Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ († 16.2.2026): μια συνέντευξη για την Αγία Σοφία

 

Η (μακαριστή πλέον) Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ δεν ήταν απόλυτα στο κλίμα της Ρωμιοσύνης και της Ορθοδοξίας, αλλά θεωρούμε ότι η συμβολή της στην ιστορική μας αυτοσυνειδησία και στην αύξηση του σεβασμού της επιστημονικής κοινότητας και της διεθνούς κοινής γνώμης προς το Βυζάντιο ήταν θετική και καθοριστική. Ας είναι αναπαυμένη η ψυχή της.

Μια συνέντευξή της που έχει σημασία: 

«Ένιωσα ταπεινωμένη»: Όταν η Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ μίλησε στο CNN Greece για την Αγία Σοφία

Κώστας Πλιάκος - CNN Greece 

Με ιδιαίτερη πικρία και χωρίς περιστροφές είχε σχολιάσει στο CNN Greece την απόφαση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να μετατρέψει σε τζαμί την Αγία Σοφία η σπουδαία βυζαντινολόγος Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ, που πέθανε την Δευτέρα (16/2) σε ηλικία 99 ετών, βυθίζοντας στη θλίψη τον ακαδημαϊκό κόσμο αλλά και ολόκληρη την Ελλάδα.

Σε συνέντευξή της πριν από έξι χρόνια, η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ είχε κάνει λόγο για μια «νέα Άλωση της Πόλης», υπογραμμίζοντας παράλληλα:

«Μη με ρωτάτε λοιπόν πώς ένιωσα. Ένιωσα ταπεινωμένη».

Είχε μοιραστεί, μάλιστα, και μια από τις πρώτες της αναμνήσεις από το σπουδαίο μνημείο της Κωνσταντινούπολης:

«Η πρώτη μέρα που είδα τη μάνα μου να δακρύζει ήταν όταν, πηγαίνοντας στην Κωνστάντζα, το πλοίο σταμάτησε στο Ντολμά Μπαχτσέ. Η μάνα μου είδε την Αγία Σοφία και δάκρυσε. Ήμουν παιδάκι, δεν κατάλαβα τότε, αλλά είμαι σίγουρη ότι αυτό με έκανε να γίνω βυζαντινολόγος μετά».

Με την αφοπλιστική ειλικρίνεια που την χαρακτήριζε είχε πει:

«Όταν αφαιρείς ένα μνημείο από την παγκόσμια κληρονομιά είσαι ή ασεβής ή βλάκας. Κατά τη γνώμη μου ο Ερντογάν έκανε και ασέβεια και βλακεία».

«Είναι ένα μνημείο που ο Ερντογάν έκλεψε από το παγκόσμιο μουσείο και το έκανε δικό του».

Ολόκληρη η συνέντευξη με την Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά τον Ιούλιο του 2020

Κυρία Αρβελέρ, σήμερα θα γίνει η πρώτη προσευχή στην Αγία Σοφία, μετά την απόφαση του Ερντογάν να τη μετατρέψει σε τζαμί. Έχετε μιλήσει γι αυτή την απόφαση του Τούρκου προέδρου αλλά θα ήθελα να μου πείτε τι νιώθετε μέσα σας για αυτό το γεγονός.

Είμαι Ελληνίδα, με μητέρα που γεννήθηκε στην Πόλη, και βυζαντινολόγος.

Η πρώτη μέρα που είδα τη μάνα μου να δακρύζει ήταν όταν, πηγαίνοντας στην Κωνστάντζα, το πλοίο σταμάτησε στο Ντολμά Μπαχτσέ. Η μάνα μου είδε την Αγία Σοφία και δάκρυσε. Ήμουν παιδάκι, δεν κατάλαβα τότε, αλλά είμαι σίγουρη ότι αυτό με έκανε να γίνω βυζαντινολόγος μετά.

Πώς νιώθω; Μίλησα για δεύτερη Άλωση, γιατί υπάρχει η Άλωση της Πόλης, αλλά η Αγία Σοφία έχει ταυτιστεί με την Πόλη. Δεν μπορείς να μιλήσεις για την Κωνσταντινούπολη χωρίς να σκεφτείς την Αγία Σοφία.

Η Άλωση της Αγίας Σοφίας είναι σαν μια νέα Άλωση της Πόλης. Μη με ρωτάτε λοιπόν πώς ένιωσα. Ένιωσα ταπεινωμένη.

Κάνατε μια δήλωση που προκάλεσε διάφορα αρνητικά σχόλια στα κοινωνικά δίκτυα, και αναφέρομαι στο «δεν θα εκπλαγώ αν ακούσω ότι τα ψηφιδωτά δάκρυσαν», δείχνοντας προφανώς με αυτόν τον τρόπο την απογοήτευσή σας για την απόφαση του Ερντογάν. Γιατί πιστεύετε ότι ενόχλησε κάποιους αυτή η φράση σας;

(Γέλια). Δεν ενόχλησε η φράση μου. Ενοχλώ εγώ οτιδήποτε και αν λέω. Αν σε αγαπάνε όλοι, κάτι δεν πάει καλά. Με έχουν κατακρίνει, ο Αμβρόσιος, ο Πολάκης, ο Καρανίκας κ.λπ. Το έχω ξαναπεί, όταν κάποτε στη Βουλή κάποιος διέκοπτε αγενώς τον Γεώργιο Παπανδρέου αυτός ζήτησε να μάθει το όνομά του. Όταν του είπε ποιος ήταν, απάντησε: «Α εσείς; Τότε δεν έχει καμία σημασία».

Λέμε συχνά ότι η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί έγινε για να λειτουργήσει και ως βαλβίδα ασφαλείας για την πίεση που δέχεται ο Ερντογάν από τα εσωτερικά του προβλήματα. Βλέπετε ίσως και κάποια άλλη σημειολογία πίσω από την απόφαση αυτή;

Νομίζω ότι δεν τον ενδιαφέρει πια η κοσμική Τουρκία. Έχοντας υπόψη του να κάνει μια οθωμανική προέκταση της πολιτικής του, εκείνο που τον ενδιαφέρει δεν είναι μόνο τι θα πουν οι εσωτερικοί του οπαδοί, αλλά και το να δείξει πως δεν τον ενδιαφέρει η Δύση. Κατά τη γνώμη μου είναι μια αποστασιοποίηση από τον δυτικό πολιτισμό.

Είπατε ακόμη σε δήλωσή σας στην κρατική τηλεόραση ότι όταν ένας λαός έχει ανάγκη από τέτοιους συμβολισμούς για να διατηρήσει τη συνοχή του, απέχει πολύ από τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Υπήρξαν όμως φωνές μέσα στην Τουρκία που αντιτάχθηκαν σε αυτή την απόφαση, όπως και σημαντικοί Τούρκοι διανοούμενοι. Υπάρχει δυνατότητα συνεργασίας και ενός κοινού μετώπου με αυτό το κομμάτι του πληθυσμού από την πλευρά της Ευρώπης και τι κάνει η Ευρώπη για αυτό και κυρίως για να στηρίξει αυτές τις προοδευτικές φωνές;

Ναι. Αλλά αυτοί που αντιτάχθηκαν ήταν μια ισχνή μειοψηφία. Υπάρχουν προοδευτικές φωνές και με ρωτάτε τι μπορεί να κάνει η Ευρώπη. Να μη θεωρούμε την Ευρώπη σαν μια δύναμη αυτόνομη και με συνοχή. Είναι άλλο η Ιταλία, άλλο η Πολωνία, άλλο η Γαλλία. Η Ευρώπη δεν υπάρχει παρά στο μυαλό μας. Γιατί στο βάθος έχουμε πολύ δρόμο ακόμη για να έχουμε μια Ευρώπη που θα μπορεί να αποφασίζει τέτοια πράγματα. Χρειαζόμαστε «περισσότερη Ευρώπη» γιατί τότε ίσως θα ήταν και ένα υπόδειγμα για τις άλλες χώρες.

Έχετε Τούρκους φίλους ή γνωστούς με τους οποίους επικοινωνείτε; Και τι σας λένε για την μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί;

Έχω πολλούς φίλους, και πρώην φοιτητές μου αλλά είναι άνθρωποι που ανήκουν στη μειοψηφία. Οι περισσότεροι μου είπαν ότι η απόφαση ήταν μια βλακεία, γιατί ο Ερντογάν αφαίρεσε από την ανθρωπότητα ένα μνημείο. Όταν κάνεις ένα μνημείο τζαμί, αυτό σημαίνει ότι δεν είναι πλέον ανοιχτό στους υπόλοιπους ανθρώπους. Όταν αφαιρείς ένα μνημείο από την παγκόσμια κληρονομιά είσαι ή ασεβής, ή βλάκας. Κατά τη γνώμη μου ο Ερντογάν έκανε και ασέβεια και βλακεία.

Κινδυνεύει κατά τη γνώμη σας το μνημείο, καθαρά ως μνημείο και αρχαιολογικός θησαυρός, από την μετατροπή του σε τζαμί;

Η Αγία Σοφία, ως λατρευτικός χώρος έχει τελειώσει το 1453. [Ν: Εμείς οι τρελοί ονειροπόλοι, ελπίζουμε ότι θα ξαναγίνει].

Το αυτοκρατορικό οίκημα, «η σκαλωσιά για τον ουρανό», γιατί αυτό ήταν η Αγία Σοφία, τελειώνει ίσως και πριν από το 1453. Όταν ακούγεται η κραυγή «εάλω η Πόλις» είναι της Αγίας Θεοδοσίας και οι πιστοί βρίσκονται μέσα στην Αγία Σοφία και όταν βγαίνουν έχουν την τύχη που ξέρουμε. Οπότε το μνημείο ως μνημείο παύει να υπάρχει. Θα μπορούμε με κουρτίνες να δούμε τα λαμπρά ψηφιδωτά;

Μένει ο θόλος και το αρχιτεκτόνημα. Αλλά το αρχιτεκτόνημα το έχει μιμηθεί και το Μπλε Τζαμί που είναι δίπλα. Δεν μπορεί κάποιος που δεν ξέρει την ιστορία να καταλάβει ότι αυτό είναι ένα χριστιανικό μνημείο.

Η Αγία Σοφία έχει μετατραπεί σε ένα σκηνικό για την θριαμβολογία του Ερντογάν και δεν υπάρχει καμία τελετουργική συγκίνηση. Είναι ένα πρόσχημα. Είναι ένα μνημείο που ο Ερντογάν έκλεψε από το παγκόσμιο μουσείο και το έκανε δικό του.

Πώς θα χαρακτηρίζατε την απάντηση της διεθνούς κοινότητας στην απόφαση Ερντογάν να κάνει την Αγία Σοφία τζαμί;

Οι Ρώσοι είναι οι μόνοι ορθόδοξοι, οι οποίοι δεν βρέθηκαν υπό μουσουλμανικό ζυγό. Υπάρχει ένα λαϊκό αφήγημα ρώσικο που λέει ότι οι Βυζαντινοί κάποια στιγμή κάλεσαν κάποιους Ρώσους στην Αγία Σοφία. Όταν αυτοί είδαν το ναό και το τελετουργικό, πίστεψαν ότι είναι «άγγελοι επί της γης», και έτσι λέει ο μύθος, έγιναν χριστιανοί.

Η Αγία Σοφία είναι συνδεδεμένη με τα πάντα, όχι μόνο με την Ελλάδα και το ένδοξο Βυζάντιο, όπως έχει πει κι ο Καβάφης.

Αναρωτιέμαι, λοιπόν, τι κάνει η Ρωσία; Διαμαρτυρήθηκε ο Πατριάρχης Κύριλλος αλλά ο Πούτιν τίποτα. Με ρωτάτε για την αντίδραση της διεθνούς κοινότητας.

Τι ξέρει η διεθνής κοινότητα για την Αγία Σοφία; Ξέρει μόνο για το αρχιτεκτόνημα. Πρέπει να ξέρεις όλη τη βυζαντινή ιστορία για να ξέρεις ότι η μόνη αυτοκρατορία, η οποία είναι η αυτοκρατορία του μεσαιωνικού ελληνισμού είχε ως έκφραση, ως σύμβολο ως εικόνα, την Αγία Σοφία. Όταν δεν ξέρεις τίποτα από αυτή την αυτοκρατορία τι περιμένεις να κάνουν;

Ότι κάνανε για την Παλμύρα, ότι έκαναν για τους Βούδες του Μπαμιγιάν. Αλλά εκείνο που μου κάνει εντύπωση είναι ότι οι ασεβείς έχουν ως εχθρό τα μνημεία.

Και μόνο αυτό θα έπρεπε να κάνει τους άλλους να σκεφτούν ότι τα μνημείο μιλάει. Και το καταλαβαίνουν αυτοί που το κάνουν να σωπάσει. Αλλά δεν το καταλαβαίνουν αυτοί που θα έπρεπε να το ακούνε.

Δεν ακούμε πλέον τα μνημεία. Τα βλέπουμε το πολύ πολύ, λυπόμαστε όπως όταν κάηκε η Παναγία των Παρισίων αλλά από εκεί κει και πέρα τίποτα.

Η διδασκαλία της βυζαντινής ιστορίας στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση περιορίζεται στο μάθημα ιστορίας της Ε΄ Δημοτικού. Πιστεύετε ότι αρκεί και τι θα προτείνατε;

Η διδασκαλία της βυζαντινής ιστορίας είναι ανύπαρκτη. Μιλάμε για τουρκοκρατία, μιλάμε για ενετοκρατία. Γιατί ποτέ δε μιλήσαμε για ρωμαιοκρατία; Οι Ρωμαίοι έμειναν εδώ πάνω από τέσσερις αιώνες. Η συνέχεια της Ρώμης είναι το Βυζάντιο. Δεν δέχθηκαν ποτέ οι Έλληνες να δουν το Βυζάντιο ως συνέχεια και της ελληνιστικής περιόδου.

Δεν είναι μόνο εξέλιξη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το Βυζάντιο. Είναι η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, εκχριστιανισμένη και εξελληνισμένη, με την Κωνσταντινούπολη ως πρωτεύουσα.

Αποδεχθήκαμε ως Έλληνες τον όρο Βυζάντιο τον οποίο πρώτοι αποδέχθηκαν οι Γάλλοι καθολικοί. Το αποδεχθήκαμε και εμείς αντί να μιλήσουμε για την ιστορία του «μεσαιωνικού Ελληνισμού».

Που είναι η μεσαιωνική ιστορία του Ελληνισμού; Είναι όλο το Βυζάντιο.

Είμαστε ο μόνος λαός που δεν απελευθέρωσε την κοιτίδα του γένους, δηλαδή την Κωνσταντινούπολη. Γιατί ορθοδοξία και γλώσσα διατηρήθηκαν χάρη στην Κωνσταντινούπολη.

Κάναμε την Αθήνα πρωτεύουσα και θεωρούμε ότι είμαστε απόγονοι του Περικλή. Τι έγινε μετά τον Περικλή… Άγνωστο...

Χίλια χρόνια παγκόσμιας αυτοκρατορίας η οποία επεξεργάστηκε τον χριστιανισμό. Και οι έξι οικουμενικές σύνοδοι έγιναν επί βυζαντινού εδάφους. Όλα αυτά τα έχουμε βάλει σε παρένθεση και δεν διδάσκουμε παρά τον Μέγα Κωνσταντίνο άντε και τον Παλαιολόγο.

Αυτό το θεωρώ σκάνδαλο. Κάποτε ένας υπουργός μου ζήτησε να δω ως ειδική λίγο τα συγγράμματα που διδάσκονται στο σχολεία. Είπα αποκλείεται. Με ρώτησε γιατί και του είπα:

«Μπορώ να πω ότι όταν ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος βρίσκεται στις επάλξεις και έχει δίπλα του μόνο καθολικούς, ο Σχολάριος που μετά γίνεται και Πατριάρχης από τον Μωάμεθ, έχει τοιχοκολλήσει ανάθεμα κατά του Παλαιολόγου γιατί έκανε ενωτική λειτουργία την προηγούμενη Κυριακή μέσα στην Αγία Σοφία»; (*)

Αυτά τα πράγματα δεν μπορείς να τα πεις στα παιδιά. Οπότε μένουμε στα μεγαλεία. Από τον ένα Κωνσταντίνο στον άλλο και τέλος.

(*) Ν: Εδώ τώρα, προσωπικά έχω αντιρρήσεις. Ο Σχολάριος δεν νομίζω ότι ήταν ούτε στο ελάχιστο "λιγότερο πατριώτης" από τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο. Ίσως όμως είχε καταλάβει καλύτερα την ουσία της Πόλης και της αυτοκρατορίας και τη διαφορά της πραγματικής ελευθερίας από τη δουλεία. Καλύτερα και από τον μακαριστό αυτοκράτορά μας και από τους σύγχρονους ιστορικούς.

Συμπλήρωμα

Αναζητώντας τη Ρωμιοσύνη (ως νέα πολιτική και πολιτισμική πρόταση) 

Τι μας αφορά πιο πολύ; Η Άλωση της Βαστίλης ή της Κωνσταντινούπολης; 

29 Μαΐου: “Επίθεση” στους Τούρκους!

Οι ορθόδοξες ρίζες της Δύσης ως παράγοντας πανευρωπαϊκής ενότητας

Κωνσταντινούπολις, ἡ αἰώνια πρωτεύουσα καὶ καρδιὰ τοῦ γένους τῶν Ρωμηῶν 

46 δημόσια νοσοκομεία δεν κάνουν εκτρώσεις και κάποιοι δημοσιογράφοι… «αφρίζουν» – Δεν διστάζουν να διαστρεβλώνουν ακόμη και τον Όρκο του Ιπποκράτη...

 

ΝΙΚΗ 

Όχι, κυρία Παγώνη. Ο Όρκος του Ιπποκράτη δεν λέει αυτό που στρεβλώς επιχειρείτε να περάσετε στην ελληνική κοινωνία: ότι δήθεν οι γιατροί δεν έχουν δικαίωμα να αρνούνται την άμβλωση επειδή έχουν δώσει όρκο να κάνουν ό,τι τους ζητά ο ασθενής.

Αντιθέτως, ο Όρκος του Ιπποκράτη είναι απολύτως σαφής. Αναφέρει ρητά:

«Δεν θα δώσω ποτέ θανατηφόρο φάρμακο σε κανέναν, ακόμη κι αν μου το ζητήσουν, ούτε θα προτείνω τέτοια ιδέα. Επίσης, δεν θα δώσω σε γυναίκα μέσο για να προκαλέσει άμβλωση».

Προκαλεί πράγματι έκπληξη η πονηρία με την οποία επιχειρείται η αλλοίωση της αλήθειας, μέσω της παρερμηνείας ακόμη και ενός διαχρονικού κειμένου όπως ο Όρκος του Ιπποκράτη, ο οποίος αποτελεί ύμνο και ιερό όρκο στην προστασία της ζωής — και όχι ύπουλο τέχνασμα για τη νομιμοποίηση του θανάτου.

 

00:00

04:05

 

 

Αποτελεί παρηγοριά το γεγονός ότι γιατροί από 46 νοσοκομεία της περιφέρειας αρνούνται να προχωρήσουν σε εκτρώσεις. Παρ’ όλα αυτά, το γεγονός αυτό σχολιάστηκε, δυστυχώς, σε πρωινή τηλεοπτική εκπομπή ως κάτι αρνητικό. Και όχι μόνο αυτό. Αρνητικό χαρακτηρίστηκε και το ότι πολλοί γιατροί και μαίες προσπαθούν να μεταπείσουν γυναίκες που έχουν αποφασίσει να προχωρήσουν σε άμβλωση, ώστε να αλλάξουν γνώμη και να κρατήσουν το παιδί τους.

Η ΝΙΚΗ θα υπερασπίζεται πάντοτε τη ζωή, αλλά και την κοινή λογική, η οποία δυστυχώς στις ημέρες μας φαίνεται να έχει χαθεί από τους υπέρμαχους του λεγόμενου «δικαιωματισμού». Πρόκειται για εκείνους που επιλεκτικά μιλούν για δικαιώματα, αλλά αρνούνται να αναγνωρίσουν το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα του γιατρού να μη συναινεί στη διενέργεια αμβλώσεων.

Η είδηση:

Ελλάδα: 46 δημόσια νοσοκομεία δεν κάνουν εκτρώσεις και κάποιοι δημοσιογράφοι… «αφρίζουν» – Εμείς θα πούμε συγχαρητήρια!

Sportime / Ελευθέριος Ανδρώνης 

Καταλαβαίνεις ότι έχει απομείνει κάποια υγεία σε αυτήν την έρμη Ελλάδα, όταν τα 6 στα 10 δημόσια νοσοκομεία που διαθέτουν γυναικολογική κλινική, δηλώνουν ότι δεν αναλαμβάνουν εκτρώσεις. Και καταλαβαίνεις πόσο νοσηρό είναι το δημοσιογραφικό σύστημα που αυτό το ευτύχημα το παρουσιάζει σαν υγειονομικό «μεσαίωνα».

Μεγάλη απήχηση γνωρίζει στο διαδίκτυο ένα ρεπορτάζ γνωστής ενημερωτικής ιστοσελίδας σχετικά με τα νοσοκομεία που εξυπηρετούν ή δεν εξυπηρετούν αμβλώσεις. Σε αυτό το… απόγειο «ποιοτικής» δημοσιογραφίας, μια δημοσιογράφος πήρε… σβάρνα τα δημόσια νοσοκομεία όλης της χώρας, ρωτώντας στο τηλέφωνο αν αναλαμβάνουν τη «διακοπή κύησης» ή σε δικά μας ρεαλιστικά λόγια, τη θανάτωση ενός εμβρύου.

Μάλιστα στην αρχή η δημοσιογράφος προσποιούταν ότι ενδιαφερόταν η ίδια για την επέμβαση, αλλά μόλις άρχισε να λαμβάνει αρνητικές απαντήσεις, ενοχλήθηκε από τη «βία» και την «κατάχρηση εξουσίας (!) που θα υποστεί μία γυναίκα που ζητάει άμβλωση». Είναι δηλαδή «βία» το να συναντήσεις άρνηση από έναν ευσυνείδητο γιατρό που τιμά τον όρκο του Ιπποκράτη, και δεν είναι βία και κατάχρηση εξουσίας το να πολτοποιείται ένα ανυπεράσπιστο πλάσμα με τον σωλήνα αναρρόφησης!

Αυτό που διαπίστωσε η δημοσιογράφος από τις απαντήσεις που έλαβε, την εξέπληξε δυσάρεστα: Τα 46 από τα 80 δημόσια περιφερειακά νοσοκομεία που κάλεσε (57,5%) δήλωσαν πως δεν κάνουν αμβλώσεις παρεκτός αν συντρέχουν λόγοι υγείας, τα 27 νοσοκομεία (33,7%) δέχθηκαν να κάνουν, και 7 νοσοκομεία (8,7%) απέφυγαν να απαντήσουν. Με λίγα λόγια, μόνο 3 στα 10 νοσοκομεία ήταν απροϋπόθετα θετικά στις εκτρώσεις. Εξαιρέθηκαν πλήρως από την έρευνα τα νοσοκομεία της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, όπου οι αμβλώσεις έχουν γίνει καθεστώς.

Και μόνο αν ξεκινήσουμε από το γεγονός ότι κάποιος καλεί νοσοκομεία για να αξιώσει μια υπηρεσία θανάτου, δείχνει τη διαστροφή του πράγματος. Η πραγματική αποστολή ενός νοσοκομείου είναι να θεραπεύει και όχι να ξεπαστρεύει ανθρώπινες ζωές. Η δημοσιογράφος περιγράφει εκτενώς τις… απογοητεύσεις της, από γυναικολόγους που αρνούνταν να κάνουν έκτρωση για συνειδησιακούς λόγους.

Ενοχλήθηκε από όσους γιατρούς εμφάνισαν κώλυμα αρχών, από όσους την ρωτούσαν αν είναι θέμα υγείας, από όσους την ρώτησαν αν έχει άλλα παιδιά (λόγω του κινδύνου στειρότητας που ενέχει η άμβλωση), από όσους της πρότειναν να το ξανασκεφτεί, από όσους της υπενθύμισαν ότι στις 12 εβδομάδες έχει σχηματιστεί ολόκληρο μωρό, όσους την παρέπεμπαν σε κάποιον ιδιώτη. Γενικότερα η δημοσιογράφος ενοχλούταν από κάθε υγιή αντίδραση που έβαζε 2 ανθρώπους στην εξίσωση (μάνα και παιδί) και όχι την ικανοποίηση ενός ανθρώπου που ζητάει τον θάνατο του άλλου.

Δυσανασχέτησε ακόμα και για όσους ανταποκρίνονταν θετικά για την έκτρωση, αλλά της μιλούσαν αμήχανα για το θέμα, γιατί όπως γράφει «το ταμπού επισκίαζε την ιατρική συζήτηση». Για να μην ξεχάσουμε και τα ελληνικά μας, ιατρική συζήτηση θα μπορούσε να ήταν οτιδήποτε έχει σχέση με το «ιαίνω» και την «ίαση», δηλαδή τη θεραπεία, τη γιατρειά, την ιατρική φροντίδα. Η εγκυμοσύνη δεν είναι πάθηση, το έμβρυο δεν είναι καρκινικός όγκος και οτιδήποτε σχετίζεται με τυποποιημένη έκτρωση, δεν έχει καμία σχέση με «ιατρική συζήτηση». Είναι το ακριβώς αντίθετο της ιατρικής συζήτησης – ένα βάρβαρο «deal» για πρόκληση θανατηφόρας βλάβης σε έναν ανθρώπινο οργανισμό.

Μιλώντας για βάρβαρα «deals», στις απαντήσεις που έλαβε η δημοσιογράφος φυσικά και υπήρξαν περιπτώσεις που τα νοσοκομεία δεν έδιναν το «οκ» από το τηλέφωνο, αλλά καλούσαν για «ραντεβού με το γιατρό» ή παρέπεμπαν αμέσως στα ιδιωτικά γραφεία γυναικολόγων για να δρομολογηθεί το θέμα. Και φυσικά δεν παραγνωρίζουμε την πραγματικότητα για συνειδήσεις που υπνωτίζονται από «φακελάκια» και για αρνήσεις γιατρών που προβάλλονται προσχηματικά για να «ανατραπούν» με το αζημίωτο.

Συγχαρητήρια στους γιατρούς που τιμούν το πτυχίο τους

Παρόλα αυτά, η άρνηση 46 περιφερειακών νοσοκομείων να πραγματοποιήσουν εκτρώσεις, είναι ένας παλμός ανθρωπιάς που δείχνει ότι αυτή η κοινωνία δεν έχει απονεκρωθεί πλήρως. Υπάρχει ακόμα κάποια τσίπα σε αυτή τη χώρα. Και η αντίθεση των δύο πλευρών είναι έκδηλη, παρόλο που μόνο η πλευρά των «Ηρώδηδων» είναι εκείνη που κάνει σαματά.

Από τη μια πλευρά έχουμε υπέρμαχους της κάθε ζωής που είτε από αίσθηση του ιατρικού λειτουργήματος, είτε από θέση πίστης, είτε από συμπόνοια και τύψεις, κάνουν ό,τι μπορούν για να μην συνεισφέρουν σε αυτό το εθνικό έγκλημα. Και από την άλλη έχουμε μια δικαιωματιστική φάμπρικα θανάτου που εγκαλεί το σύστημα υγείας γιατί δεν σκοτώνει όσα έμβρυα θα μπορούσε. Που καταγγέλλει γιατρούς επειδή δεν καταπατούν τον όρκο και τη συνείδησή τους. Στεκόμενοι σταθερά απέναντι σε αυτήν την παράνοια, εμείς δεν έχουμε παρά να δώσουμε πολλά συγχαρητήρια στους γιατρούς που τιμούν το πτυχίο τους και δεν γίνονται «αντισυλληπτικοί» εξολοθρευτές.

Η προστασία της αγέννητης ζωής είναι μια συζήτηση που δυστυχώς στην Ελλάδα βρίσκεται σε εμβρυακή κατάσταση και κάποιοι έχουν βαλθεί να διακόψουν την… κύηση της, πριν γεννήσει δημοκρατικά ερείσματα στον δημόσιο διάλογο. Το είδαμε εμφατικά αυτό και με την τοποθέτηση της Μαρίας Καρυστιανού που κατακεραυνώθηκε από το woke καθεστώς.

Όμως αργά ή γρήγορα η συζήτηση θα ανοίξει και στην Ελλάδα, όπως ανοίγει σε πολλές χώρες του κόσμου. Πρόσφατα η κυβέρνηση του Πούερτο Ρίκο ψήφισε νόμο που αναγνωρίζει το έννομο αγαθό της ζωής στο κάθε προγεννητικό παιδί από τη στιγμή της σύλληψης.

Αν και ο συγκεκριμένος νόμος κινείται ξέχωρα από το νομικό πλαίσιο των επιτρεπόμενων αμβλώσεων στο Πούερτο Ρίκο, θα κατατάσσει ως φόνο πρώτου βαθμού την εκ προθέσεως και με γνώση δολοφονία μιας εγκύου γυναίκας, που θα έχει ως αποτέλεσμα τον θάνατο του αγέννητου παιδιού σε οποιοδήποτε στάδιο της κύησης μέσα στη μήτρα της μητέρας.

Με λίγα λόγια το έμβρυο θεωρείται κανονικότατος άνθρωπος κατά το ποινικό δίκαιο. Ένας πρωτοποριακός νόμος ουσιαστικής ανθρωπιάς που δεν διαχωρίζει τον λειτουργικό άνθρωπο από τον εξαρτώμενο, τον δυνατό από τον αδύναμο, τον γεννημένο από τον αγέννητο. Παρόλα αυτά οι εκτρώσεις επιτρέπουν αυτήν την κατάφορη αδικία, με το «σύγχρονο« πνεύμα να παρουσιάζει ως «πρόοδο» τον νόμο της ζούγκλας όπου ο ισχυρός εξοντώνει τον ανίσχυρο.

Γιατί πρέπει να εξακολουθήσει να υπάρχει η εικόνα του Χριστού στα ελληνικά δικαστήρια

 

Θεματική Ομάδα Πολιτισμού της ΝΙΚΗΣ

Ιστοσελίδα της ΝΙΚΗΣ 

Εν όψει της επικείμενης εκδίκασης από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) της προσφυγής της Ένωσης Αθέων για αφαίρεση της εικόνας του Ιησού Χριστού από τις δικαστικές αίθουσες.

1. Επειδή βρισκόμαστε στην Ελλάδα και η πνευματική παράδοση του τόπου μας και του λαού μας δεν είναι ο άθρησκος ουμανισμός, αλλά η Ορθοδοξία.

Η στροφή μερίδας συμπατριωτών μας προς την αθεΐα, είτε το αποδέχονται είτε όχι, είναι αποτέλεσμα πολιτισμικής αλλοτρίωσης και θα είναι μέγιστο λάθος της ευρωπαϊκής Δικαιοσύνης – όπως και του ελληνικού κράτους ή της ελληνικής Δικαιοσύνης, τώρα ή μετέπειτα – να τη μετατρέψει σε γνώμονα της κοινωνικής ζωής.

Μία από τις σημαντικότερες ομάδες ιστορικών προσώπων στην Ελλάδα – και όχι μόνο – είναι οι ορθόδοξοι άγιοι, οι περισσότεροι από τους οποίους υπήρξαν βαθείς μελετητές της ανθρώπινης συμπεριφοράς και σοφοί διδάσκαλοι της κοινωνίας, αγωνίστηκαν με αυταπάρνηση για τη δικαιοσύνη και επιδόθηκαν σε συγκλονιστική προσφορά αγάπης προς τον συνάνθρωπο. Οι πρόγονοί μας αγωνίστηκαν επί αιώνες για την ελευθερία, εμπνεόμενοι από το απελευθερωτικό μήνυμα της Σταύρωσης και της Ανάστασης του Χριστού, ενώ οι βάρβαροι κατακτητές μας απαγόρευαν τη θρησκευτική μας έκφραση και τα σύμβολα της ορθόδοξης πίστης μας.

Εξάλλου, η απομάκρυνση του σύγχρονου ανθρώπου από τον χριστιανισμό κάθε άλλο παρά ελευθερία, ειρήνη, πνευματική ισορροπία και ευημερία προσέφερε, όπως διαπιστώνουμε ακόμη και διά γυμνού οφθαλμού.

2. Ήδη η ευρωπαϊκή, αλλά και η ελληνική Δικαιοσύνη έχουν αποφανθεί ορθά ότι η παρουσία των συμβόλων του χριστιανισμού στη δημόσια σφαίρα δεν προσβάλλει τη θρησκευτική ελευθερία των μη χριστιανών ούτε συνιστά πράξη καταναγκασμού:

«Στην απόφαση Lautsi κατά Ιταλίας (2011, Ευρεία Σύνθεση) κρίθηκε ότι η παρουσία του σταυρού στις σχολικές αίθουσες δεν συνιστά, αφ’ εαυτής, παραβίαση της Σύμβασης, καθώς πρόκειται για παθητικό σύμβολο, στερούμενο εξαναγκαστικού χαρακτήρα. (…) Ανάλογη διάκριση μεταξύ παθητικής παρουσίας συμβόλων και ενεργού κρατικής επιβολής θρησκευτικής έκφρασης απαντά και σε άλλες αποφάσεις, όπως στις υποθέσεις Dahlab κατά Ελβετίας και Eweida και λοιποί κατά Ηνωμένου Βασιλείου.»

«Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζει η νομολογία του ΣτΕ επί του μαθήματος των Θρησκευτικών (ΣτΕ 660/2018 και 926/2018), όπου αναπτύσσεται ρητώς η θεωρία της λειτουργικής ουδετερότητας. Το κράτος δεν υποχρεούται σε απογύμνωση της δημόσιας σφαίρας από κάθε θρησκευτικό στοιχείο, αλλά σε σεβασμό της ελευθερίας συνείδησης και στην αποφυγή προσηλυτισμού ή αποκλεισμού. (…)

Η νομολογιακή αυτή προσέγγιση έχει άμεση εφαρμογή και στον χώρο απονομής της Δικαιοσύνης. Η παρουσία θρησκευτικών συμβόλων στις δικαστικές αίθουσες δεν συνιστά άσκηση δικαιοδοσίας υπό θρησκευτικό πρόσημο ούτε επηρεάζει τη δικαστική κρίση. Η αμεροληψία του δικαστή διασφαλίζεται πρωτίστως μέσω της προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας του, των δικονομικών εγγυήσεων και της αιτιολογημένης κρίσης, όχι μέσω της συμβολικής ουδετεροποίησης του δικαστικού περιβάλλοντος.

Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός συγκροτείται επί τριπλής βάσεως: της αρχαίας ελληνικής σκέψης, της ρωμαϊκής νομικής παράδοσης και της χριστιανικής διδασκαλίας. Η τελευταία δεν λειτουργεί απλώς ως θρησκευτικό υπόστρωμα, αλλά ως θεμελιώδης ανθρωπιστικός πυλώνας, ο οποίος εισάγει στον ευρωπαϊκό πολιτισμό την έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της κοινωνικής αλληλεγγύης και της ηθικής ευθύνης έναντι του άλλου».
(Βλ. αρχιμανδρίτη Αθηναγόρα Σουπουρτζή, Καθηγητή Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου της Θεολογικής Ακαδημίας Volyn Ουκρανίας, «Η παρουσία θρησκευτικών συμβόλων στον χώρο της Δικαιοσύνης», άρθρο στην ιστοσελίδα Romfea, 10/2/2026).

3. Η πλειοψηφία των Ελλήνων, στο πείσμα της πολιτισμικής αλλοτρίωσης, είμαστε ακόμη χριστιανοί ορθόδοξοι.

Με ελλιπή γνώση της Ορθοδοξίας και πολλά λάθη στην καθημερινή μας συμπεριφορά, αλλά πιστοί στον Χριστό, όπως και οι πατέρες και οι παππούδες μας. Η εικόνα, λοιπόν, του Χριστού μάς υπενθυμίζει την ηθική υποχρέωση να είμαστε έντιμοι και ειλικρινείς. Εμπνέει αυτές τις αξίες πολύ περισσότερο από μια ουδέτερη αίθουσα δικαστηρίου.

Εμπνέει, επίσης, εμπιστοσύνη στο ίδιο το δικαστικό σύστημα, γιατί δικαστές και δικηγόροι που πραγματικά πιστεύουν στον Χριστό δεν μπορεί να είναι ανέντιμοι ή μεροληπτικοί – ισχύει, δηλαδή, το ακριβώς αντίθετο από αυτό που ισχυρίζεται η Ένωση Αθέων, τα μέλη της οποίας, δυστυχώς, είναι επηρεασμένα από τις προκαταλήψεις τους.

4. Η Ορθοδοξία δεν είναι μεσαιωνικός σκοταδισμός. Δεν είναι θρησκεία βίας και αδικίας, αλλά η Εκκλησία που διακηρύσσει στον άνθρωπο τη δικαιοσύνη.

Αυτό το μήνυμα υπενθυμίζει η παρουσία της εικόνας του Χριστού στις δικαστικές αίθουσες. Από το περίφημο «δικαιοσύνην μάθετε, οἱ ἐνοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς» (Ησαΐας 26, 9) και τους ανυπέρβλητους λόγους του Χριστού «Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην» (Ματθ. 5, 6) και «Μὴ κρίνετε κατ’ ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε» (Ιω. 7, 24), μέχρι τον λόγο του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου «Οὐ δέχομαι ταύτην τὴν νομοθεσίαν, οὐκ ἐπαινῶ τὴν συνήθειαν. Ἄνδρες ἦσαν οἱ νομοθετοῦντες, διὰ τοῦτο κατὰ γυναικῶν ἡ νομοθεσία» (Λόγος ΛΖ΄, 6-7)!

Στ’ αλήθεια πιστεύει κάποιος ότι θα συμβάλει στην αναβάθμιση του δικαστικού συστήματος της πατρίδας μας η αποκοπή του από αυτή τη βαρυσήμαντη παρακαταθήκη, που μάλιστα προέρχεται από την καρδιά του πολιτισμού μας; Μήπως, αντίθετα, θα έπρεπε να την τονίσουμε περισσότερο;

5. Τέλος, η παρουσία της εικόνας του Ιησού Χριστού στις δικαστικές αίθουσες υπενθυμίζει σε όλους τους λειτουργούς του νόμου τη μεγαλύτερη δικαστική πλάνη όλων των εποχών.

Η συνεισφορά της υπενθύμισης αυτής στη συνειδητοποίηση της ευθύνης όλων μας είναι περισσότερο από αυτονόητη.

Υπενθυμίζουμε ότι δεν υπάρχουν «ουδέτερες» αναφορές. Η απομάκρυνση του Χριστού, π.χ., και η ενδεχόμενη αντικατάστασή του με κάτι άλλο δεν είναι πράξη θρησκευτικά ουδέτερη, αλλά εχθρική προς την πνευματική και πολιτισμική ταυτότητα του λαού μας και φιλική προς την αλλοτρίωση. Γι’ αυτό θα συνιστά σφάλμα που δεν πρέπει να συμβεί, γιατί οι συνέπειές του για τη ζωή και την κοινωνία, και την ίδια τη Δικαιοσύνη, θα είναι απολύτως αρνητικές, τόσο στο παρόν όσο και μακροπρόθεσμα.

Ποινικοποίηση της Προσευχής

 

Χριστόδουλος Μολύβας
Υπεύθυνος Θεματικής Ομάδας
Ανάπτυξης και Επενδύσεων της ΝΙΚΗΣ
Ιστοσελίδα της ΝΙΚΗΣ

Στις αίθουσες του Στρασβούργου, εκεί όπου η Ευρώπη αυτοπροβάλλεται ως ο θεματοφύλακας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συντελέστηκε πρόσφατα μια αθόρυβη αλλά συστημική εκτροπή.

Με το Ψήφισμα 2643 (2026), η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (PACE) δεν επιχείρησε απλώς να ρυθμίσει τις κοινωνικές συμπεριφορές των Ευρωπαίων, αλλά να εισβάλει στον ιερότερο και πιο απόκρυφο χώρο του ανθρώπου: τη θρησκευτική συνείδηση και την ελεύθερη πνευματική επικοινωνία.

Για τη ΝΙΚΗ, το ζήτημα αυτό δεν αποτελεί μια απλή ιδεολογική διαφωνία. Είναι μια μεθοδευμένη προσπάθεια ποινικοποίησης της Ορθόδοξης πνευματικής ζωής, η οποία μας αναγκάζει να θέσουμε ένα κρίσιμο ερώτημα:

Πόσο ελεύθερη είναι μια κοινωνία που φοβάται την προσευχή;

Πώς φτάσαμε στο σημείο το Στρασβούργο να συζητά για την ποινικοποίηση της πνευματικής συμβουλής; Η διαδρομή ξεκίνησε με την εύλογη καταδίκη βάναυσων ιατρικών πρακτικών, τις οποίες κανένας υγιώς σκεπτόμενος άνθρωπος δεν αποδέχεται. Ωστόσο, στην πορεία, ο ορισμός των πρακτικών μεταστροφής διευρύνθηκε επικίνδυνα.

Υπό την πίεση συγκεκριμένων λόμπι, η στόχευση μετατοπίστηκε στον θρησκευτικό χώρο. Η πνευματική καθοδήγηση, το μυστήριο της εξομολόγησης και η προσευχή, βαφτίστηκαν παρεμβάσεις. Η λέξη-κλειδί που χρησιμοποιείται πλέον είναι η καταστολή (repressing) – ένας όρος που μετατρέπει τον χριστιανικό πνευματικό αγώνα για εγκράτεια σε ποινικό αδίκημα.

Το Ψήφισμα 2643 είναι σοκαριστικά σαφές. Στην παράγραφο 4.2, ορίζει ότι τα κράτη-μέλη οφείλουν να απαγορεύσουν αυτές τις πρακτικές σε «κάθε πλαίσιο… συμπεριλαμβανομένων των θρησκευτικών και ιδιωτικών». Η Πολιτεία διεκδικεί πλέον το δικαίωμα να τοποθετήσει έναν αστυνόμο σκέψης μέσα στο εξομολογητήριο.

Η συνδυαστική ανάγνωση των επίσημων κειμένων (Doc. 16315) αποκαλύπτει μια ζοφερή πραγματικότητα:

α) Η προσευχή ως παράνομη τελετουργία: Οι πνευματικές και θρησκευτικές τελετουργίες (spiritual and religious rituals) εξισώνονται με τη βία.

β) Η κατάργηση της συναίνεσης: Ακόμη και αν ένας ενήλικος πιστός ζητήσει οικειοθελώς τη συμβουλή του πνευματικού του, το ψήφισμα ορίζει ότι η απαγόρευση ισχύει ανεξάρτητα από το αν το άτομο έχει συναινέσει.

Πρόκειται για την απόλυτη υποτίμηση της ανθρώπινης ελευθερίας.

Εδώ ανακύπτει το μείζον πολιτικό ζήτημα για την εθνική μας αντιπροσωπεία. Η Ελλάδα εκπροσωπείται στην PACE από επτά τακτικά μέλη: Τους Ντόρα Μπακογιάννη, Θεόδωρο Ρουσόπουλο, Ευριπίδη Στυλιανίδη, Μαρία Συρεγγέλα, Γιώργο Παπανδρέου, Αλέξη Τσίπρα και Λιάνα Κανέλλη.

Αυτά τα πρόσωπα φέρουν την ιστορική ευθύνη να προασπίσουν το Άρθρο 13 του Ελληνικού Συντάγματος που ορίζει το απαραβίαστο της θρησκευτικής συνείδησης. Πώς διασφάλισαν ότι η Ορθόδοξη πνευματική παράδοση δεν θα στοχοποιηθεί ως βασανιστήριο; Η σιωπή τους ή η ανοχή τους στην υιοθέτηση τέτοιων κειμένων δημιουργεί μια βαθιά θεσμική ρήξη με τον ελληνικό λαό. Οι εκπρόσωποί μας οφείλουν να τοποθετηθούν δημόσια: Αποτελεί για αυτούς η προσευχή παράνομη πράξη;

Για τη ΝΙΚΗ, η θρησκευτική ελευθερία δεν είναι μια γραφειοκρατική υποσημείωση, αλλά το θεμέλιο της δημοκρατίας. Η προσπάθεια εξίσωσης της πνευματικής καθοδήγησης με βασανιστήρια είναι μια ύβρις που προσβάλλει την ιστορία και την ταυτότητα του λαού μας.

Πώς προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα όταν απαγορεύεται η ελεύθερη πνευματική επικοινωνία μεταξύ πιστού και πνευματικού;

Η ΝΙΚΗ δεν θα επιτρέψει επ’ ουδενί την ενσωμάτωση τέτοιων ολοκληρωτικών διατάξεων στην ελληνική έννομη τάξη. Η ελευθερία της συνείδησης είναι αδιαπραγμάτευτη.

Παρακαλώ και:

Ηνωμένο Βασίλειο: Η σιωπηλή προσευχή υπό απαγόρευση!

Χριστιανοί της Βρετανίας καλούν σε προσευχή πριν την ψηφοφορία για ευθανασία!

Ένα φάντασμα πάνω από την Ευρώπη: Το φάντασμα του απόλυτου ελέγχου των πολιτών

«Το να προσφέρεις σε κάποιον την αλήθεια δεν έχει σημασία, όταν έχει χάσει το ηθικό του»

Φινλανδία: Το Ανώτατο Δικαστήριο θα αποφασίσει αν συνιστά «ρητορική μίσους» ένα χωρίο της Καινής Διαθήκης!

Οργή στη Δανία: Μητέρα «κόπηκε» σε απαγορευμένο τεστ γονεϊκής επάρκειας και πήραν το μωρό της μία ώρα μετά τη γέννα

Η Αχρήματη Κοινωνία, η Τεχνητή Νοημοσύνη και το Τέλος του Αυτεξούσιου;

Η Ορθόδοξη ασκητική παράδοση ως αντίδοτο στον σύγχρονο δυτικό τρόπο ζωής

Η αφύπνιση της καρδιας με τον φόβο του Θεου

 

Αρχιμ. Ζαχαρίας Ζάχαρου

Ι. Μονή Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας (φωτο)

Από τη διαδικτυακή ομάδα Γέροντας Φιλόθεος Ζερβάκος 

Το βίντεο Αν όχι ταπείνωση, τότε τι; - Αρχιμ. Ζαχαρίας Ζάχαρου, από το διαδικτυακό κανάλι Απαρχή
 

Ἡ μνήμη του θανάτου, ως συνάντηση μὲ τὴ ζῶσα αἰωνιότητα του Θεου, πλήττει ἀποφασιστικὰ τὸν ὅλο ἄνθρωπο, γιατί φανερώνει τὸν ἅδη τῆς ἀπουσίας τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὴν καρδιά του καὶ ἀποκαλύπτει τὴν πνευματικὴ πτώχεια καὶ ερήμωση του νου.

Ἡ ὀδυνηρὴ αυτὴ ἐμπειρία γεννᾶ τὸν φόβο τοῦ Θεοῦ, που αρχίζει νὰ περιβάλλει τὴν καρδιὰ καὶ νὰ ἀλλάζει τὸ φρόνημά του. Ὅπως ἡ μνήμη τοῦ θανάτου, ἔτσι καὶ ὁ Θεῖος φόβος ποὺ τὴν διαδέχεται, δὲν εἶναι ψυχολογικὸ συναίσθημα ἀλλὰ πνευματικὴ κατάσταση, δῶρο τῆς Xάριτος.

Κάθε εἴδους ἐπαφὴ μὲ τὴν αἰωνιότητα, καὶ μάλιστα στὰ ἀρχικὰ στάδια, προξενεῖ φόβο στὴν ψυχή, γιατί ἡ αἰωνιότητα βρίσκεται ἔξω ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο. Ὅπως ἤδη ἀναφέραμε, ἡ μνήμη τοῦ θανάτου προκαλεῖ τὴ χαρισματικὴ ἀπόγνωση στὸν ἄνθρωπο, χάρη στὴν ὁποία ἐλευθερώνεται ἀπὸ τὴν ἕλξη τῶν παθῶν καὶ τῶν κτισμάτων.

 

Ὁμοίως καὶ ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ, προερχόμενος ἀπὸ ἄνωθεν ἔλλαμψη, βοηθεῖ τὸν ἄνθρωπο νὰ ἀνανήψει ἀπὸ τὸν μακραίωνα ὕπνο τῆς ἁμαρτίας καὶ τὸν ὁδηγεῖ σὲ ἐγκράτεια. Ἐνισχύει τὴν καρδιά του, ὥστε μὲ σταθερὴ βούληση νὰ προτιμᾶ «τὰ μὴ βλεπόμενα» καὶ «αἰώνια» ἀντὶ τῶν «βλεπομένων» καὶ «πρόσκαιρων». Ἀκριβῶς στὴν προτίμηση αὐτή ἔγκειται τὸ νόημα καὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ λόγου «ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου».

Ἔχοντας ὁ ἄνθρωπος τὴ σοφὴ αὐτὴ στάση πρὸς τὸν Θεὸ καὶ τὰ χαρίσματά Του συνάπτει, κατὰ κάποιον τρόπο, μαζί Του μία πνευματικὴ διαθήκη. Προκρίνει ἀποφασιστικὰ νὰ μὴν παραδοθεῖ στὴ φθορὰ καὶ στὸν αἰώνιο θάνατο ποὺ τὸν κυκλώνουν, ἀλλὰ νὰ ἐκζητήσει διὰ παντὸς τὸ Πρόσωπο τοῦ Ὑψίστου, φιλοτιμούμενος νὰ ἐκπληρώσει «τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, τὸ ἀγαθὸν καὶ εὐάρεστον καὶ τέλειον». Γιὰ τὴν ἀγαθὴ αὐτὴ προαίρεσή του ὁ ἄνθρωπος δέχεται τὸν φωτισμὸ τοῦ Προσώπου τοῦ Χριστοῦ ποὺ ἀναζωπυρώνει τὴν καρδιά του.

 

Μὲ τὸν ἐσωτερικὸ φωτισμὸ τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ ὁ ἄνθρωπος ἀποκτᾶ γνώση τῆς ἀληθινῆς καταστάσεώς του. Ἀρχίζει νὰ βλέπει τὸν ἑαυτό του, ὅπως τὸν βλέπει ὁ Θεός. Πείθεται ὅτι γύρω του βασιλεύει τὸ ἀπαράδεκτο κράτος τοῦ θανάτου καὶ ὅτι μέσα του ἑδρεύει τὸ σκότος τῆς φθορᾶς καὶ τῆς ἄγνοιας, σὲ βαθμὸ μάλιστα ποὺ προκαλεῖ μαρτυρικὴ βάσανο στὸ πνεῦμα του.

Ἀνακαλύπτει βαθμηδὸν τὴν κρυφὴ δολιότητα καὶ τοὺς πονηροὺς λογισμοὺς ποὺ ἐμφωλεύουν στὴν καρδιά του καὶ τρέμει γιὰ τὸ ἐνδεχόμενο τῆς αἰώνιας ἀπώλειάς του. Ἂν καὶ δὲν εἶναι σὲ θέση νὰ ἀτενίσει κατὰ πρόσωπο τὴν πηγὴ τοῦ Φωτός, ὡστόσο γίνεται ἱκανὸς νὰ ἀποτιμήσει τὸ κατάντημά του.

Τὸ σημαντικότερο ὅμως εἶναι ὅτι δὲν ἀπελπίζεται γιὰ τὴν αἴσθηση τῆς ἀθλιότητάς του, γιατί δὲν τὴν ἀποκόμισε μὲ τὴ βοήθεια κάποιας ψυχολογικῆς μεθόδου, ἀλλὰ εἶναι πολύτιμος καρπὸς τῆς ἐνέργειας τῆς Χάριτος. Ἀπεναντίας, ἐμπνέεται νὰ ἐκχύσει τὸ περιεχόμενο τῆς καρδιᾶς του στὴν προσευχὴ καὶ νὰ συνεργασθεῖ μὲ τὸν Θεὸ γιὰ τὴν κάθαρση καὶ τὴ θεραπεία του.

Ἀπὸ τὰ πρῶτα στάδια τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆς θεραπείας της ἡ καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου συλλαμβάνει μερικὲς ἀλήθειες. Διαισθάνεται τὸ ἄμετρο μεγαλεῖο τῆς εὐαγγελικῆς κλήσεως καὶ τὸ ἀνέφικτο ὕψος τῶν ἐντολῶν τοῦ Κυρίου ποὺ νομοθετοῦν τὴν ὁδό Του.

Συνειδητοποιει ἐξίσου σαφῶς τὸ μέγεθος τῆς ρυπαρότητάς του. Συνέχεται ἀπὸ φόβο μήπως παραβεῖ τὰ Θεία προστάγματα καὶ κατανοεῖ ὅτι ἡ σταύρωση εἶναι ἀναπόφευκτη γιὰ νὰ εἰσέλθει στὴ Βασιλεία. Τὸ ὕψος τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ καὶ τὰ παθήματα ποὺ συνδέονται μὲ τὴν πραγμάτωσή του αὐξάνουν τὸν φόβο. Καρδιὰ καὶ νοῦς κυριεύονται ἀπὸ τὴν ἀγωνιώδη μέριμνα νὰ μὴν ἀποδειχθεῖ ὁ ἄνθρωπος ἀνάξιος τοῦ Θεοῦ τῆς ἀγάπης.

Εικ. 

 

Ὅπως ὁ Κύριος ἔδειξε τὴν τελειότητα τῆς ἀγάπης Του «διὰ παθημάτων», ἔτσι καὶ ὁ μαθητής Του, ποὺ ἐπιθυμεῖ νὰ εἰσέλθει στὴν Οὐράνια Βασιλεία, πρέπει νὰ ὑπομείνει θλίψεις καὶ παθήματα, γιὰ νὰ ἐξαγνίσει τὴν καρδιά του. Καθὼς ὅμως τὰ μετέρχεται μὲ καρτερία, ἔρχεται σὲ ἐπίγνωση τῆς ἀστάθειας τῆς φύσεώς του. Ἀποδεικνύεται ἀνίκανος νὰ ἀγαπήσει μὲ σταθερότητα τὸν Χριστό, ὁ Ὁποῖος «πρῶτος ἠγάπησεν ἡμᾶς».

Γνωρίζει τότε ἐμπειρικὰ τὴν ἀσθένειά του καὶ βεβαιώνεται ὅτι «πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης», γιατί δὲν μπορεῖ νὰ σταθεῖ στὸ ἴδιο μέτρο ἀγάπης. Ἡ θλιβερὴ αὐτὴ διαπίστωση ἐντείνει τὸν Θεῖο φόβο ποὺ συντρίβει καὶ ταπεινώνει τὴν καρδιά, ὥστε νὰ γίνει εὔθετη γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ.

Ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ ἐνεργεῖ ποικιλοτρόπως στὴν καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου κατὰ τὰ διάφορα στάδια τῆς πνευματικῆς ζωῆς. Ἀρχικά τοῦ δίδει τὴ σύνεση νὰ προτιμᾶ τὰ αἰώνια ἀγαθὰ καὶ τὴν ἔμπνευση νὰ τὰ ἀναζητεῖ. Στὴ συνέχεια τὸν ὁδηγεῖ σὲ ἐπίγνωση τῶν μέτρων τῆς ἀσθενικῆς φύσεώς του, ὥστε νὰ μάθει νὰ διαφυλάττει τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ.

 

Ἡ κενοδοξία ἀφανίζει τὸν τόπο τῆς βαθειᾶς καρδιᾶς. Ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ εἶναι συνεπῶς ἀπαραίτητος, γιὰ νὰ διδάξει τὸν ἄνθρωπο «μὴ ὑπερφρονεῖν παρ’ ὁ δεῖ φρονεῖν», ἀλλὰ μὲ ταπείνωση νὰ διατηρεῖ ζωντανὴ τὴν αἴσθηση τοῦ Θεοῦ στὴν καρδιά του.

Τελικά, ὅταν ἡ μεγάλη ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ πληθύνει στὴν καρδιά, τότε ὁ Θεῖος φόβος γίνεται προστατευτικός. Μεταδίδει τὸ τέλειο φρόνημα τῆς ταπεινώσεως, τὴ βαθειὰ αἴσθηση τῆς ἀναξιότητας τοῦ ἀνθρώπου ἐνώπιον ἑνὸς τέτοιου Θεοῦ, Θεοῦ τῆς ἀγάπης, ὅπως εἶναι ὁ Χριστός. Ἡ ταπεινὴ εὐγνωμοσύνη δὲν παύει τότε νὰ αὐξάνει τὸ πλήρωμα τῆς Θείας ἀγάπης, ὡσότου ἐπιτελεσθεῖ τὸ μεγαλύτερο θαῦμα στὴν ἱστορία τοῦ κόσμου: «Ὁ Θεὸς ἑνώνεται μὲ τὸν ἄνθρωπο σὲ ἕνα».

 

Για το διπλανό βιβλίο εδώ

 

Κατὰ τὸ μέτρο ποὺ ἔχει τὸν φόβο τοῦ Θεοῦ ὁ ἄνθρωπος, μπορεῖ νὰ ἔχει καὶ τὴν ἀγάπη. Ἔτσι συναγωνίζεται τὰ Χερουβίμ, τὰ ὁποῖα τρέμουν καὶ φρίττουν, ἀλλὰ καὶ ἀγαποῦν τὸν Κύριο μὲ ὅλο τους τὸ εἶναι. Καὶ οἱ δύο αὐτὲς αἰσθήσεις ὀφείλουν νὰ συνοδεύουν τὸν ἄνθρωπο καθ’ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του, ὥστε νὰ κατορθώσει νὰ διαφυλάξει ἐκείνη τὴν καρδιὰ τὴν ὁποία ἀναγνωρίζει ὁ Θεός, καὶ στὴν ὁποία ἀναπαύεται τὸ Πνεῦμα τοῦ Κυρίου.

Ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ εἶναι κατὰ κάποιον τρόπο φυσικὸς γιὰ τὸν ἄνθρωπο ποὺ δὲν γεύθηκε τὴ Θεία Χάρη, γιατί δὲν γνωρίζει τὸ μέγεθος τῆς ταπεινώσεως, τῆς πραότητας καὶ τῆς ἀγάπης τοῦ Κυρίου. Ὡστόσο, καὶ ὅταν ἀκόμη ὁ νοῦς καὶ ἡ καρδιὰ ἁρπαγοῦν στὴ φωτοφόρο ἀπειρότητα τοῦ Οὐρανοῦ, καὶ ἐπιστρέψει ἔπειτα ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὸ πανηγύρι τῆς Θείας ἀγάπης στὴν καθημερινὴ πραγματικότητα, εἰσβάλλει ἐκ νέου ὁ φόβος μὲ τὴ σκέψη: θὰ ἐπιστρέψει ἄραγε ποτὲ ὁ Ἀπελθών;

 

Στὴν ἀρχὴ ὁ ἄνθρωπος ἔχει φόβο, γιατί δὲν εἶναι οἰκεῖος μὲ τὸ ἔλεος τοῦ Κυρίου.

Ὅταν ὅμως γνωρίσει τὸ μέγεθος τῆς εὐσπλαχνίας Του, τότε τρέμει καὶ συντρίβεται γιὰ τὸ κενὸ ποὺ μπορεῖ νὰ δημιουργήσει ἡ ἀποχώρησή Του. Αὐτὸς εἶναι ὁ τέλειος φόβος τῶν δικαίων. Καίτοι οἱ Ἅγιοι μετὰ τὴν ἁρπαγή τους καὶ τὴν ὅραση τοῦ Θείου Φωτὸς ἐλευθερώνονται ἀπὸ τὸν φόβο τοῦ θανάτου, παρ’ ὅλα αὐτὰ διατηροῦν τὴ σύνεσή τους, ὥστε καὶ τότε νὰ μὴν ἔχουν ὑπερβολικὴ παρρησία καὶ ἔτσι νὰ φυλάγουν ἀταλάντευτη τὴν παράστασή τους ἐνώπιόν τοῦ Κυρίου. Συνεπῶς ἡ ταπείνωση τοῦ τέλειου φόβου κατασφαλίζει τὸ χάρισμα τοῦ Θεοῦ καὶ ἀποθησαυρίζει στὴν καρδιὰ τὴν πνευματικὴ γνώση.

 

Ὁ ἅγιος φόβος διακατέχει τὴν ψυχὴ τοῦ πιστοῦ καθ’ ὅλη τὴν πορεία του πίσω ἀπὸ τὸν Κύριο. Σὲ κάθε βαθμίδα τῆς πνευματικῆς ἀναβάσεως ὁ φόβος αὐτὸς προηγεῖται τῆς ἀγάπης καὶ ἀκολουθεῖ πάντοτε ὡς ἀκόμη πιὸ βαθειὰ ταπείνωση. Ὅταν τελικὰ ὁ ἄνθρωπος ἀξιωθεῖ νὰ κατοπτεύσει τὸ Πρόσωπο τοῦ Κυρίου, τότε ἐμφορεῖται ἐξ ὁλοκλήρου ἀπὸ τὸ διπλὸ καὶ ὑγιὲς αἴσθημα τοῦ φόβου καὶ τῆς ἀγάπης. Αἰσθάνεται φόβο, γιατί ὁ Κύριος εἶναι ὁ Δημιουργὸς καὶ ἡ ἁγιωσύνη Του ἀνέφικτη. Αἰσθάνεται ἀγάπη, γιατί ὁ Θεὸς εἶναι πολυέλεος Πατέρας ποὺ συγκαταβαίνει ἀπὸ τὸ ὕψος τῆς δόξας Του νὰ κατοικήσει στὴν καρδιά του. Ἡ τέλεια ὅμως αὐτὴ ἀγάπη, ὅπως μαρτυρεῖ ὁ μεγάλος μαθητὴς τῆς ἀγάπης Ἰωάννης, διώχνει τὸν ἀτελῆ ἐκεῖνο φόβο, ποὺ «κόλασιν ἔχει».

 

Βλέπουμε, ἑπομένως, ὅτι ὁ Θεῖος φόβος ἀφυπνίζει τὴν καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου, τὴν καλλιεργεῖ καὶ τὴν τελειοποιεῖ μὲ τὴ Θεία ἀγάπη, γιὰ νὰ καταστεῖ ἱκανὴ νὰ δεχθεῖ τὸν ἀνεκτίμητο θησαυρὸ τῆς γνώσεως καὶ τῆς σοφίας τοῦ Θεοῦ. Χωρὶς ἀναγεννημένη καρδιὰ ὁ ἄνθρωπος «ματαιοῦται ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτοῦ» καὶ ἀποδεικνύεται ἀδόκιμος γιὰ τὴν ἀπόκτηση σοφίας.

Ἀκόμη καὶ ἂν ἡ εὐχάριστη διάθεση τοῦ ἀνθρώπου ἔχει ἁγνὰ ἐλατήρια, ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ τὸν συμβουλεύει νὰ καλλιεργεῖ πάντοτε τὴ σύνεση, κατὰ τὸ ρῆμα Του: «Δουλεύσατε τῷ Κυρίω ἐν φόβῳ καὶ ἀγαλλιάσθε Αὐτῷ ἐν τρὸμῳ». Βαδίζοντας σοφὰ πάνω στὴ γῆ μὲ τὸν φόβο τοῦ Θεοῦ, κάθε μέρα ἐπιτελεῖ ἁγιωσύνη καὶ λαμβάνει τὴν κληρονομιὰ τοῦ Θεοῦ, σύμφωνα μὲ τὴν ἀδιάσειστη ὑπόσχεσή Του: «Ἔδωκας κληρονομίαν τοῖς φοβουμένοις τὸ Ὄνομά Σου, Κύριε».

 

Ἀκόμη καὶ κατὰ τὶς μεγάλες στιγμὲς τῆς ἐπισκέψεως τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς ἐξάρσεως ἀπὸ τὴ Χάρη Του, ὁ ἄνθρωπος διδάσκεται νὰ περιορίζει μὲ διάκριση τὸν ἐνθουσιασμὸ τοῦ περιφρουρώντας ταπεινὰ τὸν φόβο τοῦ Θεοῦ. Βαδίζει ἔτσι μέσα στὴν εὐδοκία τῆς ἐπισκέψεως τοῦ Θεοῦ, χωρὶς νὰ μολύνεται ἀπὸ τὴν ἀνθρώπινη τόλμη. «Ἐπὶ τινα ἐπιβλέψω, ἀλλ’ ἢ ἐπὶ τὸν ταπεινὸν καὶ ἡσύχιον καὶ τρέμοντα τοὺς λόγους μου;» λέει ὁ Κύριος. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Σιναΐτης, ὁ ὁποῖος συνιστᾶ σύνεση κατὰ τὶς μεγαλειώδεις στιγμὲς τῆς ἐπισκέψεως τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ, συμβουλεύει τὰ ἑξῆς: «Μὴ παρρησιάζου, κἄν καθαρότητα κέκτησαι· ταπεινοφροσύνη δὲ μᾶλλον πολλὴ πρόσελθε, καὶ πλέον παρρησιασθήση». Δυστυχῶς, τὰ χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἀποβαίνουν ἐπικίνδυνο ὅπλο, ὅταν ὑπερισχύσουν στὸν ἄνθρωπο ἡ ἄγνοια καὶ ἡ ὑπερηφάνεια.

 

Ἀπό τό βιβλίο: «Ὁ κρυπτός της καρδίας ἄνθρωπος»,

ἔκδ. Ι. Σταυροπηγιακῆς Μονῆς Τιμίου Προδρόμου, Ἔσσεξ, Ἀγγλίας

 

Κυριακή των Απόκρεω, η Κυριακή της Δευτέρας Παρουσίας - μερικά απλά λόγια γι' αυτήν...

"Ν": Την τρίτη Κυριακή της Αποκριάς η Ορθόδοξη Εκκλησία τελεί τη μνήμη (προφητική μνήμη) της Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου, και το πρωί στη θεία λειτουργία διαβάζεται το Ευαγγέλιο με την παραβολή της Μέλλουσας Κρίσης, από το κεφάλαιο 25 του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου.
Την Καινή Διαθήκη, το αρχαίο κείμενο, δείτε εδώ, και μετάφραση σε πολύ απλή & κατανοητή καθαρεύουσα εδώ. Σχετικά με τις Κυριακές της Αποκριάς, από ορθόδοξη χριστιανική άποψη, δείτε εδώ.
 
Πρόσκληση για μια επίσκεψη:
 
Η Δευτέρα Παρουσία, η ανάσταση των νεκρών και η κρίση του κόσμου

Όλοι οι Xριστιανοί είναι καλεσμένοι για συμβασιλείς του Χριστού   
 
Εκκλησιαστικές και καρναβαλικές Απόκριες - Η Κυριακή των Απόκρεω και η Δευτέρα Παρουσία!
 
Τι είναι ο πύρινος ποταμός;
 
Ψηλαφώντας τον Παράδεισο και την Κόλαση στη Γη (1η εικ.)
 
Ο Θεός ως Πυρ και Φως 
 
Στιγμιότυπο απ' την Κόλαση σε ορθόδοξη εικόνα...

Ωραία απεικόνιση του "Επείνασα γαρ και εδώκατέ μοι φαγείν..." κ.τ.λ., από την παραβολή της Δευτέρας Παρουσίας! (2η εικ.)
 
Όταν η Εκκλησία μιλάει για το θάνατο…

Τα πνεύματα των νεκρών και εμείς

Η κατάργηση του θανάτου - Αποχαιρετώντας τα παιδιά μας για τον Ουρανό…

Το Βραβείο της Θείας μου

Η Αγία Γραφή για τη μετά θάνατον ζωή των ψυχών

Και βέβαια θ' αναστηθούμε!

«Ευ ζην, ευ θνήσκειν» 

Στο Αγιολόγιο της Εκκλησίας μας οι όσιοι γέροντες Παπα-Τύχων & Χατζη-Γεώργης οι Αγιορείτες

Συγκινητική απεικόνιση των δύο οσίων στα τουρκικά - από εδώ

Ἁγιοκατάταξη τοῦ παπα-Τύχωνος τοῦ Ρώσου

Ενωμένη Ρωμηοσύνη

Στην Αγιοκατάταξη του Παπά – Τύχωνα του Αγιορείτη, του πνευματικού του Αγίου Παϊσίου, προέβη η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου η οποία συνεδριάζει στο Φανάρι υπό τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο. 

      

Ὁ μακάριος καὶ θεοφόρος πατήρ Τύχων ὁ Ρῶσος ἐγεννήθη στὴν εὐσεβῆ γῆ τῆς Ρωσίας κατὰ τὰ τέλη τοῦ 19ου αἰῶνος. Ἀπὸ νεαρὰ ἡλικία ἐδείκνυε σημεῖα θείας κλήσεως· ἡ καρδία του ἐστρέφετο πρὸς τὴν προσευχὴν καὶ ἡ ψυχὴ του ἐπόθει τὴν ἡσυχίαν. Ἀπεστρέφετο τὰ κοσμικὰ καὶ ἀγαποῦσε τὰ θεῖα, ὡς ἂν ἦτο ἤδη πολίτης τοῦ οὐρανοῦ.

Ἀφού ἐγκατέλειψε πατρίδα καὶ συγγενεῖς διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ, ἦλθε εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος, τὸ περιβόλι τῆς Παναγίας. Ἐκεῖ ἐκάρη μοναχὸς καὶ ἔλαβε τὸ ἅγιον σχήμα, ἀσκούμενος μὲ ζῆλον εἰς νηστείαν, ἀγρυπνίαν καὶ προσευχὴν. Ἀξιώθηκε καὶ τῆς ἱερωσύνης, γι’ αὐτὸ καὶ ἐκλήθη ἀπὸ τοὺς πατέρας παπα-Τύχων.

Κατοίκησε κυρίως εἰς ἡσυχαστικὰ μέρη τῆς Ἀθωνικῆς ἐρήμου, ὅπου ἡ ζωὴ του ἦτο ἀπλουστάτη. Τροφὴ ὀλίγη, ἔνδυμα πτωχικόν, ἀνάπαυσις ἐλαχίστη. Ἡ χαρὰ του ἦτο ἡ εὐχὴ τοῦ Ἰησοῦ καὶ ἡ μνήμη τοῦ Θεοῦ. Πολλὲς νύχτες ἔμενε ἄυπνος προσευχόμενος μὲ δάκρυα γιὰ ὅλον τὸν κόσμο, ὅπως ἐμαρτύρησαν ὅσοι τὸν ἔζησαν.

Ἦτο ἄνθρωπος ἀπλότητος παιδικής. Ἡ καρδιά του δὲν ἐγνώριζε πονηρίαν, καὶ ὁ λόγος του ἦτο πράος καὶ γλυκύς. Ὅταν κάποιος ἐπῄνει τὴν ἀρετήν του, ἐκεῖνος ἔλεγε:

«Ἐγὼ δὲν ἔχω τίποτε καλό· ὁ Θεὸς εἶναι καλός».

Διὰ τὴν καθαρότητα τῆς ψυχῆς του ἔλαβε χάριν παρηγορίας· ὅποιος τὸν ἐπλησίαζε ἔφευγε εἰρηνεμένος. Δὲν ἐδίδασκε μὲ λόγους πολλούς, ἀλλὰ μὲ τὴν παρουσία του. Ἡ σιωπὴ του ἦτο διδαχή, καὶ τὸ βλέμμα του προσευχὴ.

Ἰδιαιτέραν σχέσιν ἀπέκτησε μὲ τὸν ὅσιον Παΐσιον τὸν Ἁγιορείτην, ὁ ὁποῖος νέος ἀσκητὴς ἔζησε πλησίον του καὶ τὸν ἐθεώρει πνευματικὸν πατέρα. Ὁ ἅγιος Παΐσιος ἔλεγε ὅτι ὁ παπα-Τύχων ἦτο ἄνθρωπος ἄκακος, γεμάτος θείαν χάριν, καὶ ὅτι ἡ προσευχὴ του ἐστήριζε πολλοὺς ἀνθρώπους ποὺ δὲν τὸ ἤξεραν.

Ὅταν ἔφθασε ὁ καιρὸς τῆς ἀναχωρήσεώς του, ὁ μακάριος γέρων τὸ προεγνώρισε. Προετοιμάσθηκε μὲ εὐχαριστίαν, ἐκοινώνησε τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων καὶ ἀνέπεμψε δοξολογίαν. Ἔπειτα παρέδωσε τὴν ψυχὴν του εἰρηνικῶς, ὡς νὰ ἀποκοιμήθηκε, τὸ ἔτος 1968, ἀφήνοντας ὀπίσω μνήμην ὁσίου καὶ εὐωδίαν πνευματικήν.

Πνευματικὴ παρακαταθήκη

Οἱ λόγοι του ἦσαν ὀλίγοι, ἀλλὰ γεμάτοι φῶς. Συχνὰ ἔλεγε:

«Νὰ ἔχεις καρδιὰ ἀπλή, καὶ ὁ Θεὸς θὰ κατοικεῖ μέσα σου».

Καὶ ἄλλοτε:

«Νὰ προσεύχεσαι γιὰ ὅλον τὸν κόσμο — τότε ἡ καρδιά σου θὰ χωρέσει τὸν οὐρανό».

Μαρτυρίες του Αγίου Παϊσίου για τον παπα-Τύχωνα

1. «Ήταν άνθρωπος του Θεού»

Ο Άγιος Παΐσιος έλεγε:

«Ο παπα-Τύχων ήταν άνθρωπος του Θεού. Δεν είχε καθόλου πονηριά. Ό,τι έλεγε, το έλεγε από καθαρή καρδιά».

Τόνιζε ότι η αγιότητά του δεν φαινόταν εξωτερικά αλλά στην ειρήνη που εξέπεμπε.

2. Η προσευχή του στήριζε τον κόσμο

Ο Άγιος διηγούνταν ότι πολλές νύχτες τον άκουγε να προσεύχεται με δάκρυα:

«Προσευχόταν ώρες πολλές για όλο τον κόσμο. Αυτοί κρατούν τον κόσμο και δεν το ξέρει κανείς».

3. Η παιδική απλότητα

Ο Παΐσιος τόνιζε ιδιαίτερα την απλότητά του:

«Ήταν σαν μικρό παιδί. Δεν ήξερε από κακία. Όποιος τον έβλεπε, γαλήνευε».

Έλεγε μάλιστα ότι η απλότητα αυτή ήταν μεγαλύτερη από πολλές ασκήσεις.

4. Η ταπείνωση

Όταν κάποιος έλεγε στον παπα-Τύχωνα ότι είναι άγιος, εκείνος απαντούσε:

«Εγώ αμαρτωλός είμαι· ο Θεός είναι άγιος».

Ο Άγιος Παΐσιος σχολίαζε:

«Η χάρη του Θεού κατοικούσε μέσα του γιατί είχε πολλή ταπείνωση».

5. Η σιωπηλή διδασκαλία

Ο Παΐσιος έλεγε:

«Δεν χρειαζόταν να σου μιλήσει. Και μόνο που καθόσουν κοντά του, έπαιρνες χάρη».

Δηλαδή ο γέροντας δίδασκε όχι με λόγια αλλά με παρουσία.

6. Η τελευταία μαρτυρία

Μετά την κοίμησή του, ο Άγιος Παΐσιος είπε συγκινημένος:

«Έφυγε ένας άγιος άνθρωπος. Τέτοιες ψυχές είναι τα στηρίγματα του κόσμου».

Πώς τον έβλεπε πνευματικά ο Άγιος Παΐσιος

Ο ίδιος ο Άγιος συνοψίζει την εικόνα του γέροντα με τρία χαρακτηριστικά:

• απλότητα παιδική
• προσευχή καρδιακή
• ταπείνωση βαθιά

Και έλεγε:

«Αν θέλεις να βρεις δρόμο για τον Θεό, κοίταξε τη ζωή τέτοιων ανθρώπων».

Μέσα από τα λόγια του Αγίου Παϊσίου φαίνεται ότι ο παπα-Τύχων δεν ήταν απλώς ένας καλός μοναχός, αλλά ένας κρυμμένος άγιος της εποχής μας — από εκείνους που ζουν αφανείς και όμως στηρίζουν πνευματικά τον κόσμο.

*****

Στο Αγιολόγιο της Εκκλησίας ο Όσιος Χατζη-Γεώργης

Ενωμένη Ρωμηοσύνη 

Ο μακάριος και θεοφόρος πατήρ ημών Χατζη-Γεώργιος εγεννήθη εις τόπον ευλογημένον της Ανατολής από γονείς ευσεβείς, οι οποίοι τον ανέθρεψαν «ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ Κυρίου». Από τα παιδικά του χρόνια έδειχνε σημεία θείας κλήσεως· αγαπούσε τη σιωπή, απέφευγε τα παιχνίδια και αποσυρόταν σε ήσυχους τόπους για να προσεύχεται. Συχνά οι οικείοι του τον έβρισκαν με δάκρυα, χωρίς να γνωρίζουν την αιτία — εκείνος όμως έκλαιγε από θείο πόθο.

Όταν ανδρώθηκε, άναψε μέσα του πόθος ασίγαστος για την ακτημοσύνη και την αφιέρωση στον Θεό. Άφησε λοιπόν πατρίδα, συγγενείς και κάθε γήινη φροντίδα και πορεύθηκε προς τον Άθωνα, τον περιβόλι της Παναγίας. Εκεί εκάρη μοναχός και παρέδωσε τον εαυτό του ολοκληρωτικά στην υπακοή και στην άσκηση.

Επιθυμώντας μεγαλύτερη ησυχία, αποσύρθηκε σε ερημικά καλύβια και σπήλαια. Η τροφή του ήταν λίγη και απλή, ο ύπνος ελάχιστος, και η καρδιά του αδιάλειπτα στραμμένη στον Θεό. Στα χέρια του δεν έλειπε ποτέ το κομποσκοίνι, και η ευχή «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με» ανέβαινε από τα χείλη του σαν ανάσα. Για την αγάπη του προς τους Αγίους Τόπους αξιώθηκε να προσκυνήσει τα ιερά προσκυνήματα στα Ιεροσόλυμα και από τότε ονομάστηκε Χατζη-Γεώργιος.

Η ταπείνωσή του ήταν απερίγραπτη. Όταν κάποιος τον επαινούσε, εκείνος έσκυβε και άλλαζε λόγο, λέγοντας πως είναι ο πιο αμαρτωλός άνθρωπος. Προτιμούσε να τον θεωρούν απλό και αγράμματο παρά να δοξαστεί από ανθρώπους. Γι’ αυτό και η χάρη του Θεού κατοικούσε πλούσια μέσα του. Πολλοί μαρτυρούσαν ότι είχε διάκριση και διορατικότητα, και ότι ο λόγος του έφερνε παρηγοριά στις ψυχές.

Ο βίος του, γραμμένος από τον Άγιο Παΐσιο

Παρότι αγαπούσε την ησυχία, δεν αρνιόταν την αγάπη προς τους αδελφούς. Όποιος πήγαινε σε αυτόν με πόνο, έφευγε ελαφρωμένος. Έλεγε:

«Η καρδιά που πονά για τον αδελφό της γίνεται θρόνος του Θεού».

Όταν πλησίασε το τέλος του, προείδε την κοίμησή του. Με ειρήνη και χαρά προετοιμάστηκε, ευχαρίστησε τον Θεό για όλα και κοινώνησε των Αχράντων Μυστηρίων. Κατόπιν παρέδωσε το πνεύμα του ήσυχα, σαν να αποκοιμήθηκε, το έτος 1886, αφήνοντας στους πατέρες ευωδία πνευματική και βεβαία ελπίδα ότι ανεπαύθη μετά των αγίων.

Πνευματική παρακαταθήκη

Οι μαθητές και συνασκητές του συνόψιζαν τη διδασκαλία του σε μια φράση που συχνά επαναλάμβανε:

«Κράτα την καρδιά σου χαμηλά και τον νου σου στον ουρανό».

Έτσι ο Όσιος Χατζη-Γεώργιος έμεινε στη μνήμη της αγιορειτικής παράδοσης ως τύπος ησυχαστή, άνθρωπος προσευχής, ταπείνωσης και αγάπης.

Διηγήσεις από τον βίο του

1. Η αγάπη στην αφάνεια

Κάποτε μοναχοί επαινούσαν μπροστά του την αρετή του. Εκείνος έσκυψε το κεφάλι και είπε:

«Αν ήξερε ο Θεός πόσο κακός είμαι, δεν θα με άφηνε ούτε να αναπνέω».

Έτσι έκρυβε την αρετή του με ταπείνωση.

2. Το κομποσκοίνι που δεν άφηνε ποτέ

Τον είδαν να περπατά ακόμη και σε δύσβατο μονοπάτι με το κομποσκοίνι στο χέρι. Όταν τον ρώτησαν αν δεν φοβάται μήπως πέσει, απάντησε:

«Όταν κρατώ το όνομα του Χριστού, Αυτός κρατά εμένα».

3. Η προσευχή για τον κόσμο

Κάποιος τον ρώτησε γιατί ζει μόνος. Εκείνος απάντησε:

«Δεν είμαι μόνος· όλος ο κόσμος είναι μαζί μου όταν προσεύχομαι γι’ αυτόν».

Αποφθέγματα

• «Η ταπείνωση είναι το ρούχο του Θεού· όποιος τη φορέσει, Τον φορά».
• «Μη ζητάς να δεις θαύματα· γίνε θαύμα με την υπομονή».
• «Ο άνθρωπος που κατηγορεί τον εαυτό του δεν πέφτει ποτέ».
• «Η σιωπή γεννά την προσευχή και η προσευχή γεννά τον παράδεισο».

Πνευματική διδασκαλία του

Ολόκληρη η ζωή του συνοψίζεται σε τρεις λέξεις που έλεγε συχνά:

Προσευχή – Ταπείνωση – Υπομονή

Αυτές θεωρούσε «τα τρία σκαλοπάτια που ανεβάζουν τον άνθρωπο στον Θεό».