Οι «Σπουδές Φύλου», η Ρωμηοσύνη και η Γυναίκα

 

ΝΙΚΗ

Οι διαβόητες «Σπουδές Φύλου», που έχουν καθιερωθεί στα πανεπιστήμια του εξωτερικού και εισάγονται πλέον και στην Ελλάδα, ξεκινούν από ορθή αφετηρία, ακολουθούν λάθος δρόμο και καταλήγουν σε επιζήμιο αποτέλεσμα.

Η ορθή αφετηρία είναι η πρόθεση για κατανόηση και, εντέλει, άρση των προκαταλήψεων και των στερεοτύπων που οδήγησαν διαχρονικά στην κοινωνική ανισότητα, την αδικία και την ανθρώπινη δυστυχία, ιδιαίτερα μάλιστα της Γυναίκας.

Ο λάθος δρόμος είναι η άγνοια και η συνακόλουθη παρερμηνεία της δικής μας –ελληνικής, ορθόδοξης χριστιανικής– πολιτισμικής παράδοσης, η οποία διαμόρφωσε εξαιρετικά προωθημένα πρότυπα ανθρώπινων σχέσεων, στηλίτευσε την αδικία ήδη από τους πρώτους αιώνες της ύπαρξής της και αγωνίστηκε για την ανύψωση του ανθρώπινου προσώπου, του άνδρα και της γυναίκας, ακριβώς εκεί όπου προσπαθεί, χωρίς επιτυχία, να το ανυψώσει το σύγχρονο κίνημα της κοινωνικής ευαισθητοποίησης.

Το επιζήμιο αποτέλεσμα στο οποίο καταλήγει η όλη προσπάθεια, ισχυρίζομαι πως είναι η απομόνωση των ανθρώπων, η ομοιομορφοποίησή τους –δήθεν χάριν της «διαφορετικότητας»– και η εξυπηρέτηση της μετατροπής της κοινωνίας σε κυψέλη πανομοιότυπων εργατών, προς όφελος της υποτίθεται «επάρατης» ολιγαρχίας.

Οι παραπάνω διαπιστώσεις είναι ο λόγος για τον οποίο η εισαγωγή των συγκεκριμένων σπουδών στην Ελλάδα προκαλεί έντονες αντιδράσεις από τους παραδοσιακούς Έλληνες, άνδρες και γυναίκες –μεταξύ των οποίων και εγώ–, όχι βέβαια επειδή «είμαστε τοξικοί», αλλά επειδή αισθανόμαστε πολύ βαθιά ότι η διαδρομή που ακολουθούν και το αποτέλεσμα στο οποίο καταλήγουν δεν είναι αυτά που επαγγέλλονται.

Λάθη της σύγχρονης «ιδεολογίας του Φύλου»

Θα επισημάνω άμεσα ορισμένα στοιχεία –όχι τα μόνα– που θεωρώ σφάλματα.

Η σύγχρονη «ιδεολογία του Φύλου» συνδέει την ταυτότητα της Γυναίκας με τη σεξουαλικότητα, αλλά όχι με τη μητρότητα. Αιτία είναι η ριζική εξατομίκευση του ανθρώπου, ο οποίος καλείται πλέον να ζει «για τον εαυτό του», να θεωρεί τον εαυτό του ως «ό,τι πολυτιμότερο έχει» και να ανάγει σε δήθεν ανεκτίμητη αξία την ηδονή της στιγμής.

Η οπτική αυτή παραβλέπει συνήθως ότι ο υπερτονισμός της σεξουαλικότητας της γυναίκας –ακόμη και από την εφηβική ή και την παιδική της ηλικία– τη μετατρέπει για ακόμη μία φορά σε αντικείμενο προς ανδρική χρήση, όπως ήταν πάντα, απλώς αυτή τη φορά «με τη θέλησή της». Αντίθετα, όταν ο Ιησούς Χριστός λέει «όποιος βλέπει μια γυναίκα με σεξουαλική επιθυμία, ήδη μοίχευσε μαζί της στην καρδιά του» (Κατά Ματθαίον, κεφ. 5, στ. 27-28), δεν κηρύττει κάποιον πουριτανισμό, αλλά παίρνει τη γυναίκα από τη θέση του αντικειμένου και την ανεβάζει δεόντως στη θέση του ανθρώπινου προσώπου.

Η σύγχρονη οπτική, όταν αναφέρεται στη μητρότητα, προβάλλει το δίπολο «μία μάνα – ένα παιδί» ως αυτάρκη μορφή οικογένειας, χωρίς πατέρα. Ο πατέρας ουσιαστικά θεωρείται περιττός, είτε δεν υπήρξε ποτέ στη ζωή του παιδιού είτε έχει επέλθει διαζύγιο και το παιδί τον επισκέπτεται κατά διαστήματα. Η μάνα έχει αναλάβει και τον ρόλο που παραδοσιακά επιτελεί ο πατέρας: εργάζεται και προμηθεύει την οικογένεια με τα απαραίτητα χρήματα και αγαθά, προστατεύει τον εαυτό της και το παιδί της και φροντίζει να εξασφαλίσει το μέλλον του. Η ίδια είναι τα πάντα, ενώ ο άνδρας, ο οποίος περιγράφεται κατά κανόνα ως εγωκεντρικός και ανώριμος, «είναι βάρος» και η εξάρτησή της από αυτόν συνιστά δράμα – δεν τον χρειάζεται.

Κάποτε, το να είναι κάποιο παιδί «ορφανό πατρός» εθεωρείτο τραγικό. Σήμερα θεωρείται απόλυτα φυσικό, για να μην πω και προτιμότερο.

Η «μάνα με τα πολλά παιδιά» εμφανίζεται συνήθως ως ατυχία, ως αποτέλεσμα εσφαλμένων επιλογών, ως μια πληγή που χρειάζεται ανακούφιση.

Η καταξίωση της Γυναίκας, εντέλει, έρχεται μέσα από την «ανδροποίησή της». Ο όρος αυτός σίγουρα δεν είναι αρεστός, διότι πλέον τα άτομα στην κοινωνία «δεν έχουν φύλο». Είναι μόνον εργαζόμενα, ακριβώς όπως οι μέλισσες και τα μυρμήγκια, ζουν για να εργάζονται –«να κάνουν καριέρα»– και να υπηρετούν τη βασίλισσα. Σε αυτή την περίπτωση, η πραγματική ταυτότητα της «βασίλισσας» είναι ζητούμενο.

Ο σύγχρονος άνθρωπος «χορεύει μόνος», εκφράζει τον εαυτό του απλώς αυτοσχεδιάζοντας πάνω σε μια μουσική, είτε είναι άνδρας είτε γυναίκα. Και συχνά ο αυτοσχεδιασμός του είναι μελαγχολικός. Ο παραδοσιακός χορός, σε κύκλο, με τους ανθρώπους πιασμένους από το χέρι, εγκαταλείφθηκε και ξεχάστηκε.

Εννοείται ότι δεν εξιδανικεύουμε το παρελθόν. Όπως και σήμερα, πάντα υπήρχαν κακία, σκληρότητα, αδικία και δυστυχία. Όχι μόνο από τους άνδρες εις βάρος της γυναίκας, αλλά και από γυναίκες εις βάρος των πιο αδύναμων γυναικών, όπως, για παράδειγμα, από την πεθερά εις βάρος της νύφης της. Ας μην το ξεχνάμε.

Και σήμερα, παρά τις προσπάθειες, η κακία, η σκληρότητα, η αδικία και η δυστυχία επιμένουν και επιδεινώνονται. Ο λόγος δεν είναι ότι υστερούμε στη μελέτη των κοινωνικών στερεοτύπων και προκαταλήψεων, αλλά ότι δεν συνειδητοποιούμε πως και εμείς είμαστε εγκλωβισμένοι στα στερεότυπα και στις προκαταλήψεις της εποχής μας και, έχοντας κόψει τις ρίζες μας, αδυνατούμε να αξιοποιήσουμε το εξαιρετικό πνευματικό οπλοστάσιο που διαθέτουμε, ώστε να οδηγηθούμε πραγματικά στη χαρά, την αγάπη, την αξιοπρέπεια, την ενότητα και την ποιότητα ζωής που αναζητούμε και χρειαζόμαστε.

Δεν αναφέρομαι τώρα στη θεωρία της «ρευστότητας του φύλου», σύμφωνα με την οποία το φύλο είναι «φάσμα», όπου μπορεί κάποιος να ταυτίζεται κατά ένα ποσοστό με το ανδρικό φύλο και κατά ένα ποσοστό με το γυναικείο, ή ότι κάθε χρωμοσωματική παραλλαγή συνιστά ιδιαίτερο φύλο κ.λπ. Αυτά απαιτούν ιδιαίτερη ανάλυση. Υποστηρίζουμε, όμως, ότι συλλήβδην εξυπηρετούν τον σκοπό της μετατροπής της κοινωνίας σε κυψέλη ομοιόμορφων ανθρώπων, sans famille (χωρίς οικογένεια), με ρευστή ταυτότητα και προσωπική ζωή, άρα εύκολα διαχειρίσιμων από τους πανίσχυρους παράγοντες του σύγχρονου ολοκληρωτισμού.

Ρωμηοσύνη, Ορθοδοξία και Φύλο

Αν οι σχεδιαστές των «Σπουδών Φύλου» είχαν μελετήσει και κατανοήσει την ουσία της παράδοσής μας, όχι μόνο το περιεχόμενο του προγράμματός τους θα ήταν εντελώς διαφορετικό, αλλά και η συμβολή τους στην κοινωνία θα ήταν πολύ ουσιαστικότερη. Θα εξηγήσω τον ισχυρισμό μου και εσείς μπορείτε να διαφωνήσετε ελεύθερα.

Κατ’ αρχάς, ονομάζουμε τον πολιτισμό και την παράδοσή μας «Ρωμηοσύνη», όπως οι πρόγονοί μας και πολλοί σημαντικοί λόγιοί μας. Το όνομα αυτό εμπεριέχει τον Ελληνισμό στη διαχρονικότητά του, προχριστιανικό και χριστιανικό, τον ελληνικό πολιτισμό σε όλες τις εκφάνσεις του –λόγιο και λαϊκό– αλλά και το άπλωμά του πέρα από τον Ελληνισμό, εφόσον η ορθόδοξη πνευματικότητα, μέσω της αυτοκρατορίας της Ρωμανίας –του «Βυζαντίου»– πραγματοποίησε την οικουμενική, πανανθρώπινη και υπερεθνική διάσταση που εγγενώς είχε εξαρχής.

Θα ήθελα, λοιπόν, να αντιπροτείνω μια μορφή «Σπουδών Φύλου», η οποία θα περιλαμβάνει, εκτός από την ανάλυση των προκαταλήψεων και των στερεοτύπων που πράγματι εντοπίζονται στην κοινωνία όλων των εποχών, και την παρουσίαση των παρακάτω θεματικών ενοτήτων:

• Της διδασκαλίας του Ιησού Χριστού και των αγίων Διδασκάλων της Ορθοδοξίας –ανδρών και γυναικών– για τον Άνθρωπο γενικώς και για τη Γυναίκα ειδικότερα. Εδώ περιλαμβάνεται και η σχετική διδασκαλία του Ευαγγελίου και ολόκληρης της Αγίας Γραφής, ερμηνευμένη από τους αγίους και τις αγίες. Χωρίς αυτή την ερμηνεία, η Αγία Γραφή «διαβαζόταν» ακόμη και από τους δυτικούς ιεροεξεταστές. Λάβετε μια γεύση από την παλαιότερη μελέτη μας «Και ο Θεός έπλασε τη γυναίκα» – Η θέση της γυναίκας στον χριστιανισμό.
• Της παρουσίας της Θεοτόκου και των αγίων γυναικών στην ιστορία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, καθώς και της θέσης τους στη λατρευτική μας παράδοση. Θα ανακαλύψετε ότι η παρουσία και η θέση τους είναι εξέχουσες, με πλήθος γυναικείων ηγετικών μορφών που τιμώνται ως αγίες και στις οποίες αφιερώνονται ναοί, ύμνοι, λαμπρές ημέρες μνήμης κ.λπ.
• Της θέσης ξεχωριστών γυναικών στην ελληνική –και όχι μόνο– ιστορία, είτε στον πόλεμο, ως ηρωίδες, είτε στην ειρήνη, ως επιστήμονες, δασκάλες, λογοτέχνιδες κ.λπ., αν υπήρξε ποτέ ειρήνη σε αυτόν τον κόσμο. Θα ανακαλύψετε ότι οι γυναίκες αυτές είναι πολυάριθμες και απολάμβαναν πάντα θαυμασμό και αποδοχή, διαμορφώνοντας μια νοοτροπία σεβασμού προς τη Γυναίκα, όπου υπήρχε η κατάλληλη σύνεση, βέβαια – και υπήρχε σε πολύ μεγάλο βαθμό.
• Της θέσης των γιαγιάδων και των μανάδων μας στην απλή ελληνική, ρωμαίικη οικογένεια, γυναικών οι οποίες σε αναρίθμητες περιπτώσεις ηγήθηκαν, εργάστηκαν, στήριξαν την κοινωνία, δίδαξαν και καθοδήγησαν, χωρίς να χρειάζονται τα διδάγματα των σύγχρονων, όψιμων «αναλυτών».

Είμαι βέβαιος –και συγχωρέστε με– ότι, σχετικά με τους τέσσερις ανωτέρω πυλώνες του πολιτισμού μας, οι περισσότεροι σύγχρονοι κοινωνιολόγοι πάσχουν από άγνοια, παρερμηνεία και προκατάληψη, που οφείλονται στα δυτικά ερμηνευτικά γυαλιά τους. Νομίζουν πως κάτω από κάθε πέτρα ελληνικού σπιτιού βρίσκουν τον υποτιμημένο άνθρωπο και την υποβαθμισμένη γυναίκα του δυτικού Μεσαίωνα και των επιγόνων του.

Και βέβαια ούτε ο τόπος μας ήταν παράδεισος. Γι’ αυτό, άλλωστε, άγιοι διδάσκαλοι, όπως ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός κ.ά., χρειάστηκε να τονίσουν κατ’ επανάληψιν την ορθή συμπεριφορά του Άνδρα προς τη Γυναίκα. Όμως το έπραξαν, την υπερασπίστηκαν και πλήθος Γυναικών αναδείχθηκαν στη ζωή, στην κοινωνία και στις οικογένειές μας, βοηθώντας στην ύπαρξη οικογενειακής αρμονίας και κοινωνικής συνοχής, καταστάσεων περίπου δαιμονοποιημένων από τους σύγχρονους κοινωνιολόγους της «εξατομίκευσης»…

Θεός και αγιότητα

Το τελευταίο σφάλμα των σύγχρονων κοινωνιολόγων και των περιβόητων «Σπουδών Φύλου» που θα ήθελα να επισημάνω είναι ότι αποκλείουν από την κατανόηση της κοινωνίας την αγιότητα ως πνευματική κατάσταση.

Έχοντας εκ των προτέρων την εσφαλμένη εντύπωση ότι «δεν υπάρχει Θεός» –γνωστή προκατάληψη της νεωτερικότητας, λόγω της φρικτής διαστρέβλωσης της χριστιανικής πίστης από τον δυτικό Μεσαίωνα–,πιστεύουν ότι η αγιότητα είναι ένας ξεπερασμένος μύθος και πως οι μαρτυρίες για αγίους και αγίες της εποχής μας είναι προϊόν δεισιδαιμονίας και απάτης ή αυταπάτης.

Αυτό τους προκαλεί μια πνευματική μυωπία, η οποία τους οδηγεί στην αναζήτηση «νέων μορφών πνευματικότητας» –βλέπουμε αυτόν τον τίτλο στο πρόγραμμα «Σπουδών Φύλου»–, για τις οποίες πραγματικά είναι τρομακτικό το τι μπορεί να περιλαμβάνουν. Υποψιάζομαι Wicca, πνευματισμό, θεοσοφία, λατρεία της «Μάνας Γης», εκστασιακές εξάρσεις και άλλες ψευδοπνευματικές καταστάσεις, στις οποίες εμπλέκεται εμφανέστερα το γυναικείο φύλο, αφού η Θεοτόκος, η αγία Παρασκευή, η αγία Ειρήνη Χρυσοβαλάντου, η αγία Φιλοθέη η Αθηναία και αναρίθμητες άλλες αγίες όλων των εποχών, στις οποίες η Ορθόδοξη Εκκλησία αφιερώνει ναούς και εορτές, υμνογραφικά έργα και θαυματουργές εικόνες, τοποθετούνται συλλήβδην στον κάλαθο των αχρήστων της «πατριαρχίας» και του «στερεοτύπου»…

Έχουμε πολλά να πούμε πάνω σε αυτά και να εξηγήσουμε γιατί, κατά τη γνώμη μας, η σύγχρονη οπτική, μαζί με τις λεγόμενες «Σπουδές Φύλου», μετατρέπει την κοινωνία σε κυψέλη και τον άνθρωπο σε μυρμήγκι, χωρίς να λύνει τα όντως υπαρκτά προβλήματα της βίας, της καταπίεσης και της εκμετάλλευσης. Άλλωστε, χωρίς τις σωστές Γυναίκες δεν θα ήμασταν αυτοί που είμαστε ούτε ο κόσμος θα είχε ό,τι καλό έχει. Όπως και χωρίς τους σωστούς Άνδρες.

Ο μεταμοντέρνος «πολιτισμός μας» –«της αλληλεγγύης», «της αγάπης», «της διαφορετικότητας» και «της συμπερίληψης»– από τη μία ταΐζει τις γάτες και από την άλλη τις αιχμαλωτίζει και τις στειρώνει. Το ίδιο κάνει και με τις Γυναίκες και γενικά με τους Ανθρώπους. Αύριο δεν θα υπάρχουν Γυναίκες, μόνο εργαζόμενα «άτομα» και των δύο φύλων, κάποια από τα οποία θα χαρακτηρίζονται «γυναίκες», επειδή θα κάνουν έρωτα σαν γυναίκες.

Για να μη συμβεί αυτό, θα έπρεπε η Γυναίκα, όπως συμβαίνει σε όλους τους πολιτισμούς που απορρίπτει η νεωτερικότητα, να συνδεθεί επίσης με τη μητρότητα και την οικογένεια, ισότιμα και μαζί με τον Άνδρα, ως δύο πλευρές του ίδιου χρυσού νομίσματος, διαφορετικές, αλλά ισότιμες.

Και ο Άνδρας να πάψει να είναι εγωκεντρικός και ανώριμος και να κάνει αυτό που συμβουλεύει ο παρεξηγημένος απόστολος Παύλος: «να αγαπήσει τη γυναίκα του, όπως ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία» –δηλαδή την ανθρωπότητα– «και θυσίασε τον εαυτό του γι’ αυτήν» (Προς Εφεσίους, 5, 25).

Και όλες μαζί οι οικογένειες, σε σχέσεις αλληλοσεβασμού και αλληλεγγύης, που τονίζονται ως μέγιστη αξία στην παράδοσή μας, να συγκροτούν σαν κύτταρα μια ζωντανή και όχι νεκρή κοινωνία.

Αυτό θα ήταν ουσιαστική προσφορά και τα εφόδια υπάρχουν στον πολιτισμό μας, ενώ και στην πράξη πολλές φορές επιτεύχθηκε η ιδανική αυτή κατάσταση. Καλό είναι να τα ανακαλύψουμε. Αλλιώς, είναι άκρως αμφίβολο αν ωφελούμε τον Άνθρωπο, ενώ για την κοινωνία ούτε λόγος να γίνεται.

Επιτρέψτε μου να προτείνω προς μελέτη και το άρθρο μας «Οικογένεια: ένα απλό όνειρο», το οποίο σχετίζεται με το ζήτημα.

Θα τα ξαναπούμε.

Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης
Υπεύθυνος της Θεματικής Ομάδας Ρωμηοσύνης της ΝΙΚΗΣ
Γιος, σύζυγος, πατέρας και φίλος Γυναικών

Του ίδιου 

«Και ο Θεός έπλασε τη γυναίκα» – Η θέση της γυναίκας στον χριστιανισμό

Χριστιανισμός και φύλο, έμφυλες διακρίσεις και βία

Έμφυλη βία και αγίες

Η Εύα και «το φύλο του Θεού»

Η αγία Μαρκέλλα & το μήνυμα κατά της παιδικής κακοποίησης 

Ας αλλάξουμε την κατάσταση για τα παιδιά μας!

Η ΝΙΚΗ για την αυξανόμενη βία παιδιών και εφήβων

Επιστολή σε γονιό, που η έφηβη κόρη του είναι έγκυος 

Σεξ στην εφηβεία 

Σεξουαλική αγωγή ή οικογενειακή αγωγή;

Η ΝΙΚΗ προς τους Έλληνες ροκάδες & τους Έλληνες ράπερς – Μουσικούς και φίλους της μουσικής 

Η μητρότητα στην πυρηνική οικογένεια

 

του Μητροπολίτη Μεσσηνίας Χρυσοστόμου
Καθηγητού Πανεπιστημίου Αθηνών

Ρομφαία (φωτο)

---

Η γυναίκα ως μητέρα και σύζυγος

Η μητρότητα είναι ίσως η πιο αθόρυβη και συγχρόνως η πιο δυνατή ισχυρή λειτουργία μέσα στην οικογένεια.

Δεν εξαντλείται στη φροντίδα των παιδιών, αλλά γίνεται τρόπος ζωής, προσφοράς, υπομονής και αγάπης, η οποία απλώνεται σε ολόκληρη την οικογένεια και συχνά ξεπερνά τα όριά της.

Παραμονές της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, το πρόσωπο της Παναγίας μάς θυμίζει αυτή ακριβώς τη διάσταση της μητρότητας: την αγάπη που συνοδεύει, στηρίζει και παραμένει κοντά στον άνθρωπο σε κάθε στιγμή της ζωής του.

Μέσα σε αυτό το φως αποκτούν ιδιαίτερη αξία και οι απλές, καθημερινές μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν από κοντά μια τέτοια οικογενειακή σχέση.

Δανείζομαι την περιγραφή ενός γιού στο πώς βίωνε τις σχέσεις των γονέων του. «Συμπλήρωναν ο ένας τον άλλον. Η μητέρα μας ακολουθούσε τον πατέρα μας σε όλες του τις αποφάσεις, αλλά και ο πατέρας μας δεν μπορούσε να αποφασίζει χωρίς την μητέρα μας.

Ήταν πάντοτε μαζί. Ο ένας για τον άλλον, αλλά μαζί και για τον πλησίον. Η μητέρα μας ζούσε σε απόλυτη αρμονία με τον αγαπητό της σύζυγο. Για τα παιδιά της ήταν μία γλυκειά και τρυφερή μητέρα, γιαγιά και προγιαγιά. Μεγάλοι και μικροί σαν σε μυθιστόρημα. Όλοι φιλοξενήθηκαν με εγκαρδιότητα και τιμή».

Η απλή αλλά ουσιαστική περιγραφή καταδεικνύει, ότι αυτό το οποίο χαρακτηρίζουμε ως «ανδρόγυνο», σχέση, δηλαδή, άνδρα και γυναίκας σε έναν κοινόν οίκο, καθορίζεται από την συναντίληψη και ενότητα, όχι μόνο «σαρκός και αίματος», αλλά και έργων, δράσεων, σκέψεων, αποφάσεων, ενεργειών, και αντιλήψεων, αφού υπηρετούν έναν κοινό σκοπό, την δημιουργία, την ανάπτυξη και την προσφορά στην μικρογραφία μιάς κοινωνίας, των μελών μιάς οικογένειας.

Αντίθετα, εάν σ’ αυτόν τον κοινόν οίκο, ο άνδρας και η γυναίκα βρίσκονταν σε διάσταση και σύγκρουση, τότε δεν θα προχωρούσε τίποτε, θα έμενε ο οίκος στάσιμος και ακυβέρνητος και σε άσχημη κατάσταση, όπως λέει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, είναι ένα αφύσικο καράβι που θαλασσοδέρνεται.

Απολύτως ευκταία και προτιμηταία, συνεπώς, η συζυγική αρμονία, ομόνοια, ενότητα και συνεργασία ως συνισταμένη μιάς συνεχούς κατάστασης αγώνος και αλληλοπεριχωρήσεων.

Ένας διττός αγώνας, αντικείμενος σε κάθε μορφής εξουσίας, με την οποία επιδιώκεται η θυσία των άλλων προς ικανοποίηση ατομικών απόψεων και προτιμήσεων, συγκείμενος όμως στην κατάκτηση του πραγματικού νοήματος της συμβίωσης και της ομοζυγίας.

Στον γάμο είναι ανοίκεια η εξουσιαστική δύναμη, όπως ακριβώς ισχύει και στην Εκκλησία και στην κατά Χριστόν σωτηρία.

Στον γάμο υπάρχει αμοιβαιότητα, ισότητα και μία αξιοπρόσεκτη ισοτιμία μεταξύ των συζύγων, γιαυτό είναι συγχρόνως και ομόζυγοι. 

Υπ’ αυτήν την προοπτική ο πραγματικός και ουσιαστικός γάμος δεν είναι μία απλή μορφή συμβίωσης αλλά είναι ένα συνεχές και δυναμικό γεγονός, πάντοτε με θετικό πρόσημο στην πορεία του, όταν μάλιστα βρίσκεται σε αναφορά προς τις διανθρώπινες σχέσεις και την κοινωνία.

Σ’ αυτή την ισορροπία των ομοζύγων σχέσεων η γυναίκα, ως μητέρα και σύζυγος, καλείται να διαδραματίσει έναν σημαντικό ρόλο, να συμπληρώσει τον σύζυγό της στον κοινό τους αγώνα για την βιοτική μέριμνα της οικογένειας του, να καταστεί ασφαλής και σταθερός βοηθός και συνεργάτης του συζύγου της.

***** 

Επαναλαμβάνω τα λόγια της περιγραφής. «Συμπλήρωναν ο ένας τον άλλον, ο ένας δίπλα στον άλλο... η μητέρα ακολουθούσε τον πατέρα σ’ όλες τις αποφάσεις αλλά και ο πατέρας δεν μπορούσε να αποφασίσει χωρίς την μητέρα».

Αυτή ακριβώς η περιγραφική μορφή σχέσης αποτελεί το «κάτοπτρο» της γυναίκας μητέρας και συζύγου, της γυναίκας στις σχέσεις της προς τον σύζυγό της και προς τα παιδιά της.

Μία σύζυγος, η οποία καλλιεργεί την κοινωνία με τον σύζυγό της και συγχρόνως προβάλλει το πρότυπο κοινωνίας και σχέσης προς τα παιδιά της, ως το δομικό στοιχείο σε ό,τι χαρακτηρίζουμε οικογένεια.

Η γυναίκα ως σύζυγος πρέπει να καλλιεργεί την σωφροσύνη μέσα στην οικογένεια και να συμπληρώνει τον σύζυγό της, διαφορετικά τα προβλήματα σχέσεων και συναντίληψης θα επιφέρουν οδυνηρά αποτελέσματα.

Ο περιγραφόμενος τρόπος ζωής των συζύγων, ας παραδεχθούμε, ότι δημιουργεί πάντως -ως μη όφειλε- προκλήσεις στις σύγχρονες κοινωνίες, επειδή νοηματοδοτείται από τον αλληλοσεβασμο, την θυσιαστική αγάπη και την ισότητα τόσο στα δικαιώματά τους όσο και στις υποχρεώσεις τους.

Ο Μέγας Βασίλειος χαρακτηρίζει τον τρόπο αυτό ως «αγαπητική δύναμη» και ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός ως «δύναμη αγαπήσεως» και «ορμή προς το έτερον».

Αυτή η «δύναμις» αποτελεί την κινητήρια ισχύ ώστε οι σχέσεις μεταξύ των συζύγων, ανδρός και γυναικός, να καρποφορήσουν και να καρπογονήσουν σε κάθε επίπεδο της ζωής και να αποτελέσουν πραγματική συμβίωση.

Η ισότητα, η ισοτιμία και ο αλληλοσεβασμός δεν επιτρέπουν να εμφιλοχωρήσει μεταξύ των συζύγων η πλεονεξία ούτε η αφροσύνη ενώ η σωφροσύνη και η σύνεση είναι απαραίτητα στοιχεία μεταξύ των συζύγων όχι μόνο για τις ουσιώδεις αποφάσεις αλλά και για τις τρέχουσες ανάγκες της καθημερινότητας.

Η ισότητα αυτή ως αλληλοπεριχώρηση δεν συνιστά κάποια «πάλη διεκδικήσεων» αλλά την εκούσια παραίτηση ενός εκάστου κατά περίπτωση και υπέρ του κοινού καλού.

Επίσης, δεν εξετάζεται δικανικά σε σχέση προς την ικανοποίηση του ατομικού μας δικαιώματος, αφού ουσιαστικά η ισότητα και η σωφροσύνη, η σύνεση και η συζυγία είναι άσκηση και δοκιμασία πάνω στην ελευθερία του άλλου, στο κατά πόσο, δηλαδή, σέβομαι και αποδέχομαι τον άλλον και δεν τον χρησιμοποιώ ως προς το σώμα του ή και ως προς τις πνευματικές και ψυχικές του λειτουργίες.

Γι’ αυτό και ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος στους λόγους του περί της «εννόμου συζυγίας» αποδίδει και αναγνωρίζει πρωτεύοντα ρόλο στη σύζυγο αναφερόμενος στην καλλιέργεια της σωφροσύνης και της σύνεσης μέσα στην οικογένεια.

Αντίστοιχα είναι και τα λειτουργήματα της γυναίκας ως μητέρας χωρίς να διαφοροποιείται από τα διακονήματά της ως συζύγου. Δύο ρόλοι σε ένα πρόσωπο, «δύο όψεις του ιδίου νομίσματος».

***** 

Είναι γνωστό, ότι η έννοια της συζυγίας και της ομοζυγίας περικλείει μέσα της και την σχέση της μητέρας - συζύγου προς τα παιδιά, της οποίας ο ρόλος δεν περιορίζεται μόνο στο θέμα της «ανατροφής», γιατί στο έργο αυτό και οι δύο γονείς αγωνίζονται, αλλά κυρίως στον τρόπο ανάπτυξης του παιδιού ως μιάς ολοκληρωμένης ψυχοσωματικής προσωπικότητας, μέσα από την υπόδειξη του ορθού ρόλου της μητέρας ως γυναίκας και του πατέρα ως ανδρός.

Γι’ αυτό και καμμία πράξη υιοθεσίας (τεκνοθεσίας) μεταξύ ομοφύλων ζευγαριών, όσο δημοκρατικό και δικαιωματικό και αν ακούγεται, δεν μπορεί στην πράξη να γίνει αποδεκτό, τουλάχιστον από την Εκκλησία, αφού οι ρόλοι των δύο γονέων-συζύγων, ανδρός και γυναικός, είναι αλληλοσυμπληρούμενοι και αλληλοπεριχωρούμενοι σε σχέση προς τα παιδιά τους.

Αυτή η σχέση μητέρας - συζύγου και παιδιών είναι σχέση ζωής. Ξεκινά από τη στιγμή της σύλληψης και στη βάση αυτή καθορίζονται όλες οι άλλες λειτουργικές σχέσεις ως πράξεις συμβίωσης.

Η μητέρα προσφέρει ολόκληρη τη βιολογική της υπόσταση και ύπαρξη για την σύλληψη και την ανάπτυξη του παιδιού της και το αποτέλεσμα είναι μία συμπορευτική συμβίωση για μία κοινή περίοδο ζωής, όπου η ζωή της μητέρας εξαρτάται και από τη ζωή του κυοφορούμενου εμβρύου, όπως άλλωστε και η ζωή του εμβρύου εξαρτάται καθοριστικά από τη ζωή της μητέρας του.

Σ’ αυτήν την σχέση όμως έχει συμβάλλει και ο πατέρας, γι’ αυτό και για εκείνον ακόμη η σχέση πατέρα, μητέρας και εμβρύου είναι μία σχέση ζωής συμπληρωματική και αλληλοπεριχωρούμενη.

Η ζωτική αυτή ιδιαίτερη σχέση πατέρα, μητέρας και εμβρύου δημιουργεί υποχρεώσεις και δικαιώματα τόσο για τους γονείς όσο και για το έμβρυο. Κανένας παράγοντας ή οποιαδήποτε άλλη αιτία δεν μπορούν να αποφασίζουν για την διακοπή αυτής της ζωτικής σχέσης.

Στην λογική αυτή θεωρώ δικαιολογημένη την αντίδραση και την άρνηση της Ορθόδοξης Εκκλησίας να αποδεχθεί την άμβλωση, όταν η πράξη διακοπής της κύησης, η οποία συνεπάγεται και την διακοπή της ζωής του εμβρύου, γίνεται με σκοπό την μονομερή ικανοποίηση ατομικών δήθεν δικαιωμάτων του καθενός γονέα ή του οικογενειακού περιβάλλοντος ή κάποιας άλλης κοινωνικής αιτίας.

Στη βάση αυτή το θέμα των αμβλώσεων δεν είναι μόνο νομικό αλλά κυρίως υπαρξιακό και ζήτημα οντολογίας στο πλαίσιο των σχέσεων γονέων και εμβρύου.

Ακόμη λοιπόν ένας λόγος όπου η κάθε μορφή υιοθεσίας, μάλιστα μεταξύ των ομοφύλων ως τεκνοθεσίας, δεν είναι «συμβατή» και προς αυτό το γεγονός της ζωής, γιατί η ζωή καθεαυτή είναι θέμα σχέσεων, συνεισφοράς και συμβίωσης σε κάθε φάση της ζωτικής ανάπτυξης και δεν κατανοείται μόνο ως ένα στιγμιαίο γεγονός ή ως μία έκφραση ή κατάσταση ατομικής επιβίωσης, ανεξάρτητης από τη ζωή των άλλων, κυρίως των γονέων, ή μόνο ως ένα γεγονός βιολογικής και φυσικής σύλληψης ούτε βέβαια ως μία έκφραση κοινωνικής ευαισθησίας.

Αυτή η σχέση ζωής μεταξύ των γονέων και των παιδιών συνεχίζεται και μετά την γέννηση των παιδιών τους «έως εσχάτων» και ο ρόλος τους  δεν εξαντλείται μόνο στη βιολογική ανάπτυξη και συντήρηση των παιδιών αλλά και στην πνευματική και ψυχική ολοκλήρωσή τους.

Εάν λοιπόν ο ρόλος της γυναίκας, ως μητέρας και συζύγου, είναι τόσο σημαντικός, και όντως είναι σημαντικός, διερωτώμαι σε τί χρησιμεύουν τα κάθε μορφής σύγχρονα φεμινιστικά κινήματα είτε η ανάπτυξη μιάς σύγχρονης «φεμινιστικής θεολογίας»;

Νομίζω ότι δεν εξυπηρετούν σε τίποτε. Αποτελούν απλά ένα υποκατάστατο και μόνο κοινωνικής καταξίωσης, το οποίο έρχεται να τονίσει «κατ’ επίφασιν» την διακριτότητα του φύλου της γυναίκας έναντι του ανδρός.

Η ίδια η φύση έχει δώσει την διακριτότητα αυτή του φύλου κυρίως ως προς την λειτουργικότητα του, να είναι δηλαδή σύζυγος και ομόζυγος, τροφός και μητέρα, και όχι κάποιο δικαιωματικό δεδομένο.

Οι όροι άλλωστε «μητέρα» και «μάνα» αυτό ακριβώς υποδηλώνουν: Την λειτουργικότητα της μητρότητας, ως έκφραση συνεχούς «θρέψης» και «συντήρησης», και τη συμβολή της στην ανάπτυξη των παιδιών της, ως συνεχής αναγέννηση ενδοοικογενειακή και στην κοινωνία.

Η μητρότητα δεν είναι ιδιότητα αλλά λειτούργημα χαρισματικό της γυναικείας φύσης. Είναι παράγοντας δομικός της οικογένειας, καθίσταται η αιτιώδης συνάφεια για την πρόοδο και ευημερία και για τον λόγο αυτό η κοινωνική της συμβολή δεν εξαντλείται στους ρόλους, οι οποίοι καθορίζονται μόνο από την αναπαραγωγική τους λειτουργία αλλά και από το ρόλο της ως σημαντικού παράγοντα ανάπτυξης μέσα στο ίδιο το οικογενειακό περιβάλλον.

***** 

Ο συγγραφέας του βιβλίου των Παροιμιών (31,10-28) περιγράφει την «ουσία» της αληθινής γυναίκας, ως μητέρας και συζύγου, την οποία θεωρεί ασυγκρίτως ανωτέρα και από τους πλέον πολύτιμους λίθους.

Η αφηγηματική αυτή αναφορά του Παροιμιαστή επιβεβαιώνει τον ουσιαστικό της ρόλο μέσα στην οικογένεια αλλά και την καταξίωσή της ως μητέρας και συζύγου, ιδιότητες και λειτουργήματα με τα οποία καταξιώνονται και τα δικαιώματά της, ενώ η επιδιωκόμενη «χειραφέτησή» της οδηγεί με βεβαιότητα στη διάλυση και διάσπαση, όχι μόνο της οικογένειας αλλά και της κοινωνίας γενικότερα, γιατί η πραγματικά αληθινή ελευθερία δεν σημαίνει απουσία δεσμεύσεων και περιορισμών αλλά σύμπραξη και συνέργεια σε μία δυναμική δημιουργικότητα, με την ανάπτυξη και διατήρηση μιάς σχέσης όπου κάθε μέρος αλληλοπεριχωρείται και αλληλοσυμπληρώνεται, ώστε τα έργα και οι επιδιώξεις τους ως γονέων να έχουν την ανάλογη σκοποθεσία. Διαφορετικά οδηγούμεθα σε μία ασυδοσία ενδοοικογεειακή, η οποία συνεπάγεται την διάσπαση της.

Υπ’ αυτήν την προοπτική η παραδοσιακά πυρηνική οικογένεια καθίσταται θεσμικά τρόπος επιβίωσης και ανάπτυξης, γιατί με τον τρόπο αυτό δεν μπορεί να εμφιλοχωρήσει ο ακραίος ατομοκεντρισμός και ανταγωνισμός και ο γάμος, ως γεγονός σχέσης και κοινωνίας, δεν μετατρέπεται σε καταναλωτικό αγαθό αλλά μέσο υπέρβασης των διαφόρων προβλημάτων και δυσλειτουργιών, οι οποίες επιλύονται με την υπομονή και την συναντίληψη.

Άλλωστε με την συμμετοχή και των δύο γονέων, πατέρα και μητέρας, ως προτύπων σε μία οικογένεια, προσφέρονται ως προς την ανατροφή των παιδιών, τα εχέγγυα εκείνα τα οποία απαιτούνται για την διαμόρφωση μιάς ισορροπημένης προσωπικότητας των παιδιών τους.

Στην σύγχρονη όμως εποχή της μετανεωτερικότητας, ακόμη και στην πυρηνική οικογένεια, η μητρότητα αμφισβητείται. Η στοχοποίηση των γονέων γενικά, του πατέρα και της μητέρας, συνεπάγεται μία στάση και μία τελμάτωση, αφού η ευθύνη και η αυτοθυσία αποδυναμώνονται και η ανατροφή των παιδιών από πράξη δημιουργικότητας μετατρέπεται σε «βάρος», γεγονός το οποίο οδηγεί με μεγάλη ευκολία στην αντικατάσταση της τεκνογονίας με τα «κατοικίδια συντροφιάς», ως υποκατάστατο δήθεν ισοτίμων σχέσεων και στάση ζωής.

Ανάλογη προβληματική εμφανίζεται και στις εναλλακτικές ή συμπεριληπτικές μορφές συνύπαρξης, οι οποίες όμως δεν μπορούν να διεκδικούν ή να επιδιώκουν τον χαρακτηρισμό «οικογένεια».

Η αρχή μάλιστα, ότι «όλα τα μοντέλα οικογένειας είναι ισότιμα και προς την πυρηνική οικογένεια», σχετικοποιεί «θεμελιώδεις ρόλους» και αποδυναμώνει την ίδια την λειτουργικότητα της μητρότητας.

Θα πρέπει όμως να γνωρίζουμε ότι εάν διαλυθεί η πυρηνική οικογένεια, εξαιτίας του εκσυγχρονισμού, δεν θα υπάρχει κανένας άλλος παράγοντας ουσιαστικός και αναγκαίος για να μην ερημοποιηθεί η ανθρώπινη κοινωνία, ψυχικά, οντολογικά και λειτουργικά, έστω και αν έχει επικρατήσει η αντίληψη ότι η συνέχεια της ζωής είναι απλά και μόνο μία συγκυριακή ή συμβατική κατάσταση ατομικών απολαύσεων ή κατ΄επιλογήν δομών.

Είναι λοιπόν απαραίτητο να προστατέψουμε την μητρότητα, εάν θέλουμε η κατ’ ουσίαν πυρηνική οικογένεια, να λειτουργήσει επωφελώς εντός της ελληνικής κοινωνίας.

Όσο η γυναίκα καταξιώνεται στη λειτουργικότητα της γυναικείας φύσης της, ως μητέρα και σύζυγος, τόσο η καταξίωση της αυτή έχει το θετικό της αποτύπωμα στην οικογένεια της και στην κοινωνία μας.

Τότε μόνο θα υπάρχει ελπίδα ότι, όχι μόνο θα επιτύχουμε την μεταμόρφωση και την πλήρωση της καθημερινής μας ζωής, που τόσο συχνά μας φαίνεται κενή και δυσβάστακτη, αλλά συγχρόνως ότι θα μπορέσουμε να εκπληρώσουμε τον λόγο  για τον οποίο γεννηθήκαμε, ανατραφήκαμε και βρισκόμαστε τώρα πάνω στη γη, σε μία συνεχή πορεία ευδαίμονος καλλιέργειας, ισόρροπης ανάπτυξης, καθολικής πρόοδου και ευημερίας «έως εσχάτων». 

Συμπλήρωμα 

Η ΜΙΚΡΗ ΜΑΜΑ 

Η ΜΑΜΑ ΜΕ ΤΑ ΠΟΛΛΑ ΠΑΙΔΙΑ 

NeverLander: "Οι πολύτεκνοι είναι ό,τι πιο κοντινό έχουμε σε ήρωες..." // Μαριλένα: "Η μητρότητα είναι η αγαπημένη μου δουλειά!"

Πολυτεκνία: Η σιωπηλή διαφορετικότητα που λοιδορείται 

"Πώς τα προλαβαίνεις όλα με 4 παιδιά και δουλειά; Αντέχεις;..."

Μαμά μόνο για το σπίτι; 

Το πιο σημαντικό γυναικείο επάγγελμα στην Ελλάδα σήμερα

«ΖΗΣΕ ΤΗ ΖΩΗ ΣΟΥ, ΦΤΙΑΞΕ ΤΗΝ ΚΑΡΙΕΡΑ ΣΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ»

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ

Αγία Νόννα: παράδειγμα μητέρας και συζύγου (5 Αυγούστου)

 

Γράφει ο Παναγιώτης Μυργιώτης, μαθηματικός

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ 

Δυο δρόμοι υπάρχουν στην πορεία του ανθρώπου προς την κατά χάρη θέωση. Είναι ο δρόμος του μοναχισμού, της εγκατάλειψης του κόσμου τούτου και η αφιέρωση εις τον Θεόν. Μακριά από τις μέριμνες της καθημερινότητας αφοσιώνεσαι στη δοξολογία του Σωτήρα μας Χριστού με κόπους, με νηστεία και προσευχές. Είτε σε μοναστήρι, είτε σε σκήτη, είτε σε καλύβη. Μοναδική μέριμνα η ευαρέστηση του Κυρίου με κάθε τρόπο. O άλλος δρόμος είναι ο έγγαμος βίος, η δημιουργία οικογένειας και γεννήσεως παιδιών, αν ο Θεός ευδοκήσει. Βεβαίως η εργασία για να αποκτήσομε τα απαραίτητα για να ζήσουμε, η φροντίδα για τα υπόλοιπα μέλη της οικογενείας αποτελούν καθημερινό μέλημα. Πολεμά και αυτούς ο αντίδικος, προσπαθεί να διαλύσει την οικογένεια. Είναι παραδεκτό ότι βασικός πυλώνας μιας σωστής οικογένειας είναι η γυναίκα ως σύζυγος και ως μάνα.

Θα γίνει αντιληπτό αυτό αν θυμηθούμε αυτό που ο θυμόσοφος λαός μας λέγει: πίσω από ένα πετυχημένο άνδρα κρύβεται μια γυναίκα. Ο ρόλος της γυναίκας μέσα στην οικογένεια είναι ιερός. Συμβάλλει τα μέγιστα για να στηθεί και να μεγαλουργήσει η οικογένεια. Εφ’ όσον η κάθε οικογένεια είναι το κύτταρο της κοινωνίας αυτό σημαίνει ότι η κοινωνία θα είναι σωστή, δεν θα έχουμε προβλήματα.

Θα ρίξουμε σήμερα μια ματιά για να γνωρίσουμε μια γυναίκα της οποίας η συμβολή στην δημιουργία σωστής οικογένειας ήταν πάρα πολύ σημαντική. Δημιούργησε πραγματικά, μια άγια οικογένεια. Αναφερόμαστε στην Αγία Νόννα. Θα προσπαθήσουμε να γνωρίζουμε την αγία βιωτή της.

 

Στην Καππαδοκία του Πόντου, σε ένα μικρό χωριό ονομαζόμενο Αριανζό κοντά στη πόλη Ναζιανζό το 304 μ.Χ. γεννήθηκε η Αγία Νόννα. Οι γονείς της Φιλτάτιος και Γοργονία ήταν απόγονοι ευγενών και εύπορων οικογενειών της περιοχής. Ήταν θεοσεβείς και ενάρετοι. Φοβόντουσαν τον Θεό, δηλαδή τον σέβονταν, και ήθελαν να τον ευαρεστούν. Ο Θεός στο ευσεβές αυτό ανδρόγυνο χάρισε δυο παιδιά. Τον Αμφιλόχιο και την Νόννα. Ναι, τα παιδιά είναι δώρο του Θεού ανεκτίμητης αξίας. Οι γονείς γίνονται συνδημιουργοί του Θεού στην γέννηση ενός παιδιού. Η Νόννα η ταπεινή χριστιανή νέα ήταν η χαρά της οικογένειας και ήθελε να ευαρεστεί σε καθημερινή βάση τον Θεό. Ο Άγιος Γρηγόριος ο θεολόγος λέγει για την μητέρα του Νόννα: «Βλαστὸς εκ ρίζης ιερής και ευσεβούς».

Όταν έφθασε η ώρα του γάμου της νυμφεύτηκε τον συμπατριώτη της Γρηγόριο. Ο Γρηγόριος ήταν νέος, γνωστός νομικός και σώφρων. Θα λέγαμε τυχερή η Νόννα. Υπήρχε ένα πρόβλημα‧ ο Γρηγόριος ήταν χριστιανός, αλλά αιρετικός. Τώρα θα λέγαμε άτυχη η Νόννα. Ο Γρηγόριος πίστευε στην αίρεση των Υψισταρίων, δηλαδή δεχόταν τον Ύψιστο μονοπρόσωπο και δεν πίστευε στην Τριαδικότητά του. Δέχτηκε η Νόννα ως ευλογία το πρόβλημα. Γνωρίζουμε ότι ο Θεός στέλνει πειρασμούς ή επιτρέπει για την δική μας ψυχική ωφέλεια και τέτοιους που μπορούμε να αντέξουμε. Ποτέ δεν θα μας φορτώσει ο Θεός ένα σταυρό βαρύ που να μη μπορούμε να σηκώσουμε. Τα πάντα γίνονται για το δικό μας καλό αν και πολλές φορές το αμφισβητούμε.

Η Νόννα σήκωσε τον σταυρό της με συνεχή προσευχή και δάκρυα για τον πλανηθέντα σύζυγο. Σιγά σιγά με συζήτηση, νουθεσία, προσευχή δακρύβρεκτη ο σύζυγός της Γρηγόριος επανήλθε στον σωστό δρόμο. Αντιλήφθηκε το λάθος του, το διόρθωσε και έγινε πιστός Ορθόδοξος Χριστιανός. Προχώρησε πνευματικά και έγινε κληρικός. Έφθασε στον βαθμό του επισκόπου και μάλιστα η Αγία μας Εκκλησία τον κατέταξε στην χορεία των Αγίων. Η μνήμη του τιμάται την πρωτοχρονιά.

Το αντρόγυνο Γρηγόριος-Νόννα είχε και άλλο σταυρό να κουβαλήσει. Ο Θεός δεν τους χάριζε παιδιά, παρά το ότι ζητούσαν να τους χαρίσει. Πράγματι, η Νόννα σε προχωρημένη ηλικία γέννησε τρία παιδιά. Τον Γρηγόριο, «που τον προσφέρει δώρο στον Θεό, αυτόν που γύρευε να λάβει», τη Γοργονία και τον Καισάριο. Μεγάλη η χαρά του Γρηγορίου και της Νόννας και η δοξολογία προς τον Θεό που άκουσε τις προσευχές τους και τους δώρισε τρία παιδιά, μεγάλος και ο πόθος τους να δώσουν το παιδί τους ζωντανή προσφορά στον Θεό.

Η Αγία Νόννα γίνεται η παιδαγωγός για τα τρία παιδιά. Με την Αγία Γραφή στα χέρια, με την προσευχή, τη διδασκαλία και προπάντων με το ενάρετο παράδειγμα και με την αγάπη της. Θα έλεγε κανείς ότι μέσα σε αυτή την οικογένεια επικρατούσε «παροξυσμός αγάπης». Η αγάπη, ξέρουμε, είναι πηγή χαράς και ευτυχίας στην οικογένεια. Για τα παιδιά της αφιέρωνε ολονύχτιες προσευχές για να τα αναδείξει ανθρώπους του Θεού, «χριστοφόρους ναούς», «αθλητάς επουρανίους».

Γράφει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος για τη μητέρα του: «Άλλη φημίζεται για κόπους της μέσα στο σπίτι, άλλη για ομορφιά και φρονιμάδα της, άλλη για έργα ευσεβείας ή γι’ ασθένειες στο σώμα, ή για δάκρυα, για προσευχές, για περίθαλψη πτωχών. Η Νόννα καλοτυχίζεται για όλα.»

Η Αγία Νόννα ήταν φιλόπτωχος και ελεήμων όπως και ο σύζυγός της. Για τις ελεημοσύνες και τις φιλανθρωπίες είχαν κοινό ταμείο. Επιθυμούσαν με τα αγαθά έργα τους να κληρονομήσουν την Βασιλεία των Ουρανών. Ήθελαν το σπίτι τους να είναι το απάνεμο λιμάνι,. Να βασιλεύει η άγια και ειρηνική ατμόσφαιρα. Προσπαθούσαν να τους κυβερνά το Άγιο Πνεύμα και όχι ο κόσμος της αμαρτίας.

Μιλούσε η Αγία στους οικείους της για «τον απύθμενον ωκεανόν της θείας ωραιότητος»! Άναβε τον πόθο για την αιωνιότητα!

Η μνήμη της Αγίας τιμάται την 5η Αυγούστου και των τέκνων της Αγίου Γρηγορίου Ναζιανζού ή Θεολόγου στις 25 Ιανουαρίου, του Αγίου Καισάριου στις 9 Μαρτίου και της Αγίας Γοργονίας στις 23 Φεβρουαρίου.

Η Εύα και «το φύλο του Θεού»

Θεόδωρος Ρηγινιώτης

Συνέχεια του αφιερώματος "Χριστιανισμός & φύλο". Προηγούνται τα άρθρα: 

Χριστιανισμός και φύλο, έμφυλες διακρίσεις και βία

Έμφυλη βία και αγίες

Ευχή 

Εικ.: Η Δικαία Εύα (από εδώ). Δίκαιοι χαρακτηρίζονται κατά κανόνα οι άγιοι της Παλαιάς Διαθήκης.

Στη διήγηση της Παλαιάς Διαθήκης για τη δημιουργία της Γυναίκας και για το προπατορικό αμάρτημα (δηλ. την «ιστορία με το μήλο») βλέπουμε ορισμένα πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία.

Υπάρχουν δύο τρόποι να τη διαβάσεις: χριστιανικός και μη χριστιανικός. Χριστιανικός τρόπος είναι εκείνος που θεωρεί πως ο Θεός αγαπά και σέβεται τον άνθρωπο ό,τι κι αν γίνει (όπως ερμηνεύει π.χ. ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος). Μη χριστιανικός τρόπος είναι εκείνος που βλέπει τον Θεό του χριστιανισμού σαν τους «θεούς» των ειδωλολατρικών θρησκειών: ένα ανύπαρκτο φόβητρο, που επινοήθηκε από την εξουσία για να βοηθήσει να υποτάσσονται οι δεισιδαίμονες και αφελείς στους πονηρούς και επιτήδειους.

Εμείς, εννοείται, είμαστε του χριστιανικού τρόπου και θεωρούμε ότι αυτός ο τρόπος, όχι μόνο είναι ο σωστός, αλλά είναι και ωφέλιμος για τον άνθρωπο, ό,τι κι αν πιστεύει. Η διδασκαλία π.χ. της Παλαιάς Διαθήκης ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε σύμφωνα με την εικόνα του Θεού («κατ’ εικόνα Θεού») και όχι για να λατρεύει ή να υπηρετεί τον Θεό, είναι ύψιστης σημασίας για την ιερότητα και την αξία κάθε ανθρώπου – όχι μόνον και του πιο αμαρτωλού, αλλά, ας μου επιτραπεί να πω, ακόμη και του αγέννητου ανθρώπου (εμβρύου).

Παρόμοια, η διδασκαλία ότι ο Θεός δημιούργησε τη Γυναίκα από το ίδιο το σώμα του Άνδρα δείχνει ότι δεν είναι κάτι διαφορετικό στη φύση της, ότι τα δύο φύλα αποτελούν ένα σώμα (έτσι θεμελιώνεται το μυστήριο του Γάμου) και μάλιστα ότι είναι ισότιμη με τον άνδρα και όχι «κατώτερη»: γι’ αυτό «δημιουργήθηκε από την πλευρά του άνδρα» και όχι από το κεφάλι ή από τα πόδια του.

Όταν λέει ο Θεός «θα δημιουργήσουμε έναν βοηθό όμοιο με αυτόν» δεν εννοεί ότι η Γυναίκα είναι «βοηθητική», εννοεί ότι ο Θεός δημιουργεί έναν δεύτερο άνθρωπο, ώστε ο άνθρωπος «να μην είναι μόνος» (όλα αυτά στο βιβλίο «Γένεσις», το πρώτο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, στα πρώτα κεφάλαια).

Πάμε τώρα στο προπατορικό αμάρτημα: ο Θεός «είπε στους ανθρώπους να μη φάνε από το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού» (και όχι γενικά «δέντρο της γνώσης»), διότι – είπε – «αν φάτε από εκεί, θα πεθάνετε». Ο όφις (το φίδι), δηλαδή ο διάβολος, είπε ψέματα στη Γυναίκα, ότι δεν θα πεθάνουν, αλλά «θα γίνουν σαν θεοί, γνωρίζοντας το καλό και το κακό»! Έτσι, εκείνη έφαγε και έδωσε στον Άνδρα της και έφαγε κι εκείνος.

Άρα το προπατορικό αμάρτημα είναι η επιθυμία του ανθρώπου να γίνει σαν θεός. Ακριβώς αυτό που κάνει ο άνθρωπος σε κάθε εποχή: διψά για δύναμη, εξουσία και πλούτο. Κάνει πολέμους, παίρνει σκλάβους, καταστρέφει τον κόσμο, καταπιέζει τους δικούς του ανθρώπους… Αντιθέτως, οι πρωτόπλαστοι (ο Αδάμ και η Εύα) διαπίστωσαν ότι «ήταν γυμνοί» και έραψαν περιζώματα με φύλλα συκιάς. Κατόπιν «άκουσαν τον Θεό να πλησιάζει» και κρύφτηκαν.

Η διαπίστωση ότι ήταν γυμνοί σημαίνει την απώλεια της εμπιστοσύνης μεταξύ τους. Ο φόβος που ένιωσαν (για πρώτη φορά) απέναντι στον Θεό δείχνει την απώλεια της σχέσης τους με Εκείνον. Είναι χαρακτηριστικό ότι πρώτα έσπασε η σχέση μεταξύ τους (με τον συνάνθρωπο δηλαδή, ακόμη και τον πιο οικείο σου) και μετά η σχέση με τον Θεό.

Ο Αδάμ & η Εύα με φωτοστέφανα αγίων στην ορθόδοξη εικόνα της Αναστάσεως. Ιερά Μονή Ιβήρων, Άγιο Όρος

 

Η απελευθέρωση της Εύας

Οι χριστιανοί δεν καταδικάζουμε την Εύα για το προπατορικό αμάρτημα, ούτε φυσικά τη Γυναίκα γενικώς. «Αμάρτησε η γυναίκα, το ίδιο και ο Αδάμ. Και τους δύο τους εξαπάτησε ο όφης. Δε βρέθηκε ο ένας πιο αδύναμος και ο άλλος πιο δυνατός. Αλλά εξετάζεις τα καλύτερα; Και τους δύο τους σώζει ο Χριστός με τα πάθη του. Έγινε άνθρωπος για τον άνδρα; Το ίδιο και για τη γυναίκα» (Αγ. Γρηγορίου του Θεολόγου, Λόγος ΛΖ΄, 6-7).

Μετά τη γέννηση, σταύρωση και ανάσταση του Χριστού, σβήνεται ό,τι είχε προκαλέσει το προπατορικό αμάρτημα. Ο Χριστός είναι «δεύτερος Αδάμ» και γεννιέται από την «νέα Εύα», την Παναγία. Έτσι, έχουμε μια δεύτερη δημιουργία του ανθρώπου, όπου ο Άνδρας γεννιέται από το σώμα της Γυναίκας (ο Χριστός από τη Μητέρα του) και παύει να νομίζει ο άνδρας ότι «του χρωστάει κάτι η γυναίκα» (Χρυσόστομος).

Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός γράφει: «Αλλά μηδείς, παρακαλώ, του λοιπού λοιδορείτω την Εύαν. Η γαρ αγία Θεοτόκος την ύβριν αυτής απεγράψατο» («Αλλά κανείς, σας παρακαλώ, να μην κατηγορεί πια την Εύα, γιατί η αγία Θεοτόκος εξαφάνισε την αμαρτία της», P.G. 95, 1332). Γι’ αυτό και η Παναγία χαρακτηρίζεται «τῶν δακρύων τῆς Εὔας ἡ λύτρωσις», όπως και «τοῦ πεσόντος Ἀδὰμ ἡ ἀνάκλησις». Κάθε Κυριακή, στη θεία λειτουργία (πριν την έναρξη, στο τέλος του όρθρου), ψάλλεται ένας ύμνος, που λέει ότι, μέσω της Παναγίας, «ἡ Εὔα ἠλευθέρωται» (ελευθερώθηκε). Ψάλλεται κάθε Κυριακή, καταλάβατε;

 

Φώτης Κόντογλου, Η Εις Άδου Κάθοδος, Παρεκκλήσιο οικογενείας Ζαΐμη, Ρίο Πατρών (από εδώ). Ο Αδάμ & η Εύα με φωτοστέφανα, όπως και σε άλλες εικόνες που θα δείτε παρακάτω.
 

Την Εύα, όπως και τον Αδάμ, η Ορθόδοξη Εκκλησία τους θεωρεί αγίους και τιμά τη μνήμη τους την «Κυριακή των Προπατόρων» (δύο Κυριακές πριν τα Χριστούγεννα). Τους ονομάζει με σεβασμό «ο προπάτωρ Αδάμ και η προμήτωρ Εύα». Ο Χριστός, με το θάνατο και την ανάστασή Του, τους έβγαλε από τον Άδη (από τον αιώνιο θάνατο) και τους μετέφερε στη βασιλεία του Θεού – γι’ αυτό και απεικονίζονται στην ορθόδοξη εικόνα της Ανάστασης, ηλικιωμένοι, να τους ανεβάζει ψηλά ο Χριστός από τους τάφους! Επίσης απεικονίζονται στην ορθόδοξη εικόνα της Δευτέρας Παρουσίας, να ετοιμάζουν τον θρόνο του Φωτός, όπου θα καθίσει ο Χριστός. Είναι δεξιά και αριστερά του θρόνου και προσκυνούν με ευγνωμοσύνη (ή σε στάση προσευχής), με φωτοστέφανα αγίων! (βλ. το άρθρο του Ιωάννη Νεονάκη «Τοῦ πεσόντος Ἀδὰμ ἡ ἀνάκλησις – Τῶν δακρύων τῆς Εὔας ἡ λύτρωσις» [& εδώ]).

 

Η Ετοιμασία του Θρόνου, Ιερά Μονή Παντοκράτορος.

 

Μετέωρα

 

Θεός και ανδροκρατία

Στην Παλαιά Διαθήκη γράφει ότι ο Θεός, αφού ρώτησε τον Αδάμ και την Εύα γιατί έκαναν αυτό που έκαναν και ο καθένας έριχνε την ευθύνη σε άλλον, ανακοίνωσε στον Αδάμ ότι πλέον «θα σπέρνει τη γη, αλλά αυτή θα του δίνει αγκάθια» και στην Εύα ότι «θα αυξήσει τη λύπη της: θα γεννά τα παιδιά της με πόνο και θα είναι εξαρτημένη από τον άνδρα της, ο οποίος θα την εξουσιάζει»! Στον όφι είπε: «Θα σέρνεσαι με την κοιλιά, θα τρως χώμα, και θα θέσω έχθρα ανάμεσα σε σένα και τη γυναίκα, στους απογόνους σου και “στο σπέρμα της”: εκείνος θα σου χτυπήσει το κεφάλι και εσύ θα του πληγώσεις τη φτέρνα»!

Εικ. Η προμήτωρ Εύα, αγία (με φωτοστέφανο), καταπατεί τον όφι, ο οποίος κάποτε την εξαπάτησε. Ιερά Μονή Παντοκράτορος.

Εδώ, η μη χριστιανική ανάγνωση λέει: Ορίστε! Η εξουσία του άνδρα πάνω στη γυναίκα προβάλλεται ως εντολή του Θεού! Προσοχή όμως: η χριστιανική ανάγνωση λέει: Ώστε η εξουσία του άνδρα πάνω στη γυναίκα δεν ανήκει στην ανθρώπινη φύση, όπως τη δημιούργησε ο Θεός (τα δύο φύλα ισότιμα), αλλά είναι συνέπεια του προπατορικού αμαρτήματος! Και, αφού το προπατορικό αμάρτημα γιατρεύεται με τη σταύρωση και ανάσταση του Χριστού, δεν δικαιολογείται καμία εξουσία του άνδρα πάνω στη γυναίκα!

Εξάλλου, από την αρχή ακόμη ο Θεός προανήγγειλε ότι το «σπέρμα της γυναίκας» (δηλ. ο απόγονός της) θα συντρίψει το κεφάλι του όφεως, δηλαδή θα κατανικήσει τον διάβολο. Και επειδή φυσικά η γυναίκα δεν έχει σπέρμα, ερμηνεύεται ως ένα παιδί χωρίς πατέρα, που θα έχει μόνο μάνα. Πρόκειται για τη γέννηση του Χριστού φυσικά από την Παναγία. Ο όφις, πριν ηττηθεί, «θα του πληγώσει τη φτέρνα», δηλαδή θα καταφέρει να Τον σταυρώσουν! Αλλά αυτή η φαινομενική ήττα του Χριστού θα είναι η πραγματική νίκη Του: δεν νικά το κακό διά της βίας, αλλά διά της αγάπης.

Η Ανάσταση του Χριστού (ή "Εις Άδου κάθοδος") με τους πρωτοπλάστους φέροντες φωτοστέφανα. Ιερά Μονή Παντοκράτορος.

Το ότι συνήθως σε αυτή την εικόνα δεν φέρουν φωτοστέφανο, δεν αναιρεί την τιμή τους ως αγίων, δεδομένου ότι και οι άγιοι Απόστολοι στις παραστάσεις από τη ζωή του Κυρίου κατά κανόνα δεν εικονίζονται με φωτοστέφανο. Στην Ετοιμασία του Θρόνου πάντως οι πρωτόπλαστοι φέρουν ΠΑΝΤΟΤΕ φωτοστέφανο. 

 

Το «φύλο του Θεού»

Ο Θεός, κατά τον χριστιανισμό, δεν έχει σώμα, είναι καθαρό πνεύμα. Άρα, δεν έχει φύλο. Δεν είναι άνδρας ή γυναίκα, δεν είναι τίποτε από αυτά που μπορεί να φανταστεί ο άνθρωπος. Είναι «τριαδικός», είναι «αγάπη», αλλά κι αυτά ακόμη ξεφεύγουν από την ανθρώπινη φαντασία.

Το ότι ο Θεός δεν είναι «αρσενικός» φαίνεται και από τα εξής: το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, ο Υιός (ο Χριστός δηλαδή), έχει και ένα θηλυκό όνομα, λέγεται Σοφία! Είναι «η Σοφία του Θεού», που αναφέρεται αρκετές φορές στην Παλαιά Διαθήκη! Το όνομα αυτό είναι τόσο σημαντικό, ώστε ο αυτοκράτοράς μας Ιουστινιανός, τον 6ο αι. μ.Χ., τη μεγάλη εκκλησία που έχτισε και την αφιέρωσε στον Χριστό, την ονόμασε «Ναό της Αγίας του Θεού Σοφίας» (είναι η Αγία Σοφία)! Το δε τρίτο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος ονομάζεται κυρίως στο ουδέτερο γένος: το Άγιο Πνεύμα!

Εικ.: Ιησούς Χριστός, η Σοφία του Θεού, από εδώ.

Προσοχή: ο άνθρωπος, από τη βιολογική κατασκευή του, έχει φύλο (δύο φύλα: «καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτόν, ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς», Γένεσις, κεφ. 1, στίχ. 27). Ο Θεός δεν έχει φύλο. Ούτε οι άγγελοι (το λέει ο Χριστός, κατά Ματθαίον, κεφ. 22, στ. 30). Για το θέμα αυτό όμως, στο επόμενο και τελευταίο άρθρο μας για το θέμα.

Γιατί τότε λέμε «Θεός Πατέρας» και όχι «Θεά Μητέρα»; Αν τα λέγαμε και τα δύο;

Η απάντηση εδώ είναι ότι οι ειδωλολατρικές θρησκείες όλου του αρχαίου κόσμου ονόμαζαν «Θεά Μητέρα» τη γη (ή τη φύση). Επειδή η μητέρα γεννά τα παιδιά μέσα από το σώμα της, όπως η γη γεννά τα φυτά από μέσα της. Αν η Παλαιά Διαθήκη μιλούσε για Θεά και ο χριστιανισμός μιλούσε για Θεά Μητέρα αντί για Θεό Πατέρα, θα προκαλούσε σύγχυση ότι ο Θεός «γέννησε τον κόσμο από μέσα Του», δηλαδή ότι ο κόσμος (το σύμπαν) είναι κομμάτι της θεότητας, δηλαδή θεός. Αυτό ήδη το πίστευαν ορισμένες αρχαίες θρησκευτικές ομάδες, όμως δεν ισχύει και ο χριστιανισμός έπρεπε να το αποκλείσει.

Ο Θεός είναι «Πατέρας» του κόσμου: τον δημιούργησε έξω από τον εαυτό Του, τον τροφοδοτεί και τον προστατεύει. Δεν είναι «Μητέρα» του, δεν τον «γέννησε».

 

Η Ανάσταση. Αδάμ & Εύα με φωτοστέφανα. Ιερά Μονή Μεγάλου Μετεώρου, 1483 (από εδώ).

 

Η Εις Άδου Κάθοδος, 1691, Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου, Άγιον Όρος (από εδώ).

 

 
ΕΙΣ ΑΔΟΥ ΚΑΘΟΔΟΣ | Ιερός Ναός Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Ασσήρου

 

Η Εις Άδου Κάθοδος, Σπύρος Βασιλείου, ιερός ναός του πολιούχου της Αθήνας Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτη, Κολωνάκι. 1930. Από εδώ.
 

Η εις Άδου Κάθοδος, παρεκκλήσιο της Ζωοδόχου Πηγής στο Σανατόριο του Πηλίου (1958, έργο του Αποστόλου Φιλίππου). Από εδώ.

22 Ιουλίου: Τι πρέπει να ζητήσει κάθε γυναίκα από την Αγία Μαρία τη Μαγδαληνή;

Μυστικά του Αγίου Παϊσίου

"Όλοι γνωρίζουν τη Μαρία τη Μαγδαληνή ως τη γυναίκα που στάθηκε κάτω από τον Σταυρό και βρήκε τον κενό Τάφο. Όμως λίγοι αντιλαμβάνονται τι απέκτησε η ζωή της ενώπιον του Θεού: μια μοναδική παρρησία να πρεσβεύει για όσους υποφέρουν, για όσους παλεύουν με εσωτερικά βάσανα, για όσους έχασαν τη θέρμη της πίστης τους, για όσους περνούν δοκιμασίες και για όσους ζητούν παρηγοριά στο πένθος..."

Έμφυλη βία και αγίες

Δεύτερο μέρος του αφιερώματος Χριστιανισμός και φύλο

Goodnet

Θεόδωρος Ρηγινιώτης

Βλ. την εικόνα στην ανάρτηση Το μυστικό των Παρθενομαρτύρων 

 

Στα αρχαία χρόνια έχουμε ένα πολύ μεγάλο κύμα γυναικείας αντίστασης στην ανδρική εξουσία και βία: τις χριστιανές μάρτυρες. Γυναίκες, που συνελήφθησαν επειδή ήταν χριστιανές, υποβλήθηκαν σε βασανιστήρια και τελικά θανατώθηκαν χωρίς να λυγίσουν και χωρίς ν’ αρνηθούν την πίστη τους.

Οι γυναίκες αυτές – πολλές από τις οποίες ήταν κορίτσια κάτω των είκοσι ετών – δέχτηκαν τεράστιες τιμές από τους χριστιανούς όλων των εποχών, μέχρι και σήμερα. Μάλιστα μπορώ να πω ότι από τον χριστιανικό λαό τιμώνται πολύ περισσότερο οι γυναίκες μάρτυρες παρά οι άνδρες, εκτός από λίγους, όπως ο άγιος Δημήτριος, ο άγιος Γεώργιος, οι άγιοι Θεόδωροι ή ο άγιος Χαράλαμπος. Ο εορτασμός της μνήμης αγίων γυναικών μεγαλομαρτύρων, όπως η αγία Παρασκευή, η αγία Μαρίνα, η αγία Αικατερίνα, η αγία Ειρήνη, η αγία Βαρβάρα, η αγία Κυριακή, η αγία Χρυσή, η αγία Αργυρή κ.ά. είναι διαχρονικός και πολύ βαθιά ριζωμένος στον χριστιανικό πολιτισμό – και δεν εορτάζεται μόνο από τους απλούς ανθρώπους, αλλά και από τους πιο επίσημους, μέχρι και τους Πατριάρχες. Για παράδειγμα, η 4η Οικουμενική Σύνοδος, που εξέτασε το ζήτημα της ανθρώπινης φύσης του Χριστού, ζήτησε τη γνώμη της αγίας Ευφημίας, το άφθαρτο σώμα της οποίας φυλασσόταν και φυλάσσεται ακόμη στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, τοποθετώντας στα χέρια της το δόγμα των ορθοδόξων και των μονοφυσιτών (που αρνούνταν την ανθρώπινη φύση του Χριστού).

Στις βιογραφίες τους, οι αγίες μάρτυρες δεν φαίνονται αδύναμα κορίτσια, που τ’ άρπαξαν και τα έσφαξαν σαν πουλάκια. Φαίνονται πανίσχυρες, ηγετικές μορφές, που στάθηκαν θαρραλέες μπροστά σε βασιλείς και ηγεμόνες, τους αποστόμωσαν, περιφρόνησαν την εξουσία τους, κορόιδεψαν τα μαρτύρια με τα οποία τις απείλησαν, τους εξευτέλισαν παραμένοντας γενναίες και σταθερές ό,τι και αν τους έκαναν, και τελικά απογειώθηκαν μέσα στο Φως του Χριστού και παραμένουν μέχρι σήμερα ζωντανές, σεβαστές, ισχυρές και θαυματουργές.

  Η αγία μεγαλομάρτυς Παρασκευή (εφηβικής ηλικίας), στη φυλακή προσευχόμενη δέχεται επίσκεψη από άγγελο, στο καζάνι με τη βραστή πίσσα τυφλώνει τον ηγεμόνα, στον ναό των ειδώλων - στο όνομα των οποίων τη βασάνιζαν, όπως χιλιάδες άλλες και άλλους χριστιανούς - τα γκρεμίζει με την προσευχή της (όχι με βία) και εν τέλει αποκεφαλίζεται, και ο ίδιος ο Χριστός της απονέμει το αιώνιο στεφάνι της αγιότητας. Από εδώ.

*** 

Κάποιες απ’ αυτές αντιστάθηκαν στον ίδιο τον πατέρα τους, όπως η αγία Βαρβάρα, η αγία Ειρήνη, η αγία Χριστίνα κ.ά. Άλλες, δίδαξαν και έφεραν στον χριστιανισμό εκατοντάδες ή και χιλιάδες ανθρώπους, όπως η αγία Φωτεινή (μαθήτρια του Χριστού), η αγία Αικατερίνα, η αγία Ειρήνη κ.ά. Ο τρόπος που καταγράφονται τα μαρτύριά τους σε βιογραφίες, ύμνους και εικόνες εκφράζει ένα διαχρονικό μήνυμα ενάντια στη βία που ασκεί η ανδρική εξουσία προς τη γυναίκα. Περιπτώσεις όπως της αγίας Βαρβάρας, που παραδόθηκε στα βασανιστήρια και τελικά θανατώθηκε από τον ίδιο τον πατέρα της, εκφράζει ένα συγκλονιστικό μήνυμα και κατά της ενδοοικογενειακής βίας. Περιπτώσεις όπως της αγίας Σοφίας και των τριών κοριτσιών της (ηλικίας 9 – 12 ετών), που βασανίστηκαν από τον αυτοκράτορα Αδριανό, εκφράζουν ένα συγκλονιστικό μήνυμα κατά της κακοποίησης των παιδιών!

Δυστυχώς στις περισσότερες περιπτώσεις οι άνθρωποι δεν αντιλαμβανόμαστε το βαθύτερο νόημα όσων περιέχει η χριστιανική μας πίστη. Την αντιμετωπίζουμε σαν δεισιδαιμονία: ανάβω κερί για «να μας έχει ο Θεός καλά», όμως στην προσωπική μου ζωή δεν βελτιώνονται – συνεχίζω να έχω κακία, εγωισμό, μίσος, απληστία κ.τ.λ. Αν αντιλαμβανόμασταν τι ακριβώς εκφράζει η πίστη μας, ο κόσμος θα είχε γίνει πραγματικά όπως τον θέλει ο Θεός!

Ο τόπος του μαρτυρίου της αγίας Μαρκέλλας από τον πατέρα της (από εδώ)

 

Οι Πατέρες της Εκκλησίας για τη βία κατά των γυναικών

Ο Μέγας Βασίλειος στο έργο του «Εξαήμερος» (όπου σχολιάζει τη διήγηση της Παλαιάς Διαθήκης για τη δημιουργία του κόσμου) γράφει: «Άκου, άνδρα, τη συμβουλή που σου αρμόζει: Η έχιδνα αποβάλλει το δηλητήριό της, σεβόμενη τον γάμο της. Εσύ δεν αποβάλλεις τον σκληρό και απάνθρωπο χαρακτήρα σου από σεβασμό στον δικό σου γάμο;» (Εξαήμερος, ομιλία 7).

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, για τη βία του άνδρα ενάντια στη γυναίκα του, γράφει: «Μη γένοιτο˙ διότι αυτό είναι μέγιστη ατιμία, όχι γι’ αυτήν που δέρνεται αλλά γι’ αυτόν που δέρνει. […] Και τι λέγω εγώ για τη γυναίκα; Ούτε δούλη θα ήταν ανεκτό σε άνδρα ελεύθερο να χτυπά και να χειροδικεί εναντίον της. Και, αν είναι μεγάλη ντροπή για τον άνδρα να χτυπήσει δούλη, πολύ περισσότερο το να σηκώσει το χέρι εναντίον ελεύθερης γυναίκας» (Λόγος κστ', Εις την Α' Προς Κορινθίους, 10).

«Ουχ οράς πώς αισχρόν πράγμα γυναίκα τύπτεσθαι;» (=δε βλέπεις πόσο αισχρό πράγμα είναι να δέρνεται μια γυναίκα;). Και παρακάτω: «Αισχύνη γαρ ανδρί γυναίκα τύπτειν» (=διότι είναι ντροπή στον άνδρα να χτυπάει γυναίκα). (Ομιλία «κατά της οργής», P.G., 62, 109-110).

Ο σκοπός του γάμου, κατά τον χριστιανισμό, δεν είναι η απόκτηση παιδιών, ούτε η αποφυγή της μοναξιάς, ούτε καν να είμαστε «ευτυχισμένοι». Είναι να γίνει ο άνθρωπος άγιος, μαθαίνοντας να αγαπά, να συγχωρεί και να είναι ταπεινός. Γι’ αυτό το λόγο, οι Πατέρες της Εκκλησίας ζητούν από τους συζύγους, τόσο από τους άνδρες όσο και από τις γυναίκες, να αποφεύγουν το χωρισμό. Το ζητούν, δεν το επιβάλλουν – η Εκκλησία παρέχει διαζύγιο. Όμως το να παραμείνεις στο γάμο παρά τις δυσκολίες, μπορεί να σε κάνει άγιο ή αγία, και αυτό είναι το σημαντικότερο από κάθε τι.

Είναι αλήθεια λοιπόν ότι ζητούν οι άγιοί μας από τις γυναίκες να μην εγκαταλείπουν τον σύζυγό τους, ακόμη και αν είναι βίαιος. Ζητούν όμως και από τον άνδρα να μην εγκαταλείπει τη γυναίκα του, ακόμη κι αν είναι ψυχοπαθής ή «δαιμονισμένη»!

Ο άγιος Τιμόθεος Αλεξανδρείας στη «ιε΄ κανονική ερωταπόκρισή του» λέει ότι, «σύμφωνα με γνώμη πνευματική», οι άνδρες δεν επιτρέπεται να χωρίζουν ούτε σε περίπτωση γυναίκας δαιμονισμένης «δεμένης με αλυσίδες»!

«Ερώτηση: Αν η γυναίκα κάποιου δαιμονίζεται, ώστε να τη δένουν και με αλυσίδες, και ο άντρας της λέει ότι δεν μπορεί να είναι εγκρατής και θέλει να πάρει άλλη γυναίκα, πρέπει να πάρει άλλη ή όχι;

Απάντηση: Επειδή υπάρχει κίνδυνος μοιχείας, διστάζω να απαντήσω... Όμως, σύμφωνα με γνώμη πνευματική, δεν πρέπει».

«Πάντα δε τα ελαττώματα των γυναικών φέρειν τους άνδρας προσέταξεν ο Θεός» (=όλα τα ελαττώματα των γυναικών πρόσταξε ο Θεός να ανέχονται οι άνδρες) γράφει ο ιερός Χρυσόστομος στην ομιλία που αναφέραμε πριν.

Ο κανόνας 77 του Μ. Βασιλείου ορίζει ότι «αυτός που εγκαταλείπει τη νόμιμη γυναίκα του και παίρνει άλλη υπόκειται στο αμάρτημα της μοιχείας σύμφωνα με το λόγο του Κυρίου» και του ζητά περίοδο μετάνοιας οκτώ ετών, μετά από την οποία τον δέχεται στη θεία μετάληψη και μόνον πραγματικά μετανοημένο.

Κλείνω με έναν ακόμη λόγο του ιερού Χρυσοστόμου, που είχαμε παραθέσει στο προηγούμενο άρθρο μας: «Διότι η γυναίκα σου δεν ήλθε σε σένα για να ατιμάζεται, δεν εγκατέλειψε πατέρα και μητέρα και όλο το σπίτι της για να προσβάλλεται … Την πήρες συνοδοιπόρο και σύντροφο της ζωής και ελεύθερη και ισότιμη».

[Εκτενέστερη συλλογή αποσπασμάτων εδώ]. 

Αγίες που θανατώθηκαν από μέλη της οικογένειάς τους

 

Υπάρχουν αγίες που θανατώθηκαν από μέλη της οικογένειάς τους και η Εκκλησία τις κατέταξε στους μάρτυρες και εορτάζει τη μνήμη τους κάθε χρόνο. Η τιμή της μνήμης τους δείχνει την καταδίκη αυτής της βίας και περνά τα ανάλογα μηνύματα φρίκης για το γεγονός.

Τα πιο γνωστά παραδείγματα: η αγία Θωμαΐς της Λέσβου (3 Ιαν.), θαυματουργή ενώ ακόμα ζούσε, που ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου από τον σύζυγό της! Η αγία Θωμαΐς της Αλεξανδρείας (14 Απρ.), που, ενώ ο σύζυγός της ήταν εξαιρετικός και την αγαπούσε αληθινά, εκείνη δολοφονήθηκε από τον πεθερό της, επειδή απέρριψε τις ερωτικές διαθέσεις του! Η αγία μεγαλομάρτυς Βαρβάρα (4 Δεκ.), που παραδόθηκε στους Ρωμαίους από τον πατέρα της επειδή ήταν χριστιανή, βασανίστηκε φρικτά και τελικά αποκεφαλίστηκε από τον ίδιο! Η αγία Μαρκέλλα της Χίου (22 Ιουλίου), που δολοφονήθηκε από τον πατέρα της επειδή απέρριψε τις ερωτικές διαθέσεις του! Σύμφωνα με παράδοση της Χίου, στο σημείο όπου την έσφαξε, μέσα στη θάλασσα, κοκκινίζουν τα νερά κάθε χρόνο την ημέρα της μνήμης της.

Δυστυχώς, ο χριστιανισμός παραείναι καλός για τους περισσότερους από μας. Λέμε πως είμαστε χριστιανοί, αλλά δεν αντιλαμβανόμαστε καθόλου τα εκπληκτικά μηνύματα που περιέχει η ζωή και η διδασκαλία του Χριστού, της Παναγίας και των αγίων μας. Όλους εκείνους τους θέλουμε για «προστάτες», έχουμε μάλιστα και απαιτήσεις να προστατεύουν εμάς και τα παιδιά μας (όχι παραπέρα), αλλά δεν κάνουμε καμία προσπάθεια να τους μοιάσουμε. Όμως η Εκκλησία υπάρχει, τα μηνύματα υπάρχουν, η χάρη του Θεού υπάρχει και είναι στο χέρι καθενός πώς θα τα αξιοποιήσει για να κάνει τη ζωή του, τη ζωή των παιδιών του και τον κόσμο ολόκληρο καλύτερα.

Παρακαλώ, και:

Αγία Βαρβάρα: ένα μήνυμα για τους πατεράδες, αλλά και για τις κόρες (& τους γιους)!...

Η αγία Μαρκέλλα & το μήνυμα κατά της παιδικής κακοποίησης