Θα μιλήσει κανείς για τις Πρεσβυτέρες;
π. Σπυρίδων Σκουτής – Ευχή
Η πρεσβυτέρα είναι ο αφανής ήρωας μέσα σε μια ιερατική οικογένεια, ο «μισός-παπάς» και ο άνθρωπος που πολλές φορές θα αναγκαστεί να κουβαλήσει όχι έναν σταυρό αλλά πολλούς περισσότερους.
Σπάνια θα δούμε άρθρα, βιβλία, ή συνέδρια για τη σύζυγο του ιερέως. Η παπαδιά, όπως λέει και ο λαός, έχει ιδιαίτερο ρόλο και κανείς δεν θα τη ρωτήσει πώς περνάει, τι ακριβώς βιώνει μέσα στην καθημερινότητα και γενικά στην ιερατική ζωή.
Πολλές φορές δεν μπορεί καν να εκφράσει πώς νιώθει. Αν κάνει το λάθος και πει: «Δυσκολεύομαι», «Δεν είμαι καλά» κ.λπ., θα πάρει την εξής απάντηση: «Εσύ είσαι παπαδιά, δεν έχεις πρόβλημα, έχεις ευλογία», «Αν λες ότι έχεις δυσκολίες μάλλον δεν είσαι πνευματικός άνθρωπος», και άλλα πολλά, ιδιαίτερα στην επαρχία. Ιδιαίτερα όταν μπαίνει στον Ναό αρχίζει η ανάκριση. Το ανακριτικό της ΓΑΔΑ δεν πιάνει μία μπροστά σε κάποιες «κυρίες» της ενορίας. «Τι ώρα είναι αυτή που ήρθε;», «Για δες τι φοράει!», «Κοίταξε πώς έχει ντύσει τα παιδιά!», «Γιατί σήμερα δεν είναι χαμογελαστή;» και πολλά άλλα τέτοια «χαριτωμένα».
Η πρεσβυτέρα εκτός από τον σύζυγο Ιερέα και τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, αν το ζευγάρι έχει παιδιά, έχει να αντιμετωπίσει και άλλους πειρασμούς που βιώνει στην καθημερινότητα. Θα δει τον Ιερέα - σύζυγό της ίσως να κλαίει λόγω διαφόρων πειρασμών στην ενορία, πχ ενορίτες, επιτρόπους κ.λπ, ή πιέσεων από τη Μητρόπολη για αύξηση των καθηκόντων του ιερέως.
Αν μάλιστα ο ιερέας είναι και πνευματικός, τότε τα πράγματα είναι ακόμα περισσότερο δύσκολα. Κι εκεί, σε όλα αυτά, οφείλει να μείνει βράχος, να στηρίξει τον άντρα της, τα παιδιά, να είναι σύζυγος, μητέρα και να αναλαμβάνει όλες τις πιέσεις για να έρθει ισορροπία στο ιερατικό σπίτι. Με έχει δει η παπαδιά μου να λυγίζω, να κλαίω, να απογοητεύομαι, να πονώ και να στέκει εκεί σαν άλλος Σίμων Κυρηναίος να κουβαλήσει τα κομμάτια που έχουν σπάσει μέσα μου.
Θα πει κάποιος: «Καλά πώς κάνεις έτσι, όλα τα σπίτια έχουν προβλήματα και όλοι οι άνθρωποι στις δουλειές τους έχουν τα θέματά τους». Εδώ όμως είναι διαφορετικά τα πράγματα. Η ιερατική ζωή δεν τελειώνει με το «δι’ ευχών» από κάποια ακολουθία αλλά συνεχίζεται όλο το 24ωρο και θέλει ιδιαίτερη προσοχή. Λένε οι κάποιοι πατέρες: «Αν ο διάβολος γκρεμίσει μια ιερατική οικογένεια, γκρεμίζει μια εκκλησία». Ιδιαίτερα στην επαρχία που οι ισορροπίες είναι λεπτές, η ιερατική ζωή είναι κυριολεκτικά μια σχοινοβασία.
Υπάρχουν πολλές Πρεσβυτέρες που περνάνε δυσκολίες και σπάνια έχουν στήριξη. Ακόμα και στον πνευματικό όταν πάνε μπορεί να ακούσουν το εξής: «Να κάνεις υπομονή να στηρίζεις τον παπά σου διότι είναι ευλογία», και μπορεί και ο πνευματικός να μην την αφήσει να ολοκληρώσει τον πόνο της. Μπορεί να μην έχει μια φίλη να πει τον πόνο της διότι αυτό που θα πει θα γίνει σημαία κουτσομπολιού στην ενορία.
Ακόμα, και όποιες φιλίες κάνει, ιδιαίτερα μέσα στην ενορία, θα έχουν αυτό που λέμε «απόσταση», ελάχιστες θα είναι φιλίες γερές με θεμέλια. Σπάνια θα μπορέσει να είναι ο εαυτός της, να νιώθει ελευθερία. Όποια την πλησιάζει θα είναι με το πρόσχημα της «ευλογίας» ή να μάθουμε κουτσομπολιά για το ιερατικό σπίτι. Και εκεί νιώθει μόνη. Και στην επαρχία να ξέρετε αυτό είναι δύσκολο.
Φυσικά όμως να μην παραλείψουμε πως έχουμε και την αντίθετη πλευρά. Η παπαδιά να κάνει τον Παπά ό,τι θέλει και να «χώνεται» μέσα στην ενορία και να κινεί τα νήματα. Εκεί μιλάμε για μια άλλη μορφή τραγωδίας που συμβαίνει ιδιαίτερα στα ιερατικά ζευγάρια που δεν ενώθηκαν με πραγματική αγάπη αλλά για να γίνει η μία παπαδιά και ο άλλος παπάς.
Είναι αυτές οι τραγικές περιπτώσεις που μια κοπέλα παντρεύτηκε ένα παλικάρι για να γίνει παπαδιά, και εκείνος την παντρεύτηκε για να γίνει παπάς χωρίς να έχουν αγαπηθεί ή ερωτευτεί και εκεί αρχίζουν τα προβλήματα που μπορεί να οδηγήσουν στο διαζύγιο.
Σε τέτοια περίπτωση σύνδεσης συνήθως συμβαίνουν δύο τινά. Από τη μία η παπαδιά να κάνει ό,τι θέλει τον παπά και να τον εξουσιάζει και εκείνον και την ενορία, οπότε ο παπάς κάνει το αρνάκι και υπομένει. Και από την άλλη η παπαδιά να αγωνίζεται, να περνάνε όλα από το χέρι της, ενώ ο παπάς να είναι αδιάφορος για το σπίτι, τη σύζυγο και τα παιδιά με το πρόσχημα: «Πρώτα η Εκκλησία και μετά όλα τ’ άλλα». Συνήθως όμως έχει «μόνο την Εκκλησία» και καθόλου όλα τα υπόλοιπα. Να τα λέμε και αυτά!
Παρατηρείται επίσης το φαινόμενο ο ιερέας, ιδιαίτερα στην αρχή της ιερατικής του διακονίας, να είναι συνεχώς στην Εκκλησία και να έχει στην άκρη την παπαδιά. Θα μπορούσα να γράφω ώρες γι’ αυτό το θέμα, διότι είμαι μέσα στον χορό και όχι απ’ έξω.
Θέλω να τελειώσω αυτό το άρθρο απευθυνόμενος προς δύο κατευθύνσεις: Πρώτα προς την ενορία και το ποίμνιο. Να αγαπάτε την ιερατική οικογένεια και ιδιαίτερα τις παπαδιές μας. Αν είναι καλά η παπαδιά θα είναι κι ο παπάς και το αντίθετο. Ας μη μας ενδιαφέρει πού πάνε βόλτα, γιατί πήγαν στη θάλασσα ή στην τάδε εκδήλωση. Πέρα από το ιερατικό σχήμα ας αγαπούμε την ιερατική οικογένεια γι’ αυτό που είναι και ας είμαστε δίπλα τους όσο μπορούμε.
Τέλος προς τους αδερφούς ιερείς: Αγαπητοί μου παπάδες, και 24 ώρες να είστε μέσα στον ναό, ο κόσμος πάντα θα έχει απαιτήσεις και θα ζητάει ακόμα περισσότερα. Ποτέ το ποίμνιο δεν θα είναι ευχαριστημένο. Πάντα θα έχει μια σκληρή κουβέντα, γιατί ο παπάς δεν κάνει περισσότερα. Ας προσέξουμε τις συζύγους μας, και όσοι έχουν και τα παιδάκια τους.
Ας βάλουμε όρια ώστε να μπορέσει να δημιουργηθεί ωφέλιμος χρόνος για τη γυναίκα και τα παιδιά. Χρόνος για χαλάρωση. Για παιχνίδι με τα παιδιά ή βόλτα με την παπαδιά μας. Ακόμα και σε αυτά είναι ο Χριστός. Ο Χριστός δεν είναι μόνο στις ακολουθίες ή μέσα στους Ναούς, αλλά βρίσκεται πανταχού παρών σε όλη μας τη ζωή. Μήπως τελικά αγωνιζόμενοι για τον Χριστό, στο τέλος τελικά Τον χάνουμε; Ας αναρωτηθούμε.
Θα αφήσω στο τέλος, να «μιλήσει» ο Άγιος Νεκτάριος για τον ζήλο χωρίς επίγνωση που πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα.
Ὁ χαρακτὴρ τοῦ μὴ κατ᾿ ἐπίγνωσιν ζηλωτοῦ - Πηγή: Ἁγ. Νεκταρίου, «τὸ Γνῶθι σαυτόν», σ. 179.
«Ὁ μὴ κατ᾿ ἐπίγνωσιν ζηλωτὴς κέκτηται μὲν ζῆλον ἀλλ᾿ οὐ κατ᾿ ἐπίγνωσιν, πλανᾶται ἐν ταῖς σκέψεσι καὶ ἐνεργείας αὐτοῦ καὶ ἐργαζόμενος δῆθεν ὑπὲρ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ παραβαίνει τὸν νόμον τῆς πρὸς τὸν πλησίον ἀγάπης.
Ὁ μὴ κατ᾿ ἐπίγνωσιν ζηλωτὴς ἐν τῇ ζέσει τοῦ ζήλου αὐτοῦ πράττει τὰ ἐνάντια, πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Θείου νόμου καὶ πρὸς τὸ Θεῖον θέλημα.
Ὁ μὴ κατ᾿ ἐπίγνωσιν ζηλωτὴς διαπράττει τὸ κακόν, ὅπως ἐπέλθῃ τὸ ὑπ᾿ αὐτοῦ νοούμενον ἀγαθόν.
Ὁ ζῆλος τοῦ μὴ κατ᾿ ἐπίγνωσιν ζηλωτοῦ εἶναι πῦρ διαφθεῖρον, πῦρ καταναλίσκον· ἡ καταστροφὴ προπορεύεται αὐτοῦ καὶ ἡ ἐρήμωσις ἕπεται αὐτῷ.
Ὁ μὴ κατ᾿ ἐπίγνωσιν ζηλωτὴς εὔχεται τῷ Θεῷ νὰ ῥίψῃ πῦρ ἐξ οὐρανοῦ καὶ νὰ κατακαύσῃ πάντας τοὺς μὴ δεχομένους τὰς ἀρχὰς καὶ πεποιθήσεις αὐτοῦ.
Τὸν μὴ κατ᾿ ἐπίγνωσιν ζηλωτὴν χαρακτηρίζει μῖσος πρὸς τοὺς ἑτεροθρήσκους ἢ ἑτεροδόξους, ὁ φθόνος καὶ ὁ ἐπίμονος θυμός, ἡ ἐμπαθὴς ἀντίστασις πρὸς τὸ ἀληθὲς πνεῦμα τοῦ θείου νόμου, ἡ παράλογος ἐπιμονὴ ἐν τῇ ὑπερασπίσει τῶν ἰδίων φρονημάτων, ὁ παράφορος ζῆλος πρὸς κατίσχυσιν ἐν πᾶσιν, ἡ φιλοδοξία, ἡ φιλονικία, ἡ ἔρις, καὶ τὸ φιλοτάραχον.
Ὁ μὴ κατ᾿ ἐπίγνωσιν ζηλωτὴς εἶναι ἄνθρωπος ὀλέθριος».
