη την ιστορία της Δημιουργίας. Αλλά ο Ιωάννης δεν έγραφε μόνο για τους Εβραίους. Υπήρχε ένα άλλο είδος αναγνώστη που έπαιρνε αυτό το Ευαγγέλιο στα χέρια του: ο Έλληνας αναγνώστης. Και για αυτόν, η λέξη «λόγος» δεν έφερε το άρωμα της Γένεσης. Έφερε κάτι εντελώς διαφορετικό. Έφερε αιώνες και αιώνες φιλοσοφίας. Έφερε αίθουσες συζητήσεων, δασκάλους, ολόκληρες σχολές που είχαν περάσει την ζωή τους συζητώντας τι ήταν αυτός ο λόγος που κυβερνούσε το σύμπαν.

Και ακριβώς εκεί, η ιστορία αυτή γίνεται ακόμη μεγαλύτερη απ’ ό,τι έμοιαζε αρχικά. Ας πάμε στην Ελλάδα περίπου 500 χρόνια πριν από τον Χριστό.

Υπάρχει ένας φιλόσοφος εκεί που ονομάζεται Ηράκλειτος ο οποίος κοιτάζει τον κόσμο και θέτει ένα ερώτημα που ακούγεται απλό αλλά δεν είναι καθόλου απλό: «Γιατί το σύμπαν δεν πέφτει σε αταξία; Γιατί ο ήλιος ανατέλλει κάθε μέρα την σωστή στιγμή; Γιατί υπάρχει τάξη και όχι καθαρό χάος;» Και η απάντησή του ήταν μία λέξη, «λόγος». Ο Ηράκλειτος είπε πως υπάρχει κάποιος λόγος κάτω από τα πάντα - ένας κρυμμένος λόγος, μια λογική που κυβερνά το σύμπαν και κρατάει κάθε πράγμα στην πορεία του. Δεν τον βλέπεις αυτόν τον λόγο με τα μάτια σου, αλλά βρίσκεται εκεί πίσω από όλα όσα δίνουν τάξη στον κόσμο - και η ιδέα αυτή έγινε πολύ δημοφιλής.

Αιώνες αργότερα, μια ομάδα στοχαστών, οι Στωικοί, το πήγαν ακόμα παραπέρα. Για τους Στωικούς, ο Λόγος ήταν κάτι σχεδόν θεϊκό.

Ήταν ένας λόγος που διαπερνούσε ολόκληρο το σύμπαν από άκρη σε άκρη.

Ήταν στον σπόρο που γίνεται δέντρο.

Ήταν στην κίνηση των αστεριών.

Ήταν μέσα στο μυαλό σου, στην ικανότητά σου να σκέφτεσαι.

Ό,τι είχε νόημα είχε νόημα λόγω του «λόγου». Αυτό σημαίνει ότι κάθε μορφωμένος Έλληνας μεγάλωσε ακούγοντας αυτή τη λέξη. Ο «λόγος» δεν ήταν ένας τυχαίος όρος για αυτόν. Ήταν ένα από τα μεγάλα θέματα σοφίας στον κόσμο του.

 

Παρατηρήστε λοιπόν τη σκηνή. Ένας μορφωμένος Έλληνας παίρνει το Ευαγγέλιο και διαβάζει: «Εν αρχή ην ο λόγος». Δεν πάει το μυαλό του στην Γένεση. Δεν μελετά το «γενηθήτω φως». Το μυαλό του πηγαίνει κατευθείαν στην άλλη πλευρά: στον «λόγο» που κρατάει τον κόσμο ενωμένο - η αρχή που ορίζει τα πάντα, αυτό που οι δάσκαλοί του συζητούσαν επί αιώνες στις δημόσιες πλατείες.

Αντιλαμβάνεστε το μέγεθος αυτής της κίνησης; Ο Ιωάννης επέλεξε την μία λέξη σε ολόκληρο το λεξικό η οποία «μιλούσε» και στις δύο πλευρές ταυτόχρονα.

Για τον Εβραίο, ήταν η δημιουργός λέξη της Γένεσης, το davar που κάνει τα πράγματα να συμβαίνουν.

Για τον Έλληνα, ήταν ο λόγος που ορίζει το σύμπαν.

Μία λέξη, δύο κόσμοι που σχεδόν ποτέ δεν μιλούσαν μεταξύ τους. Και ο Ιωάννης πρόκειται να τους συνδέσει και τους δύο με ένα πρόσωπο. Και υπάρχει μια φιγούρα στην πορεία που το κάνει αυτό ακόμα πιο ενδιαφέρον. 

 

Φίλων ο Αλεξανδρεύς

 

Γύρω στην εποχή του Ιησού, ζούσε ένας Εβραίος στοχαστής σε μια πόλη στην Αίγυπτο που ονομαζόταν Αλεξάνδρεια. Το όνομά του ήταν Φίλων. Και αυτός είχε από ένα πόδι σε κάθε κόσμο. Ήταν Εβραίος και διάβαζε τις γραφές του Ισραήλ κάθε μέρα. Αλλά τον έλκυε βαθιά και η ελληνική φιλοσοφία. Και μαντέψτε ποια λέξη χρησιμοποιούσε συνέχεια για να ενώσει τις δύο πλευρές; «Λόγος».

Για τον Φίλωνα ο «λόγος» ήταν ένα είδος γέφυρας μεταξύ του Θεού και του κόσμου. Θεός επάνω, τέλειος, πέρα ​​από τα πάντα. Και ο «λόγος» ενδιάμεσα, που κάνει την σύνδεση μεταξύ ουρανού και γης. Τον ονόμασε μάλιστα «λόγο - τον πρωτότοκο του Θεού, την εικόνα του Θεού». Με άλλα λόγια, ο «λόγος» ήταν στον αέρα. Η ιδέα ενός θεϊκού «λόγου» συνδεδεμένου με τον Θεό, που ενεργεί ως μεσάζων, κυκλοφορούσε ήδη όταν ο Ιωάννης βούτηξε την πένα του για να γράψει.

Αλλά δώστε προσοχή στη διαφορά γιατί είναι τεράστια.

Για τον Φίλωνα, για τους Στωικούς, για τους Έλληνες στο σύνολό τους, ο «λόγος» ήταν πάντα ένα πράγμα, μια αρχή, μια δύναμη, κάτι αφαιρετικό, υψηλό, όμορφο, αλλά απρόσωπο. Ήταν ένα «τι», ποτέ ένα «ποιός».

 

Και ο Ιωάννης τα παίρνει όλα αυτά, και τα αναποδογυρίζει με μια πρόταση. Γιατί λίγα εδάφια αργότερα στο ίδιο κεφάλαιο, διαβάζουμε μια δήλωση που κανείς πουθενά στον αρχαίο κόσμο δεν είχε το θάρρος να πει με αυτόν τον τρόπο.

Βρίσκεται στο Ιωάν.1:14. «Και ο λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας».

Σταματήστε. Διαβάστε το ξανά, και αργά. Ο «λόγος» έγινε σάρκα!

Σκεφτείτε έναν Στωικό που ακούει αυτή την πρόταση. Για αυτόν ο «λόγος» ήταν η καθαρή λογική, καθαρή, τέλεια, που κυβερνούσε τα αστέρια στους ουρανούς. Και τώρα εμφανίζεται ένας άνθρωπος λέγοντας ότι αυτός ο «λόγος» έγινε σάρκα, έγινε δέρμα, κόκκαλο, ιδρώτας, πείνα, κούραση! Για τον ελληνικό τρόπο σκέψης, αυτό ήταν σχεδόν προσβλητικό. Η τέλεια λογική ποτέ δεν θα μαγαριζόταν με ύλη. Δεν θα γινόταν ένα σώμα που αισθάνεται πόνο, αρρωσταίνει και πεθαίνει.

Και σκεφτείτε τώρα τον Εβραίο να ακούει το ίδιο πράγμα. Για αυτόν, ο λόγος του Θεού ήταν άγιος, ισχυρός, δημιουργικός. Η φωνή που έφερε το φως σε ύπαρξη την πρώτη μέρα.

Και τώρα αυτή η λέξη έχει ένα ανθρώπινο πρόσωπο, περπατάει στους σκονισμένους δρόμους της Γαλιλαίας, κάθεται να φάει ψάρι, δακρύζει μπροστά στον τάφο ενός φίλου;;

Ο Ιωάννης απάντησε «ναι» και στις δύο πλευρές: αυτόν τον «λόγο» οι Έλληνες σοφοί αναζητούσαν όλη τους τη ζωή. Και αυτός ο «Λόγος» που έφερε τον κόσμο σε ύπαρξη δεν παρέμεινε ακίνητος μέσα στον ουρανό ως έννοια. Έγινε ανθρώπινος. Είχε ένα όνομα, μια προσφώνηση, μια προφορά, και γνωρίζουμε καλά το όνομα. Είναι ο Ιησούς.

Και δείτε πόσο προσεκτικά κινείται ο Ιωάννης σε αυτή την πρόταση. Δεν έγραψε «ο λόγος ανήρ εγένετο» (πως έγινε άνδρας). Υπήρχε μια απόλυτα κατάλληλη ελληνική λέξη για αυτό, πιο ευγενική, πιο κομψή. Δεν τη χρησιμοποίησε. Διάλεξε την πιο ωμή λέξη που ήταν διαθέσιμη, κύριοι. Σάρξ. Σάρκα που πεινάει, πληγώνεται, αιμορραγεί, αποσυντίθεται. Ο Ιωάννης σκόπιμα κατέβηκε στο έδαφος, σαν να έλεγε: «Μην νομίζετε ότι αυτό ήταν της φαντασίας. Μην νομίζετε ότι μόνο φαινόταν σαν άνθρωπος. Ήταν αληθινή σάρκα, από την κορυφή ως τα νύχια».

Και υπάρχει μια άλλη κρυμμένη λέξη σε αυτό το εδάφιο που αξίζει να ξεκλειδωθεί. «Εσκήνωσε εν ημίν»  Κατοίκησε ανάμεσά μας, λέει η αγγλική μετάφραση. Αλλά το ρήμα που χρησιμοποίησε ο Ιωάννης στα ελληνικά είναι ιδιαίτερο. Είναι το «εσκήνωσε» και προέρχεται από την λέξη σκηνή, κατοικία, κιβωτός.

Έτσι, πολύ κυριολεκτικά ο Ιωάννης έγραψε πως ο «Λόγος» έστησε την σκηνή Του ανάμεσά μας. Έστησε την σκηνή Του δίπλα στις σκηνές μας. Και αυτό δεν είναι ένα απλό, οποιοδήποτε σχήμα λόγου. Είναι μια ανάμνηση φυτεμένη με πρόθεση. Γιατί στο βιβλίο της Εξόδου, όταν ο Ισραήλ διέσχιζε την έρημο, ο Θεός τους διέταξε να χτίσουν μια ειδική σκηνή, την σκηνή του Μαρτυρίου. Και η δόξα του Θεού κατέβηκε και κατοίκησε εκεί - στην μέση της παρεμβολής του λαού. Έτσι έμεινε ο Θεός κοντά τους τότε: μέσα σε μια σκηνή περιτριγυρισμένη από τις σκηνές όλων των άλλων.

Αυτή είναι η σύνδεση που κάνει ο Ιωάννης. Λέει πως στον Ιησού, ο Θεός «έστησε ξανά τη σκηνή Του ανάμεσά μας». Αλλά όχι πια σε μια σκηνή από ύφασμα και δέρματα μέσα στην έρημο. Τώρα μέσα σε ένα ανθρώπινο σώμα, η δόξα που κατοικούσε μέσα στη Σκηνή του Μαρτυρίου ήρθε να κατοικήσει σε ένα Πρόσωπο που περπατούσε και ανέπνεε. Ο Θεός κατασκήνωσε ξανά κοντά στον λαό Του, αλλά με ένα τρόπο που κανείς δεν είχε φανταστεί.

 

Άρειος

 

Τώρα μπορούμε να επιστρέψουμε σε εκείνη την ένταση που έμεινε αιωρούμενη νωρίτερα. Θυμηθείτε την. «Ο λόγος ήταν με τον Θεό και Θεός ήταν ο λόγος». Ξεχωριστός και ταυτόχρονα πλήρως Θεός.  Σας ζήτησα να κρατήσετε αυτήν την ένταση για λίγο.

Λοιπόν, δεν έμεινε μόνο μέσα στο μυαλό σας. Εξερράγη, πάνω σε ολόκληρη την Ιστορία του Χριστιανισμού.

Γύρω στη δεκαετία του 300, ένας Χριστιανός ηγέτης ονόματι Άρειος άρχισε να διδάσκει κάτι νέο. Είπε ότι ο «Λόγος», ο Υιός, δεν ήταν αληθινά Θεός. Ήταν το ανώτερο απ' όλα τα πλάσματα, το πρώτο που δημιούργησε ο Θεός. Το πιο ένδοξο μεν, αλλά παρά ταύτα, ένα δημιούργημα. Και ο Άρειος τόνισε μάλιστα μια φράση. «Υπήρξε μια εποχή» - είπε – «που ο γιος δεν υπήρχε»· και η απάντηση ήρθε από την πρώτη ακριβώς γραμμή του Ιωάννη. «Εν αρχή ην ο λόγος». Από την αρχή ήταν ο λόγος. Προσέξτε για άλλη μια φορά το ρήμα. Ήταν. Δεν λέει ότι δημιουργήθηκε. Δεν λέει ότι ήρθε σε ύπαρξη σε μια συγκεκριμένη ημέρα. Λέει ότι ήταν ήδη, πριν από οποιαδήποτε αρχή. Και αν ήταν ήδη όταν άρχισαν όλα, τότε δεν μπορεί να είναι μέρος όσων δημιουργήθηκαν. Η ίδια η γραμματική του εδαφίου κλείνει την πόρτα κατάμουτρα στην ιδέα του Άρειου.

Αυτή η διένεξη ήταν τόσο μεγάλη, τόσο βαρυσήμαντη, που έφερε κοντά Χριστιανούς ηγέτες από όλο τον κόσμο σε μια πόλη που ονομάζεται Νίκαια για να αποφασίσουν για το θέμα μια και καλή. Και η απόφασή τους αντηχεί ακόμα και σήμερα, μέσα στο Σύμβολο της Πίστεως που πολλές εκκλησίες συνεχίζουν να απαγγέλλουν δυνατά. Ο Υιός είναι της ίδιας ουσίας με τον Πατέρα. Δεν δημιουργήθηκε. Είναι Θεός από τον Θεό, φως από το φως.

 

Και εδώ έρχεται μια τελευταία μικροσκοπική λεπτομέρεια που δείχνει την ακρίβεια του Ιωάννη. Σε αυτή την τρίτη πρόταση, «Θεός ην ο λόγος» στα ελληνικά είναι γραμμένη με τρόπο που κρατά και τα δύο άκρα ταυτόχρονα. Επιβεβαιώνει πως ο Λόγος είναι Θεός, πλήρως θεϊκός και αμείωτος. Όμως είναι γραμμένο με τρόπο που δεν «μπερδεύει» τον Λόγο με τον Πατέρα. Δεν είναι το ίδιο πρόσωπο. Είναι ξεχωριστοί, και οι δύο είναι Θεός. Η ένταση που έμοιαζε με ελάττωμα, σαν λάθος γραφής, δεν ήταν καθόλου λάθος. Ήταν ακριβώς αυτό που ήθελε να πει, λέξη προς λέξη.

Και εδώ πρέπει να είμαστε ειλικρινείς. Η Γραφή δεν σταματά να εξηγεί πώς λειτουργεί αυτό. Ο Ιωάννης δεν κάθεται μαζί μας για να διαλύσει το μυστήριο βήμα προς βήμα με ένα διάγραμμα. Απλώς επιβεβαιώνει και τα δύο πράγματα πλάι -πλάι και αφήνει την ένταση να παραμένει ως έχει. Ο Λόγος ήταν προς τον Θεό – μαζί Του. Θεός ήταν και ο Λόγος. Δέξου το, ή  παραιτήσου.

Και ίσως - ακριβώς επειδή δεν χωράει μέσα σε μια εύκολη εξήγηση -  γι' αυτό αυτή η πρόταση έχει διανύσει 2.000 χρόνια χωρίς να έχει χάσει την δύναμή της. 

 

Γυρίστε λοιπόν πίσω στην αρχή, σε εκείνη την απορία που μας τριγυρίζει από την αρχή. Γιατί άρχισε ο Ιωάννης το Ευαγγέλιό του με την πιο δύσκολη για μετάφραση ελληνική λέξη;

Τώρα μπορούμε να δούμε την απάντηση. Δεν ήταν για να κάνει τη ζωή σας περίπλοκη. Ήταν επειδή καμία μικρότερη λέξη δεν μπορούσε να μεταφέρει το μήνυμα. Ο Ιωάννης χρειαζόταν μια λέξη που να μιλάει για την Δημιουργία και την Λογική ταυτόχρονα. Μια λέξη που να άγγιζε τον Εβραίο και τον Έλληνα χωρίς να αλλάζει το θέμα. Μια λέξη που να μεταφέρει την φωνή της Γένεσης και την αναζήτηση των φιλοσόφων ταυτόχρονα. Και υπήρχε μία λέξη, μόνο μία, ικανή να το κάνει αυτό. Η λέξη «λόγος». Και δείτε τι έχτισε με αυτήν.

Ο «Λόγος» που έφερε το φως σε ύπαρξη δεν ήταν μια τυφλή δύναμη πλανώμενη μέσα στο σκοτάδι. Ο «λόγος» που οι σοφοί αναζητούσαν όλη τους τη ζωή δεν ήταν μια ψυχρή, μακρινή ιδέα χωρίς καρδιά. Πίσω από την φωνή που έλεγε, «Γενηθήτω φως», υπήρχε κάποιος. Πίσω από την λογική που κρατά το σύμπαν όρθιο, υπήρχε ένα Πρόσωπο.  Και αυτός ο «κάποιος» δεν παρακολουθούσε την Δημιουργία από μακριά. Εισήλθε μέσα σε αυτήν, έστησε την σκηνή Του, έγινε σάρκα, περπάτησε πάνω στο χώμα στη σκόνη που ο Ίδιος είχε φέρει σε ύπαρξη.

Γι' αυτό οι μεταφραστές πάλευαν επί 1500 χρόνια για μία λέξη.

Λέξη, ρήμα, verb, sermo, word.... Κανένα από αυτά δεν περιέχει από μόνο του όλα όσα είχε τοποθετήσει ο Ιωάννης εκεί, στην πρώτη γραμμή.

Και σκεφθείτε το εξής. Ίσως είναι καλύτερα έτσι. Ίσως το γεγονός ότι αυτή η λέξη είναι πολύ «μεγάλη» για να χωρέσει μέσα σε μια μετάφραση είναι ο πιο ειλικρινής τρόπος που υπάρχει, για να υποδείξει «κάποιον» που ήταν ανέκαθεν πολύ Μέγας για να χωρέσει μέσα στον κόσμο.

Εν αρχή ην ο λόγος. Πέντε λέξεις μέσα στην Βίβλο σας, μια έννοια κάτω από καθεμία από τις πέντε.

Και τώρα όταν ανοίξετε το Ευαγγέλιο του Ιωάννη και τα μάτια σας πέσουν ξανά σε αυτή τη γραμμή, δεν θα την διαβάσετε με τον ίδιο τρόπο. Θα ξέρετε πλέον «ποιος» ήταν εκεί εν αρχή. Θα ακούσετε την Γένεση και την ελληνική φιλοσοφία να μιλούν μέσα σε μία μόνο λέξη.

Και θα θυμάστε ότι αυτή η λέξη – Λόγος – μια μέρα έγινε άνθρωπος και ήρθε και σκήνωσε ανάμεσά μας.

Βαϊοφόρος: Η Ξεχασμένη Εντολή - Γιατί σε γαϊδουράκι και όχι σε άλογο;

Προσκυνητής / ΠΗΓΗ

Σύμφωνα με τον Νόμο που ο Θεός έδωσε στον Μωϋσή, απαγορευόταν στους Ισραηλίτες να κατέχουν και να χρησιμοποιούν Ίππους. ''Οὐ πληθυνεῖ ἑαυτῷ ἵππον οὐδὲ μὴ ἀποστρέψῃ τὸν λαὸν εἰς Αἴγυπτον, ὅπως μὴ πληθύνῃ αὐτῷ ἵππον'' Δευτερονόμιο ιζ'16.
Μόνο ταπεινά γαϊδουράκια επιτρεπόταν για τις μετακινήσεις τους και βόδια για τις αγροτικές δουλειές.

Η πρώτη αιτία ήταν να μην υπερηφανευτεί το Φρόνημα του λαού του Θεού καλπάζοντας με επίδειξη ένα δυνατό άλογο, αλλά να παραμένουν σε όλες τις πτυχές της ζωής τους Ταπεινοί.

Η δεύτερη ήταν να μην στηρίζονται και ελπίζουν σε περίοδο πολέμου στην Ρωμαλεότητα και στην Ισχύ του Ίππου, αλλά στον Ισχυρό Βραχίονα Κυρίου του Θεού τους ο Οποίος με μια σφεντόνα του Δαβίδ και δυό πέτρες τους χάρισε την νίκη. «Οὗτοι ἐν ἅρμασι καὶ οὗτοι ἐν ἵπποις, ἡμεῖς δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου Θεοῦ ἡμῶν μεγαλυνθησόμεθα» Ψαλμ. ιθ

Πρώτο μέλημα τους έπρεπε να είναι η Υπακοή και η Εμπιστοσύνη στον Θεό.
Δεν την εφάρμοσαν όμως πολλοί βασιλείς αυτή την εντολή και στηριζόταν και θαρρούσαν στους πολυπληθείς Ίππους και στις Άμαξες, τα οποία αγόραζαν από την Αίγυπτο, ακόμα και από την Βαβυλώνα.
Συναλλαγές ενάντια στον Νόμο του Θεού με άπιστα έθνη στα οποία κάποτε ήταν σκλαβωμένοι και ο Θεός τους ελευθέρωσε με θαυμαστές επεμβάσεις χωρίς ιππικό και άρματα.

Φωνάζει αυστηρά ο Θεός με τους Προφήτες:
''ἐνεπλήσθη ἡ γῆ ἵππων, καὶ οὐκ ἦν ἀριθμὸς τῶν ἁρμάτων αὐτῶν" Ησαΐας
''ἐφ᾿ ἵππον οὐκ ἀναβησόμεθα'' Ωσηέ.
''Οὐαὶ οἱ καταβαίνοντες εἰς Αἴγυπτον ἐπὶ βοήθειαν, οἱ ἐφ᾿ ἵπποις πεποιθότες καὶ ἐφ᾿ ἅρμασιν, ἔστι γὰρ πολλά, καὶ ἐφ᾿ ἵπποις, πλῆθος σφόδρα, καὶ οὐκ ἦσαν πεποιθότες ἐπὶ τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραὴλ καὶ τὸν Κύριον οὐκ ἐζήτησαν" Ησαΐας
''Ψευδὴς ἵππος εἰς σωτηρίαν, ἐν δὲ πλήθει δυνάμεως αὐτοῦ οὐ σωθήσεται'' Δαβίδ.

Κάθε φορά που χρησιμοποιούσαν Ιππικό και καυχόταν σε αυτό έχαναν την μάχη.
Αλλά και ο απλός λαός στην καθημερινότητα του αμελούσε αυτή την εντολή ''και επλήθυναν εις εαυτούς ίππους'' όπως κάνουμε και εμείς σήμερα Κλήρος και Λαός για Επίδειξη, Εγωϊσμό και Ανταγωνισμό με τους Ίππους των αυτοκινήτων μας.
Ξεχασμένη από πολλούς λοιπόν αυτή η εντολή, αλλά όχι από τον Νομοθέτη Της.
Τους την θύμισε την ημέρα που θα έπρεπε κανονικά να εισέρχεται στα Ιεροσόλυμα καβάλα σε ένα δυνατό άλογο με Δόξα και Δύναμη ως Βασιλιάς.
Και αντί να Τον δουν έτσι, τον είδαν πάνω ''σε πωλάριον όνου'' σε ένα γαϊδουράκι ''επί του οποίου ουδείς άνθρωπος εκάθισε ποτέ'' να εισέρχεται Ταπεινός και Πράος ο Αιώνιος Βασιλεύς της Δόξης.

Θαυμαστά πράγματα.
Ο Χριστός κάνει Υπακοή και σε αυτή την ξεχασμένη και ελάχιστη Εντολή του Νόμου, αλλά και το γαϊδουράκι κάνει και αυτό την δική του Υπακοή.
Άνθρωπος δεν είχε καθίσει ποτέ πάνω του και έπρεπε λογικά στον πρώτο αναβάτη να κλωτσά και να χτυπιέται. Τίποτα από όλα αυτά δεν έγινε, αν και ήταν τόσος όχλος και φωνές γύρω του.

Κάνει Υπακοή και μας την διδάσκει και μας ελέγχει όλους μας είκοσι αιώνες τώρα, αυτό το ζώο που εμείς δεν το έχουμε και σε μεγάλη εκτίμηση.
Η Υπακοή λοιπόν η δική μας στο Θεό, γεννά Υπακοή όχι μόνο στους γύρω μας, αλλά και σε ολόκληρη την Κτίση. Πόσους Αγίους έχουμε δει να διατάζουν άγρια και σαρκοφάγα ζώα και αυτά να υπακούνε αμέσως.

Ζητωκραυγάζει ο όχλος για τον Νέο Βασιλιά, αλλά Αυτός τους προσπερνά γιατί γνωρίζει την επιπόλαια καρδιά τους. Γνωρίζει ότι σε πέντε μέρες θα φωνάζουν αυτοί οι ίδιοι πάλι ''Άρον, άρον σταύρωσον Αυτόν''.
Ο Νους Του είναι στους Μαθητές Του, στους Δικούς Του, γι΄αυτό όταν οι Φαρισαίοι του είπαν ''Επίπλεξε τους Μαθητές Σου να σταματήσουν να φωνάζουν Ευλογημένος ο Ερχόμενος Βασιλεύς εν Ονόματι Κυρίου'' Αυτός τους απάντησε ''Σας λέγω ότι αν αυτοί σταματήσουν, θα κράξουν οι λίθοι''. Και πραγματικά έκραξαν και ακόμη κράζουν για τους αμετανόητους Εβραίους.

Πέντε μέρες μετά όταν Αυτός ξεψυχούσε πάνω στο Σταυρό, έκραξε η Γη από δυνατό σεισμό και οι πέτρες εσχίσθησαν.
Επτά μέρες μετά έκραξε η τεράστια πέτρα που έκλεινε τον Τάφο. Κύλισε και αναμέρισε στη Θέα του Αναστημένου Ιησού.
Έκραξαν όλες εκείνες οι τεράστιες πέτρες του Ναού και όλης της Ιερουσαλήμ τριάντα επτά χρόνια μετά, όταν με μίσος και μανία οι Ρωμαίοι τις γκρέμιζαν και ισοπέδωναν τα πάντα και σκόρπιζαν τους Εβραίους σε όλη τη γη.
Σαν να τους έλεγαν οι Πέτρες ''Ποιόν Παραδώσατε, Ποιόν Σταυρώσατε, Ποιόν Αρνηθήκατε;''

Και αυτή η Μεγάλη Βοή μένει ακόμη πάνω σε όλη τη Γη και ρωτάει και εμάς καθημερινά: ''Ποιόν Αρνείστε και Περιφρονείτε; Ποιόν Βρίζετε και Συκοφαντείτε;
Αυτόν που σας έπλασε και σας έφερε στη ζωή; Αυτόν που από την Άπειρη Αγάπη Του, Σταυρώθηκε και Πέθανε για εσάς για να σας χαρίσει Αιώνια Ζωή; Αυτόν που θα έλθει με Δόξα και Τιμή για να Κρίνει Ζώντες και Νεκρούς;''
''Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου''.

Τοῦ πεσόντος Ἀδὰμ ἡ ἀνάκλησις - Τῶν δακρύων τῆς Εὔας ἡ λύτρωσις. Ὁ Ἅγιος Ἀδὰμ καὶ ἡ Ἁγία Εὔα.

Ἰωάννης Κων. Νεονάκης

Ἀξίζει σήμερα, Ἐορτή τῶν Ἁγίων Προπατόρων, νὰ ἀναφερθοῦμε καὶ νὰ τιμήσομε δύο ἐν πολλοῖς παρεξηγημένους ἢ καλύτερα παντελῶς ἀγνώστους ὡς Ἁγίους τῆς Ἐκκλησίας μας: τὸν Ἅγιο Ἀδὰμ καὶ τὴν Ἁγία Εὔα. Τοὺς ἔχομε ἀκούσει ὅλοι, ἀλλὰ σχεδὸν κανεὶς δὲν συνειδητοποιεῖ ὅτι εἶναι Ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας καὶ ὡς τέτοιους θὰ ἔπρεπε νὰ τοὺς τιμοῦμε.

Στήν εἰκόνα τῶν Ἁγίων Πάντων ἂν προσέξομε στην κορυφη βλέπομε ἕναν κενὸ θρόνο, πάνω στὸν ὁποῖο βρίσκεται τὸ ἀνοιχτὸ Εὐαγγέλιο. Αὐτὴ εἶναι ἡ «Ἑτοιμασία τοῦ Θρόνου», ποὺ συμβολίζει τὸν θρόνο ποὺ ἔχει ἑτοιμαστεῖ γιὰ τὴν Δευτέρα Παρουσία τοῦ Χριστοῦ, ὅπου θὰ ἔλθει γιὰ νὰ κρίνει τὸν κόσμο. Εἶναι σύμβολο τῆς θείας ἐξουσίας καὶ τῆς ἐπικείμενης κρίσεως.

Δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ τοῦ Θρόνου βρίσκονται οἱ ἀγγελικὲς δυνάμεις μὲ προεξάρχουσες δύο Ἀρχαγγέλους. Οἱ ἀγγελικὲς δυνάμεις βρίσκονται σὲ στάση προσκυνήσεως (σκυμμένες μὲ βαθιὰ εὐλάβεια καὶ δέος μπροστὰ στὸν Θρόνο), ποὺ συμβολίζει τὴν παρουσία τοῦ ἴδιου τοῦ Θεοῦ.

Ἐπίσης, δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ τοῦ Θρόνου ἀπεικονίζονται μὲ στεφάνι ἁγιότητος οἱ Προπάτορές μας, ὁ Ἅγιος Ἀδὰμ καὶ ἡ Ἁγία Εὔα. Παρίστανται σὲ στάση δεήσεως καὶ σεβασμοῦ, ἀναγνωρίζοντας τὸν Χριστὸν ὡς Σωτῆρά τους. 

 

 

Η Ετοιμασία του Θρόνου, Ιερά Μονή Παντοκράτορος.

 

Τὸ φωτοστέφανο τῆς ἁγιότητος γύρω ἀπὸ τὸν Ἀδὰμ καὶ τὴν Εὔα τὸ συναντᾶμε καὶ σὲ πολλὲς εἰκόνες τῆς εἰς ᾍδου καθόδου τοῦ Χριστοῦ, στὴν κατ’ ἐξοχὴν δηλαδὴ εἰκόνα τῆς Ἀναστάσεως στὴν Ὀρθόδοξη παράδοσή μας. Στὸ κέντρο, ὁ Χριστὸς ἐν δόξῃ, ἀστράπτων μέσα στὸ θεῖο φῶς, πατῶντας ἐπάνω στὶς συντετριμμένες πύλες τοῦ ᾍδου καὶ διαλύοντας τὰ δεσμὰ τοῦ Σατανᾶ. Ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος κρατᾷ σταθερὰ καὶ σώζει τὸν Ἀδὰμ καὶ τὴν Εὔα.

Αὐτὸ τὸ φωτοστέφανο στὶς εἰκόνες γύρω ἀπὸ τὰ πρόσωπα τῶν δύο μορφῶν, τὸ ὁποῖο συνήθως τὸ παραβλέπομε, εἶναι ἴσως τὸ πιὸ προκλητικὸ καὶ συνάμα τὸ πιὸ ἐλπιδοφόρο μήνυμα ὁλόκληρης τῆς εἰκονογραφίας. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνοι, διὰ τῶν ὁποίων «ὁ θάνατος εἰσῆλθεν εἰς τὸν κόσμον», νὰ φέρουν τὸ στέμμα τῶν Ἁγίων; Πῶς οἱ πρωταίτιοι τῆς πτώσεως, τῆς φθορᾶς καὶ τῆς ἐξορίας ἀπὸ τὸν Παράδεισο, νὰ εἶναι οἱ πρῶτοι ποὺ δέχονται τὴν τιμὴ τῆς ἁγιότητος;

Ἡ ἀπάντηση ἀποτελεῖ τὴν πεμπτουσία τοῦ Εὐαγγελίου: ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ δὲν εἶναι ζυγαριὰ ἀνταποδόσεως, ἀλλὰ μία ἀνεξάντλητη πηγὴ χάριτος ποὺ ἀναζητεῖ τὸν «ἔσχατο» γιὰ νὰ τὸν καταστήσῃ «πρῶτο».

 

Εις Άδου κάθοδος, Ιερά Μονή Ιβήρων

Ὅμως καὶ στὴν Ὑμνολογία μας καὶ στὰ Λειτουργικά μας Κείμενα (ὅπου ἐν πολλοῖς ἐκφράζεται καὶ διατυπώνεται ἡ Δογματικὴ τῆς Ἐκκλησίας μας) οἱ ἀναφορὲς στὴν σωτηρία τῶν Προπατόρων μας εἶναι πολλές. Τέτοιες ἐπὶ παραδείγματι εἶναι: (α) φυσικὰ οἱ ρητὲς ἀναφορές: «Τοῦ πεσόντος Ἀδὰμ ἡ ἀνάκλησις – Τῶν δακρύων τῆς Εὔας ἡ λύτρωσις» στὸν Ἀκάθιστο Ὕμνο, (β) τὸ Πασχάλιο «… ὁ Ἀδὰμ ἀνακέκληται, … ἡ Εὔα ἠλευθέρωται …», (γ) στὸ Δοξαστικὸ (ἀπόστιχο) τοῦ Ἑσπερινοῦ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ «…ὁ Ἀδὰμ καινουργεῖται, ἡ Εὔα τῆς πρώτης λύπης ἐλευθεροῦται, …», (δ) στὸ Ἐξαποστειλάριο τοῦ Πάσχα «…Ἀδὰμ ἐγείρας ἐκ φθορᾶς,…», (ε) ἢ ὅπως στὸ Στιχηρὸ τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς ἑορτῆς τους, τῆς Κυριακῆς δηλαδὴ τῶν Προπατόρων «Τῶν Προπατόρων τὸν χορόν, ἀνευφημῆσαι σπεύσωμεν … σὺν τῷ Ἀδὰμ τε καὶ τῇ Εὔᾳ τῇ γλυκείᾳ» ἀλλὰ καὶ τόσες ἄλλες ἀναφορές.

Ἡ Ἐκκλησία μας τιμᾶ ὡς ἁγίους τοὺς προπάτορές μας Ἀδὰμ καὶ Εὔα, γεμίζοντάς μας ἀνείπωτη χαρὰ καὶ ἐλπίδα. Ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ εἶναι συνεχής, ἀναλλοίωτη καὶ ἰσχυρότερη ἀπὸ κάθε ἀνυπακοὴ καὶ ἁμαρτία. Ὁ Χριστὸς κατέβηκε στὰ κατώτατα τῆς γῆς γιὰ νὰ συναντήσει καὶ πάλι τοὺς προπάτορές μας, νὰ τοὺς τραβήξει στὸ φῶς καὶ νὰ τοὺς περιβάλει καὶ μὲ την δόξα του. Ὁ Χριστὸς θὰ κατέβει καὶ γιὰ μᾶς στὰ πιὸ σκοτεινὰ βάθη τῆς ψυχῆς μας γιὰ νὰ μᾶς τραβήξει καὶ ἐμᾶς στὸ φῶς. Ὅ,τι καὶ ἂν εἴμαστε, ὅ,τι καὶ νὰ ἔχωμε κάνει, ὅσες φορὲς καὶ ἂν τὸν ἀρνηθήκαμε. Ἀρκοῦν μονάχα, ὅπως τῆς Εὔας, τὰ δάκρυα μας τά καρδιακά.

Ἅγιοι προπάτορές μας, Ἅγιε Ἀδὰμ καὶ Ἁγία Εὔα, πρεσβεύσατε ὑπὲρ ἡμῶν!

Συμπλήρωμα

Η πτώση και η επιστροφή τών πρωτοπλάστων (αφήγηση) 

Η σχέση των Πρωτοπλάστων με τα υπόλοιπα δημιουργήματα του Θεού

Το κλειδί του χαμένου Παραδείσου 

Συνέπειες της πτώσεως του ανθρώπου

Τελείωση και πτώση: Αποτυχία θέωσης και όχι υπακοής

Κυριακή της Τυρινής: από την εξορία των Πρωτοπλάστων στο γάμο με τον ουράνιο Νυμφίο 

Κληρονομείται το προπατορικό αμάρτημα; Γιατί να πληρώνω εγώ τα λάθη των Πρωτοπλάστων;