Τ σ ι κ ν ο π έ μ π τ η: το μοναδικό κατάλοιπο γιορτής του Δία, που διέσωσε η λαϊκή μας Παράδοση

 

 

Γιώργης Καλογεράκης

Συγγραφέας – Εκπαιδευτικός

facebook

Στο αρχαίο ελληνικό ημερολόγιο κυριαρχούσε την εποχή αυτή ο μήνας Ανθεστηρίων (ανάμεσα σε Φλεβάρη και Μάρτη στο σύγχρονο ημερολόγιο), με πλήθος φυσιολατρικών γιορτών για τον χειμώνα που φεύγει και την άνοιξη που έρχεται! Κυρίαρχη θεότητα των γιορτών αυτών ήταν ο θεός Διόνυσος, της βλάστησης, της γονιμότητας, του κεφιού και της χαράς, του κρασιού και της ιερής μέθεξης! Οι γιορτές αυτές του Διονύσου καλύφθηκαν τη χριστιανική εποχή από τις Απόκριες, που στο αυστηρό τυπικό τους ήταν ένα προστάδιο για το πέρασμα στη Σαρακοστή και στο Πάσχα. Ωστόσο, οι μεταμφιέσεις, κυρίως σε τράγους το ιερό ζώο του Διόνυσου, μετατράπηκαν στους σύγχρονους μασκαράδες και ο ίδιος ο θεός έγινε Καρνάβαλος!

 

Στη μέση των γιορτών αυτών υπήρχε και μια μέρα τιμής για τον Δία, την υπέρτατη θεότητα που γέννησε τον Διόνυσο από τον μηρό του (Διόνυσος = Διός νύσος). Οι αρχαίοι Έλληνες, πολύ πριν τους Εβραίους ή άλλους λαούς, είχαν καθιερώσει τη βδομάδα, μια μονάδα χρόνου ανάμεσα στο 24ωρο (μέρα) και τις διαδοχικές Πανσελήνους (μήνα). Έδωσαν μάλιστα και τα ονόματα των θεών τους στις μέρες, που είχαν την παρακάτω αντιστοιχία με τη σημερινή ονοματοδοσία των ημερών :

Κυριακή : του Απόλλωνα

Δευτέρα : της Άρτεμις

Τρίτη : του Άρη

Τετάρτη : του Ερμή

Πέμπτη : του Δία

Παρασκευή : της Αφροδίτης

Σάββατο : του Κρόνου

 

Μπορεί στη δική μας γλώσσα ονοματολογίας των ημερών αυτά τα στοιχεία να χάθηκαν για πάντα, μιας και στη βυζαντινή εποχή υιοθετήσαμε την εβραϊκή, απλοϊκή ονομασία. Πλην όμως, στην αγγλική, γερμανική αλλά κυρίως στις λατινογενείς γλώσσες έχουν διασωθεί!

Σε κάθε περίπτωση, η Πέμπτη (ημέρα που γιόρταζε ο Ολύμπιος Ζευς) ήταν η βασική ημέρα αργίας και γιορτής στους αρχαίους Έλληνες, όπως η Κυριακή στους Χριστιανούς, το Σάββατο στους Εβραίους και η Παρασκευή στους Μουσουλμάνους σήμερα.

Η λατρεία του Δία περιλάμβανε ολονύχτιο γλέντι με θυσία ζώων και ψήσιμο του κρέατος σε κάρβουνα. Η τσίκνα από τα ιερά σφαχτά αγκάλιαζε το βωμό και το άγαλμα του Διός! Το κρέας βέβαια το έτρωγαν οι εορτάζοντες, συνοδεύοντάς το με το ιερό ποτό του Διονύσου, το κρασί, και με μεταμφιέσεις, χορούς μέθεξης και ταύτισης με το θείο, μέχρι πρωίας!

 

Στο χριστιανικό εορτολόγιο η Τσικνοπέμπτη δε σημαίνει τίποτα. Αυστηρά μάλιστα χριστιανικά τυπικά και ημερολόγια δεν την αναφέρουν καν! Ουδέποτε η πολιτεία την καθιέρωσε ως αργία.

Η λαϊκή Παράδοση όμως τη διέσωσε και την κράτησε ζωντανή. Παλιότερα μάλιστα στο γιορτινό τραπέζι υπήρχε το «πιάτο του πεθαμένου», με φαγητό που το έδιναν στους φτωχούς, ανάμνηση των πάλαι ποτέ νεκρόδειπνων της Εκάτης. Σε πολλές περιπτώσεις το τραπέζι στρώνονταν έξω, για έχει πρόσβαση ο φτωχός και ο ξένος χωρίς να ντρέπονται, άλλη μια συγκινητική αναφορά στον Ξένιο Δία! Τα φαγητά, σε πολλές των περιπτώσεων, θυμιάζονταν με μνημόνευση των ονομάτων των νεκρών! Γνωστό και το λαϊκό δίστιχο που κάνει αναφορά στην προσφορά της Πέμπτης :

Τη Τσουκνοπέφτη το μισθό και τη Μεγάλη Πέφτη,

που δώσει ευκή στον ουρανό χάμαι στη γη δεν πέφτει!

 

Ξέχωρα απ’ αυτό, τιμούσαν ιδιαίτερα τους νεκρούς δυο μέρες αργότερα, τη μέρα του Κρόνου (χρόνου), θεού συνδεδεμένου με τη λατρεία των νεκρών. Ασφαλώς και η γιορτή του Κρόνου εξελίχθηκε στα Ψυχοσάββατα της χριστιανικής εποχής μέχρι και σήμερα και οι προσφορές ευκαρπίας (ποικιλίας καρπών) στους νεκρούς έγιναν τα γνωστά μας κόλλυβα και ο ζωμός της πανσπερμίας σιτηρών και καρπών (κυκεώνας) έδωσε το γνωστό μας χυλό!

 

"Ν": Σημείωση (από εδώ): Στην Ορθοδοξία:

Κάθε μέρα της εβδομάδας είναι αφιερωμένη από την Ορθόδοξη Εκκλησία σε κάποιο ιερό πρόσωπο ή πρόσωπα, τα ίδια πάντοτε, όλο το χρόνο. Έτσι, συγχρόνως με όποια εορτή πέφτει σε μια συγκεκριμένη ημερομηνία, ανάλογα με την ημέρα της εβδομάδας στην οποία βρισκόμαστε συνυπάρχει και μια μόνιμη εβδομαδιαία γιορτή:
· κάθε Δευτέρα είναι αφιερωμένη στους αγίους αγγέλους,
· κάθε Τρίτη στον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο,
· κάθε Τετάρτη στο σταυρό του Χριστού (Τίμιο Σταυρό), καθώς επίσης και στη Θεοτόκο, ενώ αποτελεί και ημέρα μνήμης της προδοσίας του Κυρίου από τον Ιούδα, πράγμα που συνδέεται φυσικά με την αφιέρωσή της στον Τίμιο Σταυρό,
· κάθε Πέμπτη στους 12 αποστόλους και στον άγιο Νικόλαο,
· κάθε Παρασκευή στα Πάθη του Χριστού (σαν να είναι η Μεγάλη Παρασκευή),
· κάθε Σάββατο στους αγίους μάρτυρες και στις ψυχές των νεκρών («κεκοιμημένων» λέμε στην Εκκλησία, όχι νεκρών),
· κάθε Κυριακή στην ανάσταση του Χριστού.

***** 

Απόσπασμα από το άρθρο Τσικνοπέμπτη: έθιμα και παραδόσεις (από όπου & η φωτογραφία της ανάρτησης)

Ας επιστρέψουμε όμως στη δική μας Τσικνοπέμπτη, που είναι η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου. Οι τρεις εβδομάδες των Αποκριών είναι η Προφωνή, η Κρεατινή και η Τυροφάγος. Κατά την Κρεατινή εβδομάδα, και αναμένοντας τη νηστεία της Σαρακοστής, η ορθόδοξη παράδοση, σεβόμενη τις νηστείες της Τετάρτης και της Παρασκευής, τοποθέτησε ανάμεσά τους, την Πέμπτη δηλαδή, μια ημέρα εκτόνωσης με «τσίκνισμα» και κραιπάλη.
Εκτός από την κρεοφαγία τη συγκεκριμένη ημέρα σε πολλά μέρη της Ελλάδας συνηθίζεται να προσφέρεται ως γλυκό το γαλακτομπούρεκο και η γλυκιά κολοκυθόπιτα (κουγκουλούαρι τη λένε οι Αρβανίτες) αλλά και ο μπακλαβάς στη βόρεια Ελλάδα.

Κάθε τόπος φυσικά, ανέπτυξε τα δικά του ιδιαίτερα έθιμα.
Στη Θήβα, την Τσικνοπέμπτη ξεκινά ο «βλάχικος» γάμος, που περιλαμβάνει το προξενιό, συνεχίζεται με τον γάμο και ολοκληρώνεται με το γλέντι και την «επίδοση» των προικιών της νύφης, την Καθαρή Δευτέρα.
Οι Πατρινιοί, στήνουν ψησταριές ακόμη και στα πεζοδρόμια, έξω από τα μαγαζιά τους, και αναβιώνουν το δρώμενο του γάμου «Της Γιαννούλας της Κουλουρούς». Η Γιαννούλα ήταν υπαρκτό πρόσωπο, που έζησε πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και πουλούσε κουλούρια για να ζήσει. Αγράμματη καθώς ήταν, πίστευε τους συμπολίτες της που της έταζαν να την παντρέψουν με τον Πρόεδρο της Αμερικής Ουίλσον (Ιούλσο, όπως τον πρόφερε η ίδια)! Έτσι στηνόταν μια ολόκληρη φάρσα, ο υποτιθέμενος Ουίλσον, ο γαμπρός, ερχόταν με πλοίο στο λιμάνι, ντυμένος με φράκο και η Γιαννούλα περίμενε τον γαμπρό, ενώ ο κόσμος γύρω διασκέδαζε με την ψυχή του…

Ένα έθιμο που θυμίζει comedia dell’ arte επαναλαμβάνεται την Τσικνοπέμπτη στην Κέρκυρα. Πρόκειται για τα Κορφιάτικα Πετεγολέτσα που πραγματοποιούνται σε κεντρικές πλατείες του νησιού, ή σε στενά δρομάκια. Εκεί οι νοικοκυρές βγαίνουν στα παράθυρα και στήνουν κουτσομπολιό (πετεγουλιό), όπου βγαίνουν –υποτίθεται- στη φόρα όλα τα άπλυτα της κάθε οικογένειας!
Στην Κομοτηνή, τα αρραβωνιασμένα ζευγάρια ανταλλάσσουν πεσκέσια, βρώσιμα είδη συνήθως, την Τσικνοπέμπτη καψαλίζουν και στέλνουν στα ταίρια τους μια κότα, που θα φαγωθεί την Κυριακή της Αποκριάς.
Στις Σέρρες ανάβουν αυτή τη μέρα φωτιές γύρω από τις οποίες γίνονται τα προξενιά, καθώς ανακατεύονται τα…κάρβουνα!
Τα έθιμα της Τσικνοπέμπτης δεν έχουν τέλος! Από τόπο σε τόπο, από χωριό σε χωριό, βρίσκουμε συνήθειες που οι καταβολές τους χάνονται στα βάθη του χρόνου, όμως κάποια βαθιά – γονιδιακή ή ιστορική μόνο; – ανάγκη επιβάλλει τη διαιώνισή τους.

***** 

"Ν": Εμείς, παρότι σεβόμαστε τα λαϊκά έθιμα των προγόνων μας (τα σημερινά, όχι και τόσο), προτιμούμε το πνευματικό, ορθόδοξο Τριώδιο, που εξευγενίζει τον άνθρωπο και τον κάνει άγγελο, όχι ζωόμορφο μασκαρά. Μακάρι ν' αξιωθούμε να κάνουμε το πρώτο βήμα άμεσα. Επ' αυτού:

Εκκλησιαστικές και καρναβαλικές Απόκριες

Η Τσικνοπέμπτη και τ' Αγιοπότηρο (εδώ βλέπουμε μια γλυκιά προσπάθεια εκχριστιανισμού & πνευματικής ερμηνείας της Τσικνοπέμπτης, όμορφη, που μακάρι να τη βάζαμε μέσα μας κι ας μη λαμβάνει υπόψιν τη σύνδεση με την αρχαιότητα - δεν τον ενδιαφέρει, απλώς, και ίσως καλά κάνει).

Ο παπάς και οι μασκαράδες...
ΤΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ (μια Θεολογική θεώρηση)

Ψυχοσάββατο: να μην ξεχάσω...
Ψυχοσάββατο: όλους μας αγκαλιάζει ο Θεός!
Τα πνεύματα των νεκρών κι εμείς

Ο κόσμος γίνεται διαφορετικός όταν...
Γιατί να θέλω να είμαι ορθόδοξος χριστιανός
Κύριε... μήπως είστε ο Χριστός;
Τι δεν έχεις, Κύριε, να Σου το δώσω...

Απέλαση Γιάννη Βασίλη Γιαϊλαλί — Η κυβέρνηση διώχνει τους δικούς μας & προσκαλεί αλλότριους... Παρέμβαση Νατσιού!

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη απελαύνει τον ΕΛΛΗΝΑ Γιάννη Βασίλη Γιαϊλαλί

 

 

Φωτο από την ανάρτηση του Δ. Νατσιού

Παντελής Σαββίδης

Ο Γιάννης Βασίλης Γιαϊλαλί, γεννημένος ως Ιμπραήμ Γιαϊλαλί σε τουρκική μουσουλμανική οικογένεια, αλλά ο οποίος ανακάλυψε τις ποντιακές, χριστιανικές ελληνικές του ρίζες, έλαβε ΔΕΥΤΕΡΗ απόφαση απέλασης από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου.
Το Υπουργείο, υπό την ηγεσία του @thanosplevris (Θ. Πλεύρη),
αναφέρει ότι η αίτησή του για άσυλο απορρίφθηκε λόγω κατηγοριών ότι διέπραξε εγκλήματα πολέμου και —παραδόξως— ότι δεν αντιμετωπίζει δίωξη στην Τουρκία, παρότι υπάρχουν ΔΕΚΑΤΡΕΙΣ ενεργές υποθέσεις εις βάρος του, στις οποίες έχουν εκδοθεί εντάλματα σύλληψης. Οι υποθέσεις αυτές σχετίζονται με:
την αναγνώριση της Γενοκτονίας,
την «προσβολή» του Ατατούρκ,
και κατηγορίες ότι είναι μέλος του αποσχιστικού Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK).

Ο @yannisvyaylali (Γιαϊλαλί), κατά τη διάρκεια της υποχρεωτικής στρατιωτικής του θητείας, πολέμησε το PKK το 1994. Τραυματίστηκε στο πόδι και συνελήφθη. Όταν η οικογένειά του ζήτησε κρατική βοήθεια για την απελευθέρωσή του, το αίτημα απορρίφθηκε, καθώς θεωρήθηκε προδότης λόγω της ελληνικής του καταγωγής. Έτσι αποκαλύφθηκε ότι η οικογένεια ήταν στην πραγματικότητα εξισλαμισμένοι και εκτουρκισμένοι Έλληνες, αφού μόνο ο στρατός διέθετε τέτοια αρχεία.
Σε συνέντευξή του στο Siyasi Haber δήλωσε:

«Μάθαμε ότι ο πατέρας του παππού μου λεγόταν Κωνσταντίν. Το χωριό τους βρίσκεται στη Μπάφρα. Τα κρατικά αρχεία αναφέρουν επίσης ότι το κράτος επιτέθηκε και σκότωσε τον ελληνικό πληθυσμό εκεί. Ο Κωνσταντίνος δολοφονήθηκε και ο παππούς μου, που τότε ήταν τριών ετών, δόθηκε σε τουρκική οικογένεια αντί να μεταφερθεί σε ελληνικό ορφανοτροφείο».

Ο ίδιος καταθέτει ότι ο τουρκικός στρατός έκαψε κουρδικά χωριά και βασάνισε πολλούς που αρνήθηκαν να ενταχθούν σε αντικουρδικές πολιτοφυλακές. Ανακαλεί επίσης ακρωτηριασμούς νεκρών ανταρτών του PKK. Η μονάδα του είχε ειδικά αναλάβει εκκαθαριστικές επιχειρήσεις σε κουρδικά χωριά, ενώ τους εμπρησμούς πραγματοποιούσαν κυρίως επαγγελματίες στρατιώτες. Ο ίδιος δεν συμμετείχε σε καμία από αυτές τις πράξεις.
Ωστόσο, το @migrationgovgr χρησιμοποίησε τη μαρτυρία του ως αυτόπτη μάρτυρα των εγκλημάτων του τουρκικού στρατού για να τον κατηγορήσει ως εγκληματία πολέμου και να απορρίψει το αίτημά του για άσυλο.
Μετά από έξι μήνες στρατιωτικής θητείας, πυροβολήθηκε στο πόδι και έπεσε από ύψος 30 μέτρων κατά τη διάρκεια μάχης στην περιοχή Σιρνάκ. Συνελήφθη από το PKK, το οποίο τον περιέθαλψε μέχρι να αναρρώσει. Αφέθηκε ελεύθερος μετά από περίπου δυόμισι χρόνια κράτησης, ως εγγονός επιζώντα της Γενοκτονίας των Ελλήνων (1913–1923).
Αμέσως μετά την απελευθέρωσή του, συνελήφθη από τη Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών της Χωροφυλακής και υποβλήθηκε σε ανακρίσεις, ψυχολογική πίεση και βασανιστήρια. Κατηγορήθηκε για συμμετοχή στο PKK, λιποταξία και, αργότερα, για ένταξη σε «τρομοκρατική οργάνωση», εξαιτίας των καταγγελιών του στον διεθνή Τύπο για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τον τουρκικό στρατό, όπως οι εμπρησμοί κουρδικών χωριών. Αν και τελικά αθωώθηκε, οι δικαστικές διαδικασίες διήρκεσαν έως το 2001.
Το 2005 μετακόμισε στην Κωνσταντινούπολη, έγινε αντιρρησίας συνείδησης, εντάχθηκε στην Ένωση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και συμμετείχε σε κινητοποιήσεις αλληλεγγύης προς τους Κούρδους. Το 2010 φυλακίστηκε για έναν χρόνο με την κατηγορία της διάδοσης «τρομοκρατικής προπαγάνδας». Η υπόθεση έφτασε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο δικαίωσε τον Γιαϊλαλί και επιδίκασε αποζημίωση υπέρ του.
Στις 22 Απριλίου 2017 συνελήφθη εκ νέου, αυτή τη φορά επειδή τίμησε διαδικτυακά τις γενοκτονίες των Ελλήνων και των Αρμενίων. Του απαγγέλθηκαν τρεις κατηγορίες και καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης ενός έτους και τριών μηνών.
Τελικά, αναγκάστηκε να διαφύγει από την Τουρκία στις 28 Ιανουαρίου 2019, όταν κατηγορήθηκε για «διεθνή κατασκοπεία». Οι τουρκικές αρχές τον θεωρούν Έλληνα κατάσκοπο. Ο ίδιος πιστεύει ότι η κατηγορία βασίστηκε στις δηλώσεις του στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης και στις δημόσιες αναρτήσεις του υπέρ της Ελλάδας — χαρακτηριστικό παράδειγμα η πρότασή του να κλείσει το σπίτι του Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη, ως απάντηση στην ισλαμοποίηση της Αγίας Σοφίας.
Κατέληξε τελικά στην Ελλάδα — μια χώρα που θα έπρεπε να αποτελεί πατρίδα και καταφύγιο για όλους τους Έλληνες, ακόμη και για εκείνους που γεννήθηκαν πιστεύοντας λανθασμένα ότι ήταν Τούρκοι. Ο Γιάννης ζει ειρηνικά στην Ελλάδα από το 2019. Υπηρέτησε μόλις έξι μήνες στον τουρκικό στρατό στα μέσα της δεκαετίας του 1990 και έκτοτε έχει αφιερώσει δεκαετίες στην ειρηνική δράση και τον ανθρωπισμό.
Οφείλει να είναι ασφαλής στην Ελλάδα — όχι να παραδοθεί ξανά στην Τουρκία, όπου είναι βέβαιο ότι θα φυλακιστεί.
Επιλύστε το ζήτημα, κύριε Πλεύρη.

Τοποθέτηση του Δημήτρη Νατσιού

 

 

Φωτο από το άρθρο του 2017 "Η Εξέλιξη του Γιάννη: Από Τούρκο Εθνικιστή σε Φυλακισμένο Έλληνα Ακτιβιστή" (στα αγγλικά)

(Εδώ)

Απέλαση Γιάννη Βασίλη Γιαϊλαλί

 

Όταν ένας Τούρκος πολίτης ανακαλύπτει τις ελληνικές του ρίζες και φτάνει να καταγγέλλει, τόσο τον βίαιο εκτοπισμό του ελληνικού πληθυσμού του Πόντου, όσο και τα σύγχρονα εγκλήματα πολέμου της Τουρκίας απέναντι στους Κούρδους, τότε αυτό είναι κάτι που δεν το ανέχεται η Τουρκία.

Η απόφαση του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για απέλαση του Γιαϊλαλί στην Τουρκία λόγω κατηγοριών για εγκλήματα πολέμου, είναι πολιτικά, νομικά και ηθικά ένα έγκλημα. Πολιτικά, διότι υιοθετεί στην πράξη τη λογική της Άγκυρας, όπου «η μνήμη και τα δικαιώματα βαφτίζονται τρομοκρατία» και νομικά, διότι είναι σίγουρο ότι δεν θα έχει μια δίκαιη δίκη, αλλά διώξεις και φυλάκιση. Τέλος, είναι ανήθικο το δράμα ενός ανθρώπου ελληνικής καταγωγής, του οποίου οι πρόγονοι εξισλαμίσθηκαν βίαια από ένα αυταρχικό καθεστώς, να αντιμετωπίζεται ως μια «τεχνική εκκρεμότητα». Ποιο μήνυμα θα περάσει σε όποιον άλλο θελήσει να εκφράσει την αλήθεια για τις θηριωδίες του τουρκικού κράτους;

Δεν είναι δυνατόν το ελληνικό κράτος να παραδίδει έναν άνθρωπο ελληνικής καταγωγής που διώκεται για τα πολιτικά και εθνικά του φρονήματα και την ίδια στιγμή να παρέχει καθεστώς ασύλου σε χιλιάδες παράνομους μετανάστες, μεταξύ των οποίων και σε ακραίους ισλαμιστές.

Απαιτούμε από την Κυβέρνηση να ανακαλέσει την απέλαση του Γιαϊλαλί και να τον αντιμετωπίσει ως πολιτικό πρόσφυγα, παρέχοντάς του ασφάλεια και προστασία.

 

Εξαιρετική μαρτυρία του Λάζαρου Καμπουρίδη, αντιστράτηγου ε.α., ο οποίος υπηρέτησε ως Στρατιωτικός Ακόλουθος στην Τουρκία, για την περίπτωση Γιαϊλαλί και το περιστατικό απέλασης. Από το κανάλι της σελίδας ΝΙΚΗφόρος Ενημέρωση

 

Συγχρόνως:

 

Η κυβέρνηση κωφεύει στο αίτημα της ΝΙΚΗΣ για στήριξη των ορθοδόξων Ρωμιών της Συρίας
O Δένδιας θέλει αντιμετώπιση του δημογραφικού με μετανάστες (όχι ορθοδόξους Ρωμιούς φυσικά!!)

 

Τοποθετήσεις της ΝΙΚΗΣ για το μεταναστευτικό 

 

Πολύ σοβαρό άρθρο από τη Θεματική Ομάδα Ρωμηοσύνης της ΝΙΚΗΣ: 

Περὶ ἐξισλαμισμοῦ καὶ ἐκτουρκισμοῦ τοῦ Γένους μας – Οἱ σημερινοί Μικρασιατικοί πληθυσμοί

 

Και: Έλληνες, Κρυπτοχριστιανοί και Γενετική, η νέα «βόμβα» στα θεμέλια του τουρκικού εθνικισμού

Η παρουσία θρησκευτικών συμβόλων στον χώρο της Δικαιοσύνης

Του Αρχιμανδρίτη Αθηναγόρα Σουπουρτζή στη Romfea
Καθηγητή Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου
Θεολογικής Ακαδημίας Volyn Ουκρανίας -
Επισκέπτη Καθηγητή Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Αθηνών

Με αφορμή εκκρεμείς προσφυγές ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

[Προσφυγή από την Ένωση Αθέων της Ελλάδας. Βλ. εδώ]. 

Η παρουσία θρησκευτικών συμβόλων, όπως οι ιερές εικόνες, στον χώρο απονομής της δικαιοσύνης εγείρει κατά καιρούς ζητήματα που άπτονται του πυρήνα της δικαστικής λειτουργίας και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Η αξιολόγησή της δεν μπορεί να γίνεται με όρους ιδεολογικής ουδετεροποίησης του δημόσιου χώρου, αλλά απαιτεί συστηματική προσέγγιση με βάση τα όρια της θρησκευτικής ελευθερίας, τις εγγυήσεις της δικαστικής αμεροληψίας και τη σχετική νομολογία - ιδίως του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Η θρησκευτική ελευθερία, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 9 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και στο άρθρο 13 του Συντάγματος, περιλαμβάνει τόσο τη θετική όσο και την οιονεί αρνητική της διάσταση.

Στο πλαίσιο της δικαστικής λειτουργίας, η λεγομένη αρνητική έκφραση της θρησκευτικής ελευθερίας συνδέεται με το δικαίωμα του διαδίκου να δικάζεται από δικαιοδοτικό όργανο που είναι και εμφανίζεται αμερόληπτο.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν έγκειται στην υποκειμενική ενόχληση του διαδίκου, αλλά στο αν η παρουσία θρησκευτικών συμβόλων είναι ικανή, κατά αντικειμενική κρίση, να επηρεάσει τη δικαιοδοτική λειτουργία ή να κλονίσει την εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη.

Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει διαμορφώσει ένα σαφές ερμηνευτικό πλαίσιο. Κεντρικό ρόλο διαδραματίζει η αρχή του περιθωρίου εκτίμησης των κρατών σε ζητήματα σχέσεων κράτους και θρησκείας.

Στην απόφαση Lautsi κατά Ιταλίας (2011, Ευρεία Σύνθεση) κρίθηκε ότι η παρουσία του σταυρού στις σχολικές αίθουσες δεν συνιστά, αφ’ εαυτής, παραβίαση της Σύμβασης, καθώς πρόκειται για παθητικό σύμβολο, στερούμενο εξαναγκαστικού χαρακτήρα.

Το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι η ουδετερότητα του κράτους δεν ταυτίζεται με την πλήρη αποθρησκειοποίηση του δημόσιου χώρου, αλλά με την απουσία καταναγκασμού.

Ανάλογη διάκριση μεταξύ παθητικής παρουσίας συμβόλων και ενεργού κρατικής επιβολής θρησκευτικής έκφρασης απαντά και σε άλλες αποφάσεις, όπως στις υποθέσεις Dahlab κατά Ελβετίας και Eweida και λοιποί κατά Ηνωμένου Βασιλείου.

Η προσβολή θεμελιωδών δικαιωμάτων δεν τεκμαίρεται, αλλά προϋποθέτει συγκεκριμένη και αποδείξιμη επίδραση στην ελευθερία συνείδησης ή στη λειτουργία του θεσμού.

Στο ελληνικό δίκαιο, η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας έχει διαμορφώσει αντίστοιχη λειτουργική αντίληψη.

Με την απόφαση ΣτΕ 2176/1998 έγινε δεκτό ότι η συνταγματική αναφορά στην επικρατούσα θρησκεία δεν θεμελιώνει καθεστώς «κρατικής θρησκείας» ούτε αναιρεί την θρησκευτική ελευθερία και ισότητα.

Συναφώς, με αποφάσεις σχετικές με τον θρησκευτικό όρκο (ενδεικτικά ΣτΕ 2601/1998) κρίθηκε ότι η πρόβλεψή του δεν παραβιάζει τη θρησκευτική ελευθερία, εφόσον παρέχεται ισοδύναμη εναλλακτική πολιτικού όρκου.

Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζει η νομολογία του ΣτΕ επί του μαθήματος των Θρησκευτικών (ΣτΕ 660/2018 και 926/2018), όπου αναπτύσσεται ρητώς η θεωρία της λειτουργικής ουδετερότητας.

Το κράτος δεν υποχρεούται σε απογύμνωση της δημόσιας σφαίρας από κάθε θρησκευτικό στοιχείο, αλλά σε σεβασμό της ελευθερίας συνείδησης και στην αποφυγή προσηλυτισμού ή αποκλεισμού.

Η απλή παρουσία στοιχείων της ορθόδοξης παράδοσης στον δημόσιο χώρο - όπως είναι οι εικόνες - δεν κρίθηκε, καθαυτή, αντίθετη προς το ισχύον δίκαιο.

Η νομολογιακή αυτή προσέγγιση έχει άμεση εφαρμογή και στον χώρο απονομής της δικαιοσύνης.

Η παρουσία θρησκευτικών συμβόλων στις δικαστικές αίθουσες δεν συνιστά άσκηση δικαιοδοσίας υπό θρησκευτικό πρόσημο ούτε επηρεάζει τη δικαστική κρίση.

Η αμεροληψία του δικαστή διασφαλίζεται πρωτίστως μέσω της προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας του, των δικονομικών εγγυήσεων και της αιτιολογημένης κρίσης, όχι μέσω της συμβολικής ουδετεροποίησης του δικαστικού περιβάλλοντος.

Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός συγκροτείται επί τριπλής βάσεως: της αρχαίας ελληνικής σκέψης, της ρωμαϊκής νομικής παράδοσης και της χριστιανικής διδασκαλίας.

Η τελευταία δεν λειτουργεί ως απλώς θρησκευτικό υπόστρωμα, αλλά ως θεμελιώδης ανθρωπιστικός πυλώνας, ο οποίος εισάγει στον ευρωπαϊκό πολιτισμό την έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της κοινωνικής αλληλεγγύης και της ηθικής ευθύνης έναντι του άλλου.

Υπό το πρίσμα αυτό, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, με την απόφαση Lautsi κατά Ιταλίας (2011, Ευρεία Σύνθεση), αναγνώρισε ότι η παρουσία του σταυρού στον δημόσιο χώρο δεν συνιστά στοιχείο θρησκευτικής επιβολής, αλλά πολιτισμικό και αξιακό δεδομένο της ευρωπαϊκής ιστορικής εμπειρίας.

Η παρουσία θρησκευτικών συμβόλων στον χώρο απονομής της δικαιοσύνης νοείται, κατά την αντίληψη αυτή, όχι ως προνομιακή μεταχείριση μιας πίστης, αλλά ως υπενθύμιση της ηθικής υποχρέωσης του δικαστή να ασκεί το λειτούργημά του με εντιμότητα, σεβασμό στην ανθρώπινη αξία και πλήρη προσήλωση στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Συμπερασματικά, τόσο η ευρωπαϊκή όσο και η ελληνική νομολογία συγκλίνουν στην παραδοχή ότι η παρουσία θρησκευτικών συμβόλων στον χώρο της δικαιοσύνης δεν υπερβαίνει τα επιτρεπτά όρια, εφόσον δεν συνδέεται με καταναγκασμό ή προσηλυτισμό.

Η δικαιοσύνη αντλεί τη νομιμοποίησή της από τη θεσμική της συγκρότηση και την πιστή εφαρμογή του δικαίου, και όχι από τον συμβολισμό του χώρου στον οποίο ασκείται.

Ο αδελφός του αδελφού μου — ή: ιστορίες αγιοσύνης...

Τι & πώς

Από το Σαββατόβραδο που το έμαθα, έχει κολλήσει ο νους μου στην μεγαλοσύνη που δίνει στον άνθρωπο η πίστη στην Ανάσταση και την δόξα του Κυρίου.

Ούτε φόβος, μήτε θάνατος, ή αγωνία, ή αμφιβολία. Ένα απαλό δάκρυ, λίγη νοσταλγία και μια προσμονή γι' αυτό που ο Κύριος ετοίμασε τούτη την φορά... Οπωσδήποτε σαν φίλος, σαν αδελφός, σαν πατέρας που νοιάζεται για τα παιδιά Του.

Διάβασα πολλές φορές το κείμενο του αδελφού μου του Αμφοτεροδέξιου μέχρι να πιστέψω πως μιλάει για τον ίδιο του τον αδελφό! Και μιλάει απαλά λες για να μην ενοχλήσει τον καλόγερο στην Εντατική ή να μην σκιαχτούν, από την ανθρώπινη φωνή, οι άγγελοι που τον φρουρούν.

Είναι ο μικρός του αδελφός και λιώνουν ο ένας μέσα στην Εντατική και ο άλλος απέξω για να μάθει αν οι άγγελοι θα πετάξουν μόνοι ή με τον καλόγερο. Και στις δυο περιπτώσεις λέει "δόξα τω Θεώ" με ένα κόκκινο γαρύφαλλο στο στήθος να φυλλοροεί για να μην φανεί το αίμα της καρδιάς.

Τον (τους) κοιτάζει ο Θεός και αυτοί (όλη η οικογένεια) Τον αναζητούν με ψαλμούς και ωδές πνευματικές κι' ένα μικρούλι δάκρυ σαν τελεία στο τέλος κάθε πρότασης. Του στήνουν καρτέρι πότε θα βγει από την Εντατική (γιατί εκεί μπαινοβγαίνει ο Θεός) και κάθε φορά λίγα φυλλαράκια σπό το γαρύφαλλο της καρδιάς Τον ακολουθεί σαν ικεσία, σαν δοξολογία, σαν υπενθύμιση, σαν προσευχή... Για τον καλόγερο τον Ευσέβιο, τον δικό τους Ευσέβιο που έγινε και δικός μας πλέον.

Δεν έχω λόγια... μόνο πόνο ως εκεί που αρχίζει το δοξαστικό που μας δίδαξε ο Σταύρος ο Αμφοτεροδέξιος, που του είχαν διδάξει οι γονείς του, που τους ευλόγησε Αυτός που συντροφεύει τώρα το παιδί τους στην Εντατική...

Υ.Γ. Αξιώθηκα πολλές φορές τις προσευχές του π. Ευσεβίου. Ανταποδίδω τώρα με την βεβαιότητα πως ο Κύριος δεν πετάει καμία προσευχή, ούτε καν εμού του αχρείου πλάσματος. Σας παρακαλώ δε, προσευχηθείτε κι' εσείς γι' αυτόν τον υπέροχο άνθρωπο του Θεού.

Ακολουθεί το κείμενο του Αμφοτεροδέξιου:

♡ Όπως αρμόζει σε κάτι τέτοια πριγκιπόπουλα...

Είμαι από προχθές το βράδυ στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο της Λάρισας.

Παρατηρώ αυτές τις ατελείωτες ώρες, που βρίσκομαι έξω από την ΜΕΘ τους πάντες και τα πάντα.

Σε αυτό που κατέληξα και δεν δέχομαι κουβέντα είναι πως μέχρι να μας πάρει ο Θεός, δεν μας παίρνει να μουτρώσουμε ξανά ο ένας στον άλλον.

Να δαγκώσω τη γλώσσα μου μέχρι να ματώσει, πριν αφήσω να βγει ξανά από το στόμα μου κουβέντα πικρή, ειρωνική, μειωτική, υποτιμητική για τον άλλον άνθρωπο που έχω απέναντί μου.

Ιδιαιτέρως τα ζευγάρια μεταξύ τους.

Είναι ό,τι πιο βλακώδες μπορούμε να κάνουμε σε ό,τι υπόλοιπο μάς απομένει να ζήσουμε σε αυτήν την εξορία, πριν επιστρέψουμε στο σπίτι του Άρχοντα Πατέρα μας.

Αν δεν είμαστε από δω και πέρα σε μια διαρκής κατάσταση αγάπης, θα είμαστε για σφαλιάρες.

Χθες το βράδυ φύγανε μπροστά μου ένας άντρας και μια γυναίκα για το υπόγειο, που είναι το νεκροτομείο...

Να κάνουνε παρέα στις πικρές κουβέντες που ξεστόμισα μέχρι σήμερα.

Αγάπα, λέμε.

Αγκάλιαζε σφιχτά,

φίλα γλυκά,

κλαίγε φανερά.

Δίνε απροϋπόθετα...

Τίποτα άλλο δεν θα αφήσεις πίσω σου, που να μην κατεβεί στο υπόγειο.-

ΥΓ:

Είμαστε όλοι στην γουναριδοΦαμίλια απίστευτα ευγνώμονες σε όλους όσους, δικούς, γνωστούς και άγνωστους, προσεύχονται για το αρχοντόπουλο που μας έχει παραχωρήσει ο Πατέρας μας Θεός τα τελευταία 39 χρόνια.

Από προχθές το απόγευμα που φεύγοντας από το σπιτικό μας στην Αθήνα - και αφού, μεταξύ άλλων, είχαν κοινωνήσει από τα τίμια χέρια του μάνα, αδέρφια, ξαδέρφια, ανήψια... - ξεγλίστρησε σαν σε ταινία από το πλαϊνό παράθυρο του αυτοκινήτου που ταξίδευε με τα παντοτινά αγαπημένα του 3 αδέρφια - Πατέρες για τα Μετέωρα, πριν επιστρέψουν στο κελί του κύρη τους, του Τιμίου Προδρόμου στο Περιβόλι της Μάνας Παναγιάς...

Από εκείνη τη στιγμή και μετά, δεν έχει αποφασίσει η ψυχούλα του π.Ευσεβίου αν επιθυμεί να γυρίσει πίσω σε μας ή να ξεκινήσει από τόσο νωρίς το ατελείωτο ταξίδι, που φυλάει για το κάθε παιδί Του ο Εύσπλαχνος Πατέρας μας...

Το μόνο που απομένει σε μας είναι να βομβαρδίσουμε τον ουρανό με τις προσευχές μας για την τελική απόφαση του μικρότερου και αγιότερου αδερφού μας...

Κι ας επικρατήσει τελικά το θέλημά, όχι το δικό μας, αλλά το δικό Του...

Κι αν θελήσει να τον πάρει μαζί Του τώρα (2 χρόνια ακριβώς μετά το υπέροχο φευγιό του πατέρα μας, του μικρού Βασιλάκη) σε αυτήν την ασυνήθιστα καλή πνευματική κατάσταση που ήταν όλο αυτόν τον τελευταίο καιρό, θα το δεχτούμε χωρίς μιζέρια, αλλά με παλλικαριά και αρχοντιά, όπως αρμόζει σε κάτι τέτοια πριγκιπόπουλα...

[αμΦοτεροδεξιοσύνης το ανάγνωσμα.

Στην πράξη πλέον.

Η θεωρία πέθανε...]

Τίμιος ἐναντίον Κυρίου ὁ θάνατος τῶν ὁσίων αὐτοῦ...

Όπου Θεός βούλεται, νικάται φύσεως τάξις...

Χριστός Ανέστη, χαρά μου!

|η αγιογραφία του Αγίου Παϊσίου, που κρατάει στα χέρια του είναι η τελευταία (μέχρι τώρα) που χειροτέχνησε ο π. Ευσέβιος μαζί με τους υπόλοιπους Πατέρες του Κελλιού μας...

Και ο Βασιλεύς της Δόξης δεσπόζει στο αγαπημένο τους Μεγάλο Μετέωρο:

Κάθε μέρα και μία μνήμη, ενώ προχωρεί ο Φλεβάρης...

Άγιος Θεόδωρος ο Στρατηλάτης (8 Φεβρ): Υπάρχουν μαρτύρια, που η αξία τους είναι ανεκτίμητη!

Ο άγιος Θεόδωρος ο Στρατηλάτης

Σε ένα τροπάριο όλη η ιστορία του αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτη (8 Φεβρουαρίου)

Οι τρεις γιορτές των αγίων Θεοδώρων // Δύο άγιοι Θεόδωροι ή ένας;

Ο άγιος Θεόδωρος ο Στρατηλάτης και η καθοριστικής σημασίας μάχη στο Δορύστολο

8 Ιουνίου (άγ. Θεόδωρος ο Στρατηλάτης & αγία Καλλιόπη): μια έφηβη & ένας στρατηγός νίκησαν το θάνατο... 

Μνήμη Γέροντα Νεκταρίου Βιτάλη († 8 Φεβρουαρίου 2018)

8.2.1980: Ο «Αρχάγγελος» πολεμά με το Χάροντα! (Νίκος Ξυλούρης) 

Θύρα 7: 44 χρόνια από τη μεγαλύτερη τραγωδία του ελληνικού ποδοσφαίρου (8 Φεβρουαρίου 1981) 

Κάθε μέρα και μία μνήμη: Διονύσιος Σολωμός (9 Φεβρουαρίου 1857). Παγκόσμια Ημέρα για την Ελληνική Γλώσσα

 

Αγίων Χαραλάμπους, Θεοδώρας & Δύο Βλασίων (10-11 Φλεβάρη)

Ο συγκλονιστικός βίος και το ηρωικό μαρτύριο του αγίου Χαραλάμπους εδώ. 

Και εδώ, μεγάλο αφιέρωμα (εικ.)

Ο άγιος Χαράλαμπος, οι Ναζί και τα Φιλιατρά
 
Saint Charalambos of Magnesia vs Nazi

Οι δύο άγιοι Βλάσιοι της 11ης του Φλεβάρη!

 

"Αγίων αντάμωση", ένα ωραίο μυθιστόρημα για τον άγιο Βλάσιο

Η άφθαρτη & αγία αυτοκράτειρα

 

Πολύ σημαντικό: Δήμιοι & βασανιστές που αγίασαν κοντά στους μάρτυρες (μεταξύ των οποίων και δύο βασανιστές του αγίου Χαραλάμπους)

Άλλοι άγιοι στις 10 και 11 του Φλεβάρη
 
Για το θέμα της Εικονομαχίας, μπορείτε να διαβάσετε το αφιέρωμά μας Μήπως είχαν δίκιο οι Εικονομάχοι;

Δείτε κάποια συμπληρωματικά & εδώ παρακαλώ.

Γιατί ο Χριστός δεν αποκάλυψε επιστημονικές γνώσεις;

 

Nεκτάριος, μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ και ΝΑ Ασίας

 

Η απορία είναι εύλογη: αν ο Χριστός είναι αληθινός Θεός και αληθινός άνθρωπος, γιατί δεν πρόσφερε στους ανθρώπους της εποχής Του προχωρημένες επιστημονικές γνώσεις —ιατρική, φυσική, τεχνολογία— ώστε να ανακουφιστεί άμεσα η ανθρώπινη ζωή; Γιατί το κέντρο της διδασκαλίας Του είναι η Βασιλεία του Θεού, η μετάνοια, η αποκάλυψη του Τριαδικού Θεού και το μυστήριο της σωτηρίας;

Η χριστιανική θεολογία έχει διατυπώσει αρκετές απαντήσεις.

 

1) Ο σκοπός της Ενανθρώπησης είναι η σωτηρία, όχι η μετάδοση πληροφοριών

 

Στην Πατερική σκέψη ο Χριστός δεν έρχεται ως «καθηγητής επιστήμης», αλλά ως Ιατρός της ανθρώπινης ύπαρξης. Η βασική ανθρώπινη πληγή δεν είναι η έλλειψη δεδομένων, αλλά η φθορά, η αμαρτία, ο χωρισμός από τον Θεό και τελικά ο θάνατος. Γι’ αυτό το έργο του Χριστού είναι θεραπευτικό και ανακαινιστικό: αναλαμβάνει την ανθρώπινη φύση για να την μεταμορφώσει.

Η γνωστή αρχή που αποδίδεται στον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο είναι η εξής: «Ό,τι δεν προσλαμβάνεται, δεν θεραπεύεται». Δηλαδή, ο Χριστός δεν έρχεται να προσθέσει απλώς γνώσεις, αλλά να προσλάβει τον άνθρωπο, ώστε να τον θεραπεύσει και να τον οδηγήσει στην κοινωνία με τον Θεό.

 

2) Η επιστήμη έχει δικό της πεδίο: το κτιστό· η Αποκάλυψη αφορά κυρίως τον Θεό

 

Η επιστήμη ερευνά το «πώς» του κόσμου: νόμους, αιτιότητες, μετρήσεις, προβλέψεις. Η χριστιανική αποκάλυψη, χωρίς να περιφρονεί την κτίση, εξετάζει κυρίως το «ποιος» και το «γιατί»: ποιος είναι ο Θεός και ποιος είναι ο τελικός προορισμός του ανθρώπου.

Με αυτή τη διάκριση, η απουσία επιστημονικών «μαθημάτων» από τον Χριστό δεν σημαίνει αντι-επιστημονική στάση. Σημαίνει ότι ο Χριστός δεν ήρθε να υποκαταστήσει τη φυσική λειτουργία του ανθρώπινου νου, ούτε να ακυρώσει την ιστορική πορεία της έρευνας. Η επιστήμη μπορεί να αναπτυχθεί μέσα στον χρόνο με ανθρώπινη εργασία, ενώ το μυστήριο της σωτηρίας δεν «ανακαλύπτεται» απλώς—χαρίζεται ως σχέση και χάρη.

 

3) Η θεία παιδαγωγία σέβεται την ελευθερία και την ωρίμανση

 

Μια άλλη θεολογική σκέψη είναι παιδαγωγική: ο Θεός δεν κατακλύζει τον άνθρωπο με δύναμη και έτοιμες λύσεις που θα τον έκαναν παθητικό. Η γνώση στην ανθρώπινη ιστορία συνοδεύεται από ηθική ευθύνη. Η τεχνολογία χωρίς ανάλογη πνευματική ωρίμανση μπορεί να γίνει μέσο καταπίεσης ή καταστροφής.

Εδώ συναντάμε και μια σύγχρονη παρατήρηση: ο φυσικός και ιερέας John Polkinghorne υπογραμμίζει ότι ο Θεός δεν λειτουργεί ως «μηχανισμός συμπλήρωσης κενών», αλλά ως Πρόσωπο που καλεί σε σχέση, ελευθερία και νόημα—και όχι σε εξαναγκασμό μέσω αδιάσειστων επιδείξεων ισχύος.

 

4) Τα θαύματα δεν είναι πρόγραμμα τεχνολογικής προόδου, αλλά «σημεία» της Βασιλείας

 

Ο Χριστός, βέβαια, κάνει θαύματα: θεραπείες, χορτασμό πλήθους, ανάσταση νεκρών. Κι όμως, τα θαύματα στα Ευαγγέλια δεν παρουσιάζονται ως εργαλεία για να χτιστεί επιστημονική μέθοδος. Είναι «σημεία» που φανερώνουν την φιλανθρωπία του Θεού και προαναγγέλλουν την τελική νίκη της Ζωής.

Επιπλέον, ο Χριστός απορρίπτει την λογική του θεάματος («ζητάτε σημεία»). Αντί για εντυπωσιασμό, ζητά μεταστροφή καρδιάς. Αυτό δείχνει ότι ο Θεός δεν θέλει μια σχέση ωφελιμισμού: «δώσε μου γνώση/δύναμη για να σε δεχτώ». Θέλει ελεύθερη αγάπη.

 

5) Ο Χριστός θεμελιώνει έμμεσα το έδαφος για την επιστήμη: απομαγεύει τη φύση

 

Πολλοί ιστορικοί και θεολόγοι επισημαίνουν ότι ο χριστιανισμός — ιδίως στην μεσαιωνική και νεότερη Δύση [Ν: με συγχωρείτε, και στο Βυζάντιο] — συνέβαλε στην γέννηση του επιστημονικού τρόπου σκέψης, επειδή απομυθοποίησε τη φύση: ο κόσμος είναι κτιστός, έχει τάξη, δεν είναι θεός. Άρα μπορεί να μελετηθεί, να πειραματιστείς, να ερευνήσεις.

 

Ο Ian Barbour, από τους πιο γνωστούς θεωρητικούς του διαλόγου επιστήμης και θρησκείας, μιλά για διαφορετικά επίπεδα εξήγησης: η επιστήμη απαντά στο «πώς», ενώ η θεολογία στο «νόημα» και στην τελική αιτία. Έτσι, η απουσία επιστημονικών αποκαλύψεων από τον Χριστό μπορεί να ιδωθεί ως συνέπεια μιας διάκρισης ρόλων, όχι ως αδιαφορία. 

Αν ο Χριστός έδινε έτοιμες επιστημονικές γνώσεις, ίσως να επιτάχυνε την τεχνική πρόοδο, αλλά δεν θα έλυνε το βαθύτερο ανθρώπινο πρόβλημα: την υπαρξιακή ρήξη, τη φθορά και τον θάνατο. Το Ευαγγέλιο δεν είναι εγκυκλοπαίδεια, αλλά πρόσκληση σε ζωή: σε κοινωνία με τον Θεό, σε μεταμόρφωση του ανθρώπου, σε ελπίδα που δεν τελειώνει στο όριο του τάφου. Και, μέσα σε αυτή τη ζωή, η επιστήμη βρίσκει τον δικό της νόμιμο χώρο ως δώρο του ανθρώπινου λόγου—όταν συνοδεύεται από ευθύνη, αλήθεια και ήθος.

Συμπλήρωμα

 

Ο Χριστιανικός πολιτισμός της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (γνωστής ως Ρωμανία/Βυζάντιο)

 
Μειώνεται ή αυξάνει η πίστη για τους αληθινά πιστούς με την αύξηση τής γνώσεως;

Επιστήμη & Θρησκεία, Ορθολογισμός & Δόγμα

Andrew Parker, Το Αίνιγμα της Γενέσεως - Γιατί η Βίβλος είναι επιστημονικά ακριβής
π. Ειρηναίος Δεληδήμος: Ο χριστιανισμός δεν είναι θρησκεία - Χριστιανισμός & επιστήμη

Επιστήμη, Δαρβίνος και Εκκλησία

Οι διάφορες απόψεις του Χόκινγκ...

Εισαγωγή στην "ψυχολογία του Αθεϊσμού"
«Παιδιά χωρίς Θεό»: ιστοσελίδα για την προώθηση του αθεϊσμού στα παιδιά

Νευροθεολογία: Εγκέφαλος και πνευματική εμπειρία

Ιστορίες πλάνης: Ψεύτικα θαύματα και οράματα στην Ορθοδοξία

Άγιος Λουκάς ο Ιατρός: "Δεν έχετε ιδέα τι επεμβάσεις τον είδα να κάνει! Δεν τον σταματούσε τίποτα..." (μια νοσοκόμα θυμάται)

Μπορεί κάποιος να περάσει 3 ώρες στο ίντερνετ, αλλά, αν έρθει στον ναό, νομίζει ότι «είναι μεγάλη η θεία λειτουργία»

Πεμπτουσία / Προσκυνητής

- Τις Κυριακές και τις μεγάλες εορτές η Εκκλησία μας λέει να σχολάσουμε. Είναι αυτό σαν να σταματάει ο χρόνος για λίγο για μας:

- Αρχιμανδρίτης Πέτρος, Καθηγούμενος Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ Αγγλίας:
Ξέρετε, οι άνθρωποι πολύ συχνά μας λένε ότι «σήμερα ο ρυθμός της ζωής είναι πολύ γρήγορος και δεν υπάρχει χρόνος να προσευχηθούμε». Μπορεί κάποιος να περάσει 3 ώρες στο ίντερνετ χωρίς να καταλάβει πότε πέρασε η ώρα. Αλλά αν έρθει στον ναό νιώθει ότι «είναι μεγάλες οι ακολουθίες στην Ορθόδοξη Εκκλησία».

Αυτός που περνά κάθε μέρα 4 ώρες στο ίντερνετ, στην καλύτερη περίπτωση θα μαζέψει κάποιες γνώσεις που δεν είναι πάντοτε σίγουρο για το πόσο έγκυρες και ακριβείς είναι. Στη χειρότερη περίπτωση όμως ερημώνεται μέσα του, ξεραίνεται η καρδιά του. Ενώ αυτός που θα δώσει 4 ώρες κάθε μέρα να προσευχηθεί, έχει πολύ μεγάλη αλλαγή στην πνευματική του κατάσταση.

Δεν λέει η Γραφή· «τρέξτε για να μάθετε ότι είμαι Θεός», αλλά «σχολάσατε και γνώτε, ότι εγώ ειμι ο Θεός». Να μην απατούμε τους εαυτούς μας ότι με το να βλέπουμε τηλεόραση και να τραβάμε το κομποσκοίνι κάναμε τον κανόνα της προσευχής μας.
«Σχολάσατε», σημαίνει να τα αφήσουμε όλα και να πούμε τώρα για 5 λεπτά, μισή ώρα, όσο μπορούμε, υπάρχει μόνο ο Κύριος και εγώ πάνω στη γη. Έτσι πρέπει να είναι η αληθινή σχόλη για να πιάσει μέσα μας η χάρη της προσευχής. Αλλιώς παίρνουμε λίγους κόκκους άμμου από την ακροθαλασσιά.

*****

- Τι σημαίνει ότι ο χρόνος μεταποιείται σε «καιρόν» στην Εκκλησία;

- Αρχιμ. Πέτρος: Ο «καιρός» σημαίνει τον χρόνο που δίνουμε να σταθούμε στην παρουσία του Θεού και η ευλογία του καιρού είναι ότι μας προπαρασκευάζει, μας αλλάζει την κατάσταση. Όταν αμαρτάνουμε, αν ζήσουμε τον χρόνο με μετάνοια, γίνεται για μας «καιρός του ποιήσαι τω Κυρίω», καιρός που αναφέρεται στον Θεό. Ο Απόστολος λέει ότι «κάθε κτίσμα αγιάζεται διά λόγου Θεού και εντεύξεως»· έτσι και ο χρόνος της ζωής μας γίνεται καιρός όταν τον κάνουμε ευκαιρία να επισκεφθεί και να επισκιασθεί από τη χάρη του Θεού. 

Σήμερα, ιδιαίτερα οι νέοι άνθρωποι δίνουν όλη τους την προσοχή στον χρόνο, ακόμη και μέσω των ναρκωτικών, και όσο θέλουν να το ζήσουν, τόσο τους φεύγει από τα χέρια τους. Τρέχει και κυνηγά ο άνθρωπος μια σκιά, αλλά δεν πιάνεται η σκιά που λέγεται χρόνος. Όταν όμως γίνει καιρός, ο προφήτης Δαβίδ λέει «η προσευχή μου προς σε Κύριε καιρός ευδοκίας».