Σε μια εποχή όπου η χυδαιότητα μοιάζει να έχει αποκτήσει καθολικό
δικαίωμα εισόδου στον δημόσιο λόγο, η ανησυχία για την πολιτισμική
παρακμή δεν αποτελεί πλέον σπασμωδική αντίδραση λίγων πατριωτών.Η
διάχυση της βωμολοχίας αποτελεί σύμπτωμα μιας βαθύτερης κρίσης. Στην
Ελλάδα, η κρίση αυτή εκφράζεται με τον πιο ηχηρό, αν και συχνά
σκανδαλώδη, τρόπο, μέσα από την Trap μουσική.
Στην ελληνική παράδοση, όπου η γλώσσα φέρει βαρύ πολιτισμικό και
εθνικό φορτίο, η αλόγιστη χρήση βωμολοχιών –είτε στην καθημερινότητα
είτε στα ΜΜΕ– είναι μια επίθεση στο κοινό αίσθημα ευπρέπειας των
Ελλήνων. Η συνεχής υποχώρηση των γλωσσικών ορίων δημιουργεί ένα
περιβάλλον στο οποίο η αθλιότητα γίνεται ο κανόνας.
Η ελληνική Trap σκηνή αποτελεί την πιο χαρακτηριστική εφαρμογή του
επιχειρήματος περί κοινωνικής εξέγερσης που τροφοδοτεί τη βωμολοχία.
Οι στίχοι της, γεμάτοι εκρηκτική χυδαιότητα, εξύμνηση του χρήματος,
της βίας και του ηδονισμού, είναι μια ξεκάθαρη αντίδραση στο παραδοσιακό
ελληνικό ήθος: τον σεβασμό στην οικογένεια, τις θρησκευτικές αξίες και
την αστική ευπρέπεια.
Όπως ορισμένοι θεωρούν τη βωμολοχία ως μορφή πολιτικής ανυπακοής κατά
της παραδοσιακής τάξης, έτσι και οι εκφραστές της Trap χρησιμοποιούν
την ακραία γλώσσα ως μέσο διαταραχής της συντηρητικής πολιτισμικής
δομής. Η βωμολοχία γίνεται η σημαία της άρνησης και του μηδενισμού
απέναντι στα χρηστά ήθη.
Το αποτέλεσμα είναι η τοποθέτηση ενός αντιαισθητικού προτύπου στη
δημόσια σφαίρα, το οποίο υιοθετείται μαζικά από τους νέους, θολώνοντας
τη γραμμή μεταξύ τέχνης, ελευθερίας έκφρασης και απλής χυδαιότητας.
Η ΝΙΚΗ προτείνει να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο με τους εξής τρόπους:
Α. Στα σχολεία
1) Αναμόρφωση των σχολικών προγραμμάτων: Ενίσχυση της διδασκαλίας της
Ελληνικής γλώσσας και της λογοτεχνίας,ξεκινώντας από το δημοτικό
σχολείο και συνεχίζοντας στην Δευτεροβάθμια εκπαίδευση με έμφαση στη
γλωσσική καθαρότητα και το παραδοσιακό ήθος, ώστε να αναπτύσσεται ο
σεβασμός στην ελληνική γλώσσα.
2) Ενίσχυση του ρόλου του μαθήματος των Θρησκευτικών, ώστε να
συμβάλλει στη βιωματική σύνδεση των παιδιών και εφήβων με τα
αριστουργήματα της πνευματικής μας κληρονομιάς, όπως η ορθόδοξη
εικονογραφία και υμνογραφία, που αναβαθμίζουν τα ήθη, εξημερώνουν το
πνεύμα και θεραπεύουν τα τραύματα που προκαλεί διαρκώς στις παιδικές και
νεανικές ψυχές η βαρβαρότητα του σήμερα.
3) Προώθηση του παραδοσιακού πολιτισμού: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων
στα σχολεία που προωθούν την παραδοσιακή μουσική, τέχνη και ιστορία,
προσφέροντας στους νέους εναλλακτικά, ποιοτικά και εθνικά
προσανατολισμένα πρότυπα.
Β. Στον Πολιτισμό και τα Μέσα Ενημέρωσης
1) Υιοθέτηση μιας στάσης που αντιμετωπίζει τη βωμολοχία όχι ως αθώα
έκφραση, αλλά ως μια σοβαρή παράβαση που οδηγεί σε γενικότερη παρακμή.
2) Θέσπιση αυστηρότερων κανονισμών για τη μετάδοση εξαιρετικά
ακατάλληλου, βίαιου ή χυδαίου περιεχομένου σε ραδιοτηλεοπτικά μέσα και
δημόσιους χώρους (π.χ. μουσικές εκδηλώσεις), με στόχο την προστασία
ανηλίκων και τη διατήρηση της δημόσιας ευπρέπειας.
3) Οικονομική ενίσχυση: Παροχή κινήτρων για την παραγωγή και προώθηση
πολιτιστικών έργων (μουσική, θέατρο, κινηματογράφος) που σέβονται τις
εθνικές, θρησκευτικές και ηθικές αξίες της ελληνικής παράδοσης.
Γ. Στο θεσμό της Οικογένειας
Στήριξη του παραδοσιακού προτύπου: Επισήμανση του κομβικού ρόλου της
οικογένειας (ως ορθόδοξης και παραδοσιακής δομής) στην ηθική
διαπαιδαγώγηση των νέων, ενθαρρύνοντας τους γονείς να επιβλέπουν και να
κατευθύνουν τις πολιτιστικές επιλογές των παιδιών τους.
Παρέμβαση του Δ. Νατσιού στη Βουλή, στα πλαίσια ερώτησης που κατέθεσε προς το
υπουργείο Παιδείας για το ολοένα και σοβαρότερο πρόβλημα του εθισμού της νεολαίας
στην κατάχρηση του Διαδικτύου και των σύγχρονων καταναλωτικών συσκευών όπως τα «έξυπνα
τηλέφωνα».
Εις τους Βαλλεριανόν και Τιβούρτιον: Βαλλεριανὸν καὶ συναθλητὴν ἅμα Κτείνει ξίφος, βάλλοντας ὕβρεσι πλάνην.
Η
Αγία Κικιλία έζησε τον 3ο μ.Χ. αιώνα και οι γονείς της ήταν
ειδωλολάτρες και μάλιστα ευγενείς. Η Κικιλία όμως, άκουσε τη διδασκαλία
του Χριστού και ζήτησε να βαπτιστεί.
Μετά από λίγο καιρό, οι
γονείς της την πάντρεψαν με ένα ευγενή νέο το Βαλεριανό, ο οποίος υπό
την επίδραση της Κικιλίας ασπάστηκε κι αυτός τη Χριστιανική Πίστη. Μαζί
με τον Βαλεριανό προσήλθε στους κόλπους της εκκλησίας και ο αδελφός του ο
Τιβούρτιος.
Κατά τον επί Διοκλητιανού διωγμού η Κικιλία, ο
Βαλέριος και ο Τιβούρτιος συνέχιζαν να δηλώνουν την πίστη τους στον
Ιησού Χριστό και το φιλανθρωπικό τους έργο. Γι' αυτό τους συνέλαβαν και
υπέστησαν την ύστατη τιμωρία, τον θάνατο με αποκεφαλισμό.
Ν: όπως αναφέρει ο στίχος (στην αρχή της ανάρτησης), μεταξύ των άλλων βασανιστηρίων που υπέστη η αγία, την έριξαν στο λουτρό της με καυτό νερό.
Ρωμαία παρθενομάρτυς της Χριστιανικής Εκκλησίας, που μαρτύρησε μαζί με τον αρραβωνιαστικό της Βαλεριανό και τον αδελφό του Τιβούρτιο είτε επί αυτοκράτορος Μάρκου Αυρηλίου (161-180) είτε επί αυτοκράτορος Αλεξάνδρου Σεβήρου (222-235).
Η μνήμη της τιμάται σε Ανατολή και Δύση στις 22 Νοεμβρίου. Την ημέρα αυτή γιορτάζουν στη χώρα μας όσοι και όσες φέρουν τα ονόματα Κικιλία ή Καικιλία, Βαλεριανός και Βαλεριάνα, Βαλέριος και Βαλέρια.
Θρυλείται ότι, κατά τη στιγμή του μαρτυρίου της, η Κικιλία ανέπεμπε ύμνους προς τον Κύριον, γι' αυτό κι έχει ανακηρυχθεί από την Καθολική Εκκλησία προστάτιδα αγία των μουσικών. Γνωστοί και σπουδαίοι συνθέτες της λόγιας μουσικής (Πέρσελ, Χέντελ, Σαρπεντιέ, Σπορ, Λιστ, Γκουνό, Μπρίτεν, Φίνζι κ.ά.) έχουν γράψει έργα στη μνήμη της.
Η Αγία Καικιλία (ή Κικιλία), η
προστάτις της (Εκκλησιαστικής) μουσικής τέχνης εγεννήθη στην Ρώμη κατά
τις αρχές του τρίτου αιώνος από γονείς ευγενείς (ανήκαν στην ευγενή τάξη
των «Καικιλίων») και πλουσίους πλήν όμως ειδωλολάτρες. Από
νεαράς ηλικίας εβαπτίσθηκε Χριστιανή και διέθετε το χρόνο της στην
προσευχή, την μελέτη των Θείων Γραφών και την ελεημοσύνη. Ακολουθούσε
ασκητική πρακτική στην ζωή της νηστεύοντας, αγρυπνώντας και φορώντας
τρίχινο ένδυμα για να δαμάζει τις κινήσεις της σαρκός.
Το μαρτύριο των Αγίων Καικιλίας και της συνοδείας αυτής, Μηνολόγιον Βασιλείου Β’, φ. 201.
Η
ψυχή της διακατεχόταν από τον ιερό πόθο να φυλάξει την αγνότητά της και
να αφιερωθεί στον Χριστό, τον εκλεκτό Νυμφίο της καρδιάς της. Όλα αυτά
όμως εγίνοντο εν αγνοία των γονέων της οι οποίοι όταν ήλθε σε νόμιμη
ηλικία και παρά την θέλησή της την αρραβώνιασαν με ένα νέο ονόματι
Βαλεριανό που ήταν ειδωλολάτρης. Αυτή όμως η μακαρία αντί να του
προσφέρει την συναισθηματική αγάπη, του απεκάλυψε ένα μυστήριο, ότι
δηλαδή Άγγελος Κυρίου εφύλασσε ζηλότυπα την παρθενία της και ότι θα
αξιωνόταν και εκείνος να τον δει, μόνον εάν δεχόταν την σφραγίδα του
Αγίου Βαπτίσματος.
Κατ’εκείνα
τα χρόνια οι χριστιανοί εβρίσκοντο ακόμη υπό διωγμόν. Έτσι ο πάπας της
Ρώμης Άγιος Ουρβανός τελούσε τα καθήκοντά του κρυφά και κρυφά εβάπτισε
τον καλόγνωμο Βαλεριανό. Όταν εκείνος γεμάτος χαρά επέστρεψε στο σπίτι
βρήκε την Καικιλία να προσεύχεται μαζί με ένα ολοφώτεινο Άγιο Άγγελο. Ο
απεσταλμένος λοιπόν του Θεού τους εστεφάνωσε με στέφανο δόξης και
αφθαρσίας και τους προέτρεψε στο εξής να χωρίσουν για την αγάπη του
Χριστού και να ακολουθήσουν τον βίο της εγκρατείας και της σωφροσύνης.
Η
διάνοια του Βαλεριανού εφωτίσθηκε τόσο ώστε επεθύμησε να δει και τον
αδελφό του Τιβούρτιο στολισμένο με κάθε δωρεά του Αγίου Πνεύματος.
Βαπτίσθηκε λοιπόν και ο Τιβούρτιος αφού μετενόησε και εξαγορεύθηκε τα
βάρη της ψυχής του∙ χάρη δε στην μετάνοιά του αξιώθηκε πολλές φορές να
δει Αγίους Αγγέλους και να συνομιλήσει μαζί τους.
Έργο Σπυριδούλας Δεγαΐτη, κτήμα του γράφοντος (Αρχιμ. Δημητρίου Καββαδία).
Ωστόσο
οι διωγμοί εναντίον των Χριστιανών εντάθηκαν όταν την διοίκηση της
πόλεως ανέλαβε ο έπαρχος Τούσκιος Αλμάτιος. Οι χριστιανοί μαρτυρούσαν με
φρικτό τρόπο και με διάταγμα του επάρχου δεν είχαν δικαίωμα ταφής. Όμως
οι δύο άνδρες και η Αγία περιφρονούσαν το διάταγμα και με κίνδυνο της
ζωής τους την μεν νύκτα περιποιούνταν τα σώματα των μαρτύρων και τα
έθαβαν προσευχόμενοι την δε ημέρα συμπαραστέκονταν παντοειδώς στους
διωκόμενους ομοπίστους τους που εκρύβοντο. Ο Βαλεριανός και ο Τιβούρτιος
όμως έγιναν αντιληπτοί και συνελήφθησαν. Η Αγία τους επισκέφθηκε στην
φυλακή, προσευχήθηκε μαζί τους και τους ενθάρρυνε να μην εγκαταλείψουν
το μαρτύριο για να κερδίσουν την προσωρινή ζωή τους και να επιδιώξουν το
τέλος τους για να κερδίσουν την αιωνιότητα.
Οι δύο νέοι καταδικάστηκαν
σε αποκεφαλισμό. Την ποινή εκτέλεσε ο δήμιός τους καπικλάριος (ή
καπηλάριος) Μάξιμος αφού τους οδήγησε σε ειδωλολατρικό ναό για να
θυσιάσουν μήπως και σώσουν την ζωή τους. Κατά την ώρα του αποκεφαλισμού
τους και καθώς έμενε εκστατικός από το θάρρος και την γενναιότητα των
δύο αυταδέλφων μαρτύρων, είδε ανεωγμένους τους ουρανούς και πλήθος Αγίων
Αγγέλων να παραλαμβάνουν τις ψυχές των Μαρτύρων και να τις οδηγούν
ψάλλοντας στον ουρανό.
Τότε υπέστη στην ψυχή του την καλήν αλλοίωσιν και
αφού πίστευσε ολόθερμα στον Ιησού Χριστό, μαρτύρησε για να λάβει την
δόξα των Αγίων Βαλεριανού και Τιβουρτίου που εζήλωσε να αποκτήσει. Το
παράδειγμά του ακολούθησε η συνοδεία του και πλήθος ειδωλολατρών που
παρακολουθούσαν το μαρτύριο. Την νύκτα εκείνη η Καικιλία ετέλεσε και
πάλι το θεάρεστο έργο της προβαίνοντας στον ενταφιασμό του μνηστήρος της
και του αδελφού του.
Με τον
ίδιο αμείωτο ζήλο συνέχισε την ιεραποστολική διακονία της στην Ρώμη,
θάβοντας τους Αγίους Μάρτυρες, διανέμοντας την περιουσία της στους
πτωχούς και διαδίδοντας τον λόγο του Θεού. Επάνω της έφερε πάντοτε ένα
Άγιο Ευαγγέλιο, το οποίο κατά τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη της
χρησίμευε «προς αμυντήριον αυτής και φυλακτήριον».
Η
Αγία συνέχιζε την αποστολή της όπως και ο έπαρχος το αποτρόπαιο έργο
του. Κάποτε λοιπόν που συγκέντρωνε τα υπάρχοντα των θυμάτων για να τα
δημεύσει, ανεκάλυψε την χριστιανική ταυτότητα της παρθένου. Διέταξε
αμέσως την σύλληψη και μαστίγωσή της.Η πίστη της στον Θεό, η καρτερία,
το αμείωτο θάρρος της και η προσευχή για τους δημίους της προβλημάτισαν
πολλούς από τους παρόντες ώστε κατ’εκείνη την νύκτα ο πάπας Ουρβανός
βάπτισε τετρακόσια άτομα.
Πίνακας του Blanchard Jacques (17ος αι.).
Στην
συνέχεια ο Αλμάτιος διέταξε να δέσουν μαρμάρινη πλάκα στο στήθος της
για να πεθάνει από ασφυξία, όμως δεν πέτυχε τον σκοπό του. Μανιασμένος
τότε την έκλεισε στο βαλανείο (λουτρό) της οικίας της και διέταξε να την
ρίξουν σε πυρακτωμένο λέβητα. Το μαρτύριο αυτό κράτησε τρεις ημέρες
αλλά η Αγία εξήλθε πάλι σώα και αβλαβής. Έτσι διέταξε να την
αποκεφαλίσουν.
Ο δήμιος την έσφαξε μπήγοντας ανελέητα το μαχαίρι του επί
τρεις φορές στον παρθενικό λαιμό της χωρίς να καταφέρει να την
θανατώσει. Η Αγία αιμορραγώντας έζησε ακόμη τρεις ημέρες, ενισχύοντας
τους χριστιανούς με την προσευχή της. Εκείνοι δε με ιδιαίτερη ευλάβεια
άλειφαν με το τίμιο αίμα της υφάσματα με τα οποία ετελέσθησαν πάμπολλα
θαύματα σε όσους «σταυρώνονται» με αυτά.
Δοξάζοντας τον Κύριο, παρέδωσε το πνεύμα της την 22α
Νοεμβρίου του 230 επί Αυτοκράτορος Αλεξάνδρου Σεβήρου και Επάρχου
Τουσκίου Αλματίου (ή του 288 επί Αυτοκράτορος Διοκλητιανού κατ’άλλους).
Η Σαρκοφάγος με το λείψανο της Αγίας Καικιλίας.
Το
λείψανο της Αγίας Καικιλίας, παρέλαβαν αμέσως ευλαβείς χριστιανοί που
ευεργετήθηκαν από την προσευχή της και είδαν από κοντά το μαρτύριό της
και το ενταφίασαν με ιδιαίτερες τιμές στην Κατακόμβη του Αγίου Καλλίστου, αφού το ενέδυσαν με χρυσοΰφαντο χιτώνα, μανδύα και καλύπτρα και
τοποθέτησαν σε φέρετρο φτιαγμένο από κυπαρισσένιο ξύλο.
Μετά
την λήξη των διωγμών ανηγέρθη επ’ονόματι της Αγίας Βασιλική στην θέση
του μαρτυρίου της (στο βαλανείο της οικείας της) από τον Μέγα
Κωνσταντίνο.
Το έτος 817 ή
821 ο ορθόδοξος Πάπας Ρώμης Πασχάλης ο Α’, θέλησε να αναστηλώσει τον Ναό
και να τον εξωραΐσει κινούμενος από ευλάβεια για την μορφή, το μαρτύριο
και την θαυματουργία της Αγίας. Στόχος ήταν να ανεύρει τα λείψανά της
και να τα εναποθέσει στον ανακαινισμένο Ναό αλλά δεν μπορούσε να
εντοπίσει τον τάφο της. Ο Πάπας επιδόθηκε σε εκτενή προσευχή και η Αγία
του εμφανίσθηκε σε όνειρο υποδεικνύοντάς του τον ιερό τόπο του
ενταφιασμού της. Τότε ο Πάπας με την συνοδεία του έσπευσε στην Κατακόμβη
του Αγίου Καλλίστου, στην κρύπτη των Παπών, όπου εκστατικοί ανεκάλυψαν
το αδιάλυτο και ευωδιάζον λείψανο της Αγίας Καικιλίας ως και τους
σκελετούς των συμμαρτυρησάντων μετ’αυτής Βαλεριανού, Τιβουρτίου και
Μαξίμου. Με ιδιαίτερη ευλάβεια συνέστειλαν τα ιερά λείψανα και τα
απέθεσαν με τιμές κάτω από την Αγία Τράπεζα του Ναού όπως και το λείψανο
του Αγίου Ουρβανού εντός του ιδίου Ναού.
Ψηφιδωτό στην αψίδα της Βασιλικής του Trastevere (η Αγία διακρίνεται στα αριστερά).
Επίσης
το έτος 1599 ανεκομίσθησαν εκ νέου τα ιερά λείψανα της Αγίας Καικιλίας
και της συνοδείας της. Τότε ο Καρδινάλιος Σφονδράτο με την στήριξη του
Πάπα Κλήμεντος του Η’ προέβη σε μερική αναστήλωση της Βασιλικής της
Αγίας. Κατά την διάνοιξη του δαπέδου κάτω από την Αγία Τράπεζα βρέθηκαν
οι δύο σαρκοφάγοι με τα λείψανα όλων των Αγίων. Η μια βέβαια περιείχε
το αδιάφθορο και ευωδιάζον μικρού αναστήματος λείψανο της Αγίας σε
πλάγια θέση και καλυμμένο με ολόσωμη μεταξωτή μπόλια.
Η
Αγία είχε μαρτυρήσει προ 1422 ετών και μαζί με το άφθαρτο σκήνωμά της
εσώζοντο άσηπτα τα χρυσοΰφαντα ενδύματά της, ο αιματοβαμμένος χιτώνας
της και το κυπαρισσένιο φέρετρό της ενώ διακρινόταν η θανάσιμη μαχαιριά
στον λαιμό της, το όμορφο πρόσωπό της καθώς και τα τρία δάκτυλα της μιας
παλάμης της απλωμένα και της άλλης ήταν τα δύο (δείχνοντας την πίστη
στην Αγία Τριάδα και τις δύο φύσεις του Χριστού) κατά τις τελευταίες επί
γης ώρες της που δεν μπορούσε να μιλά.
Πίνακας του Vouet Simon (1626).
Ενθουσιασμένος
ο Πάπας έδωσε εντολή να εκτεθεί το λείψανο της Αγίας σε προσκύνημα
μέχρι την μνήμη της στις 22 Νοεμβρίου σε διακοσμημένο τετραπόδιο.
Ακολούθως μετά την λαμπρή λειτουργία στην μνήμη της και ενώπιον του
Πάπα, 42 Καρδιναλίων, πολιτικών και διπλωματικών αρχών διαφόρων χωρών,
το σκήνωμα τοποθετήθηκε στο κυπαρισσένιο φέρετρο και αυτό σε
αργυρόγλυπτη λάρνακα η οποία ενταφιάσθηκε κάτω από την Αγία Τράπεζα εκ
νέου.
Ο φημισμένος ανά την
Ευρώπη γλύπτης Stephano Maderno (1576-1636) με την εντολή του Πάπα
έφτιαξε το άγαλμα της Αγίας-αριστούργημα γλυπτικής-που παρουσιάζει το
λείψανο της Αγίας στην στάση που βρέθηκε κατά την ανακομιδή. Στήθηκε δε
προ του ιερού βήματος και ενώπιον της Αγίας Τραπέζης για να δίνει στους
πιστούς την δυνατότητα να προσεύχονται στον ιερό χώρο.
Η
μαρμάρινη πλάκα με την οποία οι δήμιοι πλάκωσαν ζωντανή την Αγία για να
πεθάνει από ασφυξία, σήμερα χρησιμοποιείται ως το κεντρικό μάρμαρο της
Αγίας Τραπέζης ενώ το δεύτερο παρεκκλήσιο στο δεξιό κλίτος της Βασιλικής
είναι το δωμάτιο στο οποίο καταδικάστηκε σε θάνατο η Αγία. Πλησίον του
τόπου βρέθηκαν υπολείμματα του Ρωμαϊκού λουτρού (βαλανείου) όπου
μαρτύρησε η Αγία.
Η Βασιλική
της Αγίας αποτελεί κόσμημα του προαστείου Trastevere της Ρώμης που
βρίσκεται στην όχθη του Τίβερη και είναι πόλος έλξης για προσκυνητές από
όλο τον κόσμο.
Η Βασιλική της Αγίας Καικιλίας στο Trastevere της Ρώμης.
Στο
πρωτότυπο λατινικό κείμενο του Μαρτυρίου της Αγίας αναφέρεται ότι κατά
τους γάμους της όταν ηχούσε η μελωδία της κοσμικής μουσικής, η Αγία
έψαλλε στην καρδιά της ύμνους αγάπης στον εκλεκτό Νυμφίο της ψυχής της
Ιησού Χριστό. Κατά την παράδοση τα πρώτα λόγια των ύμνων ήταν :
«Άγνισον Κύριε την καρδίαν μου ίνα μη εισέλθω εις πειρασμόν».
Έτσι η Αγία σχετίσθηκε με την μουσική και την εξύψωσή της σε
θρησκευτική τέχνη και έκτοτε θεωρήθηκε προστάτιδά της. Γι’αυτό και στην
αγιογραφία, την ζωγραφική και την γλυπτική παρουσιάζεται μαζί με το
εκκλησιαστικό όργανο κλειδοκύμβαλο (clavichord), την λύρα ή την άρπα ή
την κιννύρα του προφητάνακτος Δαυίδ ή το βιολί.
Η μνήμη της τιμάται και από τις δύο Εκκλησίες την 22α
Νοεμβρίου εκάστου έτους ομού μετά των τριών συμμαρτυρησάντων με αυτήν
Αγίων Βαλεριανού, Τιβουρτίου και Μαξίμου. Η πιο παλιά απεικόνιση της
Αγίας είναι σε ψηφιδωτό στον Άγιο Απολλινάριο της Ραβέννας (6ος αι.) όπου η Αγία παρουσιάζεται στην χορεία των παρθενομαρτύρων και κρατά στεφάνι.
Τοιχογραφίες
με την μορφή ή το μαρτύριό της συνηθέστερα κοσμούν Ναούς και Μονές της
πατρίδος μας όπως στον νάρθηκα του παρεκκλησίου του Αγίου Δημητρίου της
Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπεδίου και την Ιερά Μονή Φιλανθρωπηνών στο
Νησάκι Ιωαννίνων.
Με
ιδιαίτερη ευλάβεια τιμάται η μνήμη της στην Αγία Μονή Αρείας Ναυπλίου
όπου σώζεται φορητή εικόνα της στο Καθολικό και είναι έργο της
αδελφότητος Ιωασαφαίων.
Αξίζει
να αναφερθεί ότι στην ιστορική αυτή Ιερά Μονή (έτος κτίσεως 1147) που
είναι κτιτορικό έργο του Αγίου Λέοντος Αργοναυπλίας, ηγουμένευσε η
οσιακής μνήμης Μοναχή Καικιλία, η κατά κόσμον Κωνσταντινοπολίτισσα
αρχόντισσα των Αθηνών Αυρηλία Πομόνη, η οποία ευεργέτησε ποικιλοτρόπως
το μοναστήρι αναδεικνύοντάς το για έργα πολιτισμού και κοινωνικής
ευποιίας (π.χ. ίδρυση εντός της Μονής δημοτικού σχολείου και οικοκυρικής
σχολής). Επιπλέον ανεύρε την θαυματουργή εικόνα του Φανερωμένου Χριστού
κατά την 6η Μαρτίου 1920.
Η Μητέρα Καικιλία Πομόνη, Ηγουμένη της Αγίας Μονής Αρείας Ναυπλίου.
Ασματική
Ακολουθία και Παρακλητικό Κανόνα προς τιμήν της Αγίας συνέθεσε ο
σεβαστός Αρχιμανδρίτης Νικόδημος Αεράκης κατόπιν φιλαγίου αιτήσεως της
Γυναικείας Ιεράς Μονής Κοιμήσεως Θεοτόκου Καλαμίου στο Αδάμι Αργολίδος.
Επίσης Απολυτίκιον, Κοντάκιον και Μεγαλυνάριον της Αγίας Καικιλίας και
της συνοδείας της συνέθεσε ο Όσιος Γέροντας Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης.
Στην
Ρώμη επίσης λειτουργεί (Μουσική) Ακαδημία της Αγίας Καικιλίας η οποία
είναι πασίγνωστη για τα όπου γης κοντσέρτα παρουσιάζει η καλύτερη
συμφωνική ορχήστρα της Ιταλίας την οποία διαθέτει. Το δε Ωδείο Αθηνών
(παράρτημα Ηρακλείου Αττικής) την έθεσε προστάτιδά της και προς τιμήν
της εξέδωσε το 1993 ημερολόγιο τοίχου με πάμπολλες εικόνες σχετικές με
την Αγία και το μαρτύριό της.
Από την Υμνολογία για την Αγία Καικιλία Απολυτίκιον. Ήχος γ’. Θείας πίστεως [Το ίδιο που αναφέρεται παραπάνω]
Θείων
τρόπων σου, τη επιλάμψει, προς αείζωον, είλκυσας φέγγος, την αυτάδελφον
δυάδα και σύναυλον∙ και συν αυτοίς Καικιλία αθλήσασα, της Θείας δόξης
ομού ηξιώθητε. Μεθ’ών πρέσβευε, δοθήναι τοίς ευφημουσί σε, πταισμάτων
ιλασμόν και μέγα έλεος.
Κοντάκιον. Ήχος β΄. Ταις των αιμάτων σου.
Της
ευσεβείας τη θεία μεθόδω σου, αθλητικώς τω Χριστώ προσηνέχθησαν,
Βαλεριανός και Τιβούρτιος, ώ Καικιλία μεθ’ών ανεκραύγαζες∙ Σύ Σώτερ
Μαρτύρων το στήριγμα.
Μεγαλυνάριον.
Ρόδον
ως αμάραντον και τερπνόν, οσμήν ζωηφόρον, επαφήκας παρθενικώς, ήν
εισδεξαμένη, η ξυνωρίς η σύμφρων, συν σοί ώ Καικιλία, λαμπρώς ηγώνισαι.
Βιβλιογραφική Πηγή
Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, «Συναξαριστής των δώδεκα μηνών», τόμος δεύτερος, Νοέμβριος-Δεκέμβριος, Εκδόσεις Ορθόδοξος Κυψέλη, Θεσσαλονίκη 1998.
Αεράκη Νικοδήμου, Αρχιμανδρίτου, «Ασματική Ακολουθία και Κανών Παρακλητικός της Αγίας ενδόξου Μάρτυρος Κικιλίας», Αθήναι 2010.
Ευστρατιάδου Σωφρονίου Μητροπολίτου πρ. Λεοντοπόλεως «Αγιολόγιον της Ορθοδόξου Εκκλησίας», Έκδοσις της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήναι 1955.
«Καικιλία», εν Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαιδεία, τόμος έβδομος (Ιωάννης-Κωνσταντίνος), Αθήναι 1965.
π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός 21 Νοεμβρίου 2025 Εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου
«Ἐξανοιγέσθω ἡ πύλη τοῦ θεοδόχου ναοῦ. Τὸν γὰρ ναόν τοῦ πάντων βασιλέως καὶ θρόνον σήμερον ἐν δόξῃ ἔνδον λαβών, Ἰωακείμ ἀνατίθεται, ἀφιερώσας Κυρίῳ τὴν ἐξ αὐτοῦ ἐκλεχθεῖσαν ὡς Μητέρα Θεοῦ» (από τα Στιχηρά των Αίνων της ερτής των Εισοδίων της Θεοτόκου)
«Ας ανοίξει η πύλη του ναού που δέχεται τον Θεό. Διότι την Παναγία που είναι ο ναός του βασιλιά των πάντων και ο θρόνος Του, αφού την πήρε από το χέρι ο Ιωακείμ με όλη τη δόξα την εναπόθεσε στον ναό, αφού αφιέρωσε στον Κύριο εκείνη που διαλέχτηκε από Αυτόν ως Μητέρα του Θεού»
Τρία ξεχωριστά μηνύματα λαμβάνουμε από την υμνολογική παράδοση της Εκκλησίας μας για την εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου.
Το πρώτο, ότι ένας γονέας, ο οποίος απέκτησε παιδί σε προχωρημένη ηλικία, επειδή ο Θεός το θέλησε και όχι η ανθρώπινη φύση και οι νόμοι της, παίρνει την απόφαση να το αφιερώσει σε ηλικία τριών ετών στον ναό του Θεού. Αναγνωρίζει έτσι ότι το παιδί δεν του ανήκει, αλλά ανήκει στον Θεό, όπως και ο κάθε άνθρωπος. Νικά την κτητικότητα που οι άνθρωποι εύλογα αισθανόμαστε απέναντι στα παιδιά μας, τα οποία τα μεγαλώνουμε συχνά σαν να πρόκειται να τα κρατήσουμε για πάντα δικά μας, δεν τα μαθαίνουμε να αναλαμβάνουν τις ευθύνες της ζωής, δεν τα ωθούμε να γίνουν ελεύθερες προσωπικότητες, αλλά επενδύουμε σ’ αυτά σαν να πρόκειται να μείνουν για πάντα μαζί μας, ταλαιπωρώντας τα ψυχικά και φορτώνοντάς τα με την «υποχρέωση» να παραμείνουν εξαρτημένα από εμάς, υπερπροστατεύοντάς τα και μη εμπιστευόμενοι ούτε τον πρόσωπό τους, ούτε τον Θεό που προνοεί και ανοίγει τον δρόμο για τον κάθε άνθρωπο. Ο Ιωακείμ νιώθει ότι το παιδί είναι δικό του, αλλά πρωτίστως είναι του Θεού.
Το δεύτερο, ότι ο ναός γίνεται το σπίτι της Παναγίας και ότι πάντοτε παραμένει και το δικό μας σπίτι. Ο κάθε άνθρωπος καλείται να ζήσει τη ζωή με βάση τις αρχές και τις αξίες που παίρνει από την οικογένειά του, αλλά να κάνει και τα δικά του βήματα. Αυτά, στην παράδοσή μας, περνούν από τον ναό. Από τη γνώση της πίστης και τη βίωσή της. Από την αγάπη για τον Θεό και τον συνάνθρωπο. Από την αίσθηση ότι δεν υπάρχουμε μόνο για τα δικά μας, αλλά για όλα που μας δίνονται μέσα από τη σχέση με τον Θεό και ότι καλούμαστε να ετοιμαστούμε για να μπορέσουμε όποια τροφή λάβουμε από την πίστη, να τη δώσουμε στον κόσμο που ζούμε.
Το τρίτο, ότι ο Παναγία εκλέχτηκε από τον Θεό να γίνει η Μητέρα του Χριστού. Πιστεύουμε στον Θεό που έγινε άνθρωπος, ένας από εμάς. Δεν είναι παρατηρητής εξ ουρανού, αλλά προσέλαβε τη σάρκα μας, περπάτησε τα βήματά μας, μας μίλησε, μας γιάτρεψε, μας έδειξε τον δρόμο, έπαθε από εμάς και για εμάς, έζησε μέχρι και τον θάνατο, για να αναστηθεί και να μας αναστήσει. Ο δρόμος της ενανθρώπησης περνά μέσα από την Παναγία.
Για να γίνει όμως αυτή η μητέρα του Θεού, δεν αρκεί η εκλογή της από τον ουρανό. Χρειάζεται και η δική της συγκατάθεση, η οποία δεν έρχεται ξαφνικά την ώρα του Ευαγγελισμού, αλλά ξεκινά από την προετοιμασία του ναού. Επί εννέα χρόνια θα ζήσει στα Άγια των Αγίων. Θα τρέφεται από τον ουράνιο άρτο. Θα προσεύχεται. Θα συνυπάρχει με τις υπόλοιπες κόρες, όχι για να καυχηθεί, αλλά για να διακονεί, τον ναό και τον Θεό.
Τα κατά άνθρωπον και τα κατά τον ουρανό. Με ταπείνωση θα προσφέρει την καθαριότητα και την καθαρότητα. Την προσευχή και την ακρόαση του νόμου του Θεού. Την επίγνωση της κλήσης να είναι όχι απλώς εικόνα Θεού, αλλά και να αγωνίζεται για την ομοίωση. Εννέα χρόνια αγώνα και εννέα χρόνια ευχαριστίας και δοξολογίας στον Θεό. Πλούσια η δωρεά του Θεού, ανεκτίμητη, το να γίνει η Παναγία η Μητέρα Του. Αλλά και πλούσια η καρδιά της Παναγίας σε χαρίσματα, αυτά που μπορεί να μην κάνουν θόρυβο, αλλά δίνουν το αληθινό κάλλος, αυτό που κρατά για πάντα.
Γονείς του σήμερα, νιότη του σήμερα, πιστοί του σήμερα, ας διδαχθούμε, ας εμπιστευθούμε, ας νοηματοδοτήσουμε την πορεία μας μέσα από τον ναό του Θεού, την ομορφιά της λατρείας, της ευχαριστίας, της κοινωνίας της αγάπης με Εκείνον και τον συνάνθρωπό μας, διά των πρεσβειών της Κυρίας Θεοτόκου!
Το πιο απαραίτητο γυναικείο επάγγελμα στην Ελλάδα σήμερα δεν είναι η καλλιτέχνις, η γιατρός, η δασκάλα, η πολιτικός, η επιχειρηματίας, το στέλεχος επιχειρήσεων ή οτιδήποτε άλλο φανταζόμαστε όλοι, όταν ακούμε το παραπάνω ερώτημα.
Είναι η Μάνα.
Πρόσωπα που στελεχώνουν όλα τα παραπάνω επαγγέλματα έχουμε, είτε άνδρες είτε γυναίκες. Αυτό που δεν έχουμε, είναι παιδιά.
Με περίπου 700 σχολεία να κλείνουν στην πατρίδα μας ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ,
με την καμπύλη γεννήσεων και θανάτων να έχει γείρει επικίνδυνα προς τους θανάτους,
με την άρνηση (ή έστω διασταγμό) της νέας γενιάς να κάνει το βήμα για δημιουργία οικογένειας και, όταν το πράττει, να περιορίζεται πλέον στο ένα παιδί ή το πολύ να προχωρεί για το δεύτερο,
με τα Μαθηματικά να μας βεβαιώνουν ότι σε εκατό χρόνια (περίπου το 2120) θα γεννηθεί η τελευταία γενιά Ελλήνων,
ναι, το πραγματικά σημαντικό και το πλέον απαραίτητο γυναικείο επάγγελμα στην Ελλάδα σήμερα είναι η Μάνα, και μάλιστα η τρίτεκνη ή (ακόμη καλύτερα) η πολύτεκνη Μάνα!
Για να μην παρεξηγηθώ: Μάνα δεν είναι μόνο εκείνη που γεννά τα παιδιά της, αλλά κι εκείνη που ανατρέφει παιδιά με σωστό τρόπο, είτε τα έχει φέρει στον κόσμο η ίδια είτε όχι.
*****
Τώρα, θα ρωτήσετε: καλά, είναι επάγγελμα το να είσαι Μάνα;
Φυσικά το έγραψα έτσι για να τραβήξω την προσοχή σας. Το να είσαι Μάνα είναι λειτούργημα, συμμετοχή στο δημιουργικό έργο του Θεού – ή ό,τι άλλο όμορφο, τρυφερό και σοφό μπορείς να πεις. Αναμφίβολα.
Θα προτιμούσα μόνο να μη μου πεις ότι το να είσαι Μάνα αφορά εσένα και μόνον εσένα. Φυσικά σε αφορά, όμως αφορά πρωτίστως και τα ίδια τα παιδιά σου, ανθρώπινες υπάρξεις, ιερές και ανεπανάληπτες, που σε χρειάζονται για να αναπτυχθούν και σωματικά, αλλά και πνευματικά, κοινωνικά και ηθικά!
Αφορά επίσης και τον Πατέρα των παιδιών σου, για τον οποίο θα ήθελα να πω ότι έχει παρόμοιο χρέος με το δικό σου – εξίσου ιερό και απαραίτητο – για το μεγάλωμα των παιδιών σας. Και ελπίζω αυτός ο Πατέρας να είναι μαζί σου και όχι αλλού, και να είναι εντάξει απέναντι και σε σένα και στα παιδιά σας.
Βέβαια μπορεί να έχεις τα παιδιά σου από δύο ή περισσότερους συζύγους ή συντρόφους. Ή να έχει φύγει για τον ουρανό ο Πατέρας τους. Ή να μην ξέρεις καν ποιος είναι. Ή να μην είναι βιολογικά παιδιά σου. Στη ζωή περιλαμβάνονται όλα και δεν τα κρίνω, προπαντός ΔΕΝ κρίνω εσένα. Μόνο τον εαυτό μου πρέπει να κρίνω, ενώ για σένα ή οποιονδήποτε άλλον συνάνθρωπό μου (άντρα, γυναίκα, παιδί ή έφηβο) μπορώ να πω τη γνώμη μου για τις επιλογές του, αλλά μόνον από αγάπη και ειλικρινή διάθεση να βοηθήσω. Το αποτέλεσμα είναι αυτό που θα κρίνει, στο Τέλος, και ο μόνος Κριτής είναι ο Θεός, που είναι Κριτής αγάπης και όχι καμίας σκληρόκαρδης «δικαιοσύνης».
Πάντως μπορούμε να χαρακτηρίσουμε και «επάγγελμα» το να είσαι Μάνα, κατ’ αρχάς διότι η λέξη επάγγελμα σημαίνει «υπόσχεση». Επαγγέλλομαι = υπόσχομαι. Επαγγελία και επάγγελμα = υπόσχεση. «Τι επάγγελμα κάνεις» σημαίνει τι υπόσχεσαι να προσφέρεις στην κοινωνία με την εργασία σου.
Στην εποχή μας, εποχή ατομισμού, σκεφτόμαστε το επάγγελμά μας ως μέσο ωφέλειας και «εξέλιξης» του εαυτού μας. Όμως η σοφία του πολιτισμού μας – που μάλλον αξίζει να την αναζητήσουμε σε πολλές περιπτώσεις – πάντα θεωρούσε ότι εργαζόμαστε κυρίως για τους άλλους και δευτερευόντως για τον εαυτό μας: εργάζομαι για να ζήσω την οικογένειά μου (άρα ένα επάγγελμα π.χ. που με εμποδίζει να βλέπω αρκετά την οικογένειά μου, μπορεί να το ασκώ ως αναγκαίο κακό, αλλά δεν μπορεί να αποτελεί επιθυμητή επιλογή) και για να προσφέρω στην κοινωνία, και φυσικά πρέπει να αμείβομαι για να ζω αξιοπρεπώς, εγώ και η οικογένειά μου, για τις υπηρεσίες που κάθε έντιμο επάγγελμα προσφέρει στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.
Το να είσαι λοιπόν Μάνα θα το χαρακτήριζα «επάγγελμα» διότι επίσης (α) απαιτεί πλήρη απασχόληση όλη την ημέρα, και μάλιστα για πολλά χρόνια, και (β) βάζει τα θεμέλια για την αυριανή κοινωνία και μάλιστα όχι μόνο για την ποιότητά της, αλλά για την ίδια την ύπαρξή της.
*****
Δυστυχώς, είναι ένα επάγγελμα που δεν αναγνωρίζεται και φυσικά δεν αμείβεται. Κανονικά, και μάλιστα στην εποχή μας, εποχή δημογραφικής κατάρρευσης, θα έπρεπε η Μάνα να έχει όσες παροχές χρειάζεται – κυριολεκτικά όσες! – για να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο κοντά στα παιδιά της και να τους προσφέρει χωρίς εμπόδια την αγάπη, τη φροντίδα και κάθε τι που χρειάζονται κι εκείνα για να μεγαλώσουν σωστά.
Προπαντός η τρίτεκνη και ακόμη περισσότερο η πολύτεκνη Μάνα, και μάλιστα τόσο περισσότερο όσο αυξάνεται ο αριθμός των παιδιών της, άρα και των αναγκών της! Προσοχή: το έγραψα και πιο πάνω, Μάνα είσαι όταν, όχι μόνο γεννάς, αλλά και ανατρέφεις σωστά τα παιδιά σου. Δεν αναζητούμε «κουνέλες».
Αναζητούμε και διεκδικούμε μια κοινωνία και ένα πολιτικό σύστημα που θα προσφέρει στη Μάνα, στα Παιδιά, στην Οικογένεια, στον Σύζυγο κ.λ.π. (και στον Παππού και στη Γιαγιά) όλα όσα χρειάζονται, και φυσικά θα περιμένει κι απ’ τον καθένα μας να προσφέρει τα ανάλογα στην κοινωνία, στην οικογένειά του και στους συνανθρώπους του, και στην πατρίδα και στον κόσμο ολόκληρο.
Αν περιμένουμε ένα τέτοιο πολιτικό σύστημα, θα πρέπει να κυβερνήσει την Ελλάδα η ΝΙΚΗ.
Όμως ο χρόνος και η Ιστορία δεν περιμένουν.
Αν είσαι Γυναίκα, καλά θα κάνεις να σπουδάσεις, να ζεις όμορφα τη ζωή σου, να επιδιώξεις τα όνειρά σου… Απλά να θυμάσαι, σε παρακαλώ, αν θέλεις, τι περισσότερο χρειάζεται από σένα η Ελλάδα και η κοινωνία. Και πράξε όπως νομίζεις.
Ίσως να σου έπεσε λίγο βαρύ όλο αυτό, αλλά θυμήσου τη δική σου Μητέρα και θα καταλάβεις.
Δυσκολίες έχουν όλες οι πτυχές και οι φάσεις της ζωής μας. Είναι ωραιότερες οι δυσκολίες που περνάμε με αγάπη και αλληλοβοήθεια για χάρη της οικογένειάς μας, παρά για χάρη εταιριών, διευθυντών, εργοδοτών ή του εαυτού μας.
Σου εύχομαι να γιορτάζεις τη Γιορτή της Μητέρας με πολλά χαρούμενα παιδιά γύρω σου, μαζί με τον σύζυγό σου, με την ευλογία του Χριστού και της Παναγίας, και της αγίας Εμμέλειας, της αγίας Σολομονής, της αγίας Νεονίλλας[εικ.] (δεν ανέφερα τυχαία αυτές τις αγίες).
Ιάκωβου Τσαλίκη & Γεωργίου Καλτσίου Ο π. Δανιήλ συνομιλεί με μουσουλμάνους (από εδώ) Για τον π. Δανιήλ Συσόεφ δείτε, παρακαλώ, ελληνικά & αγγλικά εδώ (αφιέρωμα) και εδώ (Χαιρετισμοί προς τιμήν του, στα ελληνικά).
Η ΚΥΑ του Υπουργείου Οικογένειας για την κατ’ επάγγελμα αναδοχή ανηλίκων με βαριά αναπηρία προκαλεί έντονες αντιδράσεις, καθώς προβλέπει επίδομα 1.850€ σε επαγγελματίες αναδόχους και εισάγει αδικαιολόγητα κριτήρια που αφορούν τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου των παιδιών και των αναδόχων, χωρίς καμία επιστημονική ή παιδαγωγική βάση.
Παρά τις επανειλημμένες κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις του βουλευτή της ΝΙΚΗΣ Τάσου Οικονομόπουλου, η Υφυπουργός κ. Ράπτη απέφυγε να απαντήσει επί της ουσίας, επικαλούμενη μάλιστα ήδη καταργημένο προεδρικό διάταγμα.
Την ίδια ώρα, δεν δίνεται καμία εξήγηση για ποιο λόγο το ίδιο οικονομικό βοήθημα δεν
χορηγείται στις φυσικές οικογένειες, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις
αναγκάζονται να αποχωριστούν τα παιδιά τους λόγω οικονομικής εξάντλησης,
ενώ ο νόμος ορίζει ότι η συγγένεια προηγείται στην αναδοχή.
Η ΝΙΚΗ ζητά ξεκάθαρες απαντήσεις για την επιλογή επαγγελματιών αντί
συγγενών, για την εγκυρότητα των κριτηρίων περί “σεξουαλικού
προσανατολισμού” και «αντιλήψεων» και για το πώς θα προστατευθούν τα
ευάλωτα παιδιά από τον κίνδυνο εκμετάλλευσης πίσω από ένα καθεστώς επί
πληρωμή αναδοχής.
