Στο Πυλωρί Κοζάνης, πριν λίγο καιρό, μια αρκούδα σκότωσε δέκα οικόσιτα γουρουνάκια και ισοπέδωσε έναν στάβλο.
Δεν ήταν το πρώτο περιστατικό, ούτε και θα είναι το τελευταίο. Στην Περιφερειακή Ενότητα Καστοριάς, τα καταγεγραμμένα περιστατικά επίθεσης αρκούδας σε ζωικό κεφάλαιο και περιουσίες εκτινάχθηκαν από 48 το 2023 σε 117 μέχρι τα τέλη Ιουνίου φέτος. Αυτοί οι αριθμοί παρουσιάστηκαν στο ίδιο το Περιφερειακό Συμβούλιο Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο τους χαρακτήρισε ωρολογιακή βόμβα για την ασφάλεια των κατοίκων και την βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα.
Ο κτηνοτρόφος που αναγκάστηκε να ξαναχτίσει τον στάβλο του για τρίτη φορά μέσα στη χρονιά δεν έχει, ωστόσο, πολλά περιθώρια αντίδρασης. Η καφέ αρκούδα είναι αυστηρά προστατευόμενο είδος βάσει της ελληνικής και της ενωσιακής νομοθεσίας, και η θανάτωσή της συνιστά ποινικό αδίκημα ανεξαρτήτως των ζημιών που έχει προκαλέσει. Το ισχύον νομικό πλαίσιο, μια κοινή υπουργική απόφαση του 2014, θεωρείται πλέον από την ίδια την Περιφέρεια πρακτικά ανίκανο να διαχειριστεί έναν πληθυσμό που πολλαπλασιάζεται χωρίς κανέναν έλεγχο.
Το περιφερειακό συμβούλιο ζήτησε άμεση νομοθετική παρέμβαση, ειδικές ομάδες κρούσης και πλήρη αποζημίωση των πληγέντων. Η καθυστέρηση και η ανεπάρκεια των αποζημιώσεων, όπως λένε οι τοπικοί φορείς, αφήνει ιδιαίτερα πικραμένους τους κτηνοτρόφους και υπονομεύει την ίδια την αποδοχή της προστασίας της άγριας ζωής από τον κόσμο της υπαίθρου.
Η υπονόμευση αυτή έχει ήδη αρχίσει να φαίνεται στην πράξη. Τον Ιούνιο, τρεις αρκούδες βρήκαν βίαιο θάνατο μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο σε τρία διαφορετικά σημεία της Δυτικής Μακεδονίας, ένα αρκουδάκι λίγων μηνών στο Πυλωρί, μια ενήλικη αρκούδα στο Αρμενοχώρι Φλώρινας, και η μικρή Κίρκη, που είχε γίνει γνωστή σε όλη την χώρα όταν τραυματίστηκε σε τροχαίο έναν χρόνο νωρίτερα και την φρόντιζαν φιλοζωικές οργανώσεις.
Η οργή που ακολούθησε ήταν αναμενόμενη. Η φιλοζωική ομοσπονδία προκήρυξε αμοιβή τριών χιλιάδων ευρώ για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στην σύλληψη των δραστών, κατηγορώντας τους κυνηγούς. Είναι χαρακτηριστικό της εποχής μας το ότι ο θάνατος τριών ζώων κινητοποίησε πιο άμεσα την δημόσια συζήτηση από την καταστροφή δεκάδων ζωικών κεφαλαίων και την οικονομική ερήμωση οικογενειών που ζουν από την κτηνοτροφία.
Μην νομίζετε ότι αυτό που συμβαίνει στα βουνά της Καστοριάς και της Φλώρινας είναι μια δική μας ιδιορρυθμία. Είναι απλά η τοπική έκφραση ενός διεθνούς ρεύματος σκέψης που έχει περάσει πια από τα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα στην νομοθεσία και στην καθημερινότητα των αγροτικών κοινοτήτων. Λέγεται αντι-σπισισμός. Τον όρο τον έπλασε τη δεκαετία του 1970 ο Βρετανός ψυχολόγος Ρίτσαρντ Ράιντερ, εξισώνοντας την ανθρώπινη κυριαρχία επί των κατώτερων ειδών με μορφές καταπίεσης όπως ο ρατσισμός και τον καθιέρωσε παγκοσμίως ο Αυστραλός φιλόσοφος Πίτερ Σίνγκερ με το βιβλίο του Απελευθέρωση των Ζώων το 1975.
Η θέση του Σίνγκερ είναι ιδιαίτερα απλή στην διατύπωση και δυστυχώς ριζοσπαστική στις συνέπειές της. Το να βάζεις το ανθρώπινο συμφέρον πάνω από το ζωικό είναι αυθαίρετη διάκριση, αφού και τα ζώα αισθάνονται πόνο. Άρα τα συμφέροντά τους αξίζουν την ίδια ηθική βαρύτητα με τα δικά μας.
Έτσι, για να έρθουμε στην σημερινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα, η οδηγία 92/43/ΕΟΚ για τους οικοτόπους, το δίκτυο Natura 2000 και τα προγράμματα rewilding που πολλαπλασιάζονται σε όλη την ήπειρο, δεν αντιμετωπίζουν πια τον άνθρωπο ως έχοντα ανάγκη προστασίας από τα αρπακτικά, αλλά συμβαίνει το αντίθετο. Ο οικισμός, το κοπάδι και το χωράφι αντιμετωπίζονται ως εισβολείς σε έναν χώρο που δικαιωματικά (για να χρησιμοποιήσω την γλώσσα τους) ανήκει στην άγρια φύση. Η αρκούδα δεν χρειάζεται πια να αποδείξει τίποτα για να έχει προτεραιότητα σ' αυτό. Ο άνθρωπος απεναντίας (άκουσον, άκουσον!!) είναι αυτός που καλείται να δικαιολογήσει γιατί θέλει να ζήσει ήσυχος στο χωριό των παππούδων του.
Ο άνθρωπος όμως, κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας, είναι πλασμένος κατ' εικόνα Θεού, πρόσωπο και όχι απλώς φύση, καλεσμένος να ασκεί πάνω στη Δημιουργία όχι αυθαίρετη εξουσία αλλά ιερατική φροντίδα,να προσφέρει τον κόσμο πίσω στον Δημιουργό του. Ο αντι-σπισισμός καταργεί ακριβώς αυτή τη διάκριση ανάμεσα στο πρόσωπο και την φύση. Αν η ταλαιπωρία των ζώων έχει την ίδια βαρύτητα με αυτήν του ανθρώπου, τότε ο άνθρωπος παύει να είναι κάτι μοναδικό και γίνεται απλώς ένα ζώο ανάμεσα σε άλλα, ισότιμο και όχι υπεύθυνο.
Δεν είναι σύμπτωση ότι το ίδιο ρεύμα προχωρά παράλληλα με την αμφισβήτηση κάθε άλλης παραδοσιακής διάκρισης, αρσενικού και θηλυκού, έθνους και οικουμένης, φυσικού και αφύσικου τελικά. Έχω επιχειρήσει και σε άλλα μου άρθρα πρώτα ο Θεός ελπίζω σε λίγο καιρό να τελειώσω και την συγγραφή μικρού αλλά απαιτητικού δοκιμίου) να δείξω πώς η ίδια λογική της μη διάκρισης πέρασε από τον φεμινισμό στην woke ατζέντα. Ο αντι-σπισισμός είναι απλώς ένα ακόμη ακραίο ακραίο στάδιο της ίδιας διαδρομής, εφαρμοσμένο τώρα και στην σχέση ανθρώπου-ζώου.
Το μόνο σίγουρο πάντως είναι, στο Πυλωρί και στο Αρμενοχώρι, οι άνθρωποι δεν θα έχουν και πολύ όρεξη να φιλοσοφήσουν τα πράγματα.Μάλλον θα μαζεύουν ακόμα τα υπολείμματα του στάβλου, θα περιμένουν ίσως μια αποζημίωση που προφανώς θα αργεί και θα αναρωτιούνται γιατί ο νόμος φαίνεται να στέκεται πιο κοντά στην αρκούδα παρά δίπλα σε αυτούς. Καμία θεωρία περί ισότητας των ειδών, πάντως δεν θα ξαναχτίσει τον στάβλο τους,δυστυχώς….
Χριστόδουλος Μολύβας
Διαβάστε επίσης:
