ΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΠΡΙΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ, ΔΕ ΘΑ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΟΤΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ

(ΠΑΡΟΙΜΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ)

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα νεανική κουλτούρα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα νεανική κουλτούρα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 21 Ιουλίου 2026

Παιδιά και έφηβοι στον νέο ψηφιακό κόσμο – Τι να κάνω ως γονιός;

 


Ένα ευσύνοπτο 16σέλιδο φυλλάδιο με τίτλο «Παιδιά και έφηβοι στον νέο ψηφιακό κόσμο – Τι να κάνω ως γονιός;» εξέδωσε η Θεματική Ομάδα Παιδείας του Δημοκρατικού Πατριωτικού Λαϊκού Κινήματος ΝΙΚΗ.

Η έκδοση προσεγγίζει έναν προβληματισμό που απασχολεί ολόκληρη την κοινωνία, στην Ελλάδα και διεθνώς, καθώς η υπερβολική προσκόλληση της νέας γενιάς στα προϊόντα της σύγχρονης τεχνολογίας έχει λάβει τα τελευταία χρόνια διαστάσεις σοβαρού κοινωνικού προβλήματος.

Το φυλλάδιο απευθύνεται κυρίως στους γονείς και δίνει έμφαση στην ανάπτυξη υγιών σχέσεων μέσα στην οικογένεια, στον αλληλοσεβασμό και στη δημιουργία ποιοτικών συνθηκών ζωής με δημιουργικά ενδιαφέροντα. Παράλληλα, αναδεικνύει την ανάγκη ουσιαστικής ενημέρωσης γονέων και παιδιών για τους κινδύνους του διαδικτύου, προσεγγίζοντας την τεχνολογία με γνώση, μέτρο και υπευθυνότητα.

Η προσέγγιση του ζητήματος συμβαδίζει με την κοινωνική φιλοσοφία της ΝΙΚΗΣ για την οικοδόμηση μιας πραγματικά νέας κοινωνίας, μέσα στην οποία ο άνθρωπος θα αισθάνεται αγάπη, ασφάλεια και αξιοπρέπεια και θα αναπτύσσει σταθερούς δεσμούς με την οικογένεια και την κοινότητά του.

Στο έντυπο επισημαίνεται και η κοινοβουλευτική παρέμβαση του προέδρου της ΝΙΚΗΣ και δασκάλου Δημήτρη Νατσιού, ο οποίος από τον Οκτώβριο του 2023 είχε καταθέσει γραπτή Ερώτηση προς τον υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με θέμα «Διαδικτυακός εθισμός των νέων Γυμνασίου–Λυκείου». Με την παρέμβασή του είχε συνοψίσει τις βασικές διαστάσεις του προβλήματος και είχε θέσει την Πολιτεία ενώπιον των ευθυνών της.

Η Θεματική Ομάδα Παιδείας της ΝΙΚΗΣ προσκαλεί κάθε γονέα, παιδί και έφηβο να διαβάσει τις σκέψεις και τις προτάσεις του φυλλαδίου. Καλεί επίσης αθλητικούς, πολιτιστικούς και εκπαιδευτικούς συλλόγους, συλλόγους γονέων και κάθε φορέα που επικοινωνεί με οικογένειες και νέους να το αξιοποιήσει, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός καλύτερου αύριο για όλα τα παιδιά, ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων.

Μπορείτε να το διαβάσετε ολόκληρο εδώ. 

Ν: Παρακαλώ, βρες το θάρρος να το αναδημοσιεύσεις. Αξίζει, και (εν)διαφέρει.

Παρασκευή 10 Ιουλίου 2026

Άνθρωπος, «Μετάνθρωπος» και Θεάνθρωπος

 


Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης

Rethemnos live, Ευχή

ΝΙΚΗ 

In English Human, Metahuman and Godhuman

Η επιθυμία του ανθρώπου για υπέρβαση των φυσικών δυνατοτήτων του αποτελεί στοιχείο του ανθρώπινου ψυχισμού, καθώς και του πολιτισμού όλων των λαών, από τα πανάρχαια χρόνια. Αυτή ώθησε τους ανθρώπους στα σημαντικότερα επιτεύγματα, που βοήθησαν πρόσωπα, οικογένειες, κοινότητες, λαούς ολόκληρους, μέχρι και το σύνολο της ανθρωπότητας, να επιβιώσουν υπό αντίξοες συνθήκες, να νικήσουν σε φαινομενικά ανίκητες μάχες, να θυσιαστούν ο ένας για τον άλλο, να ταξιδέψουν, να εξερευνήσουν, να προβούν σε πρωτοποριακές ανακαλύψεις και εφευρέσεις που βελτίωσαν τη ζωή τους.

Η επιθυμία αυτή τροφοδότησε τους μύθους για υπεράνθρωπους ήρωες, αλλά διαμόρφωσε και τους πραγματικούς, ιστορικούς ήρωες όλων των εποχών, από τους γενναίους πολεμιστές ή τους μάρτυρες, που έγιναν σύμβολα του αδούλωτου πνεύματος θυσιάζοντας τη ζωή τους, μέχρι τους απλούς ανθρώπους, που κράτησαν τα ιδανικά τους και στήριξαν την οικογένειά τους υπό συνθήκες απερίγραπτης φτώχειας, κινδύνων, ξεριζωμού ή καταπίεσης. Αυτούς δεν τους κατέγραψε ονομαστικά η Ιστορία, αλλά οι ίδιοι αποτελούν την Ιστορία.

Βλέπουμε όμως και την αντίθετη όψη: την αλαζονεία, την ακόρεστη επιθυμία για πλούτο ή εξουσία, που οδηγεί στην τυφλή βία και το αιματοκύλισμα, τη νιτσεϊκή «δίψα για δύναμη», τη φροϋδική «ορμή προς θάνατον» – οι σοφοί διδάσκαλοι όλων των λαών αυτή την πλευρά της υπέρβασης των ανθρώπινων δυνατοτήτων την απορρίπτουν. Στη δική μας πνευματική παράδοση γίνεται λόγος για «ύβριν» και για «αμαρτία». Όπως κι αν το ονομάσουμε, η τάση αυτή οδηγεί στην καταστροφή και την αυτοκαταστροφή.

Στις αρχαιοελληνικές παραδόσεις συναντούμε διηγήσεις για «υβριστές», που διέπρατταν ειδεχθή εγκλήματα διασαλεύοντας τη φυσική τάξη (όπως ο φόνος των γονέων ή των παιδιών τους, η αιμομιξία, η δολοφονία φιλοξενουμένων ή η προσπάθεια εξαπάτησης των θεών), όπως ο Τάνταλος, ο Σίσυφος, ακόμη και ο Οιδίποδας ή ο Ορέστης (παρότι οι πράξεις του ενός συνέβησαν εν αγνοία του, ενώ του άλλου με κίνητρο την εκδίκηση για άλλο έγκλημα).

Στη χριστιανική μας παράδοση διαβάζουμε για τους πρωτοπλάστους, που προσπάθησαν «να γίνουν σαν θεοί» τρώγοντας τον «καρπό της γνώσεως του καλού και του κακού» (Γένεσις 3, 5), για τους ανθρώπους αμέσως προ του κατακλυσμού, των οποίων «ἐπληθύνθησαν αἱ κακίαι» και «πᾶς τις διανοεῖται ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ ἐπιμελῶς ἐπὶ τὰ πονηρὰ πάσας τὰς ἡμέρας» (Γέν. 6, 5), τους ανθρώπους της Βαβέλ, που αποφάσισαν να οικοδομήσουν πύργο μέχρι τον ουρανό με σκοπό την αιώνια υστεροφημία τους (Γέν. 11, 4), τους Σοδομίτες, που όχι μόνον ασελγούσαν ασύστολα μεταξύ τους, αλλά και επιτέθηκαν ομαδικά στους επισκέπτες της πόλης τους για να τους βιάσουν (Γέν. 19, 3-5)· βλέπουμε επίσης την πτώση του βασιλιά Δαβίδ, που πρόδωσε την εμπιστοσύνη του Ουρία του Χετταίου και μεθόδευσε τον θάνατό του στη μάχη με σκοπό ν’ αρπάξει τη σύζυγό του (Β΄ Βασιλειών κεφ. 11 και 12) κ.ά.

Οι άνθρωποι στα νεώτερα χρόνια και σήμερα, στη λεγόμενη «μετανεωτερική εποχή», συχνά δεν αναγνωρίζουμε πλέον τις έννοιες της ύβρεως και της αμαρτίας, δεν παραδεχόμαστε τις ολέθριες συνέπειές τους, αλλά θεωρούμε δικαίωμά μας να πράξουμε «ό,τι και αν θέλουμε». Δεν αναγνωρίζουμε εξάλλου πως οι ιδιαίτερες ικανότητες του καθενός μας (διανοητικές ή πρακτικές) είναι παραχωρημένες απ’ τον Θεό, αλλά θεωρούμε πως αποτελούν αποκλειστικό κτήμα μας – έχουμε ξεχάσει πως οι όροι «τάλαντα» και «χαρίσματα», προερχόμενοι από την Καινή Διαθήκη (κατά Ματθαίον 25, 14-30, επιστολή προς Ρωμαίους, κεφ. 12, Α΄ προς Κορινθίους, επίσης κεφ. 12), φανερώνουν κι οι δυο πως αυτά που έχουμε αποτελούν δώρα. Κι όταν το θυμόμαστε, τα αποδίδουμε αόριστα σε κάποιο προσωποποιημένο και θεοποιημένο «σύμπαν», γιατί αποστρεφόμαστε την ιδέα να αναφερθούμε στον Θεό των πατέρων μας.

Αυτό, επειδή βουλιάζουμε έως τέλους στα πάθη μας, δηλαδή στις πνευματικές και σωματικές εξαρτήσεις, χωρίς να σκεφτόμαστε ν’ αντισταθούμε στην ηδονή που μας προκαλούν (είτε πρόκειται για σαρκική ηδονή, είτε για την ηδονή της απόκτησης δύναμης, εξουσίας, πλούτου ή γνώσεων – όχι όμως σοφίας), οδηγεί τελικά στην απελπισία, τη βία και τον αφανισμό. Έτσι, οι εφιάλτες του νεώτερου ανθρώπου (επιθέσεις εξωγήινων φυλών, αυτονόμηση και κυριαρχία των μηχανών, τερατογενέσεις, ιοί που μετατρέπουν το μεγαλύτερο μέρος του ανθρώπινου πληθυσμού σε ζόμπι) έχουν εκφραστεί με συγκλονιστικό τρόπο μέσω της λογοτεχνίας και του κινηματογράφου, ήδη από τον 19ο αιώνα, με έργα όπως ο Φρανκενστάιν της Μαίρης Σέλλεϋ, το Δόκτωρ Τζέκιλ και κύριος Χάιντ του Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον ή τα μυθιστορήματα του Χέρμπερτ Ουέλς, μέχρι τους σύγχρονους μύθους που αποτυπώνονται σε δυστοπικές ταινίες επιστημονικής φαντασίας, διαμορφώνοντας ολόκληρες κουλτούρες και υποκουλτούρες.

Παρόλα αυτά, δεν υπαναχωρούμε. Συζητούμε πλέον για «μετανθρώπους» και «μετανθρωπισμό». Ο σύγχρονος άνθρωπος φαντασιώνεται τον εαυτό του γενετικά τροποποιημένο ή ενισχυμένο με τεχνολογικά εμφυτεύματα και υποθέτει ότι με αυτό τον τρόπο θα υπερβεί τις φυσικές δυνατότητές του και θα εξελιχθεί σε κάτι ανώτερο. Δεν θα είναι πλέον άνθρωπος, αλλά υπεράνθρωπος και, για να συμβεί αυτό, οφείλει να γίνει «μετάνθρωπος».

*****

Εδώ, σ’ αυτή τη γωνιά του κόσμου που λέγεται Ελλάδα, μα και σε άλλους τόπους και λαούς που εγκολπώθηκαν στο διάβα της Ιστορίας το απελευθερωτικό μήνυμα του χριστιανισμού (χωρίς να το μετατρέψουν σε παρανοϊκή δίψα για εξουσία, όπως δυστυχώς συνέβη στον δυτικοευρωπαϊκό Μεσαίωνα), οι σοφοί και άγιοι διδάσκαλοί μας, μα και οι απλοί άνθρωποι – σοφοί επίσης – που μας μεγάλωσαν, γνωρίζουν καλά την ακόρεστη δίψα των ανθρώπων κάθε εποχής για υπέρβαση των ορίων και των δυνατοτήτων τους. Ναι, το γνωρίζουν καλά, γιατί ακριβώς αυτό έκαναν οι ίδιοι όλες τις εποχές. Το έκαναν χωρίς να μετατραπούν σε κάτι άλλο, διαφορετικό από ανθρώπους. Γι’ αυτό και στην καθημερινή τους επικοινωνία εξύψωσαν τη λέξη «άνθρωπος» σε κορυφαία αξία – και είπαν: «να είσαι άνθρωπος», «να έχεις ανθρωπιά», αλλιώς είσαι απάνθρωπος, «αποκτηνώνεσαι», γίνεσαι δηλαδή «κτήνος», ζώο, κάτι μη ανθρώπινο, και οι πράξεις σου αποτελούν «κτηνωδίες», ζωώδεις βαρβαρότητες.

Δε χρειάζεται λοιπόν, αδελφέ μου, αδελφή μου, παιδί μου, να εξελιχθείς σε κάτι «μετά από τον άνθρωπο» για να υπερβείς αυτά που αισθάνεσαι να σε κρατούν πίσω· φρόντισε απλώς να είσαι άνθρωπος, και θα δεις ότι είναι υπεραρκετό.

Ίσως είναι απαραίτητο να εξηγήσουμε πώς βλέπουν τον άνθρωπο εκείνοι οι άγιοι και σοφοί διδάσκαλοι του πολιτισμού μας, για να γίνει πληρέστερα κατανοητό αυτό που λέμε.

Γράφει ο άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς († 1979): «Ο άνθρωπος!… Όλα τα κτίσματα σιγούν εμπρός εις αυτό το εξαιρετικώτερον θαύμα όλων των κόσμων. Ωσάν να έχη συγκεντρώσει ο Θεός όλα τα θαύματα από όλους τους κόσμους Του και να τα έχει συνοψίση εις έν, εις τον άνθρωπον». «Είναι ευαγγέλιο, παναληθινό ευαγγέλιο –όχι δικό μου, αλλά των αγίων του Θεού– ότι ο άνθρωπος είναι ένα μεγάλο μυστήριο, ιερό μυστήριο του Θεού. Τόσο μεγάλο και τόσο ιερό, ώστε ο ίδιος ο Θεός έγινε άνθρωπος για να μας ερμηνεύσει όλο το βάθος του ανθρώπινου μυστηρίου. Η αλήθεια του ευαγγελίου, η παναλήθεια, είναι ότι ο Θεός έγινε άνθρωπος για να κάμει τον άνθρωπο θεό κατά χάριν» (αγ. Ιουστίνου Πόποβιτς, Άνθρωπος και Θεάνθρωπος, εκδ. Αστήρ, σελ. 37 και 95).

Ταξιδεύοντας στη χριστιανική αρχαιότητα αξίζει να σταθούμε σ’ ένα ανθρωπολογικό κρεσέντο του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου: «Τοῦτο δὴ βουληθεὶς ὁ τεχνίτης ἐπιδείξασθαι Λόγος, καὶ ζῶον ἓν ἐξ ἀμφοτέρων, ἀοράτου τε λέγω καὶ ὁρατῆς φύσεως, δημιουργεῖ τὸν ἄνθρωπον· καὶ παρὰ μὲν τῆς ὕλης λαβὼν τὸ σῶμα ἤδη προϋποστάσης, παρ’ ἑαυτοῦ δὲ πνοὴν ἐνθεὶς (ὃ δὴ νοερὰν ψυχὴν καὶ εἰκόνα Θεοῦ οἶδεν ὁ λόγος), οἷόν τινα κόσμον δεύτερον, ἐν μικρῷ μέγαν, ἐπὶ τῆς γῆς ἵστησιν, ἄγγελον ἄλλον, προσκυνητὴν μικτὸν, ἐπόπτην τῆς ὁρατῆς κτίσεως, μύστην τῆς νοουμένης, βασιλέα τῶν ἐπὶ γῆς, βασιλευόμενον ἄνωθεν, ἐπίγειον καὶ οὐράνιον, πρόσκαιρον καὶ ἀθάνατον, ὁρατὸν καὶ νοούμενον, μέσον μεγέθους καὶ ταπεινότητος· τὸν αὐτὸν πνεῦμα καὶ σάρκα· ζῷον ἐνταῦθα οἰκονομούμενον τοὐτέστιν ἐν τῷ παρόντι βίῳ, καὶ ἀλλαχοῦ μεθιστάμενον ἐν τῷ αἰῶνι τῷ μέλλοντι, καὶ – πέρας τοῦ μυστηρίου – τῇ πρὸς Θεὸν νεύσει θεούμενον» (Λόγος ΜΕ΄, Εἰς τὸ ἅγιον Πάσχα, 7, PG 36, 632).

Απόδοση στα νέα ελληνικά: [Ο Θεός] «δημιουργεί τον άνθρωπο ως πλάσμα από δύο στοιχεία, δηλαδή από ορατή φύση και αόρατη. Και, ενώ πήρε το σώμα του από την ύλη που υπήρχε ήδη, έβαλε μέσα πνοή από τον εαυτό του (που η Αγία Γραφή το ξέρει ως «νοερά ψυχή» και «εικόνα Θεού»). Έτσι τον τοποθέτησε στη γη ως άλλον κόσμο [= διαφορετικό από όλο το υπόλοιπο σύμπαν], μικρό και, μέσα στο μικρό, μεγάλο, άλλον άγγελο, προσκυνητή μικτό, επόπτη της ορατής κτίσης και μύστη της νοερής [=δηλ. γνώστη, μέτοχο της νοερής, της αγιότητας, των αγγέλων κ.τ.λ.], βασιλιά της γης, αλλά με βασιλιά δικό του από πάνω, επίγειο και ουράνιο, πρόσκαιρο και αθάνατο, ορατό και νοερό, ανάμεσα στο μεγαλείο και την ταπεινότητα, τον ίδιο πνεύμα και σάρκα… Πλάσμα που τελειοποιείται εδώ και μεταφέρεται αλλού και – άκρο του μυστηρίου – θεοποιούμενο με το να στρέφεται προς τον Θεό».

*****

Θέλεις να μάθεις πώς είναι αυτός ο άνθρωπος, για τον οποίο τόσους ύμνους πλέκουν οι άγιοι της παράδοσής μας; Ερεύνησε και θα διαπιστώσεις πως, εκτός από την κακία, τη βία, την απελπισία ή την αναξιοπρέπεια που πιθανώς βλέπεις γύρω σου, υπάρχει και μεγαλείο, ομορφιά, αγάπη, ηρωισμός, αγιότητα. Η τάση υπέρβασης των δυνατοτήτων που συνήθως νομίζουμε ότι διαθέτουμε είναι χαρακτηριστικό του γένους μας, του ανθρώπινου γένους.

Για να φτάσεις να υπερβείς τις δυνατότητές σου, δε χρειάζεται να γίνεις Superman ή Black Widow, Thor ή Captain America. Αρκεί να γίνεις Μέγας Βασίλειος, Φιλοθέη η Αθηναία, Κοσμάς ο Αιτωλός, Μαντώ Μαυρογένους, Μακρυγιάννης, Γαλάτεια Σουρέλη, Καλλιρρόη Παρρέν, Καραθεοδωρή ή Παπανικολάου… Όλοι αυτοί άλλαξαν τον κόσμο στην εποχή και την κοινωνία όπου έζησαν και έδρασαν, αξιοποιώντας ακριβώς το προτέρημα να είναι άνθρωποι.

Θέλεις να δεις κάποιους σύγχρονους «υπερανθρώπους»; Αναζήτησε στο διαδίκτυο τον όρο «Ορθόδοξη Ιεραποστολή στον Τρίτο Κόσμο». Όμως δε χρειάζεται να πάμε ούτε τόσο μακριά. Αρκεί να δεις τους γονείς σου και τους γονείς των γονιών σου και τα λοιπά πρόσωπα της οικογένειάς σου· τότε είμαι βέβαιος ότι θ’ αντικρίσεις ανθρώπους που έδωσαν ή δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους, ενδεχομένως υπό τρομερά αντίξοες συνθήκες, όχι μόνο για τους ίδιους, αλλά και για την οικογένειά τους και πιθανόν και για έναν ευρύτερο κύκλο ανθρώπων ή για την πόλη ή την κοινωνία ολόκληρη.

Αν παρόλα αυτά αναζητάς το τέλειο, έχω να σου προτείνω να μελετήσεις τη ζωή των αγίων, παλαιών και σύγχρονων. Εκεί θα δεις πώς ο άνθρωπος γίνεται, όχι «μετάνθρωπος», αλλά θεάνθρωπος, καθώς συνδέεται – με αγώνα και θυσίες όμως – με τον Θεάνθρωπο Ιησού Χριστό. Μελέτησε την αγάπη, την αυταπάρνηση, την ταπεινότητα, την αφοσίωση, αλλά και την ασκητική ζωή και την προσευχή και τον αυτοέλεγχο των αγίων, όχι μόνο τα θαύματα. Και τότε νομίζω πως θα διαπιστώσεις ότι η όλη συζήτηση για «μετανθρώπους» και «μετανθρωπισμό» προέρχεται από έναν κόσμο διψασμένο ακριβώς γι’ αυτό το υπέρτατο αγαθό, τον Χριστό και την αγιότητα. 

Έναν κόσμο που διψά, αλλά δε γνωρίζει πού ν’ αναζητήσει το «ζωντανό νερό» για να ξεδιψάσει. Κόσμο που φοβάται να δοθεί στον συκοφαντημένο Χριστό και στη συκοφαντημένη Εκκλησία – φοβάται ν’ αναζητήσει το διαμάντι μέσα στις πέτρες. Γι’ αυτό, συλλέγει και αποθηκεύει τις πέτρες νομίζοντάς τις για διαμάντια. Όμως όσες κι αν αποθηκεύσει, δεν αποκτά τον θησαυρό που πραγματικά ποθεί η καρδιά του. Ενώ ένας ταπεινός και φτωχός ασκητής – ή ένας άστεγος – που ζει προσευχόμενος με το όνομα του Κυρίου Ιησού, πιθανόν να είναι ο αληθινά πλούσιος, και εδώ και στην αιωνιότητα.

Σάββατο 20 Ιουνίου 2026

Πώς να Σώσουμε την Οικογένειά μας Σήμερα | Συγκλονίζει ο π. Γεώργιος Σχοινάς

 ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ_GREEK ORTHODOX FAMILY

 
Ο π. Γεώργιος Σχοινάς μιλά με πόνο και αγάπη για τη σημερινή οικογένεια που δοκιμάζεται καθημερινά από την κρίση, την αποξένωση και τον πειρασμό της εποχής. Με λόγια πατρικά και φωτισμένα, μας δείχνει τον δρόμο της πίστης, της προσευχής και της ενότητας που μπορεί να σώσει κάθε σπίτι. Ακούστε αυτή τη συγκλονιστική ομιλία και αφήστε τα λόγια του να σας αγγίξουν βαθιά. Η οικογένεια είναι δώρο Θεού – και χρειάζεται πνευματική φροντίδα για να μείνει ζωντανή.
 

Σάββατο 6 Ιουνίου 2026

Αν μπορούμε να στεκόμαστε όρθιοι στον ήλιο για τους Metallica, μπορούμε σίγουρα να σταθούμε & μπροστά στο Άγιο Ποτήριο...


Metallica: Οι εισπράξεις από τη συναυλία στην Αθήνα – Τα έσοδα για το ΟΑΚΑ
 

π. Αντώνιος Χρήστου / Ευχή (φωτο)

Αγαπητοί Αναγνώστες, ως πιστοί έχετε παρατηρήσει ποτέ την εικόνα των Ιερών Ναών μας τις Κυριακές, γύρω στις 8:30 π.μ. το πρωί;

Ησυχία, άδεια στασίδια, ο ιερέας και ο ψάλτης να ξεκινούν τον Όρθρο σχεδόν μόνοι τους. Και ξαφνικά, γύρω στις 9:30 π.μ., λίγο πριν τη Μεγάλη Είσοδο ή το Κοινωνικό, οι πόρτες ανοίγουν διάπλατα και ο ναός γεμίζει απότομα.

Το φαινόμενο φτάνει στο αποκορύφωμά του το βράδυ της Ανάστασης. Οι αυλές γεμίζουν ασφυκτικά στις 23:45, ακούγεται το «Χριστός Ανέστη» στις 12:00, και μέχρι τις 12:15 η εκκλησία έχει αδειάσει λες και πρόκειται για άσκηση εκκένωσης κτηρίου μετά από σεισμό ή σεισμό ή πλοίου μετά από ναυάγιο! (...)

Αυτό το άρθρο γράφεται για να αφυπνιστούμε όλοι και χωρίς μάσκες και δικαιολογίες να κάνουμε τώρα μια ειλικρινή σύγκριση, γιατί στη πράξη γινόμαστε καθημερινά «ειδωλολάτρες» και μάλιστα οπλισμένοι με αξιοθαύμαστη υπομονή ! Αυτό δεν το λέμε θεωρητικά, το είδαμε όλοι πρακτικά όταν έρχονται στην Ελλάδα συγκροτήματα όπως οι Metallica ή οι Iron Maiden, ή όταν ελληνική ομάδα προκρίνεται στους ημιτελικούς στους τελικούς και εν τέλει κατακτά την Euroleague όπως ο Ολυμπιακός φέτος, η συμπεριφορά μας αλλάζει ριζικά. Εκεί δεν υπάρχει «παρά πέντε».

Η αναμονή: Χιλιάδες άνθρωποι στήνονται στις ουρές από τις 3 το μεσημέρι, κάτω από τον καυτό ήλιο του καλοκαιριού ή μες στο λιοπύρι. Η αντοχή: Στέκονται όρθιοι, στριμωγμένοι, για έξι ή επτά ώρες, χωρίς να διαμαρτύρονται. Η ανοχή: Κανείς δεν γκρινιάζει ότι ζεσταίνεται, κανείς δεν ψάχνει «στασίδι» ή πολυθρόνα, κανείς δεν κοιτάζει το ρολόι του για το πότε θα τελειώσει η συναυλία ή το ματς. Και όταν τελειώσει και ανήκουμε αθλητικά στους νικητές, τότε ξενυχτάμε επίσης αδιαμαρτύρητα μέχρι το πρωί πανηγυρίζοντας!

Αντίθετα, στην Εκκλησία, αν η Λειτουργία ή Ιερά Αγρυπνία καθυστερήσει έστω δέκα λεπτά, αρχίζουν οι ψίθυροι, οι σχολιασμοί και οι γκρίνιες, ξεχνώντας ότι λειτουργικά βρισκόμαστε πλέον σε χρόνο της Βασιλείας των Ουρανών και ότι παύει ο φυσικός χρόνος που μετράμε με το ρολόι. Αν δεν βρούμε κάθισμα επίσης, νιώθουμε κουρασμένοι από το πρώτο πεντάλεπτο. Αν η θερμοκρασία ανέβει λίγο, φταίει ο κλιματισμός ή ο παπάς που «τραβάει» την ακολουθία. 

 

Εδώ τίθεται ένα λογικό ερώτημα: Γιατί αυτή η κραυγαλέα αντίφαση; 

Ο Χριστός τα είχε επισημάνει όλα αυτά στην επί του Όρους Ομιλία Του στο Ιερό Ευαγγέλιο: «Όπου γάρ έστιν ο θησαυρός υμών, εκεί έσται και η καρδία υμών» (Ματθ. 6,21 Δηλαδή εκεί που βρίσκεται ο θησαυρός σου, εκεί θα είναι καρφωμένος και ο νους σου, εκεί θα τρέχει και η καρδιά σου. Οπότε η απάντηση δεν είναι και δεν αφορά θέμα σωματικής κόπωσης ή αντοχής· είναι ξεκάθαρα θέμα πνευματικής προτεραιότητας γιατί έχουμε την τάση διαχρονικά να απολυτοποιούμε το σχετικό και να σχετικοποιούμε δυστυχώς το απόλυτο! 

Επομένως και ιδιαίτερα στους νέους, ο «θησαυρός» μας είναι η διασκέδαση, η εκτόνωση, το πάθος για την ομάδα ή η νοσταλγία για ένα ροκ συγκρότημα, η καρδιά μας γεννά αμέσως την υπομονή, τον ζήλο και την αντοχή. Τα πάντα θυσιάζονται για το θέαμα. Όταν όμως η Θεία Λειτουργία αντιμετωπίζεται όχι ως ο θησαυρός της ζωής μας, αλλά ως ένα «θρησκευτικό καθήκον» ή μια κοινωνική συνήθεια, τότε η καρδιά απουσιάζει. Και όταν η καρδιά λείπει, το σώμα βαραίνει, τα πόδια λυγίζουν και ο χρόνος γίνεται αμίλητος εχθρός.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ ότι στην Ορθόδοξη Θεολογία, η Θεία Λειτουργία δεν είναι ένα «θέαμα» όπου ο ιερέας είναι ο ηθοποιός και οι πιστοί οι θεατές. Η λέξη «Λειτουργία» σημαίνει έργο του λαού. Είναι μια κοινή σύναξη, ένας ζωντανός Δείπνος, όπου ο Χριστός προσφέρει το Σώμα και το Αίμα Του για να ενωθούμε μαζί Του και μεταξύ μας. Όταν ερχόμαστε στο «παρά πέντε», ουσιαστικά χάνουμε όλη την πνευματική προετοιμασία. Χάνουμε τον Όρθρο, που είναι η πνευματική εισαγωγή, οι ύμνοι της οποίας μας θεραπεύουν από τον θόρυβο του κόσμου. Χάνουμε τα Αναγνώσματα (Απόστολο και Ευαγγέλιο), όπου ο Θεός μας μιλάει και διδάσκει προσωπικά. Το να πηγαίνεις στη Θεία Λειτουργία μετά το Ευαγγέλιο είναι σαν να πηγαίνεις σε ένα δείπνο αφού έχουν μαζέψει τα φαγητά, ή σαν να μπαίνεις στο γήπεδο στο 85ο λεπτό του αγώνα. Έχεις χάσει το νόημα κυριολεκτικά το νόημα!

Στη συναυλία ή στο γήπεδο, πληρώνουμε ένα ακριβό εισιτήριο (και μάλιστα αρκετούς μήνες πριν) και απαιτούμε να είμαστε εκεί νωρίς για να «πιάσουμε καλή θέση», επειδή εκτιμούμε αυτό που αγοράσαμε. Στην Εκκλησία, η είσοδος είναι δωρεάν, αλλά το τίμημα που πληρώθηκε για χάρη μας είναι το Αίμα του Χριστού πάνω στον Σταυρό. Κι όμως, αυτή τη δωρεάν Χάρη τείνουμε να την υποτιμούμε, ακριβώς επειδή δεν μας κόστισε τίποτα σε χρήμα ή ακόμη χειρότερα «κλαίμε» και λίγα κέρματα που ρίξαμε στο δίσκο για κάποιο σκοπό που είναι και έκτατο και προαιρετικό στο κάτω-κάτω και όχι μόνιμο και υποχρεωτικό!

Αν θέλουμε πραγματικά η πνευματική μας ζωή να αλλάξει, θα τα καταφέρουμε μόνο όταν μετακινήσουμε τον «θησαυρό» μας. Όταν καταλάβουμε ότι μέσα στο Ναό δεν πάμε για να περάσει η ώρα, ούτε για να μας δουν οι συγχωριανοί ή οι γείτονες για να μας χαρακτηρίσουν καλούς ανθρώπους, αλλά για να συναντήσουμε προσωπικά αλλά και συνολικά ως μέλη της Εκκλησίας τον Αναστάντα Χριστό.

Αν μπορούμε να στεκόμαστε όρθιοι στον ήλιο για τους Metallica, μπορούμε σίγουρα να σταθούμε όρθιοι και με σεβασμό μπροστά στο Άγιο Ποτήριο. Αν μπορούμε να περιμένουμε ώρες για έναν ευρωπαϊκό τίτλο, αξίζει να αφιερώσουμε δύο ώρες την εβδομάδα για την αιώνια ζωή. Ας αναρωτηθούμε, λοιπόν, την επόμενη φορά που θα κοιτάξουμε το ρολόι μας την Κυριακή το πρωί: Πού βρίσκεται τελικά η καρδιά μας; Στο «παρά πέντε» της Εκκλησίας ή στο «εδώ και τώρα» του κόσμου; Η απάντηση αλλά κυρίως η στάση μας θα κρίνει όλη την πνευματική μας πορεία! Ας επιλέξουμε λοιπόν το ουσιώδες και το συμφέρον! Αμήν! 

Συμπλήρωμα

Ας αλλάξουμε την κατάσταση για τα παιδιά μας!

Ο κύριος με τα σκουλαρίκια που πέρασε δίπλα μου στην εκκλησία...

 
 
 
 
 

Δευτέρα 25 Μαΐου 2026

Η Εκκλησία είναι δωρεάν, αλλά είναι άδεια — Τα κλαμπ έχουν είσοδο, και είναι γεμάτα.


ιερέας Γκέλιας Αρσένιος (εικ.) 

Στην εποχή μας, ο άνθρωπος πληρώνει, για όλα.
Για διασκέδαση. Για εικόνα. Για αποδοχή.
Για να νιώσει κάτι έστω και για λίγο.
Και όμως, υπάρχει ένας χώρος που δεν ζητά τίποτα.
Δεν έχει εισιτήριο.
Δεν έχει κράτηση.
Δεν έχει προϋποθέσεις.
Η Εκκλησία.
Και όμως, μένει άδεια.
Και όλα αυτά, γιατί ο άνθρωπος δεν έχει μάθει να παίρνει χωρίς να πληρώνει.
Γιατί ό,τι είναι δωρεάν, το θεωρούμε χωρίς αξία.
Και ό,τι κοστίζει, το νομίζουμε πολύτιμο.
 
Έτσι φτάσαμε στο παράδοξο της εποχής μας:
να πληρώνουμε για να ξεχάσουμε τον εαυτό μας,
και να αρνούμαστε να μπούμε εκεί που μπορούμε να τον βρούμε.
Τα κλαμπ είναι γεμάτα γιατί υπόσχονται ένταση.
Η Εκκλησία φαίνεται άδεια γιατί προσφέρει σιωπή.
Και ο σύγχρονος άνθρωπος φοβάται τη σιωπή.
Γιατί μέσα στη σιωπή θα συναντήσει τον εαυτό του.
Και πολλές φορές, δεν θέλει να τον δει.
 
Η Εκκλησία δεν είναι χώρος ηθικών ανθρώπων. 
Δεν είναι για τους τέλειους.
Είναι για τους κουρασμένους.
Για τους πληγωμένους.
Για αυτούς που δεν αντέχουν άλλο να παριστάνουν κάτι που δεν είναι.
Είναι το μοναδικό καταφύγιο
όπου δεν χρειάζεται να αποδείξεις τίποτα.
Μόνο να σταθείς.
Και όμως, προτιμάμε να πληρώνουμε για να χαθούμε, 
παρά να μπούμε δωρεάν για να σωθούμε.
Πληρώνουμε για να φτάσουμε στην κόλαση,
ενώ ο Παράδεισος είναι δωρεάν.
 
Δεν είναι υπερβολή.
Είναι πνευματική πραγματικότητα.
Γιατί η κόλαση δεν αρχίζει μετά τον θάνατο.
Αρχίζει όταν ο άνθρωπος ζει χωρίς Θεό.
Όταν γεμίζει τη ζωή του με θόρυβο για να μην ακούσει την ψυχή του.
Και ο Παράδεισος;
Δεν είναι απλώς ένας τόπος μετά θάνατον.
Είναι σχέση.
Είναι παρουσία.
Είναι ο Θεός μέσα στην καρδιά.
 
Η Εκκλησία λοιπόν δεν είναι άδεια.
Είναι γεμάτη… από Χάρη.
Απλώς περιμένει.
Δεν περιμένει τους τέλειους.
Περιμένει εσένα.
Όχι όταν θα είσαι έτοιμος.
Αλλά όπως είσαι τώρα.
Γιατί ο Θεός δεν ζητά να πληρώσεις.
Ζητά να Του ανοίξεις.
Και αυτό,
είναι που φοβάται περισσότερο ο σύγχρονος άνθρωπος.
Και στο τέλος, δεν θα σε ρωτήσει ο Θεός τι πλήρωσες στη ζωή σου, 
αλλά γιατί δεν μπήκες εκεί που ήταν όλα δωρεάν.
Δεν είναι ότι δεν βρήκαμε τον Θεό, 
είναι ότι φοβηθήκαμε 
να Τον αφήσουμε να μας βρει. 
 
Πηγη: Αρχ. Χριστόδουλος.

Συμπλήρωμα

Ας αλλάξουμε την κατάσταση για τα παιδιά μας!

Ο κύριος με τα σκουλαρίκια που πέρασε δίπλα μου στην εκκλησία...

 
 
 
 
 

Παρασκευή 22 Μαΐου 2026

Ας αλλάξουμε την κατάσταση για τα παιδιά μας!

 


Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης
Θεολόγος – συγγραφέας
Υπεύθυνος της Θεματικής Ομάδας Ρωμηοσύνης της ΝΙΚΗΣ

ΝΙΚΗ

Αυτές τις μέρες η Ελλάδα συνταράχθηκε – και πολύ σωστά! – από το άλμα θανάτου των δύο 17χρονων κοριτσιών στην Ηλιούπολη. Την Παρασκευή 15.5.26 καταγράφεται άλλο ένα (μιμητικό;) άλμα θανάτου, μιας 24χρονης γυναίκας στον Πειραιά!

Αυτό το άρθρο δεν το γράφω για να επαναλάβω τις διαπιστώσεις για την ψυχική και συναισθηματική κατάσταση των νέων και των εφήβων της εποχής μας, που τη γνωρίζουμε – ακόμη και των παιδιών. Γράφω, για να παρακαλέσω κάθε αναγνώστη να προσέξει ότι γι’ αυτά τα παιδιά και τους εφήβους αγωνιζόμαστε εδώ και δεκαετίες. Γι’ αυτά τα παιδιά κατεβήκαμε στην πολιτική, ακριβώς επειδή κανείς από κείνους που μονοπωλούν την πολιτική επί γενιές ολόκληρες δεν τα φροντίζει. Όταν γράφουμε κατ’ επανάληψιν πως ο αγώνας μας γίνεται «για τα όνειρα και το μέλλον των παιδιών μας» κυριολεκτούμε.

Σε καμία περίπτωση δεν ζητούμε ψήφους για να κερδίσουμε εμείς χρήματα, εξουσία ή προνόμια. Κατεβήκαμε, υπογράψαμε ανοιχτά με το όνομά μας αυτή την προσπάθεια που λέγεται ΝΙΚΗ, συγκρουόμαστε καθημερινά με το κατεστημένο της πολιτικής και των συστημικών ΜΜΕ, 100% ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΟΥ.

Δεν είμαστε «πατριώτες» μιας «ακραίας» ιδεολογίας – ούτε «δεξιάς» ή «φανατικής» – που δεν λογαριάζει τον άνθρωπο και που εξυπηρετεί την εξουσία. Η πατρίδα δεν είναι απρόσωπη ιδέα, για την οποία απλώς «πρέπει να πεθαίνεις», δεν είναι «το συμφέρον του άρχοντα», της κυβέρνησης, του «αφεντικού». Άκου πώς ορίζει την πατρίδα ο δάσκαλος του Γένους και πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ Δημ. Νατσιός: «Τι είναι η πατρίδα; Πολλές οικογένειες μαζί». Και «Τι χρειάζεται περισσότερο η Ελλάδα; Παιδεία και παιδιά».

Τον άνθρωπο, τα παιδιά, την πατρίδα και την κοινωνία δεν τα θυμηθήκαμε τώρα, σαν συνθήματα για να γίνουμε πολιτικοί, αλλά – όπως είπα – προσπαθούμε γι’ αυτά εδώ και δεκαετίες και η κάθοδός μας στην πολιτική είναι το πέρασμα από τη θεωρία στην πράξη, επειδή, χωρίς ένα έντιμο κράτος, ο λαός θα είναι πάντα υποτελής και εξουθενωμένος, όπως είναι μέχρι τώρα και όπως μας έχουν πείσει ότι «θα είμαστε πάντα».

Ε λοιπόν, όχι! Δεν θα είμαστε πάντα υποτελείς, ταπεινοί και καταφρονεμένοι! Δεν θα βλέπουμε πάντα τα παιδιά μας απελπισμένα, καταθλιπτικά, με κουρασμένες ψυχές, χωρίς προοπτικές, χωρίς μόρφωση, χωρίς ρίζες και πίστη, να δέχονται και να ασκούν βία, απροστάτευτα σε μια κοινωνία αγριότητας! Αρκεί να το θέλεις κι εσύ και ΝΑ ΤΟ ΣΤΗΡΙΞΕΙΣ, γιατί την κατάσταση στην πατρίδα μας δεν «θα την αλλάξουμε εμείς». ΕΣΥ ΘΑ ΤΗΝ ΑΛΛΑΞΕΙΣ, βάζοντας εμάς ως εκπροσώπους σου, να εργαστούμε για την επίλυση των προβλημάτων σου και την τακτοποίηση του διαλυμένου κράτους μας!

Πρέπει να «ρισκάρεις», να «εκτεθείς», να προσυπογράψεις ανοιχτά με το όνομά σου αυτή την προσπάθεια, για να εμποδίσουμε την Ελλάδα να ξεπουλιέται, την κοινωνία να πεθαίνει, τα σπίτια μας να αρπάζονται, τα παιδιά μας να απελπίζονται και να χάνονται…

Κείμενα παιδείας του Δ. Νατσιού

Ο δάσκαλος Δ. Νατσιός, ήδη πολύ πριν τη ΝΙΚΗ, έχει γράψει δεκάδες άρθρα για την παιδεία και τη νεολαία, εκτός από τα βιβλία του, τις ομιλίες ανά την Ελλάδα, τις ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές κλπ. Άρθρα του στο διαδίκτυο βρήκα από το 2006. Ασφαλώς υπάρχουν και παλαιότερα. Θα παραπέμψω κυρίως σε τρία, που είναι τα αγαπημένα μου:

«Οι Τρεις Ιεράρχες για την Παιδεία» (2011), κείμενο μιας ομιλίας του από το 2001, που διατρέχει την ελληνική παιδεία όλων των εποχών (με παραπομπές από αρχαίους συγγραφείς και Πατέρες της Εκκλησίας μέχρι σύγχρονους ποιητές και συγγραφείς) και παράγει απόσταγμα από πνευματικό χρυσάφι. Ένα μικρό δείγμα:

«Η παιδεία μας σήμερα, εγκατέλειψε την ψυχή του παιδιού και στράφηκε στον εγκέφαλό του. “ Παιδεία ἐστὶ οὐ τὴν ὑδρίαν πληρῶσαι, ἀλλὰ ἀνάψαι ψυχὴν” έλεγε ο Πλάτωνας. Γεμίζουμε το κεφάλι του παιδιού με γνώσεις και αφήνουμε σβησμένη την ψυχή του. Ουδέποτε υπήρχαν στον κόσμο και στον τόπο μας τόσοι εγγράμματοι και τέτοια φτώχεια πνευματική. Έχουμε μια παιδεία που επιζητά πρωτίστως να θεραπεύσει τις ανάγκες του κράτους, της βιομηχανίας, των επιχειρήσεων. Γεμίσαμε διπλωματούχους και εξαφανίστηκαν οι πνευματικοί άνθρωποι.

Η πραγματική παιδεία προσφέρει κατ’ ουσίαν πνευματική και όχι τεχνική μόρφωση, κάθε κοινωνία που θέλει να προκόψει έχει πρώτα ανάγκη χαρακτήρων και κατόπιν τεχνικών. “Είχαμε τζιβαϊρικόν πολυτίμητον και παίρνομεν ασκιά με αγέρα και κούφια καρύδια. Έτζι θα γίνωμεν παλιόψαθα των λαών” βροντοφωνάζει ο στρατηγός Μακρυγιάννης, που έβλεπε με θλίψη την περιφρόνηση της παράδοσής μας. (…) Αντί να ανατρέφουμε αητούς, θαλασσοπούλια που θα βγαίνουν ψηλά για να ελέγχουν το πέλαγος, εμείς ταΐζουμε παπαγάλους σε χρυσό κλουβί».

Το δεύτερο άρθρο, «Η εξαρχία των Εξαρχείων» (2017), αφού διεκτραγωδεί την εγκατάλειψη των πανεπιστημίων και της κοινωνίας στους δήθεν «αντιεξουσιαστές» τραμπούκους (σημ.: αργότερα, ως πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ, ο Νατσιός δέχτηκε επίθεση δις από αυτούς, τη μία σε παρουσίαση βιβλίου καταξιωμένης γυναίκας πανεπιστημιακού), αναλύει εξαιρετικά την ευθύνη της ίδιας της κοινωνίας και της οικογένειας για την έξαρση της βίας:

«Τα παιδιά μας είναι παιδιά της εποχής μας. Η εποχή μας είναι δική μας κατάκτηση, δική μας ευθύνη, δική μας λογοδοσία, δική μας αλαζονεία και, κυρίως, δική μας “παιδεία”. Ποια “παιδεία” προσφέρουμε στα παιδιά μας, όχι μόνο σαν σχολεία, αλλά κυρίως σαν κοινωνικό μοντέλο. Μήπως θερίζουμε σήμερα, ό,τι σπείραμε χθες;

Ποιος τροφοδοτεί τα Εξάρχεια; Ποιος “διδάσκει” στα παιδιά, από την πρώτη μέρα που θυμούνται τον κόσμο, ότι ο σκοπός αγιάζει τα μέσα; Ποιος τα εφοδιάζει, εξ απαλών ονύχων, με τα παντοειδή ηλεκτρονικά αποβλακωτικά; Ποιος τα εθίζει στην καταναλωτική μανία και τον πιθηκισμό; Ποιος έδιωξε τον φόβο του Θεού και το έλεον του ανθρώπου από το σχολείο, την οικογένεια και την κοινωνία; Ποιος ανέχεται τις καταλήψεις σχολικών κτιρίων από 12χρονους μαθητές; Ποιος επιτρέπει την αποαθωοποίησή τους μέσω των τηλεοπτικών αναθυμιάσεων, όλα αυτά τα λύματα που ονομάζονται παιχνίδια και καλλιεργούν τον κανιβαλισμό;

Ποιος άφησε μια δράκα εθνομηδενιστών να πειραματίζονται στα σχολεία μας, ποινικοποιώντας τα τιμαλφή μας, πίστη, γλώσσα και παράδοση, που στάθηκαν τα προσανάμματα που φώτισαν την οικουμένη; Ποιος τους δίδαξε ότι, όπως λέει ο Καλιόρης στο “εξ επαφής”, “ο υστερών σε κακοποιό ευρεσιτεχνία νιώθει ότι κοροϊδοπιάνεται και αυτοαδικείται, μ’ ένα λόγο το κλίμα σκυβαλοκρατίας και σαλταδορισμού, που η λαϊκή θυμοσοφία συνόψισε ευθύβολα στο απόφθεγμα: τα λίγα βγαίνουν με κόπο, τα πολλά με κόλπο”; Ποιος αφήνει να κυκλοφορούν σχολικά βιβλία-πανέρια με οχιές ή να συνεχίζoνται οι “παρδαλές” παρελάσεις στις σχολικές αίθουσες;

Επαναλαμβάνω: Ποιος τα προετοίμασε ή τα ανέχτηκε όλα αυτά; Μα εμείς. (…) Τι σκεφτόμαστε όλοι μας τώρα για να “πολεμήσουμε” την εξαρχία των Εξαρχείων; Να γίνει ένα… ντου και να τους σπάσουμε στο ξύλο. Λαμπρή ιδέα!! Ο Δεκέμβριος του 2008, με τον φόνο του άτυχου νεαρού Γρηγορόπουλου, θα φαντάζει σαν φασαρία σχολικού αυλόγυρου. Τίποτε δεν καταλάβαμε, ούτε καν μετανιώνουμε για την ηθική μας αυτουργία. (…)

Δεν χάνουμε την ελπίδα μας. Όχι. Ας πιάσουμε το νήμα από την αρχή. Να  ξαναγίνουμε πάλι δάσκαλοι των παιδιών μας, εμείς και όχι το γελοίο κράτος, και να διδάξουμε στα παιδιά μας τι θα πει Άνθρωπος με κεφαλαίο το άλφα…».

Το τρίτο άρθρο, νεότερο, λέγεται «Έχουμε ένα πολιτισμό που θεωρεί το παιδί ως ενόχληση» (Φεβρουάριος 2023). Ένα απόσπασμα:

«Τα παιδιά είναι σαν τα πουλιά, που ανοίγουν τα φτερά τους στο πέλαγος και τις ανοιχτωσιές. Εγκλωβισμένα τα μικρά, του Δημοτικού, στο θαυμάσιο παιδικό τους δωμάτιο, καταπονημένα από τις ατελείωτες εξωσχολικές δραστηριότητες, έρχονται στο σχολείο, για να τρέξουν, να μιμηθούν τα αθλητικά τους ινδάλματα. (Ας προσέξουμε τις λέξεις παιδί, παιδι-ά και παιχνίδι). Εκεί όμως συναντούν μικρές, αρρωστιάρικες, ανήλιαγες αυλές, στρωμένες με τσιμέντο και οι δάσκαλοι της εφημερίας να εποπτεύον αλαφιασμένοι “μην συμβεί το κακό”.

Η παρατηρούμενη σήμερα έλλειψη πειθαρχίας, η εριστικότητα, η υπερκινητικότητα των παιδιών, οφείλονται κυρίως στον περιορισμό, στην φυλάκιση του παιδιού στο ελκυστικό δωμάτιό του, με τους υπολογιστές και τα άλλα τεχνολογικά ζαρζαβατικά. Τίποτε όμως δεν το ευχαριστεί περισσότερο από την επαφή με την φύση, εκεί ανθίζει, νιώθει ελεύθερο. Και τα πράγματα επιδεινώνονται λόγω και της περιρρέουσας εγκληματικότητας. Πού να αφήσουν οι γονείς τα παιδιά τους, στις μεγαλουπόλεις, να αφήσουν λίγο το χέρι τους και να παίξουν; Τρέμει το φυλλοκάρδι τους…

Χτίζονταν παλαιότερα καινούργια σχολεία – σήμερα τα κλείνουν λόγω και της δημογραφικής μας πανωλεθρίας – και τα επαινετικά σχόλια αφορούσαν μόνο το κτίριο. Αίθουσες θεατρικής αγωγής, υπολογιστών, όμορφη αρχιτεκτονική, ζωηρά χρώματα… καλά και άγια όλα αυτά (αν και “σχολείο ίσον δάσκαλος”, υπενθυμίζει ο Παλαμάς). Και ο αύλειος χώρος; Ο μαθητής αυτόν πρώτα θα παρατηρήσει, εκεί θα ξεδιπλώσει τα αθλητικά του ταλέντα, εκεί θα παίξει. Ο συνωστισμός κουράζει, εκνευρίζει, το “τέρπειν και διδάσκειν” του Πλάτωνα, ακυρώνεται. Η μάθηση, χωρίς χαρά και παιχνίδι, μπορεί να γεμίζει τον νου με σκόρπιες πληροφορίες και γνώσεις, αφήνει όμως την ψυχή έρημη, ψυχρή… και αργότερα πάνω στο άγονο, στο αγεώργητο αυτό μέρος φυτρώνουν εγωισμοί, αδικίες, φιλαυτίες. Έχει ειπωθεί πολύ εύστοχα πως “έχουμε ένα πολιτισμό που θεωρεί το παιδί ως ενόχληση”…».

Οφείλω επίσης να παραπέμψω στο άρθρο «Γονείς ξυπνήστε, σας μαγαρίζουν τα παιδιά σας», από το 2022. Εκεί αναφέρεται στη μουσική τραπ και την απήχησή της στην πολυβασανισμένη νεολαία μας:

«Ελεγχόμενος για την άγνοιά μου, έψαξα να βρω. Η “τραπ” είναι μουσικό υποείδος, άνθισε στις Νότιες Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής σε μέρη όπου γινόταν διακίνηση ναρκωτικών. Τα ναρκωτικά, τα όπλα, τα πανάκριβα και γρήγορα αυτοκίνητα, η προκλητική επίδειξη πλούτου, η πρόστυχη και χυδαία αντιμετώπιση των γυναικών, είναι η πρώτη ύλη για τα ρεκάσματα των τράπερ. (Είπαμε, αν θέλεις να δεις την Ελλάδα του μέλλοντος, επισκέψου την σημερινή Αμερική). Το υποείδος κάνει θραύση στην Ελλάδα. (…) Παιδιά 8 και 9 ετών ανυπεράσπιστα, στις πιο κρίσιμες, εξοπλιστικές ηλικίες, βομβαρδίζονται, αποσαθρώνονται, εξαχρειώνονται απ’ όλη την σαπίλα και τις αναθυμιάσεις των κοινωνικών υπόνομων. Άτομα ανισόρροπα, ψυχανώμαλα, αγράμματα και απελέκητα, διψασμένα για εύκολο για άκοπο πλουτισμό, εκφυλισμένοι ηδονοθήρες, ανέλαβαν πλέον την “ανατροφή” των παιδιών μας.

Ζητώ συγγνώμη για τους χαρακτηρισμούς, αλλά δεν βρήκα πιο επιεικείς. Αν κάποιος διαβάσει στίχους τους, φρίττει. Ό,τι ράβουν γονείς και δάσκαλοι, ξηλώνεται από τους έξαλλους “πορνοβοσκούς”, που ονομάζονται και μουσικοί…».

Θα κλείσω τα παραθέματα με το άρθρο του «…γλυκύτερη εἶναι ἡ μάνα» (2023), ανάμεσα σε πολλά βεβαίως. Εκεί γράφει:

«Ὅταν ρωτήθηκε κάποιος σοφὸς ἀπὸ ἕναν γονέα σὲ ποιό ἀπὸ τὰ δύο παιδιά του, ἕνα ἀγόρι κι ἕνα κορίτσι, πρέπει νὰ δώσει ἰδιαίτερη βαρύτητα στὴν ἀνατροφή του, ἐκεῖνος ἀβίαστα ἀπάντησε: στὴν κόρη σου. Γιατί μεγαλώνοντας σωστὰ τὸν γιό σου, ἀνατρέφεις ἕναν σωστὸ πολίτη, ἀνατρέφοντας ὅμως σωστὰ τὴν κόρη σου, ἀνατρέφεις σωστὰ μία ὁλόκληρη γενιά.

Ἡ σκέψη αὐτὴ εἶναι βαθυστόχαστη. Τὴν ψυχικὴ καὶ πνευματική ἁρματωσιὰ δὲν τὴν προσπορίζει ἡ ἀποθησαύριση τῶν ξερῶν, πολλὲς φορές, γνώσεων τῆς σχολικῆς παιδείας, ἀλλὰ ὁ ἐφοδιασμὸς τῆς παιδικῆς ψυχῆς μὲ ὅλα ἐκεῖνα τὰ βαθιὰ ἀνθρώπινα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔχει δημιουργήσει ἡ μακραίωνη παράδοση τῆς ζωῆς τοῦ λαοῦ καὶ ποὺ μεταβιβάζονται ἀπὸ γενιὰ σὲ γενιὰ μὲ τὸν προφορικὸ λόγο τῆς μάνας, τοῦ πρώτου καὶ ἀσύγκριτου δασκάλου τοῦ παιδιοῦ.

Γιατί παιδεία θὰ εἰπεῖ γλώσσα. Καὶ ἡ ἑλληνικὴ γλώσσα εἶναι πρῶτα δουλειὰ τῆς Μάνας. Οἱ μαστοί της εἶναι τρεῖς: οἱ δύο γιὰ τὸ γάλα καὶ ὁ τρίτος τὸ στόμα της, ἡ λαλιά της, ἡ γνήσια καὶ ἄδολη πηγὴ τῆς γλώσσας. Ἀγράμματη, ἀμόρφωτη, πὲς ὅ,τι θέλεις. Εἶναι ὅμως κεφαλάρι ἀστείρευτο βαθύτατης καὶ φυσικῆς σοφίας. Στὶς λέξεις ποὺ πέφτουν ἀπὸ τὰ χείλη της, μὲ τὴν ἡσυχία καὶ τὴν ὀμορφιὰ τοῦ σταλαχτίτη, στὸ τρυφερὸ αὐτὶ τοῦ παιδιοῦ, γενεὲς γενεῶν ἔχουν κλείσει νόηση καὶ αἴσθημα, πείρα καὶ Ἱστορία – ὅλη τὴν οὐσία τῆς ζωῆς τους…».

Από τη θεωρία στην πράξη

Ως πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ και βουλευτής πλέον, από το καλοκαίρι του 2023, ο Νατσιός κατέθεσε αμέσως ερώτηση στον τότε υπουργό Παιδείας με θέμα τον εθισμό των νέων στο διαδίκτυο και την κατάχρηση των κινητών τηλεφώνων (με ένα εξαιρετικό κείμενο, πλήρως τεκμηριωμένο, το οποίο δημοσιεύεται στην Ιστοσελίδα της Βουλής των Ελλήνων). Προέβη επίσης σε παρέμβαση προς τον υπουργό Παιδείας για την επίδραση της μουσικής τραπ, καθώς και για πλείστα άλλα θέματα που σχετίζονται με την παιδεία και τη νεολαία, έχει προτείνει την καθιέρωση του μαθήματος της Οικογενειακής Αγωγής, αντί της λεγόμενης «σεξουαλικής αγωγής», και έχει αποκαλέσει κατ’ επανάληψιν το υπουργείο Παιδείας «υπουργείο Παιδομαζώματος».

(Βίντεο για τα παραπάνω με τις τοποθετήσεις του στη Βουλή, βλ. στην ανάρτηση «ΝΙΚΗ: Αγώνας για τα παιδιά μας μέσα στη Βουλή». Εκεί και το ιστορικό στιγμιότυπο όπου απευθύνεται στους έφηβους μαθητές που επισκέφθηκαν το Κοινοβούλιο και παραθέτει απόσπασμα από την ομιλία του Κολοκοτρώνη προς τους μαθητές του Γυμνασίου Αθηνών το 1838).

Εκτός των παραπάνω, η Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΙΚΗΣ έχει καταθέσει αμέτρητες ερωτήσεις προς την κυβέρνηση για τη νεολαία, την παιδεία, τους εκπαιδευτικούς και τη στήριξη της οικογένειας. Στη ΝΙΚΗ εξάλλου λειτουργούν άριστα οργανωμένες Θεματικές Ομάδες (για την Παιδεία, για την Υγεία, για την Οικογένεια, για τα Πρόσωπα με Αναπηρία και τις Οικογένειές τους κ.π.ά.) που παρεμβαίνουν και δραστηριοποιούνται διαρκώς για όλα τα παραπάνω θέματα.

Στις 7 Ιουλίου 2023 δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα Anti-media άρθρο με τίτλο «Tι σχέση έχουν ο Νατσιός με τον εγγονό του Ρόμπερτ ντε Νίρο που πέθανε από λευκή σκόνη;». Η συντάκτρια του άρθρου, με αφορμή την αναφορά του Νατσιού ότι στα σχολεία πρέπει να καθιερωθούν «μαθήματα αθωότητας» (η οποία προκάλεσε χλευασμούς και καυστικά σχόλια), παραθέτει το βίντεο και γράφει μεταξύ άλλων:

«Τι λες, βρε Νατσιέ, κι εσύ; Να χαλάσεις την εκπαίδευση; Τόσων ετών διαφθορά; Έξαλλοι οι δημοσιογράφοι του πάνελ, έξαλλο και το τουίτερ που απομόνωσε τη φράση, έξαλλα κι όλα τα συστημικά πολιτικώς ορθά ΜΜΕ!

Βρε συ Νατσιέ, δεν σε ψήφισα, αλλά βλέπω τι ζημιά πας να κάνεις, αν όντως μείνεις στις ιδεολογίες σου. Να στηρίξεις την οικογένεια; Και πώς θα πηγαίνουν τα παιδιά μετά on the Wild Side; Πώς θα γκαστρώνονται από μικρά και μετά θα ζητούν δικαίωμα στις αμβλώσεις, αν έχουν αρχές; Πώς θα πρέπει να κάνουν “το εμβόλιο της μήτρας” στην εφηβεία, ακόμα και τα αγόρια, αν δεν έχουν σκοπό να ξεπεταχτούν από μικρά; Χαλάς την σούπα στις φαρμακευτικές. (…)

Όχι βρε. Θέλουμε νεολαία μονδέρνα. Με ένα κινητό ανά χείρας, τα βυζιά έξω και καυτά σορτς, να δοκιμάζουν τα πάντα – σκόνες κάθε χρώματος και σεξουαλικές προτιμήσεις – να κάνουν όσες αμβλώσεις θένε, και προ πάντων, όλα τα εμβόλια, ό,τι κυκλοφορεί στην φαρμακευτική πιάτσα!…».

Κείμενα ημών των υπολοίπων

Το 2013, πολύ ΠΡΙΝ κατεβούμε στην πολιτική, γράφαμε στο άρθρο «Το Σύνδρομο της Κόλασης»:

«Αυτό είναι λοιπόν το μέλλον, όπως τρυπώνει στη φαντασία των έφηβων αγοριών και κοριτσιών σας, από τα παράθυρα των μυθιστορημάτων, της τηλεόρασης, του κινηματογράφου, και φυσικά του διαδικτύου και των παιχνιδιών για υπολογιστές: ένα μέλλον συνύπαρξης με ζόμπι και βρικόλακες, που συχνά κυριαρχούν και είναι εμείς μεταμορφωμένοι, οι πρώην άνθρωποι. (…).

Είναι γνωστό ότι ο δυτικός άνθρωπος δεν πάει και τόσο καλά. Είναι φανερό πλέον πόσο εύκολο είναι να οδηγηθεί στην ψυχασθένεια, σύμπτωμα της οποίας είναι τα βίαια ξεσπάσματα, αλλά και η ταύτισή του με τους “κακούς” των φανταστικών διηγήσεων, σε μια προσπάθεια απόδρασης από τον αληθινό κόσμο, που τον απογοητεύει καθημερινά, στον κόσμο της φαντασίας που τον κατακλύζει. (…) Μήπως πρέπει ν’ ανησυχήσουμε; (…)

Ο κόσμος έχει γίνει κόλαση. Όμως εμείς έχουμε μια παράδοση – την ελληνική, τη ρωμαίικη παράδοση, την ορθόδοξη παράδοση – που μιλάει για τον παράδεισο. Που μιλάει για αγίους και ευωδιάζει λιβάνι και νάμα κι όχι τις αποπνικτικές οσμές που αποβάλλει σχεδόν κάθε πόρος της σύγχρονης ζωής. Που φωτίζει με το γαλήνιο φως του καντηλιού και του κεριού από μελίσσι κι όχι με πολύχρωμα ηλεκτρικά φώτα που τυφλώνουν στο ημίφως. Έναν πολιτισμό που γιατρεύει τις πληγές και τις ψυχές των ανθρώπων, δεν τους εξαγριώνει, που τους κάνει αγίους κι όχι θηρία.

Έτσι ο παράδεισος με την κόλαση ήρθε η ώρα να μονομαχήσουν. Όχι όμως στο πανί, στο χαρτί ή το γυαλί, αλλά στη ζωή και την καρδιά των παιδιών μας. Και ο σκοπός είναι η σωτηρία των παιδιών μας και όλου του κόσμου (και εμάς των ίδιων) από την παράνοια. Ναι στην ψυχαγωγία, φυσικά, ναι στη φαντασία, όχι στην παράνοια, όχι στη διείσδυση του πολύμορφου κακού από τις πόρτες και τα παράθυρα της φαντασίας και της εμμονής».

Το 2014 γράφαμε στο άρθρο «Ο πολιτισμός της νεκροκεφαλής»:

«Εμείς οι μεγάλοι νομίζω πως δε φανταζόμαστε καν πώς ζουν οι έφηβοι και οι φοιτητές (η φοιτητική περίοδος είναι μια παράταση της εφηβείας), τι σκέφτονται και πώς νιώθουν.
Η ζωή τους είναι μια αφύσικη ζωή, γεμάτη άγχος και εξαρτημένη 100% από τη μοντέρνα τεχνολογία. Δεν έχουν πια ρίζες, υπακούνε σε αγνώστους στο
Facebook, αλλά συγκρούονται με τους γονείς και δε μαθαίνουν τίποτα από τους παππούδες τους. Μια μεγάλη μερίδα τους ζει στο σκοτάδι, διασκεδάζει σε σκοτεινούς χώρους, δραπετεύει από την πραγματικότητα στον εικονικό κόσμο του Διαδικτύου ή μέσα σε εκκωφαντική μουσική, θρίλερ, βιντεοπαιχνίδια βίας και δαιμονικών ηρώων, ιστοσελίδες πορνό, τσιγάρα και αλκοόλ. Κάνει σεξ από 12 χρονών, κάνει εκτρώσεις από 12 χρονών. Είναι, όπως γράφει ένας Αμερικανός ροκάς, που έγινε κάποια στιγμή ορθόδοξος μοναχός (αλλά δεν έμεινε), “η Νεολαία της Αποκάλυψης”…».

Και παρακάτω γράφαμε:

«Όλοι έχουμε ευθύνη. Και οι ίδιοι οι έφηβοι φυσικά, πολύ περισσότερο όταν γίνονται φοιτητές (εδώ στην Κρήτη έχουμε και μικρούς καπετάνιους, που δε γίνονται φοιτητές αλλά “καίγονται” ή “καίνε” άλλους, ζώντας ανάμεσα σε αλκοόλ, τζόγο και όπλα).

Και οι δάσκαλοι και οι καθηγητές έχουμε τεράστια ευθύνη. Το ίδιο και οι παπάδες. Δεν υπερασπιζόμαστε τη νεολαία με λιονταρίσιες μάχες. Υπάρχουν βέβαια και εξαιρέσεις, αλλά, σε σχέση με το σύνολο, είναι μόνον εξαιρέσεις.

Οι δημοσιογράφοι, οι τηλεοπτικοί παρουσιαστές και οι υπεύθυνοι των καναλιών έχουν όχι μόνο τεράστια ευθύνη, αλλά συχνά είναι οι αυτουργοί της αλλοτρίωσης και καταστροφής της νεολαίας μας. Οι εταιρίες κατασκευής και πώλησης κινητών τηλεφώνων και βιντεοπαιχνιδιών, τα μπαρ και οι εταιρίες του θεάματος, ομοίως. Πολλοί από κείνους που δουλεύουν σ’ όλα αυτά θα ’πρεπε να πάνε φυλακή.

Άρα και οι δικαστές έχουν ευθύνη. Ας μη μιλήσουμε για τους πολιτικούς…

Τώρα όμως απευθύνομαι στους γονείς. Σ’ εκείνους, που τα παιδιά είναι δικά τους και έχουν τη μεγαλύτερη δύναμη να τα προστατεύσουν και φυσικά τη μεγαλύτερη ευθύνη για τη δυστυχία τους.

Τι λείπει στα παιδιά σου και δεν τους το δίνεις ποτέ, αγαπητέ μου γονιέ, πατέρα και μάνα; Ένα πράγμα λείπει: το να τους μάθεις να αγαπάνε. Έτσι τα παιδιά σου θ’ αποχτούσαν ρίζες και πίστη, έτσι θα ένιωθαν ασφάλεια και δε θα έψαχναν την αγάπη (ή υποκατάστατα της αγάπης) σε γκρίζους δρόμους.

Ξέρω εγώ ν’ αγαπώ; Ξέρω να συγχωρώ; Ξέρω ν’ ακούω; Αν δεν ξέρω, πώς θα το μάθω στα παιδιά μου; Αλλά εκείνα αυτό ζητάνε και, αν δεν το μαθαίνουν από μένα, ψάχνουν να το μάθουν από άλλους.

Ίσως είσαι από τις φωτεινές εξαιρέσεις. Εσύ ξέρεις».

Από τα πολλά ακόμη άρθρα, επιλέγω δειγματοληπτικά: «Επιστολή σε γονιό, που η έφηβη κόρη του είναι έγκυος» (2010), «Ζήσε πέρα από τα όρια!» (2011), «Σεξ στην εφηβεία» (2013), «Είσαι ο άνθρωπός μου;» (2013) – και αρκετά ακόμη, όλα τα χρόνια. Δύο τελευταία, που γράφτηκαν αφού μπήκα στη ΝΙΚΗ: «Σεξουαλική αγωγή ή οικογενειακή αγωγή;» (2023) και «Η ΝΙΚΗ προς τους Έλληνες ροκάδες & τους Έλληνες ράπερς – Μουσικούς και φίλους της μουσικής» (2025).

Τελειώνω παραπέμποντας σε τρία από τα πολλά άρθρα ισάριθμων εξαιρετικά ικανών και δραστήριων στελεχών της ΝΙΚΗΣ, του Γιώργου Νικολάκου, του Χριστόδουλου Μολύβα και του Ιωάννη Νεονάκη (θα μπορούσα να αναφέρω κι άλλους). Αξίζει να τα διαβάσετε.

Νικολάκος: «Η Νεολαία δεν είναι αδιάφορη – είναι πληγωμένη. Και ζητά Αλήθεια.» (2025). Σημειώνω ότι ο Γ. Νικολάκος έχει (μεταξύ άλλων) και το επίσης ιδιαίτερα σημαντικό άρθρο «Η Ελλάδα δεν χρειάζεται Τραμπ. Χρειάζεται Καποδίστρια.» (2025).

Μολύβας: «Το αντίδοτο στην Trap και τον μηδενισμό: Επιστροφή στην Ορθόδοξη ηθική και τον παραδοσιακό πολιτισμό» (2025). Του Μολύβα, για να καταλάβεις το πνεύμα του (πνεύμα ΝΙΚΗΣ), διάβασε και το άρθρο του «Οι Σκοτεινές Ρίζες του Ναζισμού και η Ελληνορθόδοξη Παράδοση».

Νεονάκης: «Τὸ τραγούδι «Φέρτο» καὶ ἡ φωνὴ μιᾶς γενιᾶς ποὺ μεγάλωσε μέσα στὴν κρίση» (2026). Προτείνω και το εξής από τα πάρα πολλά άρθρα (και βιβλία) του: «Ορθοδοξία. Thinking outside the box.» (2018).

Και τώρα τι γίνεται;

Όλα αυτά τα έγραψα, όχι για να κοκορεύομαι ή να αυτοδιαφημίζομαι, ούτε για να κερδίσω κάτι. Τα έγραψα για να σου υπενθυμίσω πως εδώ και πολλά χρόνια είμαστε στην πρώτη γραμμή για τα παιδιά μας και πως τώρα κατεβήκαμε στην πολιτική για ν’ αλλάξουμε αυτά που δεν αλλάζει κανείς! Με σχολεία, κοινωνικές δομές, επαγγελματικές προοπτικές, πνευματική και ψυχική στήριξη, στήριξη της οικογένειας, θεραπεία των πληγών κάθε καλού ανθρώπου, με αγάπη, σχεδιασμό και φροντίδα, όχι με ρητορείες, φανατισμό και αυταρχισμό! Για να πάψουν τα παιδιά μας να μαραζώνουν και να χάνονται.

Χρειάζεται πολλή δουλειά. Γι’ αυτήν τη δουλειά είμαστε εμείς εδώ. Γι’ αυτήν συσπειρωθήκαμε. Είμαστε ένα νέο είδος πολιτικών – αυτό που ονειρεύεσαι, αλλά δεν τολμάς να ελπίσεις πως θα το συναντήσεις ποτέ στη ζωή σου. Πολιτικών που βασίζονται όχι στο «άρπαξε να φας και κλέψε να ’χεις», αλλά στα παρακάτω λόγια του Χριστού (τον οποίο πιστεύουμε και μόνον Αυτόν προσκυνούμε – όπως οι σοφοί πρόγονοί μας – και όχι τα άνομα και ανέντιμα συμφέροντα που λατρεύουν οι καταπιεστές και οι εκμεταλλευτές σου):

«Ξέρετε ότι αυτοί που θεωρούνται ηγέτες των εθνών τα κατεξουσιάζουν και οι άρχοντές τους τα καταδυναστεύουν. Σ’ εσάς όμως δεν πρέπει να συμβαίνει αυτό, αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας πρέπει να γίνει υπηρέτης σας, και όποιος από σας θέλει να είναι πρώτος, πρέπει να γίνει δούλος όλων. Γιατί και ο Υιός του Ανθρώπου» (δηλ. ο ίδιος ο Χριστός) «δεν ήρθε για να τον υπηρετήσουν, αλλά για να υπηρετήσει και να προσφέρει τη ζωή του λύτρο για όλους» (κατά Μάρκον, 10, 42-45).

Χρειάζεται λοιπόν πράγματι πολλή δουλειά. Έλα να την κάνουμε μαζί. Έτσι μόνο θα ξημερώσει στην πατρίδα μας η φωτεινή μέρα που ονειρευόμαστε, η Χαραυγή της ΝΙΚΗΣ.