ΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΠΡΙΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ, ΔΕ ΘΑ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΟΤΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ

(ΠΑΡΟΙΜΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ)

Παρασκευή 20 Μαΐου 2022

Η Θυσία της Λατρείας – Σύγχυση λατρείας και τιμής



Του π. Στεφάνου Φρήμαν
Μετάφραση: Κ. Ν. / ΟΟΔΕ

The Sacrifice of Worship

Όταν ο Θεός ζήτησε από τον Αβραάμ να θυσιάσει τον γιο του, τον Ισαάκ (Γέν. 22), δεν υπήρχε κανένας δισταγμός από την πλευρά του Αβραάμ γι' αυτό που του ζητήθηκε.  Γνώριζε ακριβώς τι χρειαζόταν να γίνει: έπρεπε να μαζευτούν ξύλα, να κατασκευασθεί ένας βωμός από πέτρες, να δεθεί το θύμα και μετά να σφαχθεί, κόβοντας τον λαιμό του για να αναβλύσει το αίμα του – με αποκορύφωμα της τελετής τού ολοκαυτώματος στις φλόγες της ολοκληρωμένης πλέον προσφοράς.

Αυτό που έκανε ο Αβραάμ επαναλαμβανόταν ποικιλοτρόπως σε όλο τον αρχαίο κόσμο. Ο Όμηρος γράφει για τον Ποσειδώνα που απουσίασε από κάποια ελληνικά δρώμενα για να παραστεί σε μια τεράστια θυσία που έγινε στην Λιβύη.  Η πράξη της θυσίας ήταν μέρος της παγκόσμιας γλώσσας της αρχαίας θρησκείας.  Εκεί που διέφερε ήταν στο τι/ποιός θυσιαζόταν και σε Ποιόν/Τι γινόταν η θυσία.  Επρόκειτο για λατρεία.

Σήμερα, η έννοια «θυσία» έχει περάσει σε πιο γενικευμένες πολιτισμικές έννοιες που δεν έχουν καμία σχέση με την λατρεία. Η δε λέξη «λατρεία» έχει γίνει μια ασαφής έννοια, που γενικά ταυτίζεται με προσευχή/αίνους και ψαλλόμενους ύμνους. Ως εκ τούτου, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να διακρίνουμε μεταξύ αυτού που πολλοί σύγχρονοι Χριστιανοί περιγράφουν ως «λατρεία»: από την μεταχείριση προς τους αστέρες της Ροκ μουσικής, προς τα Αθλήματα και την Ψυχαγωγία (ακόμα και προς τον πατριωτισμό και τα ιδεολογικά φετίχ).

Σε κάποια μεγάλη συγκέντρωση μερικών δεκάδων χιλιάδων ατόμων, χέρια σηκώνονται στον αέρα, ο κόσμος τραγουδάει, η μουσική διογκώνεται. Αν σταματήσω την περιγραφή σε αυτό το σημείο, είναι δυνατόν να υποτεθεί πως πρόκειται για μια πράξη αινέσεως/λατρείας.  Αν, ωστόσο, επισημάνω πως το συμβάν είναι μια συναυλία, τότε δεν είναι παρά μια απλή πράξη κολακείας κάποιας διασημότητας. Μόνο που η γραμματική της πράξης είναι εντελώς η ίδια και στις δύο περιπτώσεις.

 

Μεταπηδούμε τώρα γρήγορα στο σκηνικό μιας Ορθόδοξης Εκκλησίας. Εδώ υπάρχουν πολυάριθμες εικόνες αγίων ανδρών και γυναικών οι οποίες κοσμούν τον Ναό. Κεριά και κανδήλια καίνε μπροστά τους. Ένας μη-Ορθόδοξος, σύγχρονος Χριστιανός που επισκέπτεται τον Ναό για πρώτη φορά, νιώθει εμφανώς άβολα και μέσα του θα σκέπτεται: «Ετούτοι λατρεύουν αγίους!»  Η ψυχολογική σύγχυση (που είναι η σύγχρονη κουλτούρα) κάπως μπορεί και διακρίνει μεταξύ λατρείας του Θεού και θαυμασμού των διασημοτήτων, όμως κατηγορεί τον παραδοσιακό Χριστιανισμό πως παραβιάζει τη δεύτερη και την τρίτη Εντολή:

1. Ου ποιήσεις σεαυτώ είδωλον, ουδέ παντός ομοίωμα. Ου προσκυνήσεις αυτοίς, ουδέ μη λατρεύσεις αυτοίς.

2. Ου λήψει το όνομα Κυρίου τού Θεού σου επί ματαίω ου γάρ μη καθαρίση Κύριος ο Θεός σου τον λαμβάνοντα το όνομα αυτού επί ματαίω.

 

Αυτό που έχουμε εδώ είναι μια σύγκρουση Γραμματικής.

Προτείνω έναν πρακτικό ορισμό της σύγχρονης αντίληψης περί λατρείας: οποιοσδήποτε αριθμός δραστηριοτήτων – π.χ. τα τραγούδια, ο χορός, το ανέμισμα υψωμένων χεριών, οι άναρθρες κραυγές, το κλάμα – όταν γίνονται μέσα σε θρησκευτικό χώρο θεωρούνται λατρεία. Οι ίδιες ακριβώς πράξεις μέσα σε ένα μη θρησκευτικό χώρο όμως, δεν θεωρούνται λατρεία.

Στην Γραμματική της Ορθοδοξίας και στην Γραμματική της Αγίας Γραφής, η λατρεία έχει διαφορετικό ορισμό. Η λατρεία μπορεί να οριστεί ως η προσφορά θυσίας στο Θείο.

Το πρόβλημα προκύπτει όταν η μια Γραμματική επιδιώκει να κατανοήσει την άλλη. Αυτό που αποδίδουν οι Ορθόδοξοι στους Αγίους και στα ιερά αντικείμενα (λείψανα, Σταυρό, εικόνες κ.λπ.) νοείται ως τιμή ή σεβασμός. Δεν προσφέρονται θυσίες στους Αγίους σαν να ήταν θεοί. Αυτή η διάκριση είναι δύσκολη για τους σύγχρονους "χριστιανούς", επειδή η ιδέα περί θυσίας, στην αρχική της έννοια, έχει χαθεί.  Βεβαίως, η τιμή και ο σεβασμός δίδονται στον Θεό, όμως δεν αποτελούν λατρεία αφ' εαυτού τους.

Ο σύγχρονος οδικός χάρτης της θρησκείας αποτελείται σχεδόν αποκλειστικά από ποικίλες ψυχολογικές καταστάσεις: η τιμή που δίνεται σε έναν αστέρα του Ροκ κατανοείται ως αλλιώτικη από εκείνη που δίνεται στον Θεό, και βασίζεται στην πρόθεση μέσα στο άτομο που δίνει την τιμή. Σε έναν εξωτερικό παρατηρητή, οι ενέργειες μπορεί να μοιάζουν δυσδιάκριτες... όμως, «ο Θεός γνωρίζει την καρδιά», οπότε,  «ο Θεός μπορεί να διακρίνει την διαφορά μεταξύ των δύο».

 

Ο γιος μου ήταν γύρω στα ένδεκα ή δώδεκα όταν αντίκρισε ένα πατριωτικό γεγονός για πρώτη φορά, μέσα σε ένα ναό. Είχε μεγαλώσει στην  (Προτεσταντική) Επισκοπική Εκκλησία και είχε γίνει Ορθόδοξος μόλις ένα χρόνο νωρίτερα. Ωστόσο, ήμασταν σε καλοκαιρινές διακοπές παρέα με οικογένεια που ήταν πιστοί Βαπτιστές. Εκείνη την Κυριακή ήταν και η εθνική εορτή της 4ης Ιουλίου. Η εκκλησιαστική «λειτουργία» ήταν με πατριωτικά τραγούδια και ένα κήρυγμα για την χριστιανική Αμερική. Ο γιος μου ήταν βαθιά αναστατωμένος. Στην επιστροφή για το σπίτι, εξέφρασε την αναστάτωσή του, επιμένοντας πως «Αυτό ήταν ειδωλολατρία!» Εκ των υστέρων, πίστεψα πως είχε δίκιο, και νομίζω πως η απρόσκοπτη ευκολία με την οποία αυτή η συγκεκριμένη ομάδα Χριστιανών μπορούσε να μεταβεί από θρησκευτική εκδήλωση σε πατριωτική ήταν κάτι παραπάνω από «κάπως προβληματική».

Η θυσία σε μεγάλο βαθμό έχει εξαφανισθεί από την εμπειρία του σύγχρονου Χριστιανισμού. Η Προτεσταντική Μεταρρύθμιση άρχισε κάτι σαν μια κατά μέτωπο επίθεση στην μεταχείριση της Θείας Ευχαριστίας από τον μεσαιωνικό Καθολικισμό ως μια προσφορά θυσίας. Οι Καθολικοί κατηγορήθηκαν πως «ξανα-θυσίαζαν» τον Χριστό, παρά την σαφή δήλωση της Γραφής ότι η θυσία Του ήταν «εφάπαξ»: «Ος ουκ έχει καθ' ημέραν ανάγκην, ωσπερ οι αρχιερείς, πρότερον υπέρ των ιδίων αμαρτιών θυσίας αναφέρειν, έπειτα των του λαού· τούτο γαρ εποίησεν εφάπαξ εαυτόν ανενέγκας» (Εβρ. 7:27).  Οι Ρωμαιο-Καθολικοί υπερασπίστηκαν την πρακτική τους, εξηγώντας πως η Λειτουργία δεν ήταν μια επανα-θυσία, αλλά η αναπαράσταση αυτής της άπαξ και δια παντός θυσίας. Τα επιχειρήματά τους έπεσαν σε κωφά ώτα.

Μπορούμε να λέμε πως η θυσία του Χριστού πάνω στον Σταυρό ήταν άπαξ και δια παντός, και να την αρχειοθετήσουμε ως κάτι τέτοιο. Ωστόσο, μια τέτοια ιστορικοποίηση του Σταυρού βάζει μια ολοένα μεγαλύτερη απόσταση μεταξύ του πιστού και του Γεγονότος. Το «τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν», (ως απλό μνημόσυνο) έχει καταλήξει να είναι ένα μέσον λήθης.

 

Η Γραφή μας υπενθυμίζει πως το «Αρνίον» «σφαγιάστηκε από την ίδρυση του κόσμου». Δηλαδή, ο θάνατος του Χριστού συνέβη μεν μέσα στην Ιστορία, όμως έχει μια αιώνια πραγματικότητα που υπερβαίνει την Ιστορία. Ο Παπικός ισχυρισμός πως η Ευχαριστία είναι μια επανα-παρουσίαση αυτής της θυσίας μέσα στο Παρόν ήταν, στην πραγματικότητα, ορθός και μια επανα-διατύπωση της ληφθείσας διδασκαλίας της Εκκλησίας. Οι Ορθόδοξοι μέχρι σήμερα συνεχίζουν να τονίζουν αυτήν ακριβώς την τοποθέτηση. Η Θεία Ευχαριστία περιγράφεται ως «αναίμακτη θυσία», που σημαίνει πως δεν υπάρχει «επαν-ανάβλυση» του Αίματος του Χριστού.

Το μυστήριο της σωτηρίας μας - όπως και το Μυστήριο το οποίο εμείς περιγράφουμε ως λατρεία - βρίσκεται μέσα στην θυσία του Χριστού. Ο Αβραάμ, και όλος ο αρχαίος Ισραήλ, θα είχαν κατανοήσει πως η λατρεία ταυτίζεται σε μεγάλο βαθμό με την θυσία. Οι δοξολογικοί Ψαλμοί γράφτηκαν για χρήση μέσα στα πλαίσια του Ναού και των θυσιών του. Ο αίνος θα μπορούσε να περιγραφεί ως «θυσία», μόνο κατ' αναλογίαν.

«Κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν Σου. Έπαρσις των χειρών μου θυσία εσπερινή…»

 

Οι Χριστιανοί της πρώτης και ημίσεως χιλιετίας κατανοούσαν πως η «αναίμακτη θυσία» της ευχαριστιακής προσφοράς ήταν κεντρική πράξη λατρείας. Οι ύμνοι και οι ψαλμοί τους προέκυπταν ως μέρος αυτού του πλαισίου. Δεν προσφέρουμε πλέον την θυσία ταύρων και κατσικιών, αλλά συνεχίζουμε να προσφέρουμε την αναίμακτη θυσία του θανάτου του Χριστού. Είναι η μοναδική, τέλεια προσφορά όλης της ανθρωπότητας, που γίνεται δια του Προσώπου του Υιού του Θεού.  Αλλά επειδή είναι και Θεός, αυτή η θυσία είναι αιώνια, πάντα παρούσα και η οποία δύναται να προσφέρεται και να μοιράζεται με τον λαό Του.

Παρατηρήστε αυτό το απόσπασμα της Γραφής. Ο Απόστολος Παύλος διευκρινίζει την αληθινή μας λατρεία στους Κορινθίους:

«Το ποτήριον της ευλογίας ό ευλογούμεν, ουχί κοινωνία του αίματος του Χριστού εστι; τον άρτον ον κλώμεν, ουχί κοινωνία του σώματος του Χριστού εστιν; ότι εις άρτος, εν σώμα οι πολλοί εσμεν· οι γαρ πάντες εκ του ενός άρτου μετέχομεν. Βλέπετε τον Ισραήλ κατά σάρκα· ουχί οι εσθίοντες τας θυσίας κοινωνοί του θυσιαστηρίου εισί;»  (Α΄ Κορ. 10:16-18).

Ολόκληρη η κατανόηση της Θείας Ευχαριστίας από τον Απόστολο Παύλο έχει τις ρίζες της στον θυσιαστικό της χαρακτήρα. Όπως σημειώνει ο Απόστολος Παύλος, σκοπός της θυσίας είναι η κοινωνία – μια αληθινή συμμετοχή στη ζωή Εκείνου που λατρεύεται. Η Ευχαριστία είναι η, άπαξ και δια παντός χριστιανική θυσία.  Η ίδια βρίσκεται επίσης στην καρδιά της διδασκαλίας του Χριστού, πως όποιος τρώει την Σάρκα Του και πίνει το Αίμα Του, έχει κοινωνία μαζί Του:  «Εγώ ειμι ο άρτος της ζωής. Οι πατέρες υμών έφαγον το μάννα εν τη ερήμω και απέθανον· ούτός εστιν ο άρτος ο εκ του ουρανού καταβαίνων, ίνα τις εξ αυτού φάγη και μη αποθάνη. Εγώ ειμι ο άρτος ο ζων ο εκ του ουρανού καταβάς· εάν τις φάγη εκ τούτου του άρτου, ζήσεται εις τον αιώνα. και ο άρτος δε ον εγώ δώσω, η σαρξ μου εστιν, ην εγώ δώσω υπέρ της του κόσμου ζωής»  (Ιωάν. 6:48-51).

 

Από μια παράξενη τροπή της Ιστορίας, ο αίνος που απέκτησε το νόημά του από την ίδια τη θυσία, κατ' αναλογίαν ήρθε και εκτόπισε την θυσία και έγινε ο ίδιος ο αίνος το βασικό στοιχείο της λατρείας. Αυτή η σύγχυση όχι μόνο δημιουργεί ψευδείς κατηγορίες εναντίον εκείνων που προσφέρουν αίνο και τιμή στους Αγίους της Εκκλησίας - καθώς και σε κάθε τι ιερό - αλλά επίσης καθιστά αρκετά προβληματικό κάθε αίνο και τιμή, συμπεριλαμβανομένων αυτών που προσφέρονται στις κοσμικές διασημότητες. Δεν δίνουμε ιδιαίτερη σημασία πλέον στην έμπρακτη κοινωνία μέσα στην ζωή μας (σίγουρα δεν καταφέρνουμε καν να την δούμε μέσα στις πτυχές της θυσιαστικής λατρείας). 

Πρόσφατα διάβασα ένα απόσπασμα μέσα σε ένα βιβλίο που υποδείκνυε πως το χρήμα είναι η «οντολογία» του σύγχρονου κόσμου – ήτοι, πως αυτό καθορίζει για μάς τι είναι πραγματικό, και τι έχει σημασία. Ο Απόστολος Παύλος περιέγραψε και τις πράξεις πορνείας ως πράξεις κοινωνίας:

«ή ουκ οίδατε ότι ο κολλώμενος τη πόρνη εν σώμά εστιν; έσονται γαρ, φησίν, οι δύο εις σάρκα μίαν.»  (Α' Κορ. 6:16).  Μπορεί επομένως να θεωρηθεί ως μια πράξη ειδωλολατρίας. Όλα εκείνα στα οποία φανταζόμαστε πως βρίσκουμε τη ζωή μας - την τροφή μας και το νόημά μας – κινδυνεύουν να γίνουν τόποι ψεύτικης κοινωνίας – ψεύτικης λατρείας.

Ο Χριστός μας καλεί να πλησιάζουμε Εκείνον. Μας καλεί να φάμε την Σάρκα Του και να πιούμε το Αίμα Του - και να μην έχουμε άλλους ως θεούς, μόνο Αυτόν.

Τετάρτη 18 Μαΐου 2022

Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ

 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός - ΒΗΜΑΤΑ

«Ο καθένας μας ωφελείται ή βλάπτεται από την ίδια την κατάστασή του. Κανένας δεν βλάπτει τον άλλον» (Αββάς Δωρόθεος)

          Η πιο εύκολη λύση στα προβλήματα της ζωής μας είναι να φταίνε οι άλλοι. Δεν μας καταλαβαίνουν, δεν συμφωνούν μαζί μας, οι φιλοδοξίες τους συγκρούονται με τα χαρίσματά μας και τις προοπτικές μας, τα συμφέροντά τους δεν τους επιτρέπουν να δούνε την ζωή όπως εμείς (που συνήθως... έχουμε πάντα δίκιο), κάποτε και η μικρόνοια και η κακία τους μάς δυσκολεύουν φοβερά.

 

                Στην πραγματικότητα κανείς δεν μπορεί να βλάψει πνευματικά τον άλλον, όπως αναφέρει η ασκητική παράδοση της Εκκλησίας μας. Είναι η κατάσταση του εαυτού μας που γεννά ή συντηρεί πάθη. Οι άλλοι έρχονται να δώσουν σε μας το έναυσμα, ώστε στην ψυχή μας να υπάρχει θυμός, απογοήτευση, αίσθημα απόρριψης ή ματαίωσης. Το ίδιο και οι περιστάσεις της ζωής. Όσο κι αν φαίνεται παράδοξο, δεν είναι αυτές που μας δυσκολεύουν, αλλά η αδυναμία μας να αντέξουμε, η έλλειψη «ψυχικής ανθεκτικότητας», όπως λένε οι επιστήμονες. 

 

Εύλογο το ερώτημα: μα δεν ισχύουν οι δύσκολες καταστάσεις; Δεν υπάρχουν άλλοι οι οποίοι μπαίνουν στα πόδια μας και προκαλούν κακό; Προφανώς και συμβαίνει αυτό. Στην πραγματικότητα όμως το κακό είναι πρόσκαιρο και επιφανειακό. Κλονίζει το αίσθημα ότι ελέγχουμε την ζωή μας. Γίνεται ευκαιρία να κάνουμε την αυτοκριτική μας. Να διαπιστώσουμε πού επενδύσαμε και πώς φερθήκαμε, με αποτέλεσμα να ερχόμαστε σε ρήξεις. Πόσο αντέχουμε αυτές τις ρήξεις τελικά. Πιότερο όμως, πόσο έχουμε εμπιστοσύνη στο θέλημα του Θεού, όχι για να δικαιωθούμε, αλλά για να συγχωρήσουμε και να ξεκινήσουμε από την αρχή. Η δικαίωση πιθανότατα θα έρθει, αν ο τρόπος που βλέπουμε την ζωή είναι ο σωστός. Εμείς όμως μάθαμε να αντέχουμε στα δύσκολα ή αφεθήκαμε στο παράπονο ή την επίρριψη της ευθύνης στους άλλους, για να μην γιατρευτούμε εντός μας;

 

Η πίστη δεν είναι μοιρολατρία. Δεν είναι να σκύβουμε το κεφάλι και να αφηνόμαστε στα χτυπήματα, σαν να μην τρέχει τίποτα. Η πίστη είναι λόγος. Είναι διατύπωση της θέσης μας, του παράπονού μας, της δυσκολίας μας. Ταυτόχρονα, εκτός από την δυναμική αντιμετώπιση, είναι και ένας οπλισμός διαχείρισης δοκιμασιών. Δεν είναι ανάγκη να έχουμε τον τελευταίο λόγο. Αντίθετα, αφού είμαστε σαφείς σε ό,τι πιστεύουμε, ας μάθουμε να αποδεχόμαστε τους άλλους με αγάπη και ανοχή. Διεκδικούμε ό,τι μας ανήκει, αλλά δεν θα βάλουμε μαράζι με κάτι λιγότερο. Δεν είναι το εγώ μας το κλειδί για τον κόσμο, αλλά η αγάπη και η υπομονή. 

 

Στις ανθρώπινες σχέσεις, σε κάθε πάλη, το νόμισμα έχει δύο όψεις. Ας στραφούμε στον εαυτό μας. Ας δούμε τις προσδοκίες με τις οποίες επενδύουμε σε  πρόσωπα, σε όνειρα, σε διαθέσεις και ας διορθώνουμε, όσο κόπο κι αν έχει αυτό, τα λάθη μας. Διότι οι προσδοκίες συναντούν την ελευθερία του άλλου, ακόμη κι αν αυτός είναι κοντινός μας, ακόμη κι αν είναι τα παιδιά μας ή ο/η σύζυγος. Και στην όποια ανατροφή παρέχουμε, ας είναι η προσευχή και η εμπιστοσύνη στον Θεό και στο θέλημά Του η ρίζα, ώστε να μην βλαφτούμε από την διαφορετικότητα που κάνει την ζωή να μην έρχεται πάντοτε όπως θέλουμε. Ας απαλλαγούμε από μια τελειομανία, η οποία γίνεται επίδειξη και ας δεχτούμε το λίγο που μπορεί ο άλλος να μας δώσει. 

 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια»

Στο φύλλο της Τετάρτης 18 Μαΐου 2022

Μεσοπεντηκοστή - Μνήμη της Γενοκτονίας των Ποντίων (19 Μαΐου)...

 

Μεσοπεντηκοστή - μια γιορτή στην αγκαλιά του Πάσχα & της Πεντηκοστής

 
 
 

 

Τρίτη 17 Μαΐου 2022

Η ψηφιακή ανοησία ως μαζική παιδοκτονία


Η καραντίνα και η απαγόρευση κυκλοφορίας που έχουν επιβληθεί λόγω κορωνοϊού γεννά μεταξύ άλλων κάποια ζητήματα διαχείρισης χρόνου των ατόμων μέσα στα σπίτια που βρίσκονται σε μεγάλο βαθμό στα αστικά κέντρα και είναι συχνά διαμερίσματα. Ποια είναι η πιο εύκολη και αποτελεσματική διέξοδος; Βεβαίως, οι οθόνες με όλες τις εκδοχές τους, από την συμβατική τηλεόραση μέχρι το διαδίκτυο. Δεν περίμεναν βέβαια οι άνθρωποι τον κορωνοϊό για να την ανακαλύψουν, τώρα όμως μοιάζει να συνιστά σε μεγάλο βαθμό μονόδρομη διέξοδο των έγκλειστων και απομονωμένων ατόμων, ειδικά μάλιστα όσων έχουν παιδιά και οικογένειες. Αποφασίσαμε λοιπόν να δημοσιεύσουμε μια βιβλιοκριτική από το γαλλικό περιοδικό «Eléments» προσαρμοσμένη και μεταφρασμένη στα ελληνικά για λογαριασμό του Δικτύου Psy-Counsellors, αναφορικά με την εγκατάλειψη των παιδιών μας στις «οθόνες- νταντάδες». Για να μην κερδίσουμε την «μάχη με τον κορωνοϊό» και την χάσουμε, με τις ζωές τις δικές μας και των παιδιών μας…

Ο Φίλιππος, χλωμό αγοράκι πέντε ετών, λίγο παχύσαρκο, χωμένο στην πολυθρόνα του ένα ωραίο πρωινό του Οκτώβρη, πληκτρολογεί πυρετωδώς το αγαπημένο του playstation. Σε αυτήν ακριβώς τη στιγμή, ο νεαρός ήρωας, στη στενή του σχέση με την ψηφιακή του νταντά, δεν ονειρεύεται παρά ένα μόνο πράγμα: να ξεπεράσει το πέμπτο επίπεδο και να γίνει ο πιο μεγάλος «εκπαιδευτής του pokemon» στον κόσμο.

Από την στιγμή που η δασκάλα του Φίλιππου επεσήμανε την ανάγκη να απομακρυνθεί η HD τηλεόραση από το παιδικό δωμάτιο, αφού σύμφωνα με όλους, ειδικούς και μη, ο Φίλιππος παρουσιάζει κάποια συμπτώματα αστάθειας, νύστας κατά το διάστημα της ημέρας και μειωμένες δυνατότητες συγκέντρωσης της προσοχής του, το μόνο που μένει στην καθημερινή διάθεση του Φίλιππου είναι η κονσόλα παιχνιδιού και ο «παιδαγωγός» tablet του Έκτορα, δηλαδή του μεγάλου αδελφού του Φίλιππου. Ένα tablet που βρίσκεται υπό την πολύ υψηλή επιτήρηση των γονέων, από τη στιγμή ιδίως που οι γονείς ανακάλυψαν καταχωνιασμένα στο σκληρό δίσκο δυο πορνογραφικά φιλμ: Trash Holes and African Sodomy, που ο νεαρός Έκτορας παρακολουθούσε ξανά και ξανά μέχρι πέντε φορές την εβδομάδα. Όσον αφορά τα smartphones τα δύο αγόρια δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο, μόνο στο messenger kids στο κινητό τους, έτσι ώστε να μπορούν να στείλουν κανένα «like», καμία selfie, ή να κάνουν live twitter.

12.05, ο Φίλιππος, πεινασμένος, έχοντας φτάσει στο 4ο επίπεδο του pokemon gold, εγκαταλείπει τη θέση του και εμφανίζεται στην κουζίνα, όπου η μητέρα του τελειώνει την ανάγνωση ενός βιβλίου που της συνέστησε μία φίλη της και του οποίου ο τίτλος ηχεί, έστω καθυστερημένα, σαν μια προειδοποίηση: «Η κατασκευή του ψηφιακού ηλιθίου», του Michel Desmurget.

Μια διαδικασία μαζικής αποβλάκωσης

Σκηνή μιας συνηθισμένης ζωής για ένα συνηθισμένο τρόπο ζωής καθόλου υγιή. Ο Michel Desmurget, μετά το γνωστό του έργο «Λοβοτομή TV» συνεχίζει τον αγώνα του. Διδάκτωρ των νευροεπιστημών και Διευθυντής στο INSERM, βλέπει στην πράξη περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον τη διαδικασία της μαζικής κρετινοποίησης που εφαρμόζεται πάνω στους εγκεφάλους των νέων ανθρώπων, κατά το διάστημα μάλιστα της ανάπτυξης τους. Αγανακτισμένος, αναλύει μεθοδικά αυτήν την πλανητικού επιπέδου παιδοκτονία, που προσπαθεί να αποκρύψει το όνομά της. Αυτή η διαδικασία ακουμπάει πλέον όλες τις ηπείρους και όλα τα κοινωνικά στρώματα, εξαιρουμένων ίσως των ολίγων εκλεκτών, των happy few: διότι βέβαια οι πιο ενημερωμένοι μεταξύ των γονέων περί των δυνατοτήτων αυτών των μηχανισμών κρετινοποίησης, όπως λόγου χάρη ο ίδιος ο Bill Gates, μεριμνούν ώστε τα παιδιά τους να μην έρχονται καθόλου σε επαφή με αυτούς τους μηχανισμούς τουλάχιστον μέχρι την ηλικία των 14 ετών…

Στο βιβλίο του «Η κατασκευή του ψηφιακού ηλιθίου», ο Michel Desmurget εκθέτει σε όλο το εύρος του το ασυγχώρητο σφυροκόπημα των νέων γενεών: «Ήδη από την ηλικία των δύο ετών τα παιδιά των δυτικών κοινωνιών συγκεντρώνουν κατά μέσο όρο καθημερινά σχεδόν τρεις ώρες μπροστά στις οθόνες. Ανάμεσα στα 8 και στα 12 περνούν με τον ίδιο τρόπο τέσσερις ώρες και 45 λεπτά της ημέρας, ενώ μεταξύ 13 και 18, έξι ώρες και 45 λεπτά. Αν αθροιστούν ετησίως αυτές οι χρήσεις καλύπτουν χίλιες ώρες για έναν μαθητή του νηπιαγωγείου (δηλαδή περισσότερο από τις ώρες που περνάει στο σχολείο κατά το διάστημα του έτους), 1700 ώρες για έναν μαθητή του δημοτικού (δηλαδή το αντίστοιχο δύο σχολικών ετών) και 2400 ώρες για τον μαθητή του λυκείου (το αντίστοιχο δυόμιση ετών). Οι γενιές που γεννήθηκαν μετά το 2000, βομβαρδισμένες από το multiscreen (smartphone, tablet, Η/Υ, τηλεόραση), είναι οι πρώτες γενιές των οποίων ο δείκτης νοημοσύνης (Δ.Ν.) θα είναι μικρότερος από ότι των προηγούμενων γενεών. Με επιπλέον, μια ολόκληρη σειρά από συμπτώματα και προβλήματα που όπως φαίνεται, θα συντηρήσουν κατά τις επόμενες δεκαετίες λεγεώνες ολόκληρες παιδοψυχιάτρων: προβλήματα στο πεδίο της γλωσσικής επάρκειας, της δημιουργικότητας, της μνήμης, της συγκέντρωσης της προσοχής, της προσαρμογής στο κοινωνικό σχολικό περιβάλλον, συναισθηματικά προβλήματα, επιθετικότητα και αντικοινωνικές συμπεριφορές, αλλά και προβλήματα που σχετίζονται με την κλασσική παιδιατρική: δυσχέρειες στην κινητικότητα, παχυσαρκία, πρώιμος διαβήτης… Ο συσχετισμός ανάμεσα στην ψηφιακή κατανάλωση και όλο αυτό το φάσμα προβλημάτων είναι πλέον αναμφισβήτητος.»

Ο εγκέφαλος των παιδιών δεν είναι φτιαγμένος για οθόνες

Ο Desmurget μας υπενθυμίζει ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι αρχαϊκός και ότι η λειτουργία ενός οργάνου από σάρκα και αίμα δεν μπορεί να προσαρμοστεί στην οθόνη, στον φωτισμό της, στον κατακερματισμό των εικονικών μηνυμάτων, στο σφυροκόπημα από όλα αυτά μαζί. Ο εγκέφαλος στη βιολογική του ισορροπία, είναι φτιαγμένος έτσι ώστε να χειρίζεται το περιβάλλον με τρόπο «ανθρώπινο», να στηρίζεται σε «θερμές μεσολαβήσεις», όπως ίσως θα μπορούσαμε να πούμε. Έχει ανάγκη ηρεμίας, χωρίς την οποία μας εκθέτει σε προβλήματα και δυσλειτουργίες του ύπνου και της γλωσσικής έκφρασης, ή ακόμα χειρότερα, σε καταθλιπτικού τύπου επεισόδια ή /και σε συμπεριφορές επικίνδυνα επιθετικές. Χιλιάδες μελετών συγκλίνουν σε αυτές τις διαπιστώσεις. Η μεγάλη προσφορά του Desmurget είναι ότι όχι μόνο τις συγκεντρώνει, τις αναδεικνύει και τις συνθέτει στο έργο του, αλλά επίσης ότι ανιχνεύει συστηματικά τις ψευδομελέτες που γίνονται εδώ και κάποια χρόνια κατά παραγγελία συνήθως από τα lobby και τις εταιρείες παραγωγής των βιντεοπαιχνιδιών. Οι ψευδομελέτες αυτές κατέληγαν προφανώς στο συμπέρασμα του ακίνδυνου χαρακτήρα αυτών των παιχνιδιών και μάλιστα ορισμένες από αυτές υπογράμμιζαν και ένα κάποιο «παιδαγωγικό ενδιαφέρον» για τα παιδιά των μικρότερων ηλικιών.

Προσκεκλημένος πλέον από διάφορα τηλεοπτικά κανάλια, που σε έναν πρώτο χρόνο φαίνονται παραδόξως να αποδέχονται την έκκλησή του να σβήσουν την τηλεόραση, ο Michel Desmurget ασχολείται με όλα τα είδη των οθονών που απευθύνονται στην παιδική ηλικία: οθόνες, smartphones, tablets, ιδίως εκείνες που έχουν παιδαγωγικές, όπως υποτίθεται, αξιώσεις και μάλιστα κατά καιρούς έχουν λάβει την υποστήριξη διαφόρων «έγκυρων» κύκλων καθώς και των αρμόδιων υπουργών των οποίων ο Desmurget εκμηδενίζει τους ισχυρισμούς και τα επιχειρήματα από την άποψη της επιστημονικής ψυχοπαιδαγωγικής τους αξίας.

Μια λοβοτομή πιο αποτελεσματική από την καταστολή

Το να οδηγείται ένας νεαρός πολίτης στην κατάσταση του καταναλωτή σημάτων και εικόνων, με τον εγκέφαλό του να κατακλύζεται από την ντοπαμίνη και την εξάρτησή του από τις οθόνες να επιβεβαιώνεται ήδη από την πρώτη παιδική ηλικία, έτσι ώστε σταδιακά να εθίζεται είτε στην πορνογραφία, είτε στις διάφορες μόδες, αποτελεί βέβαια μάννα εξ ουρανού για ένα σύστημα του οποίου η κυριότερη έμμονη ιδέα είναι να καταργηθεί κάθε αναστολή στην κατανάλωση και αντιθέτως, να μειωθεί μέχρι εξαφάνισης κάθε κριτικό πνεύμα και κάθε ικανότητα ιεράρχησης των πραγμάτων. Ο πολλαπλασιασμός των αδύναμων σχέσεων και συνδέσεων με τους Άλλους (με τα διάφορα «like» στον ενικό και στον πληθυντικό), που εμφανίζονται στα κοινωνικά δίκτυα, καθιστά όλο και πιο δύσκολη την οικοδόμηση πιο ισχυρών σχέσεων και σταθερών συνδέσμων με τους Άλλους. Παγιδευμένος, «μαγευμένος» θα λέγαμε, από τις τεχνικές επιδόσεις μιας προκατασκευασμένης, φανταστικής πραγματικότητας που σε λίγο θα είναι υπερ hitech ο Έκτορας θα καταλήξει να θεωρεί άκρως πληκτικές και κοινότοπες τις ιδιαίτερες στιγμές συνάντησης με την νεαρή φίλη του, της οποίας οι καμπύλες είναι ήδη υπέροχα θηλυκές. Το κύκλωμα της ανταμοιβής, όταν είναι τόσο πολύ εικονικά δεδομένο και έμμεσα απαιτητικό, παρεμποδίζει την άμεση πρόσβαση στην ευχαρίστηση… Με άλλα λόγια, είναι μέχρι το βάθος της καρδιάς και του εσώρουχου των παιδιών μας που ως έσχατο οπλισμένο χέρι του συστήματος, το ψηφιακό σκορπίζει αργά, αλλά σταθερά το δηλητήριο του.

Αυτή η λοβοτομή είναι πολύ πιο αποτελεσματική από κάθε καταστολή στο ρητά δηλωμένο ή άρρητα συνδηλωμένο σχέδιο ολοκληρωτικού ελέγχου. Η ιστορία μας δείχνει ότι καταλήγουμε σχεδόν πάντα στη βούληση να αποκοπεί ο διανοητικά, ιδεολογικά λοβοτομημένος πολίτης από το οικογενειακό, φιλικό και κοινωνικό περιβάλλον του: Ένα παιδί που ζει μακριά από οθόνες δέχεται κατά μέσον όρο χίλιες λέξεις την ώρα από το ανθρώπινο περιβάλλον, λέξεις που θα παίξουν έναν αποφασιστικό ρόλο στην μετέπειτα ανάπτυξή του. Με τις οθόνες, περνάμε στις 150 μόλις λέξεις την ώρα! Οι συνέπειες; Μια υπεραπλοποίηση της περιγραφικής γλωσσικής έκφρασης, μια ανάσχεση των πρώιμων κοινωνικών αλληλεπιδράσεων που συγκροτούν το υπόβαθρο της γλωσσικής και γνωστικής ανάπτυξης, μια προσβολή στην εγκεφαλική πλαστικότητα.

Πριν τα έξι: όχι οθόνες!

Το βιβλίο του Michel Desmurget είναι γεμάτο από συγκεκριμένες οδηγίες προς τους γονείς και κηδεμόνες. Πριν την ηλικία των 6 ετών: όχι οθόνες! Το παιδί έχει ανάγκη να του μιλάνε, να του διαβάζουν ιστορίες (θα προσθέταμε να παίζει, να κάνει χειροτεχνίες, κατασκευές, να αλληλεπιδρά με το φυσικό και το κοινωνικό περιβάλλον κλπ.). Ακόμα και η ανία είναι κάποτε προτιμότερη, αν όχι καλοδεχούμενη: η δημιουργικότητα του παιδιού που αισθάνεται κάποια στιγμή να πλήττει θα αναπτυχθεί μέσα από τη ζωγραφική, την μουσικοκινητική αγωγή ή τα lego. Αλλά κυρίως το μικρό παιδί έχει απόλυτη ανάγκη να τρέξει, να χοροπηδήσει, να τραγουδήσει.

Μετά τα έξι: Όχι περισσότερο από μισή μέχρι το πολύ μια ώρα την ημέρα. Υπάρχουν στην αγορά πολλά συστήματα ελέγχου που επιτρέπουν να μπλοκάρονται οι συσκευές μετά την παρέλευση αυτού του χρονικού διαστήματος. Τίποτα μέσα στο παιδικό δωμάτιο που θα μπορούσε να δημιουργήσει δυσκολίες στον ύπνο. Βίαιες εικόνες ή παραστάσεις με σεξουαλικό περιεχόμενο πρέπει να αποφεύγονται συστηματικά. Ποτέ το πρωί πριν το σχολείο: Οι επιδόσεις του μαθητή θα βελτιωθούν άμεσα και σημαντικά. Ποτέ το βράδυ, πριν τον ύπνο: Μιάμιση ώρα πριν την ώρα του ύπνου κάθε είδους οθόνη θα πρέπει να έχει κλείσει. Και κυρίως ένα πράγμα κάθε φορά: Οι πολλαπλές οθόνες είναι απολύτως μη διαχειρίσιμες από τον εγκέφαλο ή, – όπως το υπογραμμίζει ο Desmurget – όσο πιο πολύ ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλος υφίσταται το multitasking, τόσο περισσότερο είναι πιθανό να διαβρωθεί από την πολυδιάσπαση και την αδυναμία συγκέντρωσης της προσοχής που θα καταντήσει να είναι όλο και πιο μόνιμη.

Η εγχάραξη ενός οράματος για τον κόσμο, ενός συστήματος αξιών, ή πολύ πιο απλά, κάποιων γνώσεων στους εγκεφάλους των παιδιών και των απογόνων μας κινδυνεύει να γίνει Γολγοθάς αν δεν προσπαθήσουμε επειγόντως να καθαρίσουμε τη διανοητική μόλυνση που υφίστανται σήμερα οι νέες γενιές. Αυτή η εξυγίανση απαιτεί την απομάκρυνση των μικρότερων παιδιών από τον ψηφιακό κόσμο και μια επιστροφή σε θερμές, συμβολικές μεσολαβήσεις όλων των ανθρώπων με το ανθρώπινο, κοινωνικό τους περιβάλλον.

«Τα παιδιά σας θα είναι ευγνώμονα εάν προσφέρεται στη ζωή και στην ύπαρξή τους την απελευθερωτική γονιμότητα της άθλησης, της σκέψης και της κουλτούρας, αντί της ύπουλης στειρότητας της οθόνης», όπως γράφει ο Desmurget. Οι θρησκόληπτοι της προόδου από την Silicon Valley μέχρι τους νεοφιλελευθερίζοντες νεοεπιχειρηματίες του συρμού που λατρεύουν χωρίς την παραμικρή κριτική τις τεχνολογικές καινοτομίες, οι πιστοί του ψηφιακού ανθρώπου, του homo numericus ή του μετανθρώπινου «ρόδινου μέλλοντος» προφανώς δεν θα εκτιμήσουν καθόλου μια τέτοια ανάσα οξυγόνου, μια τέτοια έκκληση ζωής στον καθαρό αέρα.

Η πραγματικά αξιοσημείωτη επιστημονική προσφορά του Desmurget δεν έχει αντιμετωπίσει ακόμα την παραμικρή επικριτική επιχειρηματολογία από την πλευρά των κύκλων που το έργο τους στιγματίζει. Ωστόσο, αυτή η σφαιρική προσέγγιση του θέματος, στηριγμένη από μια άνευ προηγουμένου τεκμηρίωσή της μέσα από λεπτομερείς αναφορές σε διεθνείς επιστημονικές έρευνες σχετικές με τις οθόνες και την επίδρασή τους, έχει αρχίσει να δημιουργεί μια σωτήρια συνειδητοποίηση η οποία ενδεχομένως θα μπορούσε κάποια στιγμή να μεταβάλλει τις σημερινές συμπεριφορές, τα κανονιστικά πλαίσια, τα εκπαιδευτικά συστήματα και τις διαγνωστικές τεχνικές.

Και όταν ο «εκπαιδευτής του pokemon» θα ξαναβρεί την υγιή του διάθεση να φτύσει στο πρόσωπο του τελευταίου ψηφιακού υπερήρωα της εκάστοτε μόδας, τότε ίσως θα δούμε στο βλέμμα του κάτι που θα υπερβαίνει την γκριζάδα του σημερινού τοπίου: μια αχτίδα ελπίδας και ένα σοβαρό λόγο να πιστέψουμε σε αυτήν…

Βιβλιοπαρουσίαση από το Jean – Henri d’ Avirac του Βιβλίου του Dr. Michel Desmurget (2019) «Η κατασκευή του ψηφιακού ηλιθίου: οι κίνδυνοι της οθόνης για τα παιδιά μας», Έκδοση Le Seuil, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό éléments, Ιανουάριος 2020, No. 181, σ.σ. 42-43.

Μετάφραση, Προσαρμογή στα Ελληνικά και Επιμέλεια
Γιάννης Παπαμιχαήλ, τ. Καθηγητής Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Παντείου Πανεπιστημίου

Τα παλιά Παπούτσια, ο δάσκαλος και το παιδί…


 

elisnews.com

Ένας μαθητής συνάντησε τό δάσκαλό του στό δρόμο, καί κατευθύνονται μαζί γιά τό σχολείο.
Ξαφνικά είδαν στήν άκρη τού δρόμου ένα ζευγάρι παλιά παπούτσια. Ήταν τού γέροντα πού δούλευε στό διπλανό χωράφι…
Ο μαθητής είπε στόν δάσκαλό του:
-«Κύριε νά τού κάνουμε πλάκα; Νά κρύψουμε τά παπούτσια του γιά νά δούμε τό πρόσωπό του; Θά έχει πολύ γέλιο» !!!
Ο δάσκαλος τού απάντησε:
– «Δέν πρέπει νά περνάμε καλά είς βάρος τού άλλου… Εσύ παιδί μου είσαι από εύπορη οικογένεια καί μπορείς νά δώσεις σέ αυτόν τόν άνθρωπο λίγη χαρά! Θέλεις νά βάλουμε από κοινού, κάποια χρήματα σέ κάθε παπούτσι καί μετά κρυβόμαστε γιά νά δούμε τήν αντίδρασή του»;
Αυτό έκαναν καί κρύφτηκαν καί περίμεναν…
Ο φτωχός γέροντας τελείωσε τή δουλειά του καί πήγε γιά τό παλτό καί τά παπούτσια του. Έβαλε τό παλτό του, έβαλε τό πόδι του σέ ένα παπούτσι, αλλά ένιωσε κάτι μέσα, έσκυψε νά δεί τί ήταν καί βρήκε χρήματα… έκπληκτος, αναρωτήθηκε τί είχε συμβεί! Γύρισε τό κεφάλι του καί δέν είδε κανέναν… Βάζοντας καί τό άλλο παπούτσι βρήκε καί άλλα χρήματα!
Γονατίζει καί μέ δάκρυα στά μάτια κοιτάζει ψηλά στόν ουρανό καί ευχαριστεί δυνατά… Μιλάει γιά τήν άρρωστη σύζυγό του καί τά ορφανά εγγόνια του, πού δέν είχαν φαγητό καί ρούχα, αλλά τώρα χάρη στό «άγνωστο χέρι» θά έχουν αρκετές μέρες φαγητό…
– «Θεέ μου σ’ ευχαριστώ!
Σέ παρακαλώ νά έχεις πάντα γερό τόν άνθρωπο πού μού έκανε τέτοιο καλό…»
Ο μαθητής άρχισε νά κλαίει καί ό δάσκαλος τόν ρώτησε:
– «Δέν είσαι πιό ευχαριστημένος τώρα, από τό νά τού έκανες φάρσα»;
Ο νεαρός απάντησε:
– «Κύριε, μου δώσατε ένα μεγάλο μάθημα, πού δέν θά ξεχάσω ποτέ! Τώρα ξέρω ότι νιώθεις καλύτερα όταν δίνεις πάρα όταν παίρνεις»!
Δίνοντας χαρά φίλοι μου, εμπλουτίζεται ή ψυχή μας!
Ας βοηθήσουμε όσο μπορεί ο καθένας μας τούς αδύναμους ανθρώπους!!

Δείτε επίσης

Κύριε... μήπως είστε ο Χριστός;

Η δικαίωση της Μητέρας του Θεού


Του π. Στεφάνου Φρήμαν / Μετάφραση: Κ.Ν.

ΟΟΔΕ 

Την περίοδο των Χριστουγέννων, η Παναγία τυγχάνει κάποιας προσοχής στον ευρύτερο σημερινό πολιτισμό.  Μια γυναίκα γεννάει κάτω από δύσκολες συνθήκες: μητέρα, βρέφος, βόδι και γαϊδούρι, φάτνη - μια πολύ συγκινητική σκηνή.  Γρήγορα όμως σβήνει από την σκηνή, διότι περίπου πέντε αιώνες πολιτισμού φοβήθηκαν απελπισμένα πως θα τραβούσε υπερβολικά την προσοχή.

Με αυτό το σκεπτικό, είναι λίγο-πολύ απούσα από το Πάσχα: εκεί έχουμε κόκκινα αυγά, σοκολάτες, κουνελάκια, και την Ανάσταση του Χριστού (μαζί με καινούργια ρούχα και τα συναφή), όμως η Μαρία δεν φαίνεται να έχει κάποια θέση στην πασχαλινή φαντασία του πολιτισμού μας. Κάποια από τα προαναφερόμενα είναι αναμφίβολα το αποτέλεσμα 500 ετών ενός κυρίαρχου αντι-Παπικού Προτεσταντισμού. Πρέπει να αναφέρεται η Μαρία τα Χριστούγεννα, αλλά μπορεί άνετα να παραγκωνισθεί το Πάσχα.

Εκτός αν είσαι Ορθόδοξος.

Στην Ορθοδοξία, στην ουσία δεν υπάρχει διδασκαλία για τον Χριστό η οποία να μην δίνει σημασία στην Μητέρα Του. Δεν υπάρχει διδασκαλία σχετική με τον Ιησού που να μην δίνει σημασία στην ανθρώπινη πλευρά Του, η οποία ανθρώπινη πλευρά Του απαιτεί να Την μνημονεύουμε. Όταν η Σύνοδος του 431 (3η Οικουμενική) ανακήρυξε τη Μαρία ως «Θεοτόκο» («Γεννήτρια του Θεού») ήταν λόγω της ανησυχίας μήπως διαστρεβλωθεί η πλήρης αλήθεια του ποιος είναι ο Χριστός. Το μυστήριο της Ενσάρκωσης (ορθά κατανοητό) καθιστά δυνατό να ομολογείται ο παράδοξος τίτλος «Θεο-Γεννήτρια» (όχι απλώς «Χριστο-Γεννήτρια»). Ο Χριστός είναι πλήρως Θεός και πλήρως άνθρωπος. Αυτός που γεννήθηκε από τη Μαρία ήταν Θεός και άνθρωπος. Ο Θεός γεννήθηκε από Εκείνη.

Αυτό αντηχεί και στον προφητικό λόγο που ειπώθηκε στη Μαρία όταν έφερε τον Ιησού στο Ναό 40 ημέρες μετά τη γέννησή Του (σύμφωνα με τον Νόμο). Ο Προφήτης Συμεών, κρατώντας το παιδί στην αγκαλιά του, είπε στη μητέρα Του:

«και ευλόγησεν αυτούς Συμεών και είπεν προς Μαριάμ την μητέρα αυτού· ιδού ούτος κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών εν τω Ισραήλ και εις σημείον αντιλεγόμενον. Και σου δε αυτής την ψυχήν διελεύσεται ρομφαία, όπως αν αποκαλυφθώσιν εκ πολλών καρδιών διαλογισμοί».  (Λουκ. 2:34-35).

Τα λόγια του Προφήτη μιλούν για «ρομφαία» (σπαθί). Πρόκειται για κάτι πολύ βαθύτερο από μια υπόδειξη πως αυτό που πρόκειται να συμβεί στον Υιόν της θα Την πληγώσει. Δεν Της είπε απλώς: «Θα Σε στενοχωρήσει». Το μαρτύριο του Χριστού πάνω στον Σταυρό είναι εξίσου το σπαθί που διαπερνά την ψυχή της Μαρίας. Η Μαρία είναι η πρώτη Χριστιανή, η πρώτη που πίστεψε τον λόγο σχετικά με τον Υιό Της. Το μαρτύριό Του είναι και δικό της μαρτύριο. Το μαρτύριό Του επρόκειτο να γίνει και δικό μας μαρτύριο. Εάν έχετε ενωθεί με τον σταυρωμένο Χριστό, τότε, σε κάποιο βαθμό, και η δική σας ψυχή θα έχει διαπερασθεί από το σπαθί που διαπέρασε την ψυχή της Μαρίας. 

Ο Απόστολος Παύλος μας λέει: «Έχω σταυρωθεί με τον Χριστό, ωστόσο ζω. Όχι όμως εγώ, αλλά ο Χριστός ζει μέσα μου, ο Οποίος με αγάπησε και έδωσε τον εαυτό Του για μένα». Η Μαρία είναι η πρώτη από όσους έχουν συσταυρωθεί με τον Χριστό.

Η άγνοιά μας για τέτοια πράγματα (ή η λήθη μας), μάς ενθαρρύνει να ξεχάσουμε πως η μαθητεία μας χαρακτηρίζεται από τον Σταυρό και ορίζεται από την κοινωνία μας με τον Εσταυρωμένο Κύριο. Πάρα πολύ εύκολα, η ανάσταση του Ιησού δεν μάς «λέει» κάτι περισσότερο από μια υπόσχεση για ζωή μετά τον θάνατο («ο Ιησούς πέθανε και αναστήθηκε για να πάω εγώ στον παράδεισο»). Αν και είναι κάπως αληθής αυτή η σκέψη, παρά ταύτα, αποτελεί σοβαρή υποβάθμιση του Ευαγγελίου.

Ενώ ο Χριστός βρισκόταν πάνω στον Σταυρό, οι σκέψεις Του είχαν στραφεί στη Μητέρα Του. Εκείνος υπομένει το μαρτύριο και τον εξευτελισμό της σταύρωσης· Εκείνη συμμετέχει στον εξευτελισμό αυτό, και ως εκ τούτου, ένα σπαθί διαπερνά την δική Της ψυχή. Ο Χριστός Την παραδίδει στην φροντίδα του Αγίου Ιωάννη, «τού αγαπημένου Του μαθητή». Δεν ζητά από τον Ιωάννη απλώς να Την φροντίζει, αλλά του λέει: «Ιδού η μητέρα σου». Ο Ιωάννης οφείλει πλέον να είναι και δικός Της υιός

Παρεμπιπτόντως, αυτό υποστηρίζει την διδασκαλία της Εκκλησίας, πως ο «αδελφός και οι αδελφές του Χριστού» δεν ήσαν βιολογικά τέκνα της Μαρίας. Αν ήταν όντως δικά Της, θα ήταν δική τους και η παραδοσιακή υποχρέωση να Την αναλάβουν μετά τον θάνατο του Ιησού.

Καθώς η Εκκλησία εισέρχεται στα βαθειά της Μεγάλης Εβδομάδας και πλησιάζει τον θάνατο και την Ανάσταση του Κυρίου, την Θεοτόκο την έχει συνεχώς κατά νουν. Σε αυτό που γίνεται λειτουργική κορύφωση, η Εκκλησία συγκεντρώνεται γύρω από την εικόνα του Επιταφίου στο κέντρο του Ναού. Αφού τελεσθεί η ανάμνηση του μαρτυρίου και του θανάτου του Χριστού, το ταφικό σάβανο έχει τοποθετηθεί εκεί για να το προσκυνήσουν οι πιστοί. Έτσι προσφέρουν και τους δικούς τους θρήνους.

Σε αυτή την τελευταία στιγμή, καθώς ο ιερέας στέκεται μπροστά στην επιτάφια εικόνα, ακούμε τους εξής στίχους από τους ψάλτες:

«Μη εποδύρου μου Μήτερ, καθορώσα εν τάφω, ον εν γαστρί άνευ σποράς, συνέλαβες Υιόν· αναστήσομαι γαρ και δοξασθήσομαι, και υψώσω εν δόξη, απαύστως ως Θεός, τους εν πίστει και πόθω σε μεγαλύνοντας.

Δόξα σοι, ο Θεός ημών, δόξα σοι.

(Μη με θρηνείς, Μητέρα Μου, βλέποντας μέσα στον τάφο τον Υιό που συνελήφθη μέσα στην μήτρα χωρίς σπόρο, διότι θα αναστηθώ και θα δοξασθώ, και θα εξυψώσω ένδοξα όλους όσους θα Σε μεγαλύνουν με πίστη και αγάπη.

Δόξα σε Σένα, Θεέ μας, δόξα σε Σένα!)

Επί τω ξένω σου τόκω, τας οδύνας φυγούσα, υπερφυώς εμακαρίσθην, άναρχε Υιε· νυν δε σε Θεέ μου, άπνουν ορώσα νεκρόν, τη ρομφαία τής λύπης, σπαράττομαι δεινώς· αλλ ανάστηθι, όπως μεγαλυνθήσωμαι.

(Έχοντας γλιτώσει από τους πόνους κατά την παράδοξη γέννα Σου, μακαρίσθηκα υπερφυώς, ω Άναρχε Υιε μου.  Όμως τώρα, βλέποντάς Σε, Θεέ μου, νεκρό και χωρίς πνοή, σπαράζω με πολύ πόνο από το ξίφος της λύπης. Αλλά ανάστα, ώστε να μεγαλυνθώ.

Δόξα σε Σένα, Θεέ μας, δόξα σε Σένα!)

Γη με καλύπτει εκόντα, αλλά φρίττουσιν Άδου, οι πυλωροί, ημφιεσμένον βλέποντες στολήν, ημαγμένην Μήτερ, τής εκδικήσεως· τους εχθρούς εν Σταυρώ γαρ, πατάξας ως Θεός, αναστήσομαι αύθις και μεγαλύνω σε.

Δόξα Πατρί και τω Υιώ και τω Αγίω Πνεύματι, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

(Με την δική Μου θέληση με σκεπάζει η γη, ω Μητέρα, όμως οι φύλακες του Άδη τρέμουν βλέποντάς με ντυμένο με τα αιματοβαμμένα ενδύματα της εκδίκησης. Αφού έχοντας νικήσει ως Θεός τους εχθρούς μου σταυρωμένος, θα αναστηθώ αμέσως και θα Σε μεγαλύνω.

Δόξα στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντα και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.)

Αγαλλιάσθω η κτίσις· ευφραινέσθωσαν πάντες οι γηγενείς· ο γαρ εχθρός εσκύλευται  Άδης· μετά μύρων γυναίκες προσυπαντάτωσαν· τον Αδάμ συν τη Εύα, λυτρούμαι παγγενή· και τη τρίτη ημέρα εξαναστήσομαι.

(Ας χαίρεται η δημιουργία, ας ευφρανθούν όλοι οι γεννημένοι στη γη, γιατί ο εχθρός Άδης λεηλατήθηκε· γυναίκες με μύρο ας έρθουν να με προϋπαντήσουν, διότι θα λυτρώσω τον Αδάμ και την Εύα και όλους τους απογόνους τους, και την τρίτη μέρα θα αναστηθώ.)

«Μη εποδύρου μου Μήτερ, καθορώσα εν τάφω, ον εν γαστρί άνευ σποράς, συνέλαβες Υιόν· αναστήσομαι γαρ και δοξασθήσομαι, και υψώσω εν δόξη, απαύστως ως Θεός, τους εν πίστει και πόθω σε μεγαλύνοντας.

Δόξα σοι, ο Θεός ημών, δόξα σοι.

(Μη με θρηνείς, Μητέρα Μου, βλέποντας μέσα στον τάφο τον Υιό που συνελήφθη μέσα στην μήτρα σου χωρίς σπόρο, διότι θα αναστηθώ και θα δοξασθώ, και θα εξυψώσω ένδοξα όλους όσους θα Σε μεγαλύνουν με πίστη και αγάπη.

Δόξα σε Σένα, Θεέ μας, δόξα σε Σένα!)

Οι στίχοι αυτοί είναι ένας διάλογος μεταξύ του Χριστού και της Μητέρας Του, καθώς συνάγει - μέσα στην συμπόνια την δική Του - Εκείνη, της οποίας η καρδιά είχε τρυπηθεί με το σπαθί του εξευτελισμού και της θλίψης. Της δίνει κουράγιο, με την υπόσχεση πως θα αναστηθεί και θα Την δικαιώσει. Θα δοξασθεί, και θα Την μεγαλύνει. Η πίστη, η ταπεινοφροσύνη και η υπακοή Της θα δικαιωθούν, ενώπιον όλου του κόσμου: «από του νυν μακαριούσιν Με πάσαι αι γενεαί» (Λουκάς 1: 48).

Εκείνη απαντά, ενθυμούμενη το μυστήριο της «παράξενης γέννησης» του Υιού Της. Αν και τώρα βλέπει το σώμα Του να βρίσκεται «νεκρό και χωρίς πνοή», Τον προτρέπει να αναστηθεί.

Αυτός ανταπαντά πως «καλύπτεται από τη γη» με το «δικό Του θέλημα». Δεν είναι θύμα κανενός, αλλά κάνει αυτό ακριβώς που είχε γεννηθεί να κάνει. Και τώρα, είναι ντυμένος με τα «αιματοβαμμένα ενδύματα της εκδίκησης». Νικώντας τους εχθρούς διά του Σταυρού, θα αναστηθεί και θα Την μεγαλύνει.

Κλείνοντας, επαναλαμβάνει τον αρχικό στίχο. Στην επανάληψη του «αναστήσομαι γαρ», ο Ιερέας παίρνει το επιτάφιο σάβανο και το πηγαίνει στην Αγία Τράπεζα. Οι πόρτες είναι κλειστές και κάθε φως, κάθε κερί μέσα στον Ναό, σβήνονται. Η Εκκλησία περιμένει εν σιωπή. Η Μαρία περιμένει. Όλη η δημιουργία κρατά την ανάσα της.

Χαμηλόφωνα, ο Ιερέας αρχίζει να ψάλλει, «Την Ανάστασή σου, Χριστέ Σωτήρ ημών, οι άγγελοι στον ουρανό ψάλλουν…» Σε λίγο θα βγει κρατώντας το πρόσφατα αναμμένο φως το οποίο μεταλαμπαδεύεται σε όλους.

Η ανάστασή Του είναι μια δικαίωση της Μητέρας Του. Είναι εξ ίσου η δικαίωση κάθε πιστού, αφού κι εμείς σταθήκαμε σιωπηλοί δίπλα στον τάφο, προσκυνώντας το νεκρό σώμα Του. Και εμείς, επίσης, είχαμε κάποιο μερίδιο στον εξευτελισμό Του - είτε από άλλους, είτε μας επιβλήθηκε λόγω της δικής μας απιστίας και αμφιβολίας: (έκανα λάθος που πίστεψα, Κύριε; Με έχεις ξεχάσει; Είμαι περικυκλωμένος από τους εχθρούς μου και με εμπαίζουν. Πού είσαι, Κύριε;)

«Θα αναστηθώ», μας απαντά ο Χριστός.

Η Μητέρα Του Τον είδε. Τον είδε η Μαρία η Μαγδαληνή. Τον είδαν ο Πέτρος και ο Ιωάννης. Μετά οι δώδεκα. Ύστερα ο Ιάκωβος ο Αδελφόθεος. Αργότερα, περισσότεροι από 500. Εμφανίσθηκε ακόμα και στον Παύλο, σαν σε κάποιον που γεννήθηκε εκτός χρόνου.

Αυτοί άρχισαν την πομπή που συνεχίζει να κυκλώνει τη γη, ψάλλοντες «Αξίωσέ μας επί της γης να Σε δοξάζουμε με καθαρότητα καρδιάς».

Επικεφαλής της πομπής αυτής είναι η Μητέρα Του – η οποία πλέον δικαιώνεται και μεγαλύνεται από όλους. Είπε την αλήθεια. Γέννησε τον Θεό Λόγο. Εμείς Την ονομάζουμε «Κεχαριτωμένη».

Δευτέρα 16 Μαΐου 2022

The Vindication of the Mother of God

 

See here please...


Θα εκτελεστεί στις 8 Ιουνίου... Ας προσευχηθούμε.

 

Η ιστορία ενός θανατοποινίτη, που βαπτίστηκε ορθόδοξος χριστιανός μέσα στη φυλακή, και καταδικάστηκε σε θάνατο για ένα έγκλημα που - κατά τους ισχυρισμούς - δεν διέπραξε. Προγραμματίζεται να εκτελεστεί στις 8 Ιουνίου 2022, μια ημέρα αφιερωμένη σε μια έφηβη & έναν στρατηγό που νίκησαν το θάνατο.

Ούτως ή άλλως είμαστε κατά της θανατικής ποινής, ακόμη και για εγκληματίες.

Διαβάστε, παρακαλώ, την ανάρτηση και παρακολουθήστε τα σχετικά βίντεο στο ιστολόγιο Τι και πώς. Ευχαριστώ.

Κυριακή 15 Μαΐου 2022

Το "Αντίφωνο" θύμα κλοπής - ανάγκη υποστήριξης

 

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ

Δυστυχώς πολύτιμος και απαραίτητος τεχνικός εξοπλισμός του "Αντιφώνου" απωλέσθη (επί της ουσίας εκλάπη) το βράδυ της 8ης Μαΐου 2022. Σε σχετική ανάρτησή του στο facebook ο υπεύθυνος της αξιόλογης ιστοσελίδας κ. Κωνσταντίνος Βεργής αναφέρει τα εξής: 

    ΔΕΝ έγινε η απώλεια συνήθειά μας...

    Ευχαριστούμε όσους αφαίρεσαν χτες βράδυ τον πολύτιμο βίντεο-εξοπλισμό μας.
    Θα ανακάμψουμε...
 
    
    Υ.Γ.:  800+ βίντεο...

Είναι σαφές ότι το "Αντίφωνο" χρειάζεται τη βοήθεια μας: 

Έμπρακτη Υποστήριξη

 
Για τη συνέχιση του “αντιφωνικού” εγχειρήματος και την περαιτέρω ανάπτυξή του, πέρα από τις καλοδεχούμενες επιδοκιμασίες χρειαζόμαστε την οικονομική στήριξή σας.

14 χρόνια Αντίφωνο, 6.200 αναρτήσεις (άρθρα, ομιλίες, εκδηλώσεις, συνεντεύξεις), 2.000 διαφορετικοί καθημερινοί επισκέπτες, 4.000 παραλήπτες της εβδομαδιαίας επισκόπησης.

ΧΩΡΙΣ εξαρτήσεις, επιδοτήσεις, άμεσες ή έμμεσες διαφημίσεις.

Δείτε τους τρόπους που μπορείτε να ενισχύσετε το "Αντίφωνο" κάνοντας κλικ  ΕΔΩ.

Κυριακή του Παραλύτου, της μοναξιάς & των αγίων μας...

 

Κυριακή του Παραλύτου: Είσαι ο άνθρωπός μου;

Είναι η 3η Κυριακή μετά το Πάσχα, 4η αν μετρήσουμε και την ίδια την Κυριακή του Πάσχα. Γι' αυτό λέγεται 4η Κυριακή του Πεντηκοσταρίου, δηλ. του βιβλίου που διαβάζεται στην Εκκλησία μέχρι την Κυριακή της Πεντηκοστής και την προέκτασή της, την Κυριακή των Αγίων Πάντων.

Μία από τις ανάγκες της ανθρώπινης ύπαρξης, η οποία συχνά καθίσταται παγίδα, είναι η υπέρβαση της μοναξιάς...

Η Κολυμβήθρα της Βηθεσδά (αρχαιολογική ανακάλυψη) - Κυριακή του Παραλύτου 2021

Άγιος Θεράπων, άγιος Βάρβαρος ο πρώην Ληστής, Μέγας Παχώμιος & άγιος Αχίλλειος Λαρίσης (14-15 Μαΐου)

 



Άγιοι στις 14, 15 & 16 Μαΐου 

"Εισήλθαν 202 νέα μέλη στη μεγάλη οικογένεια της Ορθόδοξης Εκκλησίας (Τανζανία)..." ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΣΤΕΓΗ