Δεύτερο μέρος του αφιερώματος Χριστιανισμός και φύλο
Στα αρχαία χρόνια έχουμε ένα πολύ μεγάλο κύμα γυναικείας αντίστασης στην ανδρική εξουσία και βία: τις χριστιανές μάρτυρες. Γυναίκες, που συνελήφθησαν επειδή ήταν χριστιανές, υποβλήθηκαν σε βασανιστήρια και τελικά θανατώθηκαν χωρίς να λυγίσουν και χωρίς ν’ αρνηθούν την πίστη τους.
Οι γυναίκες αυτές – πολλές από τις οποίες ήταν κορίτσια κάτω των είκοσι ετών – δέχτηκαν τεράστιες τιμές από τους χριστιανούς όλων των εποχών, μέχρι και σήμερα. Μάλιστα μπορώ να πω ότι από τον χριστιανικό λαό τιμώνται πολύ περισσότερο οι γυναίκες μάρτυρες παρά οι άνδρες, εκτός από λίγους, όπως ο άγιος Δημήτριος, ο άγιος Γεώργιος, οι άγιοι Θεόδωροι ή ο άγιος Χαράλαμπος. Ο εορτασμός της μνήμης αγίων γυναικών μεγαλομαρτύρων, όπως η αγία Παρασκευή, η αγία Μαρίνα, η αγία Αικατερίνα, η αγία Ειρήνη, η αγία Βαρβάρα, η αγία Κυριακή, η αγία Χρυσή, η αγία Αργυρή κ.ά. είναι διαχρονικός και πολύ βαθιά ριζωμένος στον χριστιανικό πολιτισμό – και δεν εορτάζεται μόνο από τους απλούς ανθρώπους, αλλά και από τους πιο επίσημους, μέχρι και τους Πατριάρχες. Για παράδειγμα, η 4η Οικουμενική Σύνοδος, που εξέτασε το ζήτημα της ανθρώπινης φύσης του Χριστού, ζήτησε τη γνώμη της αγίας Ευφημίας, το άφθαρτο σώμα της οποίας φυλασσόταν και φυλάσσεται ακόμη στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, τοποθετώντας στα χέρια της το δόγμα των ορθοδόξων και των μονοφυσιτών (που αρνούνταν την ανθρώπινη φύση του Χριστού).
Στις βιογραφίες τους, οι αγίες μάρτυρες δεν φαίνονται αδύναμα κορίτσια, που τ’ άρπαξαν και τα έσφαξαν σαν πουλάκια. Φαίνονται πανίσχυρες, ηγετικές μορφές, που στάθηκαν θαρραλέες μπροστά σε βασιλείς και ηγεμόνες, τους αποστόμωσαν, περιφρόνησαν την εξουσία τους, κορόιδεψαν τα μαρτύρια με τα οποία τις απείλησαν, τους εξευτέλισαν παραμένοντας γενναίες και σταθερές ό,τι και αν τους έκαναν, και τελικά απογειώθηκαν μέσα στο Φως του Χριστού και παραμένουν μέχρι σήμερα ζωντανές, σεβαστές, ισχυρές και θαυματουργές.
Η αγία μεγαλομάρτυς Παρασκευή (εφηβικής ηλικίας), στη φυλακή προσευχόμενη δέχεται επίσκεψη από άγγελο, στο καζάνι με τη βραστή πίσσα τυφλώνει τον ηγεμόνα, στον ναό των ειδώλων - στο όνομα των οποίων τη βασάνιζαν, όπως χιλιάδες άλλες και άλλους χριστιανούς - τα γκρεμίζει με την προσευχή της (όχι με βία) και εν τέλει αποκεφαλίζεται, και ο ίδιος ο Χριστός της απονέμει το αιώνιο στεφάνι της αγιότητας. Από εδώ.
***
Κάποιες απ’ αυτές αντιστάθηκαν στον ίδιο τον πατέρα τους, όπως η αγία Βαρβάρα, η αγία Ειρήνη, η αγία Χριστίνα κ.ά. Άλλες, δίδαξαν και έφεραν στον χριστιανισμό εκατοντάδες ή και χιλιάδες ανθρώπους, όπως η αγία Φωτεινή (μαθήτρια του Χριστού), η αγία Αικατερίνα, η αγία Ειρήνη κ.ά. Ο τρόπος που καταγράφονται τα μαρτύριά τους σε βιογραφίες, ύμνους και εικόνες εκφράζει ένα διαχρονικό μήνυμα ενάντια στη βία που ασκεί η ανδρική εξουσία προς τη γυναίκα. Περιπτώσεις όπως της αγίας Βαρβάρας, που παραδόθηκε στα βασανιστήρια και τελικά θανατώθηκε από τον ίδιο τον πατέρα της, εκφράζει ένα συγκλονιστικό μήνυμα και κατά της ενδοοικογενειακής βίας. Περιπτώσεις όπως της αγίας Σοφίας και των τριών κοριτσιών της (ηλικίας 9 – 12 ετών), που βασανίστηκαν από τον αυτοκράτορα Αδριανό, εκφράζουν ένα συγκλονιστικό μήνυμα κατά της κακοποίησης των παιδιών!
Δυστυχώς στις περισσότερες περιπτώσεις οι άνθρωποι δεν αντιλαμβανόμαστε το βαθύτερο νόημα όσων περιέχει η χριστιανική μας πίστη. Την αντιμετωπίζουμε σαν δεισιδαιμονία: ανάβω κερί για «να μας έχει ο Θεός καλά», όμως στην προσωπική μου ζωή δεν βελτιώνονται – συνεχίζω να έχω κακία, εγωισμό, μίσος, απληστία κ.τ.λ. Αν αντιλαμβανόμασταν τι ακριβώς εκφράζει η πίστη μας, ο κόσμος θα είχε γίνει πραγματικά όπως τον θέλει ο Θεός!
Οι Πατέρες της Εκκλησίας για τη βία κατά των γυναικών
Ο Μέγας Βασίλειος στο έργο του «Εξαήμερος» (όπου σχολιάζει τη διήγηση της Παλαιάς Διαθήκης για τη δημιουργία του κόσμου) γράφει: «Άκου, άνδρα, τη συμβουλή που σου αρμόζει: Η έχιδνα αποβάλλει το δηλητήριό της, σεβόμενη τον γάμο της. Εσύ δεν αποβάλλεις τον σκληρό και απάνθρωπο χαρακτήρα σου από σεβασμό στον δικό σου γάμο;» (Εξαήμερος, ομιλία 7).
Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, για τη βία του άνδρα ενάντια στη γυναίκα του, γράφει: «Μη γένοιτο˙ διότι αυτό είναι μέγιστη ατιμία, όχι γι’ αυτήν που δέρνεται αλλά γι’ αυτόν που δέρνει. […] Και τι λέγω εγώ για τη γυναίκα; Ούτε δούλη θα ήταν ανεκτό σε άνδρα ελεύθερο να χτυπά και να χειροδικεί εναντίον της. Και, αν είναι μεγάλη ντροπή για τον άνδρα να χτυπήσει δούλη, πολύ περισσότερο το να σηκώσει το χέρι εναντίον ελεύθερης γυναίκας» (Λόγος κστ', Εις την Α' Προς Κορινθίους, 10).«Ουχ οράς πώς αισχρόν πράγμα γυναίκα τύπτεσθαι;» (=δε βλέπεις πόσο αισχρό πράγμα είναι να δέρνεται μια γυναίκα;). Και παρακάτω: «Αισχύνη γαρ ανδρί γυναίκα τύπτειν» (=διότι είναι ντροπή στον άνδρα να χτυπάει γυναίκα). (Ομιλία «κατά της οργής», P.G., 62, 109-110).
Ο σκοπός του γάμου, κατά τον χριστιανισμό, δεν είναι η απόκτηση παιδιών, ούτε η αποφυγή της μοναξιάς, ούτε καν να είμαστε «ευτυχισμένοι». Είναι να γίνει ο άνθρωπος άγιος, μαθαίνοντας να αγαπά, να συγχωρεί και να είναι ταπεινός. Γι’ αυτό το λόγο, οι Πατέρες της Εκκλησίας ζητούν από τους συζύγους, τόσο από τους άνδρες όσο και από τις γυναίκες, να αποφεύγουν το χωρισμό. Το ζητούν, δεν το επιβάλλουν – η Εκκλησία παρέχει διαζύγιο. Όμως το να παραμείνεις στο γάμο παρά τις δυσκολίες, μπορεί να σε κάνει άγιο ή αγία, και αυτό είναι το σημαντικότερο από κάθε τι.
Είναι αλήθεια λοιπόν ότι ζητούν οι άγιοί μας από τις γυναίκες να μην εγκαταλείπουν τον σύζυγό τους, ακόμη και αν είναι βίαιος. Ζητούν όμως και από τον άνδρα να μην εγκαταλείπει τη γυναίκα του, ακόμη κι αν είναι ψυχοπαθής ή «δαιμονισμένη»!
Ο άγιος Τιμόθεος Αλεξανδρείας στη «ιε΄ κανονική ερωταπόκρισή του» λέει ότι, «σύμφωνα με γνώμη πνευματική», οι άνδρες δεν επιτρέπεται να χωρίζουν ούτε σε περίπτωση γυναίκας δαιμονισμένης «δεμένης με αλυσίδες»!
«Ερώτηση: Αν η γυναίκα κάποιου δαιμονίζεται, ώστε να τη δένουν και με αλυσίδες, και ο άντρας της λέει ότι δεν μπορεί να είναι εγκρατής και θέλει να πάρει άλλη γυναίκα, πρέπει να πάρει άλλη ή όχι;
Απάντηση: Επειδή υπάρχει κίνδυνος μοιχείας, διστάζω να απαντήσω... Όμως, σύμφωνα με γνώμη πνευματική, δεν πρέπει».
«Πάντα δε τα ελαττώματα των γυναικών φέρειν τους άνδρας προσέταξεν ο Θεός» (=όλα τα ελαττώματα των γυναικών πρόσταξε ο Θεός να ανέχονται οι άνδρες) γράφει ο ιερός Χρυσόστομος στην ομιλία που αναφέραμε πριν.
Ο κανόνας 77 του Μ. Βασιλείου ορίζει ότι «αυτός που εγκαταλείπει τη νόμιμη γυναίκα του και παίρνει άλλη υπόκειται στο αμάρτημα της μοιχείας σύμφωνα με το λόγο του Κυρίου» και του ζητά περίοδο μετάνοιας οκτώ ετών, μετά από την οποία τον δέχεται στη θεία μετάληψη και μόνον πραγματικά μετανοημένο.
Κλείνω με έναν ακόμη λόγο του ιερού Χρυσοστόμου, που είχαμε παραθέσει στο προηγούμενο άρθρο μας: «Διότι η γυναίκα σου δεν ήλθε σε σένα για να ατιμάζεται, δεν εγκατέλειψε πατέρα και μητέρα και όλο το σπίτι της για να προσβάλλεται … Την πήρες συνοδοιπόρο και σύντροφο της ζωής και ελεύθερη και ισότιμη».
[Εκτενέστερη συλλογή αποσπασμάτων εδώ].
Αγίες που θανατώθηκαν από μέλη της οικογένειάς τους
Υπάρχουν αγίες που θανατώθηκαν από μέλη της οικογένειάς τους και η Εκκλησία τις κατέταξε στους μάρτυρες και εορτάζει τη μνήμη τους κάθε χρόνο. Η τιμή της μνήμης τους δείχνει την καταδίκη αυτής της βίας και περνά τα ανάλογα μηνύματα φρίκης για το γεγονός.
Τα πιο γνωστά παραδείγματα: η αγία Θωμαΐς της Λέσβου (3 Ιαν.), θαυματουργή ενώ ακόμα ζούσε, που ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου από τον σύζυγό της! Η αγία Θωμαΐς της Αλεξανδρείας (14 Απρ.), που, ενώ ο σύζυγός της ήταν εξαιρετικός και την αγαπούσε αληθινά, εκείνη δολοφονήθηκε από τον πεθερό της, επειδή απέρριψε τις ερωτικές διαθέσεις του! Η αγία μεγαλομάρτυς Βαρβάρα (4 Δεκ.), που παραδόθηκε στους Ρωμαίους από τον πατέρα της επειδή ήταν χριστιανή, βασανίστηκε φρικτά και τελικά αποκεφαλίστηκε από τον ίδιο! Η αγία Μαρκέλλα της Χίου (22 Ιουλίου), που δολοφονήθηκε από τον πατέρα της επειδή απέρριψε τις ερωτικές διαθέσεις του! Σύμφωνα με παράδοση της Χίου, στο σημείο όπου την έσφαξε, μέσα στη θάλασσα, κοκκινίζουν τα νερά κάθε χρόνο την ημέρα της μνήμης της.
Δυστυχώς, ο χριστιανισμός παραείναι καλός για τους περισσότερους από μας. Λέμε πως είμαστε χριστιανοί, αλλά δεν αντιλαμβανόμαστε καθόλου τα εκπληκτικά μηνύματα που περιέχει η ζωή και η διδασκαλία του Χριστού, της Παναγίας και των αγίων μας. Όλους εκείνους τους θέλουμε για «προστάτες», έχουμε μάλιστα και απαιτήσεις να προστατεύουν εμάς και τα παιδιά μας (όχι παραπέρα), αλλά δεν κάνουμε καμία προσπάθεια να τους μοιάσουμε. Όμως η Εκκλησία υπάρχει, τα μηνύματα υπάρχουν, η χάρη του Θεού υπάρχει και είναι στο χέρι καθενός πώς θα τα αξιοποιήσει για να κάνει τη ζωή του, τη ζωή των παιδιών του και τον κόσμο ολόκληρο καλύτερα.
Παρακαλώ, και:
Αγία Βαρβάρα: ένα μήνυμα για τους πατεράδες, αλλά και για τις κόρες (& τους γιους)!...
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου