Εξαιρετικό μήνυμα του Δασκάλου του Γένους Δ. Νατσιού:
Από το ιστολόγιό μας:
Ο άγιος Λουκάς ο Ιατρός (11 Ιουνίου) και οι Πανελλήνιες Εξετάσεις...
Προσευχή για τις Πανελλήνιες;
Οι δρόμοι και ο στόχος…
Πάτερ, τι θέλει ο Θεός να γίνω στη ζωή μου;
Σχολικός Επαγγελματικός Προσανατολισμός... άλλου τύπου! (επισκεφτείτε το οπωσδήποτε, παρακαλώ)
Όταν το γέλιο σβήνει από τα πρόσωπα των παιδιών
Ευθυμία Πορφυριάδου
Εκπαιδευτικός Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης
Επικεφαλής Θ.Ο. Παιδείας της ΝΙΚΗΣ
Με βαριά καρδιά παρακολουθούμε όσα συνέβησαν με τα δύο κορίτσια στην Ηλιούπολη. Μπροστά σε τέτοιες στιγμές, τα λόγια περισσεύουν. Προέχει ο σεβασμός, η σιωπή, η σκέψη. Κι ένα επίμονο ερώτημα που δεν μπορούμε να αποφύγουμε… Πώς γίνεται παιδιά να φτάνουν να νιώθουν ότι δεν υπάρχει τίποτα να τα κρατά εδώ;
Γιατί δύο νέοι άνθρωποι επέλεξαν το άλμα στο κενό από τη ζωή; Τι έγινε και δυστύχησαν τα παιδιά μας;
Όπως εύστοχα έχει θέσει και ο Πρόεδρος μας Δημήτριος Νατσιός, κάτι έχει αλλάξει βαθιά όταν το γέλιο σβήνει από τα πρόσωπα των παιδιών. Και πράγματι, το βλέπουμε γύρω μας: έφηβοι κουρασμένοι πριν καν ξεκινήσουν, αγχωμένοι χωρίς σαφή λόγο, απογοητευμένοι χωρίς να έχουν δοκιμάσει ακόμη τη ζωή.
Είναι πλέον φανερό πως κάτι βαθύτερο δεν πάει καλά.
Οι νέοι σήμερα μεγαλώνουν μέσα σε έναν κόσμο που τους ζητά διαρκώς να αποδείξουν την αξία τους, αλλά σπάνια τους εξηγεί γιατί αξίζει να ζουν. Η επιτυχία μετριέται με δείκτες, επιδόσεις, επιτεύγματα. Όμως η ζωή δεν χωρά μόνο σε αυτά. Όταν λείπει το νόημα, όταν δεν υπάρχει μια αίσθηση σκοπού, όλα τα υπόλοιπα αδειάζουν.
Μέσα σε αυτό το τοπίο, και το σχολείο έχει χάσει κάτι από τον πυρήνα του. Θα έπρεπε να είναι χώρος όπου το παιδί νιώθει ότι ανήκει, ότι μπορεί να αναπνεύσει, να δοκιμάσει, να κάνει λάθη χωρίς να συντρίβεται. Αντί γι’ αυτό, συχνά μετατρέπεται σε μηχανισμό πίεσης. Οι Πανελλήνιες εξετάσεις, που θα έπρεπε να είναι μια πόρτα προς το μέλλον, βιώνονται από πολλά παιδιά σαν ένα στενό πέρασμα — ιδιαίτερα όταν η αποτυχία συνδέεται άμεσα με την οικονομική δυνατότητα της οικογένειας να προσφέρει δεύτερες ευκαιρίες.
Για αυτό το θέμα δεν μπορούμε να το δούμε μόνο ως εκπαιδευτικό πρόβλημα αλλά και ως βαθιά πολιτικό. Οι γενικές διακηρύξεις δεν προσφέρουν τίποτε ουσιαστικό. Απαιτούνται δράση και συγκεκριμένες προτάσεις.
Ως ΝΙΚΗ διεκδικούμε ένα σχολείο ανθρώπινο για μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς.
Πρώτα απ’ όλα, η παρουσία ψυχολόγων δεν μπορεί να είναι αποσπασματική ή συμβολική. Απαιτείται σταθερή παρουσία σε κάθε σχολική μονάδα, ώστε κάθε παιδί να ξέρει ότι υπάρχει ένας άνθρωπος διαθέσιμος να το ακούσει πριν το αδιέξοδο γίνει η μόνη επιλογή.
Δεύτερον, ο εκπαιδευτικός πρέπει να απελευθερωθεί από τον ασφυκτικό κλοιό της γραφειοκρατίας. Δεν είναι δυνατόν ο δάσκαλος να πνίγεται σε χαρτιά και ψηφιακές καταχωρήσεις και να μην έχει χρόνο να κοιτάξει το παιδί στα μάτια. Η πολιτεία οφείλει να του επιστρέψει τον παιδαγωγικό του ρόλο — να του δώσει χρόνο, στήριξη και εμπιστοσύνη.
Τρίτον, η οικογένεια χρειάζεται ουσιαστική ενίσχυση. Όχι γενικές συμβουλές, αλλά οργανωμένες δομές: σχολές γονέων, δωρεάν συμβουλευτική, πραγματική στήριξη. Δεν μπορούμε να απαιτούμε από τους γονείς να διαχειριστούν μόνοι τους μια πραγματικότητα που γίνεται όλο και πιο σύνθετη.
Και τέλος, οφείλουμε να ανοίξουμε ξανά τη συζήτηση για το νόημα της παιδείας. Τα παιδιά δεν χρειάζονται μόνο γνώσεις ή δεξιότητες, που έγινε η μόνη λέξη στα χείλη των υπεύθυνων Υπουργείων. Χρειάζονται αξίες, προσανατολισμό, μια αίσθηση ότι η ζωή έχει βάθος και σκοπό. Σε αυτό το σημείο, ο ρόλος του μαθήματος των Θρησκευτικών είναι κρίσιμος και δεν μπορεί να υποβαθμίζεται. Είναι ο χώρος όπου το παιδί μπορεί να έρθει σε επαφή με θεμελιώδη ερωτήματα ύπαρξης, να αναζητήσει νόημα, να κατανοήσει την αξία της ζωής ως δώρο και ευθύνη, να σταθεί απέναντι στον εαυτό του και τον άλλον με σεβασμό. Είναι η δυνατότητα εσωτερικής καλλιέργειας που σήμερα λείπει όσο ποτέ. Γιατί τα παιδιά πρωτίστως πετυχαίνουν όταν καταλάβουν γιατί αξίζει να ζουν. Αν δεν το δούμε αυτό, θα συνεχίσουμε να διορθώνουμε επιφάνειες, ενώ το πρόβλημα θα βαθαίνει.
Η συζήτηση, λοιπόν, δεν είναι πώς θα κάνουμε το σχολείο πιο αποδοτικό. Είναι πώς θα το κάνουμε ξανά ζωντανό. Πώς θα γίνει ένας χώρος όπου κανένα παιδί δεν θα αισθάνεται μόνο του μέσα σε πλήθος. Όπου δεν θα μετριέται μόνο η επίδοση, αλλά θα στηρίζεται η ίδια η ύπαρξη.
Ελένη Τσάγκα, Εκπαιδευτικός
Μέλος του ΔΣ του Σωματείου Μαμάδες για την Ελλάδα
Οι ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί λειτουργούν ευεργετικά για το σώμα, την ψυχή και την κοινωνική ζωή. Η ενασχόληση με αυτούς αποτελεί μια δραστηριότητα που συνδυάζει άσκηση, παράδοση και κοινωνικοποίηση.
Αναλυτικά τα οφέλη των ελληνικών παραδοσιακών χορών:
Σωματικά Οφέλη:
1. Εκγύμναση και δύναμη: Βελτιώνουν τη φυσική κατάσταση, ενισχύουν τους μύες και αυξάνουν την αντοχή.
2. Στάση σώματος και ισορροπία: Καλλιεργούν τη σωστή στάση σώματος, τη χάρη, την ευλυγισία και την ισορροπία.
3. Καρδιαγγειακή υγεία: Λειτουργούν ως μια εξαιρετική μορφή αερόβιας άσκησης, βελτιώνοντας την καρδιοαναπνευστική λειτουργία.
4. Αποκατάσταση: Έρευνες δείχνουν ότι βελτιώνουν τη λειτουργικότητα σε άτομα με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια αλλά και επιδρούν βοηθητικά και στην τρίτη ηλικία.
5. Χαμηλός κίνδυνος τραυματισμών: Θεωρούνται ασφαλής μορφή άσκησης, ιδανική για όλες τις ηλικίες.
Ψυχικά και Συναισθηματικά Οφέλη
6. Μείωση στρες και άγχους: Η μουσική, ο ρυθμός και η κίνηση βοηθούν στη χαλάρωση, μειώνοντας σημαντικά τα επίπεδα άγχους.
7. Αυτοπεποίθηση και έκφραση: Ενισχύουν την αυτοπεποίθηση και προσφέρουν έναν καλλιτεχνικό τρόπο συναισθηματικής έκφρασης.
8. Πνευματική εγρήγορση: Η εκμάθηση των βημάτων και των ρυθμών καλλιεργεί τη μνήμη, την πειθαρχία και την αυτοσυγκέντρωση.
9. Ψυχική ευεξία: Προκαλούν αισθήματα χαράς, ικανοποίησης και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής.
Κοινωνικά και Πολιτιστικά Οφέλη
10. Κοινωνικοποίηση και ομαδικότητα: Οι παραδοσιακοί χοροί γίνονται συνήθως σε κύκλο, ενισχύοντας το αίσθημα της ομαδικότητας, της συνεργασίας και της επαφής με τους άλλους.
11. Σύνδεση με την Παράδοση: Οι παραδοσιακοί χοροί, εκτός από κίνηση και διασκέδαση, είναι και βίωμα. Κάθε ρυθμός, κάθε φορεσιά, κάθε βήμα και κάθε τραγούδι κουβαλά τη μνήμη, το ήθος και την ιστορία της πατρίδας μας. Μέσα από τον χορό, μαθαίνουμε την παράδοση του τόπου μας “μετά μουσικής”, συνδεόμαστε με τις ρίζες μας και συνεχίζουμε μια ζωντανή πολιτιστική κληρονομιά που περνά από γενιά σε γενιά.
12. Διασκέδαση: Είναι μια ευχάριστη διέξοδος από την καθημερινότητα.
Γιατί να βάλουμε τον παραδοσιακό χορό στη ζωή των παιδιών μας;
Πολλοί γονείς αναρωτιούνται αν οι παραδοσιακοί χοροί είναι «μοντέρνοι» για ένα παιδί. Η απάντηση είναι πως είναι η πιο πολυδιάστατη δραστηριότητα που μπορεί να επιλέξει ένα παιδί σήμερα, καθώς:
Η ενασχόληση με τους ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς είναι ένα πολύτιμο εφόδιο για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα και της πολιτιστικής μας ταυτότητας.
Πριν από λίγες μέρες, η Δ… μια μικρή μαθήτρια Ε’ Δημοτικού σε σχολείο του Ν. Πέλλας, επέστρεψε σπίτι χαρούμενη και ενθουσιασμένη! Η δασκάλα της είχε ζητήσει από τα παιδιά να ζωγραφίσουν για το «Αστεράκι της Ευχής», τη δράση στήριξης παιδιών με καρκίνο.
Την επόμενη μέρα, όμως, γύρισε κλαμένη! Η δασκάλα απέρριψε τη ζωγραφιά της, με τη δικαιολογία ότι «δεν έχουν όλα τα παιδιά την ίδια θρησκεία» και άρα δεν μπορεί να συμμετάσχει στον διαγωνισμό.
Ο πατέρας της μαθήτριας, εξοργισμένος, μας περιέγραψε: «Η μικρή είχε φτιάξει κάτι τόσο όμορφο και γεμάτο αγάπη. Και την έκοψαν λόγω Χριστού;».
Ακόμα χειρότερα, όταν ρώτησαν τη δασκάλα για την απόρριψη, η απάντηση ήταν ότι «ο διευθυντής πίεζε να τελειώσει γρήγορα η διαδικασία».
Ο πατέρας πρόσθεσε: «Το βράδυ που το ζωγράφιζε με τη μαμά της, λέγαμε μεταξύ μας «να δεις θα το κόψουν λόγω Χριστού». Δυστυχώς είχαμε δίκιο. Ακόμα και ο παιδοψυχολόγος που βλέπουμε έμεινε άφωνος όταν του δείξαμε τη ζωγραφιά».
Σε μια εποχή που η Ορθοδοξία και η παράδοση δέχονται συνεχείς επιθέσεις, τέτοια περιστατικά σε δημόσιο σχολείο προκαλούν οργή.
Μια παιδική έκφραση αγάπης και ελπίδας λογοκρίθηκε γιατί περιείχε τον Χριστό; Εκεί στη Βουλή συμφωνείτε με αυτό; Το Υπουργείο Παιδείας συμφωνεί;
Ν: Το σχόλιό μας: υπάρχει απάντηση, υπάρχει λύση. Πρωτίστως βέβαια με ταπεινότητα, αγάπη και προσευχή. Σε επίπεδο εθνικό, πολιτικό και παιδείας, η απάντηση & λύση είναι αυτή. Αυτό που δεν υπάρχει - συγχωρέστε με - είναι δικαιολογίες, που δεν έχουμε συσπειρωθεί ακόμη δίπλα στη ΝΙΚΗ & το Νατσιό, αλλά "το ψάχνουμε", κοιτάμε και "σε άλλους" και γενικά κλαψουρίζουμε ότι "δεν πάν' καλά τα πράγματα" στην πατρίδα μας. Για να πάνε καλύτερα, μπες στη μάχη. Απλό. Με αγάπη Χριστού.
Δημήτριος Καμπισιούλης - Υποστράτηγος ε.α.
Υπερπολύτεκνος – συγγραφέας
Σύμβουλος δημογραφικής πολιτικής προέδρου ΝΙΚΗΣ
Η Θεματική Ομάδα Παιδείας της ΝΙΚΗΣ εκφράζει τα ειλικρινή της συλλυπητήρια για τον αιφνίδιο θάνατο της εκπαιδευτικού κυρίας Σοφίας Χρηστίδου.
Η κυρία Χρηστίδου υπηρέτησε με συνέπεια και αφοσίωση τη δημόσια εκπαίδευση επί τριανταπέντε χρόνια. Η απώλειά της προκαλεί οδύνη στην εκπαιδευτική κοινότητα και αφήνει πίσω της ένα σημαντικό αποτύπωμα προσφοράς, τόσο στο σχολείο όσο και στην επιστημονική κοινότητα.
Με αφορμή τις δημόσιες αναφορές που έχουν δει το φως της δημοσιότητας και αφορούν τις συνθήκες εργασίας που φημολογείται ότι αντιμετώπιζε, θεωρούμε αυτονόητο ότι η υπόθεση πρέπει να εξεταστεί με τη δέουσα θεσμική σοβαρότητα και υπευθυνότητα.
Καθώς μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επίσημα πορίσματα που να αποσαφηνίζουν τα αίτια και τις συνθήκες που προηγήθηκαν του θανάτου της, είναι σημαντικό να αποφευχθούν πρόωρα συμπεράσματα και η στοχοποίηση προσώπων χωρίς τεκμηριωμένα στοιχεία.
Ωστόσο, εφόσον προκύπτουν δημόσιοι προβληματισμοί ή αναφορές για περιστατικά εκφοβισμού, εργασιακής πίεσης ή ενδεχόμενες διοικητικές αυθαιρεσίες, είναι απαραίτητο αυτά να διερευνηθούν από τα αρμόδια όργανα της Πολιτείας. Για τον λόγο αυτό ζητούμε, εφόσον κριθεί αναγκαίο, τη διενέργεια Ένορκης Διοικητικής Εξέτασης, προκειμένου να διαλευκανθούν πλήρως οι συνθήκες της υπόθεσης.
Η διερεύνηση κάθε τέτοιου ζητήματος αποτελεί στοιχειώδη υποχρέωση της Πολιτείας, τόσο για τη διασφάλιση της διαφάνειας όσο και για την προστασία της αξιοπρέπειας και της ασφάλειας των εκπαιδευτικών στο εργασιακό τους περιβάλλον.
Ας είναι αιωνία η μνήμη της.
Θ.Ο. Παιδείας της ΝΙΚΗΣ
Τσιρώνης: «Πόσοι ακόμη εκπαιδευτικοί θα λυγίσουν πριν αναλάβει ευθύνη το Υπουργείο»;
Ο βουλευτής Αχαΐας της ΝΙΚΗΣ Σπυρίδων Τσιρώνης κατέθεσε ερώτηση προς την υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, αναδεικνύοντας τις ασφυκτικές συνθήκες πίεσης, ανασφάλειας και θεσμικής εγκατάλειψης που βιώνουν χιλιάδες εκπαιδευτικοί στα σχολεία της χώρας. Αφορμή αποτέλεσε η τραγική απώλεια της εκπαιδευτικού δρος Σοφίας Χρηστίδου, η οποία συγκλόνισε την εκπαιδευτική κοινότητα και ανέδειξε με δραματικό τρόπο ένα πρόβλημα που εδώ και χρόνια διογκώνεται.
Όπως επισημαίνεται στην κοινοβουλευτική παρέμβαση, πληθαίνουν τα περιστατικά βίας, εκφοβισμού και απαξιωτικής συμπεριφοράς εις βάρος εκπαιδευτικών, την ώρα που οι σχολικές μονάδες παραμένουν υποστελεχωμένες σε ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς. Παρά τις συνεχείς προειδοποιήσεις της εκπαιδευτικής κοινότητας, το Υπουργείο εμφανίζεται να αντιμετωπίζει το ζήτημα αποσπασματικά, χωρίς ολοκληρωμένο πλαίσιο προστασίας της ασφάλειας, της αξιοπρέπειας και της ψυχικής υγείας των εκπαιδευτικών.
Ο Σπυρίδων Τσιρώνης ζητεί από την υπουργό να καταθέσει στοιχεία για τα καταγεγραμμένα περιστατικά βίας ή εκφοβισμού κατά εκπαιδευτικών τα τελευταία πέντε χρόνια, καθώς και να απαντήσει ποια συγκεκριμένα μέτρα έχουν ληφθεί για την αντιμετώπισή τους. Παράλληλα, θέτει το ζήτημα της ελλιπούς ψυχοκοινωνικής υποστήριξης στα σχολεία και ερωτά αν υπάρχει θεσμικός μηχανισμός άμεσης προστασίας των εκπαιδευτικών που υφίστανται έντονη εργασιακή πίεση ή εκφοβισμό.
Η ΝΙΚΗ ζητεί ουσιαστική ενίσχυση των σχολικών μονάδων με ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και δομές πρόληψης της σχολικής βίας, καθώς και πλήρη διερεύνηση των συνθηκών υπό τις οποίες εργαζόταν η εκλιπούσα εκπαιδευτικός, ώστε να μην επαναληφθούν ανάλογες τραγικές καταστάσεις.
Ο Πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ Δημήτριος Νατσιός κατέθεσε Ερώτηση στο Υπουργείο Παιδείας για το μάθημα της ΗΘΙΚΗΣ που εισάγεται στα σχολεία μας.
Η θεσμοθέτηση του ως υποκατάστατου για όσους απαλλάσσονται από το ψυχοφελές μάθημα των Θρησκευτικών, εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια θρησκευτικού αποχρωματισμού της ελληνικής παιδείας και κοινωνίας.
Η θρησκευτική εκπαίδευση αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ελληνικής ταυτότητας και βασικό πυλώνα διαμόρφωσης αξιών, χωρίς να συνιστά κατήχηση. Η γνώση περί Θεού θέτει τα όρια για την ανθρώπινη συμπεριφορά. Ο Ρώσος συγγραφέας Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι έλεγε χαρακτηριστικά: «Χωρίς Θεό, όλα επιτρέπονται».
Το μάθημα της «Ηθικής» ατυχώς εστιάζει σε δυσνόητες κανονιστικές αρχές συμπεριφοράς, αποκομμένες πλήρως από το πνευματικό και πολιτισμικό πλαίσιο της θρησκείας. Τα θεματικά της πεδία περιέχουν στριφνές και δυσπρόσιτες έννοιες για τους μαθητές π.χ. μεταηθική, κλωνοποίηση, ευθανασία, άμβλωση, επιλογή φύλου εμβρύου, μορφές ηδονισμού κλπ.
Είναι προφανές ότι η εφαρμογή του εν λόγω «άθρησκου» μαθήματος θα στερήσει από τους μαθητές το δικαίωμα πρόσβασης στη θρησκευτική εκπαίδευση, κάτι το οποίο δεν συνάδει με τον συνταγματικό σκοπό της Παιδείας για ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης.
Αναμένουμε τις απαντήσεις της Υπουργού.
Γιατί πρέπει να εξακολουθήσει να υπάρχει η εικόνα του Χριστού στα ελληνικά δικαστήρια
Εκπαιδευτήρια «Η Ελληνική Παιδεία»
Η ταινία μικρού μήκους «Το τετράδιο του δασκάλου» δεν μιλά για αναλυτικά προγράμματα, ύλη ή επιδόσεις.
Μιλά για εκείνα που δεν δημοσιοποιούνται, αλλά κρατούν όρθια την Παιδεία· για όσα συμβαίνουν καθημερινά στο σχολείο και συνήθως μένουν αθέατα.
Είναι ένα αφιέρωμα στον δάσκαλο.
Στον δάσκαλο που κρατά ένα τετράδιο γεμάτο πρόσωπα και ιστορίες.
Στον δάσκαλο που γνωρίζει, κατά τον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, πως
«σπουδαίο είναι το έργο εκείνων που έχουν αποστολή τους τη διαπαιδαγώγηση και την προστασία της ψυχής».
Η ταινία δημιουργήθηκε από το Γυμνάσιο Αμαρουσίου των Εκπαιδευτηρίων «Η Ελληνική Παιδεία», με αφορμή την εορτή των Τριών Ιεραρχών, τιμώντας τον παιδαγωγικό και πνευματικό ρόλο του δασκάλου και φωτίζοντας εκείνες τις μικρές, αθέατες στιγμές της σχολικής καθημερινότητας που διαμορφώνουν ουσιαστικά τον άνθρωπο.
Αν συγκινεί, δεν είναι γιατί το επιδιώκει.
Είναι γιατί όλοι έχουμε σταθεί κάποτε απέναντι από έναν τέτοιο δάσκαλο.
Κι ας ευχηθούμε μυστικά…
για εκείνον που «ἄναψε το φῶς»
(Ιωάννης ο Χρυσόστομος).
Συντελεστές:
Παραγωγή: Γυμνάσιο Αμαρουσίου των Εκπαιδευτηρίων «Η Ελληνική Παιδεία»
Υπεύθυνη καθηγήτρια: Χριστιάνα Σκουφάρη, Θεολόγος
Αφήγηση: Αθανάσιος Κυπραίος, Φιλόλογος
Βιντεοληψία – Ηχοληψία – Μοντάζ: Παΐσιος Χρυσανθόπουλος (Chrysphoto.gr)
Σε μία ακόμη ενέργεια ουδετεροποίησης του ελληνικού σχολείου περνάει το Υπουργείο Παιδείας με την εισαγωγή του μαθήματος της Ηθικής ως εναλλακτικού των Θρησκευτικών. Η απόφαση αυτή παρουσιάζεται ως «προοδευτική», «συμπεριληπτική» και «αναγκαία» για την πολυπολιτισμική κοινωνία στην οποία ζούμε. Μάλιστα διατυπώνονται και δοξολογίες για την παιδαγωγική αυτή «καινοτομία». Είναι όμως έτσι;
Εάν ξύσουμε την επιφάνεια θα δούμε να αναδύεται μια σημαίνουσα πολιτική και πολιτισμική επιλογή που μεταβάλλει τον ίδιο τον προσανατολισμό της ελληνικής παιδείας. Και αυτό εύκολα αποδεικνύεται όταν αναρωτηθούμε όχι απλώς τι διδάσκεται, αλλά πώς και από ποια ανθρωπολογική αφετηρία το μάθημα της Ηθικής φιλοδοξεί να συγκροτήσει την ηθική αγωγή των μαθητών.
Όταν μιλάμε για ηθική, όπως καλλιεργήθηκε παραδοσιακά στο πλαίσιο της ελληνικής παιδείας, αναφερόμαστε σε μία συγκεκριμένη αντίληψη για τον άνθρωπο ως πρόσωπο ενταγμένο σε κοινότητα, ιστορία και πολιτισμό. Το μάθημα των Θρησκευτικών, ακόμη και μετά τον ομολογιακό του αποχρωματισμό, διατηρεί ακόμη αυτό το βασικό πρόταγμα. Παρά τη διαρκή και συστηματική του υποβάθμιση από όλες τις κυβερνήσεις συνέχιζε ως μάθημα, μαζί με τους λειτουργούς του, να εισάγει τον μαθητή σε έναν κόσμο νοημάτων, αξιών και συλλογικής μνήμης που συγκρότησαν το ελληνικό κοινωνικό σώμα. Η ελληνορθόδοξη παράδοση λειτουργούσε και ως θρησκευτικό σύστημα, αλλά και ως απαραίτητο πολιτισμικό υπόβαθρο που διαμόρφωσε το ήθος, τη γλώσσα και τη σχέση του ανθρώπου με τον άλλον.
Στον αντίποδα αυτής της προσέγγισης βρίσκεται το μάθημα της Ηθικής, όπως θεσμοθετήθηκε μέσα από τα επίσημα Προγράμματα Σπουδών. Το νέο αυτό μάθημα αντλεί από τη νεωτερική φιλοσοφική παράδοση, όπου η ηθική θεμελιώνεται πρωτίστως στην αυτονομία του ατόμου, στην ορθολογική στάθμιση των επιλογών και στη διαχείριση ηθικών διλημμάτων. Μιλάμε, δηλαδή, για μία προσέγγιση που παρουσιάζεται ουδέτερη και καθολική, αλλά βασίζεται απολύτως στον ηθικό ατομικισμό του Διαφωτισμού.
Ας δούμε πιο συγκεκριμένα κάποιες θεματικές που περιλαμβάνει το μάθημα της Ηθικής στο Λύκειο. Ανάμεσα στα ζητήματα που πραγματεύεται είναι η άμβλωση, η κλωνοποίηση και η επιλογή φύλου του παιδιού. Όλα αυτά εντάσσονται στη διδακτική πράξη υπό τη μορφή «ηθικών διλημμάτων», τα οποία καλούνται οι μαθητές να προσεγγίσουν με όρους ατομικής αυτονομίας, δικαιωμάτων και συνεπειών. Η άμβλωση, για παράδειγμα, τίθεται συχνά ως σύγκρουση ανάμεσα στο δικαίωμα της γυναίκας στην αυτοδιάθεση και στην αξία της εμβρυϊκής ζωής, με έμφαση στο αν και πότε το έμβρυο αποκτά ηθικό καθεστώς, ή ως επιλογή που δικαιολογείται από λόγους ποιότητας ζωής, κοινωνικού κόστους ή αποφυγής μελλοντικού πόνου.
Η κλωνοποίηση παρουσιάζεται αντίστοιχα ως τεχνολογική δυνατότητα που γεννά ερωτήματα για τα όρια της επιστημονικής προόδου, την ωφέλεια για την ιατρική και το κατά πόσο είναι θεμιτό να χρησιμοποιείται η ανθρώπινη ζωή ως μέσο για θεραπευτικούς σκοπούς, χωρίς να προϋποτίθεται κάποια οντολογική μοναδικότητα του ανθρώπινου προσώπου. Τέλος, η επιλογή φύλου του παιδιού εισάγεται ως ζήτημα αναπαραγωγικής ελευθερίας ή πρόληψης ασθενειών, όπου η τεχνολογία εμφανίζεται να νομιμοποιεί τη γονεϊκή επιλογή, ακόμη και όταν αυτή οδηγεί σε λογικές διαλογής ή ευγονικού χαρακτήρα.
Και στις τρεις περιπτώσεις, το κοινό υπόβαθρο των διλημμάτων είναι η αντιμετώπιση της ζωής ως αντικείμενο στάθμισης, επιλογής ή ωφέλειας, γεγονός που έρχεται σε σαφή αντίθεση με την ελληνορθόδοξη ανθρωπολογία, η οποία αντιλαμβάνεται την ανθρώπινη ύπαρξη ως ιερή από τη σύλληψη, ανεπανάληπτη και μη εργαλειοποιήσιμη, και την ηθική όχι ως ανοιχτό πεδίο σχετικιστικών επιλογών, αλλά ως τρόπο ζωής θεμελιωμένο στη θεία αποκάλυψη και στο πρόσωπο.
Αντιλαμβανόμαστε, λοιπόν, ότι η ουδετερότητα του μαθήματος δεν είναι αξιακά αθώα. Αποσυνδέει την ηθική από συγκεκριμένες πολιτισμικές και πνευματικές ρίζες χωρίς να οδηγεί σε πλουραλισμό, αλλά σε μια αποπολιτισμικοποιημένη παιδεία, όπου όλες οι παραδόσεις εξισώνονται ύπουλα μέσω της εξαφάνισής τους. Σε αυτή τη νέα συνθήκη ο μαθητής καλείται να διαμορφώσει μόνος του το ηθικό πλαίσιο, χωρίς να εκπορεύεται από την κοινή ιστορική εμπειρία ή το συλλογική ήθος. Με άλλα λόγια διαμορφώνουμε μία τάξη πολιτών με διαφορετικό ήθος απέναντι σε κρίσιμα ζητήματα που ταλανίζουν την κοινωνία. Ήθος καθόλα εκπορευόμενο από τον Διαφωτισμό και σε απόλυτη αντίθεση με την ελληνική παράδοση.
Για να το ξεκαθαρίσουμε, το πρόβλημά μας δεν είναι ότι εισάγεται το μάθημα της Ηθικής για αλλόθρησκους ή διαφωνούντες με την Ορθοδοξία μαθητές, αλλά πως προβάλλεται αυτή η ουδετεροποιημένη ηθική ως ισοδύναμη ή και ανώτερη εναλλακτική ενός μαθήματος που εκφράζει την πολιτισμική ταυτότητα της πλειοψηφίας. Δυστυχώς, φαίνεται να γίνεται μία συστηματική προσπάθεια να παρουσιαστεί η παράδοσή μας ως «παρωχημένη» και να αντικατασταθεί από ένα αφηρημένο, κοσμικό και ξένο προς εμάς σχήμα ηθικής αγωγής. Αυτή η ενέργεια είναι ξεκάθαρη θεσμική αποδυνάμωση της συλλογικής μας ταυτότητας.
Ίσως βοηθά για τη συναγωγή του συμπεράσματος και η ταυτόχρονη συρρίκνωση της παρουσίας των Θρησκευτικών στα σχολεία. Ακάλυπτα κενά στα σχολεία, διαρκής αμφισβήτηση της χρησιμότητάς τους και πλέον θεσμοθέτηση ενός μη συναφούς εναλλακτικού μαθήματος.
Ως Nεολαία ΝΙΚΗΣ ζητούμε να επαναδιαπραγματευτούμε το πραγματικό διακύβευμα. Να επικεντρωθούμε όχι τόσο στο ερώτημα, αν η ηθική πρέπει να διδάσκεται στο σχολείο, αλλά ποια ηθική, με ποιες ρίζες και με ποια ανθρωπολογική προϋπόθεση. Εάν θέλουμε μία παιδεία απομακρυσμένη από τις ρίζες της, από τις αξίες της, απολύτως παγκοσμιοποιημένη και ουδέτερη που απογυμνώνει το παιδί από τα νοήματα που συγκροτούν την ταυτότητά του ή αν επιζητούμε μία παιδεία με σεβασμό στον άλλον, βγαλμένη από τα σπλάχνα του έθνους μας, που δεν λησμονά τον ελληνισμό, την ηθική του και τη διδασκαλία των μεγάλων λογίων και πατέρων μας.
