Χριστόδουλος Μολύβας, Ο εκφραστικός ατομικισμός απειλεί την ελληνική κοινωνία
ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ
Μέρος θ', Ζωή και θάνατος
Ο εκφραστικός ατομικισμός επηρεάζει βαθιά και τα ζητήματα ζωής και θανάτου. Σύμφωνα μ' αυτόν, το πρόσωπο προϋποθέτει έναν βαθμό αυτοσυνείδησης. Το περιγράφει ο Peter Singer, καθηγητής ηθικής στο Πανεπιστήμιο του Princeton. Πιο συγκεκριμένα υποστηρίζει ότι τα έμβρυα έχουν μεν ζωή, δεν είναι όμως πρόσωπα. Να είσαι πρόσωπο σημαίνει να έχεις αυτοσυνείδηση, να μπορείς να εκφράσεις τον εαυτό σου, να ενεργείς σκόπιμα προς το μέλλον και να προωθείς τη δική σου ευτυχία. Τα νεογέννητα, όπως και οι ενήλικες με προχωρημένη άνοια, δεν διαθέτουν αυτά τα χαρακτηριστικά και επομένως σύμφωνα με τον καθηγητή, αφού δεν είναι πρόσωπα, δεν έχουν και τα δικαιώματα τους.
Αυτό μας οδηγεί στην εξής συνέπεια. Η ηθική της ζωής και του θανάτου σε έναν κόσμο εκφραστικών ατόμων ολισθαίνει προς μια μορφή ωφελιμισμού, όπου ηθικά υπερασπίσιμη είναι η θέση που δίνει τη μεγαλύτερη ευτυχία στους περισσότερους. Έτσι, αν το παιδί στη μήτρα, ή ακόμη και ένα νεογέννητο, έχει σύνδρομο Down ή κάποια δυσπλασία που πιθανότατα θα επηρεάσει αρνητικά την ευτυχία των γονιών, μπορεί να υποστεί έκτρωση ή ευθανασία!!. Δεν είναι πρόσωπο, δεν έχει προσωπικά δικαιώματα, η ευτυχία του δεν είναι πρόβλημα και η τύχη του εναπόκειται στα πρόσωπα που εμπλέκονται, δηλαδή στους γονείς. Το ίδιο ισχύει και για όσους πάσχουν από προχωρημένη άνοια διότι η συνέχιση της ύπαρξής τους γίνεται ζήτημα της ευτυχίας των υγιών μελών της οικογένειας που τους φροντίζουν.
Η αυξανόμενη αποδοχή και μάλιστα η νομιμοποίηση, της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας στις δυτικές χώρες είναι ένα ακόμη παράδειγμα. Όταν κάποιος αποφασίζει ότι δεν αξίζει πια να ζει, είτε εξαιτίας σωματικής ασθένειας είτε εξαιτίας ψυχικής οδύνης, η ζωή μπορεί να τερματιστεί και το κράτος αναμένεται να στηρίξει αυτήν την απόφαση. Το μόνο κριτήριο με το οποίο μπορεί να κριθεί η ηθικότητα μιας τέτοιας απόφασης είναι η προσωπική επιθυμία του ενδιαφερομένου.
Από το 1986 η έκτρωση επιτρέπεται στην Ελλάδα με ένα απλό αίτημα της γυναίκας μέχρι την δωδέκατη εβδομάδα. Παράλληλα, η χώρα έχει περίπου εβδομήντα χιλιάδες γεννήσεις τον χρόνο απέναντι σε πολύ περισσότερους από εκατό χιλιάδες θανάτους, με τον δείκτη γονιμότητας να βρίσκεται πολύ κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης του πληθυσμού. Κάθε χρόνο χάνουμε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, όσο μια μεσαία ελληνική πόλη. Η δημόσια συζήτηση για το δημογραφικό συνήθως μιλά για επιδόματα, φοροαπαλλαγές και παιδικούς σταθμούς και βεβαίως έχουν κι αυτά τη σημασία τους. Σπάνια όμως αναρωτιόμαστε ποια αντίληψη του εαυτού κάνει το παιδί να φαντάζει ως ένα ακόμη προσωπικό σχέδιο, που ταιριάζει ή δεν ταιριάζει στον προγραμματισμό της ζωής μας. Σε ορισμένες χώρες της Ευρώπης σχεδόν όλες οι εγκυμοσύνες στις οποίες διαγιγνώσκεται προγεννητικά σύνδρομο Down τερματίζονται και ο έλεγχος αυτός προσφέρεται πια ως κάτι αυτονόητο και στη δική μας ιατρική πρακτική.
Σε ότι αφορά την ευθανασία, δεν είναι ακόμη νόμος στη χώρα μας, όμως αυτό είναι το επόμενο βήμα καθιέρωσης των woke πρακτικών μετά τον ψευτογάμο των ομοφυλόφιλων και τις γνωστές αθλιότητες που δυστυχώς εισχώρησαν στα σχολικά βιβλία. Ο Ποινικός Κώδικας εξακολουθεί να τιμωρεί την ανθρωποκτονία με συναίνεση του θύματος. Το αίτημα όμως ακούγεται πλέον όλο και περισσότερο και εμφανίζεται και στα ΜΜΕ , με παραδείγματα από την Ολλανδία, το Βέλγιο, τον Καναδά και την Ισπανία να παρουσιάζονται ως πρόοδος. Η Ελλάδα έχει έναν από τους γηραιότερους πληθυσμούς της Ευρώπης, με ηλικιωμένους που συχνά ζουν μόνοι σε χωριά και νησιά και με νοσοκομεία και μονάδες φροντίδας υποστελεχωμένα. Σε μια τέτοια χώρα, η πίεση να θεωρηθεί ο θάνατος λύση για όσους νιώθουν, ή τους κάνουν να νιώθουν, ότι είναι βάρος, έχει σημασία.
Μέρος ι', Εξωσωματική γονιμοποίηση και παρένθετη μητρότητα
Μελετώντας το ζήτημα της εξωσωματικής γονιμοποίησης και χρησιμοποιώντας και μια Ορθόδοξη οπτική όπως πάντα μου δημιουργήθηκαν μεγάλα ηθικά διλήμματα για το ζήτημα. Αυτός ήταν ο λόγος που δεν έφερα αυτήν την ενότητα χθες, καθώς την έγραφα και την ξαναέγραφα. Τελικά κατέληξα στο μάλλον ήπιο κείμενο που βλέπετε παρακάτω (σε σχέση με αυτό που έγραψα αρχικά) και ταυτόχρονα σας έχω ένα άρθρο στα σχόλια που αξίζει να διαβάσετε Ευχαριστώ θερμά για την υπομονή και την κατανόηση. Και ένα αναγκαίο ευχαριστώ για κάτι ακόμη.Τα κείμενα της σειράς έχουν αναγνωστεί από αρκετό κόσμο όπως βλέπω στα στατιστικά των αναρτήσεων.Δεν σας κρύβω ότι μου προκαλεί εντύπωση το γεγονός. Στην εποχή που ζούμε όλα δείχνουν να είναι θέμα εντυπωσιασμού, οπότε είναι παρήγορο να βλέπεις ότι υπάρχει και κόσμος που ενδιαφέρεται για τέτοιου είδους αναλύσεις.Χαίρομαι ιδιαίτερα!
Το ζήτημα της εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι ιδιαίτερα δύσκολο. Για ένα ζευγάρι που δυσκολεύεται να αποκτήσει παιδιά, η θέλησή τους να το πράξουν είναι αναμφισβήτητα αγαθή. Κύριος σκοπός του γάμου βεβαίως είναι η είσοδος του ζευγαριού στον παράδεισο και η απόκτηση παιδιών ωστόσο είναι φυσικός καρπός αυτής της ένωσης άνδρα και γυναίκας. Η εξωσωματική εντάσεται λοιπόν σε διαφορετική κατηγορία από την έκτρωση ή την ευθανασία. Κι όμως υπάρχει κίνδυνος ο εκφραστικός ατομικισμός να στρεβλώσει και εδώ την ηθική σκέψη. Όταν το κριτήριο της ηθικής είναι η προσωπική ευτυχία, το μόνο που έχει πλέον σημασία είναι η ευτυχία που θα φέρει το παιδί στο ζευγάρι, ενώ κάποια σημαντικά ερωτήματα περνούν στο περιθώριο.
Ένα από αυτά αφορά στα έμβρυα. Στην εξωσωματική συχνά δημιουργούνται περισσότερα έμβρυα από όσα θα εμφυτευθούν, για να αυξηθούν οι πιθανότητες επιτυχίας και όσα περισσεύουν καταψύχονται για μελλοντική χρήση. Η ζωή όμως δεν είναι κάτι στατικό και σταθερό. Περνούν τα χρόνια και αλλάζουν οι συνθήκες. Κάποια ζευγάρια αποκτούν τα παιδιά που ήθελαν, άλλα χωρίζουν ή αποφασίζουν να μη συνεχίσουν και τα έμβρυα μένουν στην κατάψυξη να περιμένουν μια απόφαση για την τύχη τους.. Οι δυνατότητες που υπάρχουν είναι είτε να δοθούν σε άλλο ζευγάρι, ή να χρησιμοποιηθούν για έρευνα ή απλά να καταστραφούν.
Για την Ορθόδοξη παράδοση, που διδάσκει ότι από τη σύλληψη υπάρχει ανθρώπινο πρόσωπο, καθένα από αυτά είναι ένα παιδί που ίσως δεν γεννηθεί ποτέ. Όποιος έχει περάσει από αυτή τη διαδικασία ξέρει πόσο δύσκολη είναι, ψυχικά και οικονομικά, και στην πραγματικότητα δεν σκέφτεται το μετά. Το ερώτημα λοιπόν δεν απευθύνεται στους γονείς που έκαναν αυτό που η κοινωνία και η ιατρική τους το παρουσίασαν ως κάτι απόλυτα φυσιολογικό. Απευθύνεται στον νομοθέτη, στις κλινικές και σε όλους μας, που αφήσαμε να γίνει αυτονόητο να δημιουργούνται ζωές χωρίς να έχουμε σκεφτεί τι θα απογίνουν μετά. Η ποιμαντική της Εκκλησίας απευθύνεται σε όλους με συμπόνια και με δρόμο μετάνοιας για όσους τον χρειάζονται.
Τα υπόλοιπα που η λογική της ευτυχίας αφήνει στο περιθώριο, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο παίρνονται τα ωάρια και το σπέρμα και, στην παρένθετη μητρότητα, η σημασία της κύησης για τη σχέση μητέρας και παιδιού και ο κίνδυνος το παιδί να γίνει εμπόρευμα, υποβαθμίζονται κι αυτά ή θεωρούνται άσχετα.
Η πατρίδα μας έχει καθιερωθεί, δυστυχώς, ως προορισμός αναπαραγωγικού τουρισμού, με κλινικές που απευθύνονται σε ζευγάρια και μοναχικά άτομα από όλο τον κόσμο.
Το νομικό πλαίσιο της παρένθετης μητρότητας προβλέπει δικαστική άδεια και αλτρουιστικό χαρακτήρα και διευρύνθηκε το 2022, ενώ υποθέσεις παράνομων κυκλωμάτων και αποζημιώσεων που υποκρύπτουν αμοιβές έχουν εμφανιστεί στα ελληνικά δικαστήρια. Το ερώτημα που δεν τίθεται όμως είναι αν το παιδί είναι δώρο που δεχόμαστε από τον Θεό ή προϊόν που παραγγέλνουμε όπως όλα τα άλλα στην σύγχρονη εποχή.
Υπάρχουν και άλλες επιπτώσεις που ίσως αξίζει να διερευνηθούν. Η εξωσωματική οδηγεί, ενδεχομένως, σε μια αντίληψη της αναπαραγωγής όπου τα παιδιά φτιάχνονται και δεν γεννιούνται. Ο δημιουργός ενός αντικειμένου βρίσκεται πάντα σε θέση ανωτερότητας, ελέγχου και εξουσίας απέναντι σε αυτό που δημιούργησε. Όταν λοιπόν η σύλληψη γίνεται ζήτημα τεχνολογικού ελέγχου, και όσο η δύναμη της τεχνολογίας αυξάνεται με διαδικασίες όπως η επεξεργασία γονιδίων, η δυνατότητα, και άρα το πρόβλημα, του σχεδιασμού μωρών με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά θα γίνει σημαντικό και θα διαμορφωθεί αναπόφευκτα από τις προσωπικές προτιμήσεις των γονιών. Και πάλι, αυτό συνδέεται με τον εκφραστικό ατομικισμό και με το γεγονός ότι βάζει τις επιθυμίες και την ευτυχία του ατόμου στο κέντρο της ηθικής απόφασης.
Ν: Για το ζήτημα της εξωσωματικής γονιμοποίησης, παρακαλώ διαβάστε το άρθρο μας "Υιοθετήστε ένα σκύλο. Ένα παιδί όμως;".
Μέρος ια', Ελευθερία του λόγου
Οι δυτικές φιλελεύθερες δημοκρατίες θεωρούσαν την ελευθερία του λόγου μια από τις μεγαλύτερες αρετές των ελεύθερων κοινωνιών. Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου οι Αμερικανοί χρησιμοποιούσαν την Πρώτη Τροπολογία του Συντάγματός τους για να αναδείξουν την ηθική τους υπεροχή απέναντι στην ΕΣΣΔ. Η Τροπολογία αυτή, που ψηφίστηκε το 1791, απαγορεύει στο Κογκρέσο να θεσπίζει νόμους που περιορίζουν την ελευθερία του λόγου και του Τύπου, την ελεύθερη άσκηση της θρησκείας και το δικαίωμα των πολιτών να συγκεντρώνονται ειρηνικά και να διαμαρτύρονται απέναντι στην εξουσία. Είναι, με άλλα λόγια, το αντίστοιχο των δικών μας άρθρων 13 και 14.
Εμείς βεβαίως στην Ελλάδα ξέρουμε τι σημαίνει λογοκρισία από τα χρόνια της δικτατορίας, και μια από τις κύριες υποσχέσεις των κομμάτων της Μεταπολίτευσης ήταν οι εγγυήσεις ότι κανείς ποτέ δεν θα ξαναφιμωθεί. Το άρθρο 14 του δικού μας Συντάγματος λοιπόν, εξακολουθεί να λέει καθαρά ότι καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, γραπτά και μέσω του τύπου τους στοχασμούς του.
Όπως είδαμε, ο εκφραστικός ατομικισμός, ψυχολογικοποιώντας την ταυτότητα, έχει διευρύνει σε υπερθετικό βαθμό την έννοια της καταπίεσης, από τις οικονομικές και νομικές συνθήκες προς τον ψυχολογικό τομέα. Το να μιλήσει κανείς με τρόπο που κάνει κάποιον άλλο να νιώσει ταραγμένος, δυσαρεστημένος ή, για να χρησιμοποιήσουμε τον αγαπημένο όρο της εποχής, ανασφαλής, προκαλεί όλο και μεγαλύτερη κοινωνική αποδοκιμασία. Ο λόγος είναι ότι όταν η ταυτότητα ψυχολογικοποιείται και η επιδίωξη της ευτυχίας γίνεται υποκειμενικό ψυχολογικό ζήτημα, ό,τι αμφισβητεί αυτό το πλαίσιο θεωρείται βλαπτικό και καταπιεστικό. Οι λέξεις χαρακτηρίζονται όπλα και η γλώσσα της βίας εφαρμόζεται στον λόγο.
Ο Thomas Jefferson έκρινε ακίνδυνες τις διαφωνίες για τη θρησκεία, αφού δεν του έκλεβαν το πορτοφόλι ούτε του έσπαζαν το πόδι. Τα κριτήρια αυτά δεν είναι πια τα μόνα που ισχύουν σε έναν κόσμο όπου τα συναισθήματα, και όχι μόνο τα σώματα και η περιουσία, βρίσκονται στο κέντρο της ταυτότητας. Σε έναν τέτοιο κόσμο η ελευθερία του λόγου μετατρέπεται σε πρόβλημα. Δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένα κάλυμμα για αυτό που ο Herbert Marcuse ονόμασε κατασταλτική ανοχή και αφορμή για τις διαμαρτυρίες στα πανεπιστήμια που βλέπουμε κυρίως στις ΗΠΑ.
Στη χώρα μας το πρόβλημα μοιάζει να είναι κάπως διαφορετικό, αλλά έχει την ίδια ρίζα. Στα πανεπιστήμιά μας, η διακοπή εκδηλώσεων και η ματαίωση ομιλιών από οργανωμένες ομάδες δεν είναι κάτι καινούργιο. Στον ποινικό νόμο, η νομοθεσία κατά του ρατσισμού και των εγκλημάτων μίσους, από τον νόμο του 2014 και τον Ποινικό Κώδικα του 2019, ορίζει όλο και ευρύτερα το τι θεωρείται ρητορική μίσους.
Στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες δημιουργεί έναν μηχανισμό όπου πολύ μεγάλες πλατφόρμες καλούνται να αφαιρούν -υποτίθεται- παράνομο περιεχόμενο και να περιορίζουν συστημικούς κινδύνους και ο κίνδυνος είναι ότι η έννοια της βλάβης θα ακολουθήσει την ψυχολογική διεύρυνση που περιγράψαμε. Οι περιορισμοί στον λόγο βεβαίως δεν είναι νέοι και σ' εμάς. Αυτό που αλλάζει ωστόσο είναι το σημείο αναφοράς τους. Παλιότερα το όριο το βάζαμε για να προστατέψουμε το ιερό και την αλήθεια που φανερώνεται από αυτό. Σήμερα το βάζει ο ψυχισμός του καθενός. Ό,τι νιώθει ότι τον πληγώνει ή τον αρνείται.
Μέρος ιβ', Θρησκευτική ελευθερία
Η ελευθερία της θρησκευτικής λατρείας αντιμετωπίζει ουσιαστικά το ίδιο είδος πρόκλησης. Στο σημερινό woke πολιτισμικό κλίμα, η παραδοσιακή διδασκαλία του Χριστιανισμού κατά των ομοφυλοφιλικών πράξεων ισοδυναμεί με άρνηση της ταυτότητας των ανθρώπων LGBTQ+ και επομένως με πράξη καταπίεσης, ακόμη και ψυχολογικής βίας. Η θρησκευτική ελευθερία, όπως και η ελευθερία του λόγου, θεωρείται πρόβλημα και εμπόδιο στην ανθρώπινη άνθηση, αντί για προϋπόθεσή της. Η διδασκαλία αυτή ωστόσο είναι αλληλένδετη με τη λατρεία, το κήρυγμα, την κατήχηση των παιδιών και τη φιλανθρωπία. Αν αυτή η διδασκαλία χαρακτηρίζεται ως βλάβη, τότε κι ό,τι τη μεταδίδει γίνεται επιβλαβές.
Αυτό είναι ένα πρόβλημα που οι πιστοί δεν μπορούν να αποφύγουν. Όσο κι αν δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν όλους τους ανθρώπους με την αξιοπρέπεια που τους αναλογεί, εφόσον διατηρούν την παραδοσιακή διδασκαλία για τη σεξουαλική συμπεριφορά θα θεωρούνται ότι αρνούνται να αναγνωρίσουν ορισμένους από αυτούς ως φορείς νόμιμων ταυτοτήτων. Αναπόφευκτα, θα κατηγορούνται για μισαλλοδοξία και ακόμη και για επικινδυνότητα.
Αυτά δεν είναι απλά θεωρίες. Στη Φινλανδία, η βουλευτής και γιατρός Päivi Räsänen δικάστηκε επί χρόνια για ένα tweet με στίχο της Βίβλου και για ένα φυλλάδιο που είχε γράψει το 2004 για τον γάμο και τη σεξουαλική ηθική. Δύο κατώτερα δικαστήρια την αθώωσαν πλήρως. Στις 26 Μαρτίου 2026, όμως, το Ανώτατο Δικαστήριο, με πλειοψηφία 3-2, την έκρινε ένοχη για το φυλλάδιο, που θεώρησε ότι προσβάλλει τους ομοφυλόφιλους ως ομάδα, και την αθώωσε ομόφωνα για το tweet. Την ίδια καταδίκη δέχθηκε και ο Λουθηρανός επίσκοπος που το είχε εκδώσει. Η Räsänen εξετάζει προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Ανεξάρτητα από το τι πιστεύει κανείς για την απόφαση, το περιστατικό δείχνει πόσο εύκολα και ουσιαστικά για το τίποτα η παραδοσιακή χριστιανική διδασκαλία μπορεί να βρεθεί στο εδώλιο, και μάλιστα στη Φινλανδία, μια χώρα ευρωπαϊκή, δημοκρατική και Προτεσταντική στην παράδοσή της.
Στην Ελλάδα της επικρατούσας θρησκείας, όπου το άρθρο 13 κηρύσσει απαραβίαστη τη θρησκευτική ελευθερία και το άρθρο 3 αναγνωρίζει την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία ως επικρατούσα, το πρόβλημα μπορεί να φαίνεται μακρινό. Δεν είναι. Μετά την ψήφιση του νόμου για τους ψευτογάμους των ομοφυλόφιλων, κληρικοί και μητροπολίτες που εξέφρασαν τη διδασκαλία της Εκκλησίας βρέθηκαν αντιμέτωποι με καταγγελίες για ρητορική μίσους. Το δικαστικό αποτέλεσμα αυτών των υποθέσεων ίσως τελικά να μην έχει μεγάλη σημασία.
Ο νόμος μας προστατεύει τυπικά και τη θρησκεία. Η νομοθεσία κατά του ρατσισμού και των εγκλημάτων μίσους την αναφέρει δίπλα στον γενετήσιο προσανατολισμό και στην ταυτότητα φύλου. Το ερώτημα είναι αν εφαρμόζεται με το ίδιο μέτρο σε όλα. Πολλοί πιστοί έχουν την αίσθηση ότι αυτό δεν συμβαίνει. Συνήθως κάθε χλεύη της χριστιανικής πίστης, της πατρίδας, της οικογένειας και όσων υπερασπίζονται την αγέννητη ζωή περνά ως σάτιρα ή ως καλλιτεχνική ελευθερία, ενώ κάθε αντίδραση των πιστών χαρακτηρίζεται αμέσως ρητορική μίσους.
Ρίξτε μια ματιά στο κλίμα που δημιουργείται με τόσο ύπουλο τρόπο. Μια εκκλησιαστική ομιλία γίνεται εν δυνάμει αντικείμενο έρευνας, και ο ιερέας που διαβάζει το Ευαγγέλιο ή τον Απόστολο Παύλο μέσα στον ναό πρέπει να σκεφτεί ποιος τον ακούει και ποιος θα τον καταγράψει. Αυτό που ακολουθεί μοιραία από την πλευρά του είναι αυτοσυγκράτηση. Ο ιερέας μαλακώνει το κήρυγμα, ο εκπαιδευτικός των Θρησκευτικών προσέχει τι θα πει στην τάξη, μια χριστιανική οργάνωση διστάζει να πάρει θέση. Η απαγόρευση δεν έρχεται με την βία αλλά με τον φόβο. Η Εκκλησία πάντως δεν ζητά από τους Πιστούς να μισούν κανέναν. Ζητά απλά να μη χρειάζεται να αρνηθεί αυτό που πιστεύει για να θεωρηθεί ότι επιτελεί τον σκοπό της.
Μέρος ιγ', Η γονική ευθύνη και το παιδί
Ο εκφραστικός ατομικισμός, ιδιαίτερα όπως ερμηνεύεται μέσα στο μεταφροϋδικό σεξουαλικό πλαίσιο, επηρεάζει αναπόφευκτα και τα δικαιώματα των γονιών. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Wilhelm Reich, υποστήριζε πως το κράτος πρέπει να παρεμβαίνει άμεσα για να εμποδίσει τους γονείς να καταστέλλουν τα σεξουαλικά ένστικτα των παιδιών τους! Πράγματι, η σεξουαλική διάσταση του εκφραστικού ατομικισμού είναι το πεδίο όπου τα γονικά δικαιώματα έχουν διαβρωθεί περισσότερο. Η παροχή αντισυλληπτικών σε ανηλίκους χωρίς τη συναίνεση ή και τη γνώση των γονέων είναι ένα κλασικό παράδειγμα.
Η έλευση του τρανσεξουαλισμού όμως άνοιξε ένα ολόκληρο νέο πεδίο διαμάχης ανάμεσα σε γονείς, σχολεία, γιατρούς και κράτος, για το τι δικαιούται ο καθένας όσον αφορά τα παιδιά.
Στην Ελλάδα, ένα δεκαπεντάχρονο παιδί μπορεί, με δικαστική άδεια, να ζητήσει νομική αλλαγή φύλου. Η συζήτηση για το περιεχόμενο των νέων σχολικών εγχειριδίων, για τα προγράμματα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης και για το ποιος αποφασίζει τι διδάσκεται το παιδί και από ποια ηλικία καλά κρατεί. Και το άρθρο 16 του Συντάγματος, που ορίζει ότι η παιδεία αποβλέπει και στην ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης, ακούγεται πλέον σε πολλούς σαν ανέκδοτο. Με την αυξανόμενη νομιμοποίηση της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας, μάλιστα,(αυτό θα είναι το επόμενο πεδίο σύγκρουσης) θα μπορούσε εύκολα να προκύψει και εκεί ένα νέο πεδίο όπου τα δικαιώματα των παιδιών και των γονέων έρχονται σε αντίθεση.
Οι πιέσεις στην ελευθερία του λόγου και της θρησκείας όμως μπορούν να επηρεάσουν και την βάπτιση. Ήδη η βάπτιση ενός βρέφους παρουσιάζεται από κάποιους ως επιβολή του Χριστιανισμού σε ένα παιδί που δεν μπορεί να αντιδράσει. Και καθώς η βλάβη ψυχολογικοποιείται όλο και περισσότερο, γονείς που διδάσκουν στα παιδιά τους την παραδοσιακή σεξουαλική ηθική ίσως βρεθούν αντιμέτωποι με θεσμούς.
Σε άλλες χώρες έχουμε ήδη δείγματα. Μια πρόσφατη νομοθετική προσπάθεια στη Σκωτία επεδίωξε να ελέγξει τον λόγο που ακούγεται μέσα σε ένα σπίτι! Μια άλλη στο κοινοβούλιο της Βικτώριας στην Αυστραλία απαγόρευσε τη δημόσια προσευχή για αλλαγή σεξουαλικού προσανατολισμού ή για θεραπεία της δυσφορίας φύλου, ακόμη και όταν τη ζητά ο ίδιος ο ενδιαφερόμενος.
Στη δική μας περίπτωση, η απαγόρευση των λεγόμενων θεραπειών μεταστροφής σε ανηλίκους, που ψηφίστηκε το 2022, ανοίγει ένα πεδίο που αγγίζει αναπόφευκτα την ποιμαντική και την οικογενειακή συμβουλευτική. Όλα αυτά τα παραδείγματα συμβαδίζουν με τον κανονικοποιημένο εκφραστικό ατομικισμό, είναι εχθρικά προς τις παραδοσιακές ελευθερίες και αποτελούν προάγγελους ευρύτερων μετατοπίσεων στις δυτικές στάσεις και νόμους, με προφανείς συνέπειες για τα γονικά δικαιώματα.
Επίλογος, Ποιοι είμαστε στην πραγματικότητα
Όλα όσα είδαμε κατά την διάρκεια της σειράς έχουν μια κοινή ρίζα. Σήμερα μας μαθαίνουν ότι ο άνθρωπος είναι πρώτα απ' όλα αυτό που νιώθει μέσα του, και ότι ο σκοπός της ζωής είναι να το εκφράσει.
Αυτό μας οδηγεί σε τρία αποτελέσματα. Πρώτον, καλό θεωρείται ό,τι κάνει τους περισσότερους ευτυχισμένους. Δεύτερον, δικαιώματα έχει μόνο όποιος έχει συνείδηση του εαυτού του και μπορεί να εκφραστεί, και έτσι το έμβρυο, το νεογέννητο και ο γέροντας με άνοια για παράδειγμα μένουν απέξω. Τρίτον, καταπίεση σημαίνει ότι κάποιος δεν με επιβεβαιώνει. Αυτό εξηγεί τις μάχες για την έκτρωση, την ευθανασία, το φύλο, την ελευθερία του λόγου, την πίστη.
Η αλήθεια είναι βέβαια ότι όλοι μας σκεφτόμαστε λίγο πολύ έτσι. Όλοι έχουμε πει κατά καιρούς κάνω ό,τι νιώθω ή είναι δική μου υπόθεση. Ακόμη και στην πίστη. Οι περισσότεροι Έλληνες δηλώνουν Ορθόδοξοι, αλλά λίγοι πηγαίνουν τακτικά στην εκκλησία, και πολλοί λένε πιστεύω με τον δικό μου τρόπο. Το πρώτο πράγμα λοιπόν που οφείλουμε να πράξουμε είναι να παραδεχτούμε ότι το πρόβλημα το έχουμε μέσα μας κι εμείς οι ίδιοι.
Ο εκφραστικός ατομικισμός στηρίζεται στο ψέμα ότι ο καθένας μας είναι αυτάρκης. Στην πραγματικότητα γεννιόμαστε εντελώς αβοήθητοι και χρειαζόμαστε τους άλλους σε όλη μας τη ζωή. Το ξέρει όποιος έχει φροντίσει έναν άρρωστο γονιό ή έχει ξενυχτήσει με ένα μωρό.
Η Ορθοδοξία μας ωστόσο δεν βλέπει τον άνθρωπο ως ένα κλειστό άτομο, αλλά ως πρόσωπο, που γίνεται αυτός που είναι μέσα από τη σχέση, με τον Θεό και με τους άλλους. Γι' αυτό δεν ακολουθούμε τυφλά ό,τι νιώθουμε. Το εξετάζουμε, το παλεύουμε, μετανοούμε. Και ο γάμος είναι(η θα έπρεπε να είναι) ένας δρόμος όπου μαθαίνουμε να δίνουμε στον άλλον.
Η αλλαγή πρέπει να ξεκινήσει από μια ειλικρινή ματιά στον εαυτό μας, στο πώς μας έχουν διαμορφώσει το σχολείο, οι νόμοι και η οθόνη.
Και όταν αποφασίσουμε να δούμε την πραγματικότητα στον εαυτό μας τότε θα μπορέσουμε να ξαναβάλουμε την κοινωνία μας στην σωστή ρότα.
_01.JPG)
