Ο Πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ κ. Δημήτρης Νατσιός κατέθεσε σήμερα 4/11/2026 στην ολομέλεια της Βουλής το προσχέδιο της συμφωνίας που είχε προετοιμαστεί μεταξύ της Μονής Σινά και του Αιγύπτιου Κυβερνήτη του Νοτίου ΣΙΝΑ το 2024.
Σε εκείνη την συμφωνία και ειδικά στο άρθρο 3, καθοριζόταν ότι «όλα τα κτήρια, οικόπεδα, εκκλησίες και τα εξαρτώμενα κτήρια ανήκουν στην ιδιοκτησία της Μονής ΣΙΝΑ». Παράλληλα, στο ίδιο άρθρο καθοριζόταν πως «η Μονή διατηρεί την αυτονομία της, διαχειριζόμενη τις εσωτερικές της υποθέσεις, είτε διοικητικές, είτε θρησκευτικές, χωρίς παρέμβαση από εξωτερικές αρχές».
Έθεσε μάλιστα και ερωτήματα σε σχέση, αφενός με το ποιος εγκατέλειψε αυτό το πλαίσιο συμφωνίας, αλλά και για τους λόγους που εγκαταλείφθηκε το σχέδιο αυτό.
«Ποιος εγκατέλειψε αυτό το πλαίσιο και γιατί;», σημείωσε χαρακτηριστικά.
«Αντί γι’ αυτό», πρόσθεσε ο κ. Νατσιός, «ακούμε να προωθείται νέα συμφωνία με την οποία η Μονή υποχρεώνεται να παραδώσει εκτάσεις και να ζητά άδεια για τη χρήση τους, ακόμη και με ενοίκιο. Δηλαδή η κυριότητα υποβιβάζεται σε εξαρτημένη χρήση».
Παράλληλα, ο Πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ, επαναδιατύπωσε σειρά καίριων ερωτημάτων προς τον πρωθυπουργό:
1. Θα καταθέσει στη Βουλή το σχέδιο συμφωνίας του 2026, με όλα τα παραρτήματα και τους χάρτες, και θα δηλώσει ρητά εάν αυτό αναγνωρίζει την κυριότητα και την αυτοδιοίκηση της Μονής ή τις αντικαθιστά με παραχώρηση χρήσης;
2. Ποιος και για ποιους λόγους εγκατέλειψε το σχέδιο του 2024, με ποια εξουσιοδότηση της Μονής, και σε ποια συγκεκριμένα δικαστικά έγγραφα στηρίζεται η επίκληση επικείμενης δικαστικής αποφάσεως, παρά τις βεβαιώσεις περί μη ορισμού δικασίμου;
Ο Εκπρόσωπος Τύπου της ΝΙΚΗΣ Δήμος Θανάσουλας, σε συνέντευξή του στον Αχελώο FM και στον δημοσιογράφο Παντελή Κούτσικο (3/11/2026), αναδεικνύει τα κρίσιμα ζητήματα που αφορούν το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά και ασκεί κριτική στους χειρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται τα ερωτήματα γύρω από το περιεχόμενο της συμφωνίας με την αιγυπτιακή πλευρά, η νομική υπεράσπιση των δικαιωμάτων της Μονής, οι ιστορικοί τίτλοι ιδιοκτησίας και οι δυνατότητες παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία της.
Παράλληλα, σχολιάζει τις εξελίξεις στην ελληνική εξωτερική πολιτική, το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο και τους κυβερνητικούς χειρισμούς στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Πώς είναι δυνατόν να γίνεται λόγος για «εκκρεμότητα 1.500 ετών» σχετικά με την Ιερά Μονή Σινά, όταν το αιγυπτιακό κράτος δεν υπήρχε καν με τη σημερινή του μορφή για το μεγαλύτερο μέρος αυτής της περιόδου;
Μια σειρά από καίρια ερωτήματα για τους χειρισμούς της κυβέρνησης σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Ιεράς Μονής Σινά, έθεσε ο εκπρόσωπος Τύπου της ΝΙΚΗΣ Δήμος Θανάσουλας σε συνέντευξή του στο OPEN και στην εκπομπή «Καθαρές Κουβέντες».
Ο κ. Θανάσουλας ήρθε σε αντιπαράθεση με τον Υφυπουργό Εξωτερικών κ. Γιάννη Λοβέρδο καταγγέλλοντας εκφοβισμό και παραπλάνηση της Σιναϊτικής Αδελφότητας.
Παράλληλα, ανέδειξε τις σοβαρές αντιφάσεις και τη σύγχυση που επικρατεί στην κυβερνητική γραμμή τόσο για το Σινά όσο και για τα εθνικά θέματα, όπως στην περίπτωση της Κάσου, όπου καταγράφεται διαφορετική γραμμή μεταξύ κυβερνητικών στελεχών (Μαρινάκης και Συρίγος) σχετικά με την ενημέρωση της Τουρκίας.
«Υπήρξε άλλη μία ημερομηνία, η οποία διακινήθηκε από το Υπουργείο Εξωτερικών και η οποία ήταν η 24η Οκτωβρίου, ημερομηνία σύμφωνα με την οποία έπρεπε να πιεστεί η Ιερά Μονή Σινά να συμφωνήσει για το ιδιοκτησιακό της, διότι θα έβγαινε η απόφαση του Εφετειακού Δικαστηρίου της Αιγύπτου. Γι’ αυτή την ημερομηνία έχει να πει κάτι άλλο το Υπουργείο; Γιατί παρήλθε η ημερομηνία», σημείωσε ο κ. Θανάσουλας.
Ο εκπρόσωπος της ΝΙΚΗΣ, αποκάλυψε στη συνέχεια ότι έχει στην κατοχή του επίσημο έγγραφο που διαψεύδει πλήρως τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς:
«Έχω στα χέρια μου, κύριε Λοβέρδο, βεβαίωση από το Ανώτατο Δικαστήριο της Αιγύπτου ότι δεν έχει καν προσδιοριστεί η αναίρεση. Καμία από τις δύο. Εδώ λοιπόν μιλάμε για παραπλάνηση του Αρχιεπισκόπου Σινά. Ποιοι είναι αυτοί που παραπληροφόρησαν τον Αρχιεπίσκοπο Συμεών, που στη δήλωσή του είπε ότι έσπευσε και δέχτηκε αυτό τον συμβιβασμό για να προλάβει την απόφαση του δικαστηρίου;»
Όσο για την «εκκρεμότητα 1.500 ετών», ο κ. Θανάσουλας υπογράμμισε:
«Συγγνώμη, κοροϊδευόμαστε; Υπάρχει εκκρεμότητα χιλίων πεντακοσίων ετών; Έναντι ποιου; Γιατί δεν είχε νομική υπόσταση χίλια πεντακόσια χρόνια; Ήταν στον αέρα; Η Ιερά Μονή Σινά ιδρύθηκε κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, επιβίωσε κατά την Οθωμανική με τίτλους ιδιοκτησίας και, το κυριότερο, προστατεύεται με τη σύμβαση της UNESCO, την οποία η Αίγυπτος έχει αποδεχθεί», είπε και συνέχισε:
«Γιατί θεωρείται επωφελής μια συμφωνία όπου η Ιερά Μονή Σινά παραδίδει την κυριότητά της; Η ανακοίνωση του Αγίου Όρους μιλάει για διττή κυριαρχία-δηλαδή το μοναστήρι θα έχει την ιδιότητα μόνο του κατόχου και η κυριότητα θα ανήκει στο αιγυπτιακό κράτος. Αλίμονο αν έχει παρασυρθεί ο Αρχιεπίσκοπος Σινά σε μία τέτοια συμφωνία».
Ο κ. Θανάσουλας, αντέκρουσε τον ισχυρισμό ότι η συμφωνία χαιρετίστηκε από την Εκκλησία της Ελλάδος:
«Όταν λέτε ότι χαιρέτισαν οι Πατριάρχες και οι Αρχιερείς, τι χαιρέτησαν όταν είναι μια συμφωνία που δεν την ξέρετε ούτε εσείς; Πού είναι το δελτίο τύπου της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου; Δεν υπάρχει. Ο εκπρόσωπος τύπου της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομος, δήλωσε στο Open ότι αυτό που κάνανε ήταν να ενθαρρύνουν τον Αρχιεπίσκοπο να υπογράψει μια συμφωνία επωφελή για το συμφέρον της Ιεράς Μονής όχι αυτή τη συμφωνία».
Κλείνοντας, ο Εκπρόσωπος Τύπου της ΝΙΚΗΣ διερωτήθηκε, απευθυνόμενος στον κ. Λοβέρδο, πώς είναι δυνατόν να παραμένει στο κυβερνητικό επιτελείο ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας, Θάνος Ντόκος. Υπενθύμισε μάλιστα τις παλαιότερες δηλώσεις του κ. Ντόκου, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει την ελληνική πολιτική στήριξη στον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ στη Λιβύη ως “λάθος επένδυση”, ισχυριζόμενος ότι η αλλαγή του στρατιωτικού momentum έκανε τον Χαφτάρ να “μετράει μέρες”».
«Τον κ. Θάνο Ντόκο γιατί τον κρατάτε ακόμη; Περιμένουμε τώρα από τον Χαφτάρ να γυρίσει πίσω σ εμάς; Πληρώνεται ή είναι και αυτός εθελοντής; Ο κ. Ντόκος για να αλλάξει λάμπα στο σπίτι του στέλνει sms στον γείτονα, αυτής της νοοτροπίας είναι», κατέληξε με νόημα.
Από τη Μονή Σινά και τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα έως τους ψυχολόγους και τις ελλείψεις του ΕΣΥ, ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ έθεσε την κυβέρνηση προ των ευθυνών της από το βήμα της Ολομέλειας.
Σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους τοποθετήθηκε στην Ολομέλεια της Βουλής ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ Τάσος Οικονομόπουλος, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου του Υπουργείου Υγείας για τον Πανελλήνιο Σύλλογο Ψυχολόγων, τα Παρατηρητήρια Ψυχικής Υγείας, το νοσηλευτικό επάγγελμα και σειρά ακόμη ρυθμίσεων για το ΕΣΥ. Η συζήτηση και ψήφιση του νομοσχεδίου είχε οριστεί για την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου στην Ολομέλεια.
Ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ομιλίας του στα εθνικά θέματα και κυρίως στις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου και την Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά, ζητώντας συγκεκριμένες ενέργειες από την κυβέρνηση και πλήρη ενημέρωση της Βουλής.
Για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις υπογράμμισε ότι οι διεθνείς καταδίκες του τουρκολιβυκού μνημονίου χρειάζονται συνέχεια στην πράξη, με άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
«Η προάσπιση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων απαιτεί έμπρακτη άσκησή τους», ανέφερε, ζητώντας απρόσκοπτη διεξαγωγή των νόμιμων ερευνών, ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης χωρίς αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας και επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
«Η Κρήτη, η Κάσος, η Κάρπαθος, η Ρόδος και το Καστελόριζο έχουν δικαιώματα που η πατρίδα οφείλει να υπερασπίζεται με συνέπεια», τόνισε, προσθέτοντας ότι η σύνδεση Ελλάδας και Κύπρου αποτελεί «υπόθεση εθνικής ευθύνης» και απαιτεί διπλωματική συνέχεια, ισχυρή αποτροπή και πολιτική βούληση.
Η φράση του που έδωσε το πολιτικό στίγμα της παρέμβασής του ήταν σαφής: «Η αναβολή δεν μπορεί να αποτελεί εθνική στρατηγική».
Ιδιαίτερα σκληρή ήταν η κριτική του προς την κυβέρνηση για την υπόθεση τηςΙεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά. Ο κ. Οικονομόπουλος ζήτησε να κατατεθεί στη Βουλή το πλήρες κείμενο της συμφωνίας και να διευκρινιστεί τι ακριβώς προβλέπεται για την περιουσία, την αυτοδιοίκηση και τη μοναστική ζωή.
«Η κυβέρνηση οφείλει να τεκμηριώσει τους πανηγυρισμούς της, να καταθέσει το πλήρες κείμενο της συμφωνίας και να εξηγήσει τι διασφαλίζεται για την κυριότητα της περιουσίας, την αυτοδιοίκηση και την απρόσκοπτη μοναχική ζωή», δήλωσε.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει από την πλευρά του χαρακτηρίσει τη συμφωνία «ιστορική», υποστηρίζοντας ότι εξασφαλίζει στο διηνεκές τον θρησκευτικό χαρακτήρα της Μονής και των εκκλησιαστικών κτημάτων, καθώς και τη συνέχιση της μοναστικής ζωής.
Ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ έστρεψε το ενδιαφέρον στην κυριότητα της περιουσίας, επικαλούμενος την επίσημη καταχώριση της περιοχής της Αγίας Αικατερίνης στην UNESCO. Στην επίσημη σελίδα του Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς αναφέρεται πράγματι ότι η Μονή αποτελεί ιδιοκτησία της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας, υπάγεται στην Αρχιεπισκοπή Σινά και είναι αυτοδιοίκητη και ανεξάρτητη.
«Αυτά δεν τα λέμε εμείς. Τα λέει η ίδια η αιγυπτιακή κυβέρνηση», είπε ο Τάσος Οικονομόπουλος, αναφερόμενος στον φάκελο που είχε υποβληθεί για την εγγραφή του μνημείου.
Στη συνέχεια πραγματοποίησε εκτενή ιστορική αναδρομή στις περιπέτειες της μοναστηριακής περιουσίας από την Οθωμανική περίοδο και αναφέρθηκε στον λεγόμενο Αχτιναμέ, το ιστορικό κείμενο που συνδέεται με την προστασία της Μονής και των μοναχών της.
Ο κ. Οικονομόπουλος κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι δεν έχει παρουσιάσει δημόσια όλες τις νομικές και διπλωματικές παραμέτρους της συμφωνίας και ανέβασε κατακόρυφα τους τόνους απέναντι στον υπουργό Εξωτερικών.
«Ποιες είναι οι σκοτεινές διασυνδέσεις που επιτάσσουν αυτά τα συμφέροντα; Θα λογοδοτήσετε στην ιστορία 1.500 χρόνων», ανέφερε από το βήμα της Βουλής.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα θα έπρεπε, εφόσον θεωρεί ότι τίθενται σε κίνδυνο κατοχυρωμένα δικαιώματα της Μονής, να εξετάσει όλα τα διαθέσιμα διεθνή μέσα, από την UNESCO έως την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον ΟΗΕ.
Ζήτησε ειδική συνεδρίαση της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς, αποστολή εμπειρογνωμόνων και κατάθεση τεκμηριωμένου υπομνήματος, ενώ υποστήριξε ότι πρέπει να υπάρξει διεθνής κινητοποίηση για την προστασία της Μονής και των μοναχών.
«Τι από αυτά έχετε κάνει, κύριε Γεραπετρίτη;», ήταν η αιχμηρή κατακλείδα του συγκεκριμένου σκέλους της παρέμβασής του.
Περνώντας στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας, ο Τάσος Οικονομόπουλος αναγνώρισε ότι η θεσμική οργάνωση του επαγγέλματος του ψυχολόγου «ανταποκρίνεται σε πραγματική ανάγκη», επιμένοντας ότι το ζητούμενο είναι η προστασία του πολίτη.
«Ο πολίτης που αναζητά βοήθεια πρέπει να γνωρίζει σε ποιον απευθύνεται», ανέφερε και πρόσθεσε ότι η επιτυχία του νέου φορέα θα κριθεί από την προστασία των ληπτών υπηρεσιών, τη διαφάνεια και την ποιότητα της φροντίδας.
Έθεσε τρεις βασικές προϋποθέσεις.
Πρώτη, οι σαφείς κανόνες για τα επαγγελματικά δικαιώματα, την άσκηση του επαγγέλματος, τις εξειδικεύσεις και την ψυχοθεραπευτική επάρκεια.
«Ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει ποιος δικαιούται να παρέχει κάθε υπηρεσία και με ποια εκπαίδευση», σημείωσε.
Δεύτερη, η αντιπροσωπευτική διοίκηση και η διαφάνεια. Ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ ζήτησε αυστηρό μεταβατικό πλαίσιο για την προσωρινή διοίκηση, γρήγορη προσφυγή σε εκλογές και διαφανή διαδικασία επιλογής, ώστε ο νεοσύστατος φορέας να περάσει το ταχύτερο σε αιρετή διοίκηση.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο μητρώο των ψυχολόγων, ζητώντας να είναι υποχρεωτικά ψηφιακό και διαρκώς ενημερωμένο. Στο σχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση προβλεπόταν ενιαίο μητρώο, με δυνατότητα ψηφιακής τήρησής του.
«Ο πολίτης πρέπει να μπορεί να ελέγξει εύκολα τη νόμιμη επαγγελματική ιδιότητα εκείνου στον οποίο εμπιστεύεται την ψυχική του υγεία», τόνισε.
Τρίτη προϋπόθεση έθεσε την πρόσβαση σε επαρκώς στελεχωμένες δημόσιες υπηρεσίες, συνδέοντας τις θεσμικές αλλαγές με τις πραγματικές ελλείψεις του ΕΣΥ.
«Η οργάνωση του επαγγέλματος πρέπει να συνοδεύεται από πολιτική για την κάλυψη των αναγκών στα νοσοκομεία. Το ίδιο ισχύει και για τη νοσηλευτική, για την παραμονή έμπειρων γιατρών στο ΕΣΥ», ανέφερε.
Κλείνοντας, υπενθύμισε ότι οι αναλυτικές παρατηρήσεις της ΝΙΚΗΣ για το νομοσχέδιο είχαν ήδη κατατεθεί κατά τη συζήτηση στις κοινοβουλευτικές επιτροπές από τη βουλευτή Ασπασία Κουρουπάκη, μεταφέροντας στην Ολομέλεια το αίτημα για σαφείς επαγγελματικούς κανόνες, διαφανή διοίκηση και ουσιαστική ενίσχυση των δημόσιων δομών Υγείας.
Τη στιγμή που οι διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης στο Όρος Σινά βρίσκονται σε κρίσιμη φάση, μετά και την απόφαση του Εφετείου της Ισμαηλίας που άλλαξε τα δεδομένα γύρω από την ακίνητη περιουσία της, ο Έλληνας ευρωβουλευτής Νίκος Αναδιώτης φέρνει την υπόθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (5/8/2026), ζητώντας σαφείς εγγυήσεις για την προστασία του ιστορικού μοναστηριού, της περιουσίας και της μοναστικής του κοινότητας.
Με γραπτή ερώτησή του, ο Νίκος Αναδιώτης καλεί την Επιτροπή να διευκρινίσει εάν έχει ήδη θέσει το θέμα στις αιγυπτιακές αρχές, πώς αξιολογεί τις τελευταίες εξελίξεις υπό το πρίσμα της θρησκευτικής ελευθερίας και των διεθνών υποχρεώσεων της Αιγύπτου και κατά πόσο η προστασία της Μονής θα ενταχθεί στον πολιτικό διάλογο ΕΕ–Αιγύπτου και θα συνδεθεί με την ευρωπαϊκή χρηματοδοτική συνεργασία.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ κ. Κάγια Κάλλας απαντά ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις μετά τη δικαστική απόφαση του 2025 και επισημαίνει ότι η ΕΕ θα βρίσκεται σε στενό συντονισμό με την Ελλάδα, ελέγχοντας την τήρηση των δεσμεύσεων της αιγυπτιακής κυβέρνησης για τη διαφύλαξη του θρησκευτικού, ιστορικού και πνευματικού καθεστώτος της Μονής, σύμφωνα με τη Σύμβαση της UNESCO.
Τα καίρια ερωτήματα, ωστόσο, που έθεσε ο ευρωβουλευτής για τις εγγυήσεις ως προς την περιουσία και τη μοναστική κοινότητα, αλλά και για τη σύνδεση της υπόθεσης με την ευρωπαϊκή χρηματοδοτική συνεργασία, παραμένουν χωρίς συγκεκριμένη απάντηση.
Δυο χρόνια πέρασαν από την 1η Νοεμβρίου 2024, όταν κατέρρευσε το στέγαστρο έξω από τον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ σκοτώνοντας 16 ανθρώπους. Το ξεχείλισμα της διαμαρτυρίας, που ξεκίνησε τότε, έφερε σήμερα την πολιτική αλλαγή στη Σερβία, με τις εκλογές της Κυριακής 25 Οκτωβρίου 2026. Η πολιτική αυτή αλλαγή, με την εκλογική ανατροπή της κυβέρνησης Αλεξάνταρ Βούτσις και την επικράτηση του κινήματος της Φοιτητικής Λίστας με περίπου 52%, έχει για τη δική μας πατρίδα ορισμένα ενδιαφέροντα διδάγματα.
Πρώτον, αποδεικνύει ότι ένα λαϊκό κίνημα, που – κατά τα φαινόμενα – προσπάθησε να παραμείνει καθαρό, έντιμο και ενωτικό, μπορεί να φτάσει σε συντριπτική εκλογική νίκη και να καταλάβει την εξουσία, ανατρέποντας ένα κατεστημένο πολυετούς διαφθοράς, υπό το οποίο η χώρα και ο λαός της ασφυκτιούσαν!
Δεύτερον, αξίζει να σημειωθεί με πολύ έντονα γράμματα ότι μεγάλο μέρος αυτού του κινήματος απαρτίζεται από νέους, πιστούς ορθόδοξους χριστιανούς, που κατέβαιναν στις πορείες διαμαρτυρίας κρατώντας τον σταυρό (το διαχρονικό «όπλον ειρήνης – αήττητον τρόπαιον» των ορθοδόξων) και ενσαρκώνουν στη ζωή τους τις παραδοσιακές αξίες της Ρωμηοσύνης, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά και του σερβικού πολιτισμού. Τα παιδιά αυτά σε πολλές περιπτώσεις πήγαν και πήραν την ευχή των γονέων και των παππούδων τους για να πάνε να ψηφίσουν, όπως οι δικοί μας νέοι – κάποτε – έπαιρναν την ευχή των γονέων και των παππούδων τους για να πάνε στον πόλεμο υπέρ πίστεως και πατρίδος και όπως οι νέοι της Αθήνας που πήγαν να πάρουν ευχή και συμβουλή από τον ηλικιωμένο Κωστή Παλαμά πριν φύγουν για το μέτωπο, έναν άλλο Οκτώβριο, του 1940.
Τρίτον, οι διαδηλώσεις και οι διαμαρτυρίες που έκανε ο σερβικός λαός τα τελευταία χρόνια – το επισημαίνουν οι ίδιοι και δίκαια καμαρώνουν – ήταν ειρηνικές, αντίθετα με τις διαδηλώσεις που γίνονται τώρα στη Γαλλία και σε άλλες χώρες της Δύσης, οι οποίες είναι, όχι μόνον βίαιες, αλλά και καταστροφικές για εμβληματικά μνημεία της εθνικής ιστορίας των χωρών τους!
Τέλος, επίσης αντίθετα με τις διαδηλώσεις που γίνονται στη Γαλλία και τις άλλες χώρες της Δύσης, το ηφαίστειο της σερβικής ψυχής και η ίδια η πολιτική ανατροπή που επέφερε πέρασαν, ουσιαστικά, «στα ψιλά»: ναι μεν γράφτηκε στις ιστοσελίδες και μεταδόθηκε από τα πρακτορεία ειδήσεων, αλλά όχι έτσι, ώστε να συνειδητοποιήσει η ελληνική κοινή γνώμη αυτό που πραγματικά μας αφορά: ότι δίπλα μας, στην Ορθόδοξη Σερβία, ένα κίνημα παραδοσιακών αξιών και πίστης ανέτρεψε τη διεφθαρμένη εξουσία και άλλαξε σελίδα στη χώρα, και μάλιστα μέσω της συμμετοχής του λαού στις εκλογές, η οποία ήταν η μεγαλύτερη των τελευταίων δεκαετιών!
Και αυτό είναι παράδειγμα προς μίμησιν και ανάσα ελπίδας για τη δική μας χώρα, την Ορθόδοξη Ελλάδα των ηρώων, των αναρίθμητων αγώνων για την ελευθερία και των αγίων, την Ελλάδα που είναι κληρονόμος της αυτοκρατορίας της Ρωμανίας (του «Βυζαντίου» όπως μας έμαθαν οι δυτικοί να τη λέμε) περισσότερο ακόμη από τη Σερβία – κι ας μην έχουμε τον δικέφαλο αετό στη σημαία μας, όπως τον έχουν οι αδελφοί μας οι Σέρβοι!
*****
Το κίνημα της Φοιτητικής Λίστας δεν είναι αμιγώς παραδοσιακό («συντηρητικό» το χαρακτηρίζουν τα ΜΜΕ της Νέας Τάξης Πραγμάτων), ούτε έχει λάβει θέση σε σοβαρά και επίμαχα ζητήματα, όπως η νομιμότητα των εκτρώσεων, ο γάμος των ομοφυλοφίλων ή η έξαρση της λαθρομετανάστευσης. Απέφυγε να το κάνει, για να συγκεντρώσει όλες τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις που αντιτάχθηκαν στο καθεστώς Βούτσις.
Συνεπώς, ως προς αυτά είμαστε σε αναμονή. Και οι ιδεολογικές διαφοροποιήσεις εντός του κινήματος ενέχουν τον κίνδυνο διάσπασης και εσωτερικών αντιπαραθέσεων. «Ανησυχούν» όμως τα «προοδευτικά» ΜΜΕ ότι το κίνημα δεν αποδέχεται την αποκοπή του Κοσσόβου από τη Σερβία, δεν είναι ασμένως και άνευ όρων θετικό απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναφέρεται σε διακρατικές συμφωνίες και συνεργασίες με γνώμονα το συμφέρον του σερβικού λαού… Και αυτά είναι επίσης ελπιδοφόρα και άξια προς μίμησιν.
Ελπίζουμε οι εκατοντάδες χιλιάδες Σέρβοι νεομάρτυρες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μαζί με τον άγιο Σάββα και τον άγιο Λάζαρο της Σερβίας, τον άγιο Νικόλαο Αχρίδος, τον άγιο Ιουστίνο Πόποβιτς και όλους τους άλλους αγίους και αγίες που αποτελούν το θεμέλιο του σερβικού πολιτισμού, να δείξουν τον δρόμο για μια ουσιαστική απελευθέρωση, όχι μόνον της πολιτικής ζωής, αλλά και της κοινωνίας και των συνειδήσεων, που δέχονται διεθνώς πυρά προπαγάνδας από τον «βελούδινο ολοκληρωτισμό» της εποχής μας.
Το νέο κεφάλαιο που ανοίγεται στη Σερβία περνά τώρα στη δυσκολότερη φάση: το κίνημα οφείλει να κυβερνήσεικαινα νομοθετήσει για την οικονομία, την εξωτερική πολιτική, τα κοινωνικά θέματα, με όλες τις πτυχές τους… Και ο πόλεμος που θα δεχτεί από τα απομεινάρια του παλαιού συστήματος και από τις δυνάμεις του διεθνούς κατεστημένου ασφαλώς θα είναι αμείλικτος. Εμείς, από τη ρωμαίικη γειτονιά της Χερσονήσου του Αίμου, κρατώντας ψηλά τη σημαία και τα ιδανικά της Ρωμηοσύνης, είμαστεέτοιμοι να συμπαρασταθούμε σε κάθε υγιή προσπάθεια για ένα πραγματικά διαφορετικό και αυθεντικά καλύτερο μέλλον.
Στις 4 Νοεμβρίου η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του Αγίου Ιωάννη Γ΄ Δούκα Βατάτζη, του Ελεήμονος Βασιλέως. Η ΝΙΚΗ τιμά τον άγιο αυτοκράτορα, το λαμπρό τέκνο του Διδυμοτείχου, που συνέδεσε την πίστη στον Χριστό με την έμπρακτη αγάπη προς τον άνθρωπο και την ευθύνη για την πατρίδα.
Ο Ιωάννης Βατάτζης ανέλαβε την Αυτοκρατορία της Νίκαιας σε μία από τις δυσκολότερες περιόδους της ιστορίας του Ελληνισμού. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους το 1204, η Αυτοκρατορία της Ρωμανίας (το εσφαλμένα επονομαζόμενο «Βυζάντιο») είχε κατακερματιστεί. Με επιμονή, διοικητική ικανότητα και διπλωματική σύνεση, ισχυροποίησε το κράτος, ανέκτησε εδάφη και προετοίμασε την επιστροφή στη Βασιλεύουσα, η οποία πραγματοποιήθηκε το 1261, επτά χρόνια μετά την κοίμησή του.
Στην εκκλησιαστική μας παράδοση το όνομά του συνοδεύεται από μια προσωνυμία που φανερώνει το ήθος του: ο Ελεήμων Βασιλεύς. Το συναξάρι του τον παρουσιάζει πράο, ταπεινό, προσιτό στους ανθρώπους και προστάτη όσων αδικούνταν. Η φροντίδα για τον φτωχό και τον αδύναμο υπήρξε σταθερό γνώρισμα της ζωής του και αποτυπώθηκε στον τρόπο με τον οποίο κυβέρνησε.
Έδωσε ιδιαίτερη σημασία στη γεωργία και την κτηνοτροφία, στήριξε την εγχώρια παραγωγή και επιδίωξε την οικονομική αυτάρκεια του κράτους. Μερίμνησε για τους καλλιεργητές και περιόρισε την αυθαιρεσία των ισχυρών εις βάρος των ασθενέστερων. Αντιμετώπισε τη γη ως πηγή ζωής, εργασίας και ευημερίας για τον λαό. Με το προσωπικό του παράδειγμα ανέδειξε την αξία της εργασίας και της λιτής ζωής.
Χαρακτηριστική είναι η διήγηση για την αυστηρή παρατήρηση προς τον γιο του, όταν τον είδε ντυμένο με πολυτελή ενδύματα. Του υπενθύμισε ότι «ο πλούτος των βασιλέων είναι πλούτος των υπηκόων τους». Η φράση αυτή εκφράζει μια διαχρονική αρχή: η διαχείριση του δημόσιου πλούτου απαιτεί σεβασμό στον μόχθο του λαού, φειδώ και λογοδοσία.
Η μέριμνά του αγκάλιασε επίσης την παιδεία και την περίθαλψη. Υποστήριξε τα ελληνικά γράμματα, τη διαφύλαξη της πνευματικής κληρονομιάς και τη λειτουργία φιλανθρωπικών ιδρυμάτων. Στο έργο του συναντώνται η υπεράσπιση της πατρίδας, η καλλιέργεια του ανθρώπου και η ανακούφιση του πόνου. Η ευθύνη του ηγεμόνα εκτεινόταν σε ολόκληρη τη ζωή της κοινωνίας.
Η Εκκλησία διαφύλαξε τη μνήμη του και την τίμησε με συναξάρια και ακολουθίες, μεταξύ αυτών και με το υμνογραφικό έργο του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου. Διαχρονικές παραδόσεις τον συνδέουν με τον θρύλο του Μαρμαρωμένου Βασιλιά, ο οποίος «θα είναι πτωχός» και το όνομα αυτού «Ιωάννης». Στη γενέτειρά του, το Διδυμότειχο, η τιμή προς τον Άγιο παραμένει ζωντανή με ετήσιες εκδηλώσεις, συνδέοντας την ιστορική μνήμη της Θράκης με την πίστη και την προσευχή.
Για τη ΝΙΚΗ, η εορτή του αποτελεί πρόσκληση σε προσωπική και δημόσια ευθύνη. Η πίστη καρποφορεί με έργα αγάπης. Η φιλοπατρία εκφράζεται με φροντίδα για τον τόπο και τους ανθρώπους του. Η πολιτική ευθύνη δοκιμάζεται στην προστασία των αδύναμων, στη στήριξη της δημιουργικής εργασίας και στον σεβασμό των κοινών αγαθών.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων Βασιλεύς ας πρεσβεύει στον Κύριο για την πατρίδα και τον λαό μας. Τιμούμε τη μνήμη του, αναγνωρίζοντάς τον ως υπόδειγμα ηγέτη που αναλαμβάνει να υπηρετήσει το κοινό καλό με πολλές αρετές: ταπεινοφροσύνη, δικαιοσύνη, ανιδιοτέλεια και έλεος.
Ιερά Μητρόπολις Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου, «Βατάτζεια 2021», 4 Νοεμβρίου 2021. Για τον βίο, το έργο και την εκκλησιαστική τιμή του Αγίου στη γενέτειρά του.
Ιερά Μητρόπολις Νέας Ιωνίας και Φιλαδελφείας, «Άγιος Ιωάννης ο Βατατζής ο ελεήμονας βασιλιάς», 31 Οκτωβρίου 2022. Για την ελεημοσύνη, την προστασία των αδικουμένων και τη διήγηση της νουθεσίας προς τον γιο του.
Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, Συναξάρι του Αγίου Ιωάννη Βατάτζη του Ελεήμονος, σε αγγλική μετάφραση στον ορθόδοξο ιστότοπο Orthodox Christianity Then and Now, 4 Νοεμβρίου 2016.
Ιωάννης Α. Σαρσάκης, «Άγιος Ιωάννης Βατάτζης, ένας ηγέτης αγρότης», Καστροπολίτες Διδυμοτείχου – Γνώση και Δράση. Για τη μέριμνα υπέρ των αγροτών, την παραγωγή και την οικονομική αυτάρκεια.
Ορθόδοξη Εγκυκλοπαίδεια – Православная Энциклопедия, «Иоанн III Дука Ватац» – Ιωάννης Γ΄ Δούκας Βατάτζης, τόμος 23, σ. 592–595. Ιστορική και αγιολογική παρουσίαση, με βιβλιογραφία και αναφορές στην υμνογραφική παράδοση του Αγίου.
Ν: Η περίφημη εικόνα της Αγίας Τριάδας, έργο του αγίου Ανδρέα Ρουμπλιώφ, το καύχημα της ρωσικής αγιογραφίας. Αποδίδει με άριστο τρόπο την πραότητα και την ταπεινότητα του Τριαδικού Θεού.
Όταν ο Σέσιλ Ντε Μιλ επέλεξε τον Τσάρλτον Ίστον για τον
ρόλο του Μωυσή στην ταινία του 1956 «Οι Δέκα Εντολές»,
είχε κατά νου μια καθαρά αμερικανική εκδοχή της
κεντρικής ιστορίας της Παλαιάς Διαθήκης. Η δεκαετία του
1950 βρισκόταν στην καρδιά του Ψυχρού Πολέμου εναντίον
του Κομμουνισμού. Η ταινία έγινε το όχημα για την
πολιτισμική μυθολογία της Αμερικής. «Οι Δέκα Εντολές»
είχαν στραφεί προς το θέμα της ελευθερίας.
Ως εκ τούτου, το
Χόλυγουντ ακολουθούσε μια αρκετά πεπατημένη αμερικανική
οδό: «διαβάζοντας» την δική του ιστορία μέσα στις
Γραφές, και τις Γραφές μέσα στην δική του ιστορία. Ο
Μωυσής έτσι μπορούσε να γίνει ο Αβραάμ Λίνκολν του
Ισραήλ. Η επιβλητική προσωπικότητα του Ίστον ταίριαζε
απόλυτα σε αυτή την ανα-διήγηση. Εδώ υπήρχε θάρρος,
δύναμη, σταθερότητα σκοπού και μια προσωπικότητα ικανή
να κοιτάξει κατάματα ακόμα και τον Γιουλ Μπρίνερ (τον
Φαραώ της Αιγύπτου). Η ταινία έγινε εμβληματική για
πολλούς, στερεώνοντας μέσα στο μυαλό τους τις
προσωπικότητες μέσα στις Γραφές. Ωστόσο, ο Θεός (και ο
Μωυσής) δεν μοιάζουν με αυτές τις χολιγουντιανές
φαντασίες. Κάθε άλλο παρά ομοίωμα Τσάρλτον Ίστον ήταν ο
Μωυσής - ο οποίος περιγράφεται μέσα στις Γραφές ως ο
«πιο πράος άνθρωπος πάνω στο πρόσωπο της γης». Και -
είτε μας αρέσει είτε όχι - ο Θεός είναι ακόμη πιο πράος.
Ο Ιησούς είπε: «Δεύτε
προς με πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, καγώ
αναπαύσω υμάς. Άρατε τον ζυγόν μου εφ’ υμάς και μάθετε
απ’ εμού, ότι πράός ειμι και ταπεινός τη καρδία, και
ευρήσετε ανάπαυσιν ταις ψυχαίς υμών· ο γαρ ζυγός μου
χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστι.» (Ματθ.
11:28-30)
Τι σημαίνει να είναι
κανείς πράος; Μια εναλλακτική απόδοση του όρου είναι
«ευγενής» ή «ήπιος». Σε ορισμένα πλαίσια, το «ευγενής»
είναι η καλύτερη απόδοση της λέξης, όμως μέσα στο
συγκεκριμένο εδάφιο προτιμώ το «πράος». Μάς θυμίζει την
πραότητα της Θεοτόκου, μέσα στην ταπεινοφροσύνη Της και
την αποδοχή του θελήματος του Θεού. Η έννοια αποκτά μια
πιο οικουμενική διάσταση στην Επί του Όρους Ομιλία, όπου
ο Χριστός μάς λέει ότι «οι πράοι θα κληρονομήσουν
τη γη».
Η πραότητα δεν είναι
μια μοντέρνα αρετή. Ο θορυβώδης κόσμος μας τείνει
να προσέχει τις πιο δυνατές και προκλητικές φωνές:
εκείνες των οποίων τα αιτήματα συνοδεύονται από κάθε
είδους ισχύ που μπορεί να αξιοποιηθεί. Δίνουμε αξία σε
πρωταγωνιστές και νικητές, και στην καλύτερη περίπτωση,
πρόσφέρουμε οίκτο σε εκείνους που δεν μπορούν να
ξεπεράσουν την πραότητά τους. Υποψιάζομαι πως οι
περισσότεροι άνθρωποι δεν πιστεύουν πως ο Θεός είναι
πράος. Αναμφίβολα, μερικοί αναγνώστες που τα διαβάζουν
αυτά ήδη θα ετοιμάζουν τις προκλήσεις τους,
επικαλούμενοι την δυναμική εκκαθάριση του Ναού από τον
Ιησού, ή τις πληγές της Αιγύπτου. Τέτοιου είδους
αντιρρήσεις δεν είναι παρά διανοητικά παιχνίδια, που δεν
έχουν τις ρίζες τους στην πραγματική μας εμπειρία του
Θεού.
Καθώς έβγαινα από το
σπίτι μου σήμερα το πρωί, βρέθηκα αντιμέτωπος με το
δριμύ ψύχος. Ένας ελαφρύς άνεμος φυσούσε και ο ουρανός
ήταν καταγάλανος - μια ευχάριστη αλλαγή μετά τις
νεροποντές των τελευταίων δύο ημερών. Ο Θεός ήταν (και
είναι) πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, και μέσα σε
όλα είναι πράος. Μάς παρέχει την ευκαιρία να Τον
αγνοούμε και να φανταζόμαστε τον κόσμο αδρανή και να Τον
κηρύττουμε απόντα (ή ανύπαρκτο). Με την ίδια λογική
βλέπουμε βάσανα στον κόσμο και αναρωτιόμαστε πού
βρίσκεται ο Θεός, αρνούμενοι να δούμε την συσταύρωσή Του
μέσα στον πόνο κάθε ανθρώπου (και κάθε δημιουργήματος).
Ο Άγιος Θεόφιλος
Αντιοχείας έγραψε:
«Ο Θεός έδωσε
στην γη την πνοή που την συντηρεί. Είναι δική Του η πνοή
που ζωογονεί τα πάντα. Κι αν Εκείνος κρατούσε την πνοή
Του, τα πάντα θα αφανίζονταν. Η πνοή Του πάλλεται μέσα
στη δική σου, και μέσα στη φωνή σου. Είναι η πνοή του
Θεού αυτή που αναπνέεις — κι εσύ δεν το αντιλαμβάνεσαι».
(Προς Αυτόλυκον, Ι, 7)
Είναι φανερό, πως η
παρουσία του Θεού μοιάζει αυτονόητη για κάποιους, ενώ
για άλλους παραμένει «κρυμμένη». Αυτό που για μένα είναι
ξεκάθαρο, είναι ότι ο Θεός επιδιώκει να μας ελκύσει
κοντά Του, (πρωτίστως) από την δική μας την επιθυμία. Αν
και Εκείνος κένωσε πλήρως τον Εαυτό Του για χάρη μας
πάνω στο θυσιαστήριο του Σταυρού (και συνεχίζει να το
πράττει), εντούτοις περιμένει υπομονετικά να Τον
αναζητήσουμε κι εμείς.
Ακόμα περισσότερο:
μέσα στην υπομονή Του, μάς προσκαλεί και εμάς σε μια ζωή
πραότητας. Είναι επιθυμία Του να κληρονομήσουμε εμείς
την γη. Η κληρονομιά δεν έρχεται ως μια εξωτερική
επιβράβευση - είναι δωρεά, η οποία μπορεί να
παραληφθεί μόνο από τα χέρια των πράων. Αυτή η
οπτική της πραότητας διαρκώς παραβλέπεται.
Οι Γραφές μάς λένε: «Ο
Θεός αντιτάσσεται στους υπερήφανους, αλλά δίνει χάρη
στους ταπεινούς» (Παροιμ. 3:34).
Πιστεύω πως αυτή η
πραγματικότητα - ή αρχή - αποκαλύπτει κάτι για την φύση
της ίδιας της Χάριτος, και πως δεν είναι απλώς μια
αυθαίρετη απόφαση από τον Θεό. Τέτοια Χάρη - στην ζωή
των υπερήφανων - θα λειτουργούσε προς την καταστροφή
τους αντί για την σωτηρία τους.
Η πραότητα του Θεού
είναι σαν τη φωτιά της κόλασης στις ψυχές των
υπερήφανων. Αν θέλουμε να γνωρίσουμε τον Θεό, τότε
πρέπει να γίνουμε σαν Εκείνον.
Όταν γράφω για τον
χαρακτήρα της νεωτερικότητας, συχνά επισημαίνω πως
παρασύρει τους πάντες να φαντάζονται τον εαυτό τους σε
θέση διοικητική. Με αυτό έρχεται μια αλαζονεία που
αναλαμβάνει μια γνώση που δεν κατέχει, ή μια δεξιότητα
που ποτέ δεν απέκτησε. Μιλά για την εξουσία με τρόπο που
φανερώνει ξεκάθαρα πόσο λίγο αντιλαμβάνεται τους
κινδύνους της. Γινόμαστε άνθρωποι θορυβώδεις, των οποίων
οι απόψεις θα κατέστρεφαν την γη, αν ποτέ εφαρμόζονταν
αφελώς. Ο τρέχων τρόπος άσκησης της εξουσίας από
εκείνους που την κατέχουν είναι, σε πολλές περιπτώσεις,
σαφώς καταστροφικός, και συχνά συναντάται με μια ακόμη
μεγαλύτερη εξουσία, σε μια προσπάθεια να «διορθωθεί» το
προηγούμενο λάθος. Έχουμε γίνει ένας πολιτισμός
χτισμένος πάνω στα συσωρευμένα λάθη του – οι
«λογαριασμοί» των οποίων είναι βέβαιο ότι κάποια στιγμή
στο μέλλον θα είναι πληρωτέοι.
Η Οδός του Σταυρού
είναι πολύ περισσότερο από ένα σύνθημα που
αντιπροσωπεύει το πώς κανείς πιθανώς να αξιολογεί ένα
μεμονωμένο ιστορικό γεγονός. Ο Σταυρός αποκαλύπτει
ποιος είναι ο Θεός, καθώς και την σοφία και την
δύναμή Του. Η πραότητα του Σταυρού αποκαλύπτεται στον
θάνατο και την ανάσταση του Χριστού, ως πληρότητα της
Θεϊκής εύνοιας· είναι ταυτόχρονα το
μέσον της σωτηρίας μας και οδοδείκτης της πορείας που
καλούμαστε να ακολουθήσουμε.
Το ότι ο Θεός
παραμένει «κρυμμένος», κυρίως Τον καθιστά αθέατο σε
εκείνους που αναζητούν την κοσμική οδό της ισχύος και
της σοφίας. Αυτοί βλέπουν μόνο αδυναμία και μωρία, και
χλευάζουν όσους αποδέχονται αυτή την «κρυμμένη» παρουσία
του Θεού ως ευπρόσδεκτο σύντροφο στη δική τους
ταπεινότητα.
Όταν ο Χριστός
προειδοποίησε τον κόσμο να μην Τον κάνουν γνωστό – «και
επετίμησεν αυτοίς ίνα μη φανερόν ποιήσωσιν αυτόν»
(Μτθ. 12:16), αυτό έγινε, όπως αναφέρει ο ευαγγελιστής «όπως
πληρωθή το ρηθέν δια Ησαΐου του προφήτου λέγοντος….»
(Μτθ. 12:17) - για να εκπληρωθεί η προφητεία του Ησαΐα
(42:1-3): «ιδού ο παις μου, ον ηρέτισα, ο αγαπητός
μου, εις ον ευδόκησεν η ψυχή μου· θήσω το πνεύμά μου επ’
αυτόν, και κρίσιν τοις έθνεσιν απαγγελεί·
ουκ ερίσει ουδέ κραυγάσει,
ουδέ ακούσει τις εν ταις πλατείαις την φωνήν αυτού.
κάλαμον συντετριμμένον ου κατεάξει και λίνον τυφόμενον
ου σβέσει, έως αν εκβάλη εις νίκος την κρίσιν·
και τω ονόματι αυτού έθνη ελπιούσι..» (Μτθ.
12:18-21)
Εξακολουθεί να παραμένει «άγνωστος» από τους ισχυρούς -
και τους πλούσιους τους εξαποστέλλει κενούς – μέχρι να
Τον βρουν ανάμεσα στους πράους.
Η Εκκλησία τιμά σήμερα 3 Νοεμβρίου την ανακομιδή Των Ιερών Λειψάνων Του Αγίου Γεωργίου Του Μεγαλομάρτυρα και Τροπαιοφόρου, καθώς επίσης και την ανάμνηση των Εγκαινίων του Ναού στη Λύδδα της Ιόππης.
Μετά την κατάπαυση των διωγμών και την επικράτηση του χριστιανισμού σ’ όλο το Ρωμαϊκό κράτος, επί Μεγάλου Κωνσταντίνου, οι χριστιανοί ανήγειραν μεγαλοπρεπή Ναό στη Λύδδα της Ιόππης, όπου μετακόμισαν το ιερό λείψανο του Μεγαλομάρτυρα Γεωργίου, για να το προσκυνούν πλέον άφοβα. Έγιναν δε μετά την κατάθεση του Ιερού λειψάνου και τα εγκαίνια του Ναού στις 3 Νοεμβρίου και από τότε κάθε χρόνο η Εκκλησία μας, τελεί κατά την ήμερα αυτή την ανακομιδή των Ιερών λειψάνων του μεγαλομάρτυρα, προς δόξαν Θεού.
Σύντομη ιστορία του Ναού και της Λύδδας
Ο ναός του Αγίου Γεωργίου μαρτυρεί την ακμή του Χριστιανισμού στη Λύδδα, που ήταν επισκοπή και μετέπειτα αρχιεπισκοπή. Σήμερα υπάρχει (τιτουλάριος) αρχιεπίσκοπος Λύδδης, που διαμένει στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Στη Λύδδα διαμένει ο ηγούμενος της Μονής.
Μέχρι σήμερα επικρατούσε η γνώμη ότι η Λύδδα είχε κτιστεί από τη φυλή του Βενιαμίν, αλλά από πρόσφατες αρχαιολογικές ανασκαφές αποδεικνύεται ότι η Λύδδα είναι κτισμένη από τους Αιγυπτίους. Οι Εβραίοι την ονομάζουν Λοντ (LOD) και οι Άραβες Λιντ (LID).
Ο Δημήτριος Νικάτωρ απέσπασε την Λύδδα από τη Σαμάρεια και την κατέταξε στην Ιουδαία. Μετά το θάνατο του Ιουλίου Καίσαρος, ο Ρωμαίος Ανθύπατος Κάσσιος, αφού τυράννησε για αρκετό χρόνο τους κατοίκους της Παλαιστίνης πούλησε τους κατοίκους της Λύδδας ως δούλους, αυτοί όμως δεν άργησαν να απελευθερωθούν και να επανέλθουν στην πόλη τους, κατόπιν διατάγματος του Αντωνίου.
Η Καινή Διαθήκη αναφέρει το θαύμα της θεραπείας του παραλυτικού Αινέα στη Λύδδα από τον Απόστολο Πέτρο (Πράξ. θ’ 32-35).
Μετά το Χριστό ο Ρωμαίος Ανθύπατος Κέστιος Γάλλος πέρασε από τη Λύδδα και την κατεδάφισε αλλά μετά λίγο χρόνο η πόλη επανήλθε στην πρώτη της κατάσταση, όπως φαίνεται, επειδή στη μεταγενέστερη Ιουδαία γίνεται έδρα τοπάρχου, που παραδόθηκε.
Καθώς πολλές πόλεις επί Ρωμαϊκής κυριαρχίας μετονομάστηκαν, έτσι και η Λύδδα πήρε το όνομα Διόσπολις, προς τιμή του Δία. Και το όνομα υπάρχει στα νομίσματα, που χαράχθηκαν επί Σεπτιμίου Σεβήρου και Καρακάλλα.
Η Λύδδα των πρώτων Χριστιανικών αιώνων ήταν έδρα επισκόπου υπό το Μητροπολίτη Καισαρείας (της Παλαιστίνης), αλλά έπειτα έγινε Αρχιεπισκοπή.
Στη Λύδδα έγινε η σύνοδος κατά του Πελαγίου, το 415 μ.Χ., ο οποίος έλεγε ότι ο άνθρωπος μπορεί να σωθεί με τα έργα του, χωρίς να έχει ανάγκη της θείας χάριτος.
***
Ποιος έκτισε το ναό του Αγίου Γεωργίου δε γνωρίζουμεν ακριβώς, επειδή δεν υπάρχουν ακριβείς πληροφορίες. Άλλοι αναφέρουν ως κτίτορα το Μέγα Κωνσταντίνο, κυρίως οι συναξαριστές, και άλλοι τον Ιουστινιανό.
Ο επίσκοπος Τύρου Γουλιέλμος λέγει ότι ο ναός κτίστηκε από τον Ιουστινιανό, αλλά ο ιστορικός Προκόπιος, που έγραψε περί των κτισμάτων του Ιουστινιανού, δεν αναφέρει τίποτα. Στους πρώτους πάντως χριστιανικούς αυτούς αιώνες πήρε η Λύδδα και το όνομα Γεωργιούπολις προς τιμή του Αγίου, και όπως αναφέρουν οι συναξαριστές, στις 3 Νοεμβρίου, έγιναν τα εγκαίνια του ναού.
Επί Χοσρόη, το 614 μ.Χ., ο ναός του Αγίου Γεωργίου δεν έπαθε καμμιά καταστροφή, επειδή οι Πέρσες περιορίστηκαν να φθάσουν μέχρι την Ιερουσαλήμ.
Επί Μουσουλμανικής κυριαρχίας, τον 8ον αιώνα μ.Χ., ο Σουλεϊμάν, ο υιός του Χαλίφη Αβδού Ελ Μάλεκ, κατεδάφισε τη Λύδδα αλλά το ναό του Αγίου Γεωργίου τον άφησε ανέπαφο, επειδή οι Μωαμεθανοί σέβονται τον Άγιο και του έχουν δώσει το όνομα Χάντερ (HADER), που σημαίνει πράσινος.
Επί Χαλίφου Χάκεμ, το 1010 μ.Χ., ξέσπασε διωγμός κατά των Χριστιανών, και καταστράφηκε ο ναός της Λύδδας, αλλά πριν την έλευση των Σταυροφόρων τον ανακαίνισε κατ’ άλλους ο Κωνσταντίνος ο Μονομάχος ή οι εντόπιοι με τη βοήθεια των Βυζαντινών και κατ’ άλλους ο Στέφανος της Ουγγαρίας.
Αναφέρεται ότι μετά την καταστροφή του Χάκεμ και την ανακαίνιση του ναού, έγινε άλλη μία καταστροφή από τους Μωαμεθανούς στο ναό, και τον ανακαίνισαν οι Σταυροφόροι. Αλλά αυτό δεν ισχύει απόλυτα, επειδή μετά τη μάχη της Αντιοχείας, οι σταυροφόροι ήλθαν στη Λύδδα για να προσκυνήσουν και να ευχαριστήσουν τον Άγιο Γεώργιο, που τους βοήθησε. Εκεί βρήκαν μεγαλοπρεπή ναό, όπως αναφέρουν οι ιστορικοί της εποχής εκείνης. Μόνο ο Γουλιέλμος, αρχηγός των Σταυροφόρων, αναφέρει ότι λίγο πριν την έλευση των Σταυροφόρων, οι Μωαμεθανοί κατέστρεψαν το ναό, αλλά αυτό αντιφάσκει με τα προαναφερθέντα, όπως διαβάζουμε στο dogma.gr.
Σε όλη την διάρκεια του Σταυροφοριακού βασιλείου η Λύδδα καθώς και άλλες πόλεις ήταν υπό τους Σταυροφόρους.
Το Λατινικό Πατριαρχείο στην Ιερουσαλήμ κατά τα πρώτα έτη της επικρατήσεως των Σταυροφόρων, απετελείτο από την Ιερουσαλήμ, την Ιόππη (Γιάφφα), και τη Λύδδα.
Ο Ιωάννης ο Φωκάς, το 1185 μ.Χ., ήλθε στη Λύδδα και γράφει για το ναό του Αγίου Γεωργίου ότι κάτω από την Αγία Τράπεζα ήταν ο τάφος του Αγίου, όπως του είπαν οι κληρικοί του ναού. Ο Λατίνος επίσκοπος έβγαλε τις πλάκες του ναού και βρήκε το σπήλαιο, που ήταν ο τάφος του Αγίου Γεωργίου, αφού προηγουμένως ο τάφος δεν φαινόταν και οι προσκυνητές προσκυνούσαν μαρμάρινο στόμιο. Δύο άνθρωποι προσπάθησαν να σηκώσουν την πλάκα του τάφου, αλλά βγήκε φωτιά, που άφησε τον ένα ημικαή και τον άλλο πεθαμένο.
Μετά τη μάχη της Χαττήν, η Λύδδα καθώς και άλλες πόλεις, ήλθαν στα χέρια των Μωαμεθανών, με αρχηγό τον Σαλαχεντίν, οι οποίοι κατέστρεψαν το ναό του Αγίου Γεωργίου.
Το 1191 μ.Χ., το ίδιο έτος της καταστροφής, ο Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος κατέλαβε ξανά τη Λύδδα, και επισκεύασε το ναό και ήλθε σε συνθηκολόγηση με τον αρχηγό των Μωαμεθανών, Σαλαχεντίν, αλλά η συνθήκη δεν κράτησε πολύ, επειδή το 1291 μ.Χ. οι Σαρακηνοί έδιωξαν τους Σταυροφόρους από την Παλαιστίνη και κατέστρεψαν το ναό του Αγίου Γεωργίου της Λύδδας.
Ο ναός του Αγίου Γεωργίου έμεινε κατεστραμμένος έως το 1349 μ.Χ., οπότε ο αυτοκράτορας Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννης Κατακουζηνός, έστειλε πρέσβεις στο Σουλτάνο της Αιγύπτου, Νασρεντίν Χασάν Ίμπιν Ελ Νάσσερ, για την ανακαίνιση των ιερών προσκυνημάτων της Παλαιστίνης, όπως και ανακαινίσθηκαν.
Το 1442 μ.Χ., ξέσπασε διωγμός κατά των Χριστιανών της Παλαιστίνης επί Σουλτάνου της Αιγύπτου Αλ Μαλέκου Ντάχερ Τζάκμακ, που κατέστρεψε το ναό και το δυτικό μέρος το μετέτρεψε σε τζαμί. Τότε επίσης πρέπει να πήρε και το παρεκκλήσιο του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, και χρησιμοποίησε πέτρες της Εκκλησίας για την κατασκευή της γέφυρας του Ντάχερ.
Όπως φαίνεται από την Ιστορία της Εκκλησίας Ιεροσολύμων, ο ναός του Αγίου Γεωργίου ανακαινίστηκε μετά το 1517 μ.Χ. επί Σουλτάνου Σελήμ του Α’, που έδιωξε τους Μαμελούκους και έδωσε ελευθερία για την εξάσκηση των θρησκευτικών καθηκόντων στους Χριστιανούς.
Για την τελευταία καταστροφή του ναού του Αγίου Γεωργίου δεν έχουμε ακριβή στοιχεία, αλλά υπάρχουν δύο πιθανότητες. Η πρώτη είναι ότι στις αρχές του 19ου αιώνα μ.Χ. καταστράφηκε από τους γενίτσαρους, επειδή τότε το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων έπαθε μεγάλο πλήγμα από εκείνους. Η δεύτερη είναι όταν το 1837 μ.Χ. καταστράφηκε από σεισμό, που έγινε στην περιοχή, εξαιτίας του οποίου έπεσε η σκεπή του ναού και το ιερό του Παρεκκλησίου των Εισοδίων της Θεοτόκου.
Το 1871 μ.Χ., ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων, Κύριλλος ο Β’, ανακαίνισε το ναό και επιπλέον μαρμαρόστρωσε το πάτωμα και τον τάφο του Αγίου Γεωργίου. Εκείνη η ανακαίνιση ήταν η τελευταία. Έκτοτε γίνονται μικρές ανακαινίσεις.
_01.JPG)
