Ελληνικές μειονότητες: «κενή» απάντηση του ΥΠΕΞ στα ερωτήματα της ΝΙΚΗΣ

Η ΝΙΚΗ καταγγέλλει την πλήρη αδιαφορία της κυβέρνησης για τις ελληνικές μειονότητες και την Ομογένεια 

ΝΙΚΗ

Ερωτήματα έθεσαν στις 13.11.2025 οι βουλευτές της ΝΙΚΗΣ Γεώργιος Ρούντας και Τάσος Οικονομόπουλος προς τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, ζητώντας πληροφορίες για το ενδιαφέρον και τη μέριμνα της κυβέρνησης για τις Ελληνικές Μειονότητες της Χερσονήσου του Αίμου (Βαλκανίων) και της Ουκρανίας, καθώς και για τους ιστορικούς ελληνόφωνους πληθυσμούς της Ν. Ιταλίας.

Οι βουλευτές της ΝΙΚΗΣ θέτουν τα παρακάτω καίρια ερωτήματα:

1. Πόσο πληθυσμό έχουν σήμερα οι ελληνικές μειονότητες σε κάθε μία από τις ανωτέρω χώρες;

2. Από ποιες πηγές προκύπτουν οι πληροφορίες για τον αριθμό των μελών τους;

3. Με ποιους φορείς των ελληνικών μειονοτήτων των ανωτέρω χωρών βρίσκεται σε επικοινωνία το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, ώστε να συμβάλλει στην ανάπτυξή τους και στη διατήρηση της εθνικής και πολιτισμικής τους ταυτότητας;

4. Ποια προβλήματα αντιμετωπίζουν σήμερα οι ανωτέρω ελληνικές μειονότητες και ποιες ενέργειες κάνει η κυβέρνηση για την επίλυσή τους;

5. Στο πλαίσιο της συνεργασίας του Υπουργείου Εξωτερικών με το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, διαθέτετε στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των ελληνικών σχολείων που λειτουργούν στις ανωτέρω χώρες, καθώς και με τα ποσά που δαπάνησε η ελληνική κυβέρνηση το τελευταίο έτος για τη λειτουργία και τη συντήρησή τους;».

Ο υπουργός απάντησε δύο μήνες αργότερα, στις 12.1.2026, με ένα κείμενο, που δεν απαντά σε κανένα απολύτως από τα παραπάνω ερωτήματα προσβάλλοντας την κοινοβουλευτική διαδικασία και τους θεσμούς – όπως, άλλωστε, συνηθίζεται από την κυβέρνηση.

Φλυαρεί για το υποτιθέμενο ενδιαφέρον του υπουργείου Εξωτερικών για τους Έλληνες της Διασποράς, για προγράμματα εκμάθησης της Ελληνικής Γλώσσας  (ξεχνά να μας αναφέρει ότι τα ελληνικά σχολεία στην Ομογένεια υπολειτουργούν και ότι οι σύλλογοι γονέων ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης από εννέα ευρωπαϊκές χώρες διαμαρτύρονται, ζητώντας την “διασφάλιση της Ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό ως προϋπόθεση εθνικής συνέχειας”!), καμαρώνει για την καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας για την Ελληνική Γλώσσα (αποσιωπά ότι η πρωτοβουλία ανήκει στον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Καλαβρίας Γιάννη Κορινθίου, τότε Πρόεδρο της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων και Αδελφοτήτων της Ιταλίας, και ότι για την καθιέρωσή της πρωτοστάτησαν τα κλασικά λύκεια και η Ελληνική Κοινότητα της Νάπολης και Καμπανίας!), όμως δεν παρέχει στοιχεία για κανένα από τα ζητήματα για τα οποία ερωτάται διότι προφανώς είναι ντροπιαστικά!

Παρόμοιες κενές «απαντήσεις» είχαν δοθεί και από την υπουργό Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη (28.11.25) και την υπουργό Παιδείας κ. Σοφία Ζαχαράκη (8.12.25) σε ανάλογες ερωτήσεις που κατατέθηκαν από τους βουλευτές της ΝΙΚΗΣ Ανδρέα Βορύλλα και Σπυρίδωνα Τσιρώνη στις 4.11.25 για τη σύνδεση των αρμόδιων υπουργείων με τις ελληνικές μειονότητες.

Το θλιβερό συμπέρασμα – για μια ακόμη φορά – είναι ότι το ελληνικό κράτος έχει μετατραπεί σε ανθελληνικό κράτος! Επιδεικνύει πλήρη αδιαφορία για τις ελληνικές μειονότητες, έχει παντελή άγνοια για την κατάστασή τους (όπως και για τους Ορθοδόξους Ρωμηούς της Ανατολής, που υποφέρουν υπό την σπάθη του τζιχαντισμού) και φυσικά δεν διαθέτει την τόλμη να το παραδεχτεί, αλλά προσπαθεί να καλυφθεί με υπεκφυγές.

Βεβαίως, το ανθελληνικό κράτος αδιαφορεί ακόμη και για τους Έλληνες εντός συνόρων – τον ίδιο τον λαό του, τον οποίο έχει παραδώσει ως λεία στους σύγχρονους τοκογλύφους και πάσης φύσεως εκμεταλλευτές! Θα ενδιαφερθεί για τον Ελληνισμό εκτός συνόρων; Όμως, ένα τέτοιο ενδιαφέρον θα ενίσχυε την Ελλάδα και τον απανταχού Ελληνισμό και θα τόνωνε τη φιλοπατρία και το ηθικό των Ελλήνων, πράγμα που, βέβαια, θα παρεμπόδιζε την υλοποίηση του οράματος των κυβερνήσεων των τελευταίων ετών (και όχι μόνον) για τη λεηλασία και εν τέλει την εξαφάνιση της Ελλάδας και του Ελληνισμού!

Η ΝΙΚΗ καλεί σύσσωμο τον Ελληνισμό να συστρατευθεί, για να μετατρέψουμε το ανθελληνικό αυτό κράτος σε Ελληνικό Κράτος! Μπορούμε και έχει έρθει η ώρα. Το οφείλουμε και στην Ιστορία και στους προγόνους μας, αλλά κυρίως στα σημερινά και τα αυριανά Ελληνόπουλα, εντός και εκτός συνόρων.

"Το κάλεσμα του Χριστού, στη ζωή του κάθε ανθρώπου", Κώστας Αποστολάκης (ηθοποιός)

 

Παρακαλώ, παρακολουθήστε το βιντεο εδώ.

Ο ηθοποιός Κώστας Αποστολάκης σε μια συζήτηση στην σύναξη Νέων του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου Λουμπαρδιάρη. Συντονιστής: π. Αναστάσιος Σανιδάς.

Ένα μικρό δείγμα:

Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης - Το Όπλο μας, το Λάβαρό μας!...

 

"Οπλισμένη" (με το όπλο της ειρήνης) Γιαγιά

Την Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης (Γ΄ Νηστειών) οι χριστιανοί έρχονται στη θεία λειτουργία και ασπάζονται το σταυρό του Κυρίου, για να ενισχυθούν πνευματικά για το υπόλοιπο της Σαρακοστής. «Όπως ένας βασιλιάς που έρχεται σε μια επαρχία, στέλνει πρώτα τα λάβαρά του, για να προετοιμάσει το λαό για τον ερχομό του, έτσι κι ο Χριστός, που έρχεται στην εορτή του Πάσχα, στέλνει πρώτα το λάβαρό Του, το Σταυρό, για να πάρει θάρρος ο λαός και να προετοιμαστεί να Τον υποδεχτεί», όπως γράφει ο π. Αλέξανδρος Σμέμαν (απόσπασμα από την ανάρτησή μας Οι Κυριακές της Μεγάλης Σαρακοστής).

«Εμείς οι χριστιανοί είμαστε τρομοκράτες, είμαστε μέλη μιας επαναστατικής ομάδας, που μάχεται τον άρχοντα του αιώνος τούτου, τον διάβολο. Οι εκκλησίες είναι οι ενδιάμεσοι σταθμοί. Εκεί δεχόμαστε πληροφορίες από την κυβέρνηση μας [σ.σ.: δηλαδή το Χριστό]: κωδικούς (Καινή Διαθήκη), ενισχύσεις (Θ. Ευχαριστία) και στήριξη από την κοινότητα. Κατέχουμε πολλές τεχνικές για να κάνουμε τρομοκρατικές επιθέσεις ενάντια στον άρχοντα του αιώνα τούτου» (π. Δανιήλ Συσόεφ ο νεομάρτυρας).

Πρόσκληση για ένα μικρό ("πολεμικό") κέρασμα:
  
Ο Σταυρός του Χριστού και ο σταυρός του κάθε ανθρώπου (Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης) 
Το σχήμα του Σταυρού (ο πραγματικός σταυρός του Χριστού είχε το σχήμα που ξέρουμε ή μήπως είχε άλλο σχήμα;). Αναλυτικά και εδώ.

Γιατί κάνουμε το σταυρό μας;
Επεξηγήσεις για την τιμή προς τον Σταυρό, την ύλη και την Παναγία
Ο σταυρός ως μέσο αγιασμού & μεταμόρφωσης του κόσμου

Ο σταυρός και η χαρά στη ζωή των μοναχών (αγίου Δημητρίου Στανιλοάε)
Ο σταυρός και η εξάρτηση του κόσμου από το Θεό (του ίδιου)

Ο σταυρός ως αξεπέραστο μοντέλο παιδείας
Ο Σταυρός στην Παλαιά Διαθήκη
Ο σταυρός, οι Ναζί και οι πατριάρχης Ιεροσολύμων που του έκοψε το χέρι η εξουσία
 
 
Φωτο από εδώ

Ὁ ἅγιος Βενέδικτος τῆς Νουρσίας, ὁ προστάτης τῆς Εὐρώπης (14 Μαρτίου)

Επισκεπτόμαστε:

Ὁ ἅγιος Βενέδικτος τῆς Νουρσίας, ὁ προστάτης τῆς Εὐρώπης

Άγιος Βενέδικτος της Νουρσίας, ο πατέρας του δυτικού ορθόδοξου μοναχισμού

Άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος (ο Μέγας), πάπας Ρώμης (12 Μαρτίου)

Ορθόδοξοι άγιοι στις χώρες της Δύσης

6 Προϋποθέσεις για έναν Επιτυχημένο Γάμο

Το Ζωντανό Ιστολόγιο 

Ο Μητροπολίτης Λεμεσού κ. Αθανάσιος, εμπνεόμενος από τη ζωή των μοναχών, μιλά για τα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν σε μια οικογένεια και τον τρόπο που πρέπει να αντιμετωπίζονται από τους συζύγους, στον Ι.Ν. Αγίου Γερασίμου Ιλισίων, στις 31/10/2016.

1. Σωστά θεμέλια του γάμου: Ο κύριος σκοπός του γάμου (δεν είναι μόνο να είμαστε ευτυχισμένοι ή να περνάμε καλά)
2. Γρήγορη καταλλαγή, μετάνοια & συγχώρηση: να ζητάμε συγνώμη (πριν το τέλος της μέρας) χωρίς δικαιολόγηση του εαυτού μας
3. Επένδυση στην επικοινωνία και την κατανόηση των αναγκών, επιθυμιών, τρόπου σκέψης του/της συζύγου, τι τον/την αναπαύει
4. Πρόθυμη, αμοιβαία υπακοή (και όχι ιδιοτροπία) ως έκφραση ανιδιοτελούς αγάπης: να βάζουμε τον/την σύζυγο πρώτο/η και να κόβουμε τα δικά μας «θέλω»
5. Καλλιέργεια κλίματος αμοιβαίας εμπιστοσύνης
6. Η συμβουλή του Άγιου Παϊσίου για αρμονική οικογενειακή ζωή: η ύπαρξη κοινού πνευματικού

Δες και:  

Γιατί να παντρευτώ;

Ορθόδοξη Πύλη - Οrthodox Gate

Η τραγική κατάσταση της παιδείας – πρόταση από το παρελθόν

 

Δημήτριος Καμπισιούλης - Υποστράτηγος ε.α.

Υπερπολύτεκνος – συγγραφέας

Σύμβουλος δημογραφικής πολιτικής προέδρου ΝΙΚΗΣ

Με αφορμή το τραγικό περιστατικό με την εκπαιδευτικό θα προσπαθήσω να περιγράψω την αιτία της πολύ κακής κατάστασης που βρίσκεται η παιδεία μας και να προτείνω λύση. Τα γραφόμενα φυσικά και δεν πηγάζουν από το γεγονός το οποίο θα διερευνηθεί, αλλά από την επαφή μου με πολλούς εκπαιδευτικούς στον κύκλο της οικογένειάς μου, από τα παιδιά μου και φυσικά από τον τεράστιο αριθμό των σχολίων της ανάρτησης που κοινοποιώ.

Είναι δεδομένο ότι η κατάσταση δεν είναι καλή. Τα παιδιά είναι απείθαρχα και δύσκολα ελεγχόμενα, οι εκπαιδευτικοί έχουν δύσκολο έργο και νιώθουν θύματα μίας δύσκολης καθημερινότητας από την οποία δεν μπορούν να ξεφύγουν. Η κατάσταση σαφώς έχει και πολύ σοβαρά αρνητικά αποτελέσματα στο επίπεδο της παρεχόμενης παιδείας.

Πώς όμως φτάσαμε εδώ; Για εμένα το ζήτημα είναι απλό και εύκολα εξηγήσιμο. Ο λόγος είναι η ολιγοτεκνία και η κακή ανατροφή σε συνδυασμό με το διαδίκτυο και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ). 

 

Τα παιδιά κουβαλούν στο σχολείο την ανατροφή που λαμβάνουν από το σπίτι τους. Τι συμβαίνει σήμερα κατά κανόνα; Η πρώτη τεκνογονία λαμβάνει χώρα στα 32+ χρόνια (συνεπώς στα χρόνια της εφηβείας οι γονείς είναι 40+ ή και 50+ χρονών) και οι οικογένειες κάνουν ένα ή το πολύ δύο παιδιά, τα οποία είναι κλεισμένα στα διαμερίσματα και μεγαλώνουν με παρέα τα ΜΚΔ. 

Οι μεγάλοι σε ηλικία και κουρασμένοι από την πολύωρη εργασία γονείς, δεν έχουν το κουράγιο να ασχοληθούν με το παιδί (ή τα δύο παιδιά) το οποίο κακομαθαίνουν κάνοντας όλα τα χατίρια και αφαιρώντας κάθε πρωτοβουλία. Άλλωστε ένα είναι, γιατί να κουραστεί το καημένο; Έτσι δημιουργούνται παιδιά «κανακάρηδες», μαθημένα να γίνεται πάντα το δικό τους, χωρίς καμία πρωτοβουλία, καμία επικοινωνία με άλλα παιδιά, παρά μόνο με τον άγριο και πονηρό κόσμο του διαδικτύου.

Αυτήν την κακή ανατροφή κουβαλάνε μαζί στο σχολείο και περιμένουν από τους εκπαιδευτικούς να τους φερθούν με τον ίδιο τρόπο. Δυστυχώς το ίδιο περιμένουν και οι γονείς με αποτέλεσμα τη συνεχή τριβή και σύγκρουση με τους εκπαιδευτικούς ακόμα και όταν τα παιδιά έχουν καταφανή βίαιη συμπεριφορά. 

 

Θα αναφερθώ σύντομα σε δύο άλλους παράγοντες.

Πρώτον στο κράτος, που έχει σκοπίμως διαλύσει την εθνική παιδεία και αντί τα παιδιά να διδάσκονται την ιστορία, τους ήρωες και τους άγιους του Έθνους, τα ήθη και τα έθιμα και τις παραδόσεις, μαθαίνουν για τις ποικίλες μορφές οικογένειας και για τη σεξουαλική αγωγή από το Δημοτικό. Με τέτοια παιδεία πως θα σφυρηλατηθούν σωστοί και ηθικοί χαρακτήρες;

Δεύτερον στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς, μεγάλο μέρος των οποίων δυστυχώς έχει υιοθετήσει την αθεϊα και τον εθνομηδενισμό που επιβάλει το κράτος. Τα παιδιά μας χρειάζονται δασκάλους του Γένους, χρειάζονται νέους Πατροκοσμάδες για να ανακάμψει αυτός ο τόπος. Εκπαιδευτικούς που θα δίνουν πρώτιστη σημασία στην εθνική αγωγή και θα διδάσκουν ότι η μόρφωση θα πρέπει πρωτίστως να στοχεύει στο εθνικό κοινό καλό και όχι μόνο στην ατομική πρόοδο. 

 

Ποια είναι η λύση; Πλήρης μεταστροφή του τρόπου ζωής, απόδοση αξίας στην ελληνορθόδοξη παιδεία και παράδοση, τα ήθη και έθιμα της πατρίδας μας. Αποκέντρωση και ανάπτυξη της περιφέρειας άμεσα για να μπορούν τα παιδιά μας να παίζουν έξω από το σπίτι ανάλογα με την ηλικία τους, να έρχονται σε επαφή με τα άλλα παιδιά και να κοινωνικοποιούνται στις γειτονιές, μακριά από το διαδίκτυο και τα ΜΚΔ όσο είναι αυτό δυνατόν.

Τέλος, η επιστροφή στην ευλογημένη πολυτεκνία που ήταν ελληνική συνήθεια για 4.000 χρόνια ενώ η ολιγοτεκνία επικρατεί τα τελευταία 50-70 χρόνια. Μέσα στην πολύτεκνη οικογένεια τα παιδιά μοιράζονται, επικοινωνούν, κοινωνικοποιούνται και δεν κακομαθαίνουν. Δεν έχουν την πολυτέλεια να τραβήξουν την αποκλειστική προσοχή για να κακομάθουν.

Οι εκπαιδευτικοί είναι απαραίτητο να κάνουν ευσυνείδητα τη δουλειά τους και να προσφέρουν στα παιδιά μας αυτό που αυτά αξίζουν: εθνική παιδεία. 

 

Όσο και να φαίνεται παράξενο και παράδοξο, πρέπει να επιστρέψουμε όχι σε όλες αλλά στις καλές συνήθειες του παρελθόντος. Καλά και πολλά παιδιά στο σπίτι με ήθος και αγωγή θα αποδίδουν στο σχολείο και θα βοηθάνε τους εκπαιδευτικούς, θα τους στηρίζουν και δεν θα τους δυσκολεύουν τη ζωή. Πολλά παιδιά στην επαρχία και στα ευλογημένα χωριά μας θα προκαλέσουν το άνοιγμα και όχι το κλείσιμο των σχολείων που δείχνει αδράνεια, εγκατάλειψη, μαρασμό, απουσία προοπτικής και ενισχύει την απογοήτευση. Θα προκαλέσουν τον διορισμό νέων σε ηλικία εκπαιδευτικών με όρεξη και μεράκι να διδάξουν τα παιδιά μας ό,τι απαιτείται από την εθνική μας παράδοση μέχρι τις νέες και απαραίτητες γνώσεις και τεχνολογίες.

 

Γράφοντας τα παραπάνω μου έρχεται στον νου η ρήση του προέδρου τους ΝΙΚΗΣ «Παιδιά και Παιδεία». Πραγματικά αυτά τα δύο πάνε χέρι – χέρι, μόνο του το καθένα δεν μπορεί να σταθεί, το οικοδόμημα καταρρέει. Όπως είναι έτοιμο να καταρρεύσει.

Υ.Γ. Από το κράτος δεν περιμένω τίποτα. Συνεχώς το γράφω και το επαναλαμβάνω. Κράτος που δεν ενδιαφέρεται για τη γέννηση νέων Ελλήνων, δεν είναι ικανό να ενδιαφέρεται για τίποτα σε αυτόν τον τόπο, ούτε φυσικά για την παιδεία.

Η Ασκητική των Συναισθημάτων: Μία Ορθόδοξη Προσέγγιση της Συμπερίληψης

 

Petre Maican

Πολυμερώς & πολυτρόπως

Ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα που καλείται να κάνει ένας συγγραφέας είναι να μιλήσει ή να γράψει για το ίδιο του το έργο. Οι συγγραφείς σπάνια είναι ικανοί να ερμηνεύσουν τα ίδια τους τα κείμενα για τον πολύ απλό λόγο ότι τις περισσότερες φορές βλέπουν τα γραπτά τους ως δικά τους παιδιά. Είναι γνωστό ότι οι γονείς σπάνια είναι αντικειμενικοί όταν πρόκειται για τα παιδιά τους. Μπορεί να συμβεί, αλλά αυτό είναι η εξαίρεση και όχι ο κανόνας. Όπως κάθε καλός γονιός, οι συγγραφείς είναι πρόθυμοι να επισημάνουν γιατί το παιδί τους είναι, αν όχι το πιο, τουλάχιστον ένα από τα πιο υπέροχα, έξυπνα, αστεία και χαριτωμένα παιδιά στον κόσμο. Κάπως έτσι πρέπει να φαίνεται σε κάποιον και αυτό εδώ το κείμενο. Εγκωμιάζω το βιβλίο μου για διάφορους λόγους, αλλά κυρίως επειδή είναι το πρώτο σε ορισμένους θεολογικούς τομείς. Ζητώ λοιπόν από τον αναγνώστη να είναι επιεικής με αυτό το κείμενο καθώς και τον ενθουσιασμό που μπορεί να εκφράζεται σε κάποια σημεία. 

Κατά τη γνώμη μου, αυτό το βιβλίο είναι σημαντικό πρώτα απ’ όλα επειδή αποτελεί την πρώτη σημαντική ορθόδοξη συμβολή στη θεολογία της αναπηρίας, έναν τομέα που κυριαρχείται από ρωμαιοκαθολικές και προτεσταντικές φωνές, με ελάχιστους ορθόδοξους να ασχολούνται με το θέμα. Οι λόγοι είναι πολλοί, από την έλλειψη κατανόησης του τι είναι η αναπηρία έως την ανάγκη να αντιμετωπιστούν πιο επείγοντα ζητήματα, όπως η εκκλησιολογία ή η εκκλησιαστική πολιτική.

Παραδόξως, όμως, η ορθόδοξη θεολογική σκέψη εκπροσωπείται έμμεσα μέσω των γραπτών του Ιωάννη Ζηζιούλα, του οποίου τα έργα συχνά παρατίθενται από Ρωμαιοκαθολικούς ή Προτεσταντικούς θεολόγους. Αν και ο Ζηζιούλας δεν έγραψε τίποτα για την αναπηρία καθεαυτή – τουλάχιστον από ό,τι γνωρίζω – αρκετοί Προτεστάντες θεολόγοι, μεταξύ των οποίων και ο γνωστός Χανς Ρέιντερς, βρήκαν τη θεολογία του Ζηζιούλα ιδιαίτερα χρήσιμη για την παροχή ενός σταθερού πλαισίου που προσφέρει μια συμπεριληπτική κατανόηση των ανθρώπινων πλασμάτων. 

Πιο συγκεκριμένα, αυτό που τραβά την προσοχή είναι η έννοια του προσώπου στον Ζηζιούλα, διότι για αυτόν το να είναι κανείς πρόσωπο δεν είναι κάτι που κατακτά ο ίδιος μέσω κάποιων προσόντων ή αρετών, αλλά είναι κάτι το οποίο δίνεται ως δώρο από τον Θεό, ανεξάρτητα από τα επιτεύγματα ή τα φυσικά χαρακτηριστικά του καθενός. Μια τέτοια οπτική είναι απόλυτα κατάλληλη για να εξηγήσει γιατί τα άτομα με διαφορετικές γνωστικές ικανότητες από τις δικές μας πρέπει να θεωρούνται πρόσωπα και ως τέτοια να χαίρουν σεβασμού και εκτίμησης.

Ο στόχος αυτού του βιβλίου ήταν να αποτελέσει την πρώτη ορθόδοξη μονογραφία στη θεολογία της αναπηρίας. Ο λόγος ήταν η πεποίθησή μου ότι η ορθόδοξη θεολογία έχει πολλά περισσότερα να πει για  την αναπηρία από όσα έχουν ήδη εξαχθεί από τον Ζηζιούλα. Μια παράδοση που εκτείνεται σε βάθος δύο χιλιάδων ετών και περιλαμβάνει τις φωνές του Μεγάλου Αθανασίου, των Καππαδοκών Πατέρων, του Μαξίμου του Ομολογητή, την πνευματική παράδοση του Ευαγρίου Ποντικού, του Ιωάννη της Κλίμακος και της Φιλοκαλίας, ή φωνές όπως εκείνες του π.  Δημητρίου Στανιλόαε, Σέργιου Μπουλγκάκοφ και της Μαρίας Σκόμπτσοβα, έχει σίγουρα πολλά περισσότερα να προσφέρει από όσα έχουν ήδη συζητηθεί.

Αυτή η εκπληκτική παράδοση μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση ενός από τα τυφλά σημεία της θεολογίας της αναπηρίας, το ζήτημα του λεγόμενου αισθητικού σοκ. Είναι γνωστό ότι όταν ένα άτομο με ένα μη τυπικό σώμα μπαίνει σε ένα δωμάτιο, κάνει όλους όσους έχουν κανονικά ή τυπικά σώματα να νιώθουν άβολα, προκαλώντας μια σειρά αρνητικών συναισθημάτων, από φόβο έως οίκτο, αηδία και θυμό.  Τα συναισθήματα αυτά τείνουν να λειτουργούν ως αόρατα εμπόδια που προστατεύουν όσους τα βιώνουν από την συνειδητοποίηση της δικής τους ευαλωτότητας. Αυτά τα συναισθήματα τείνουν να εκφράζονται με διάφορους τρόπους, από την φαινομενικά άκακη παρατήρηση: «Αποτελείς μεγάλη έμπνευση» έως την πολύ επιθετική: «Θα προτιμούσα να πεθάνω παρά να είμαι ανάπηρος».

Η θεολογία της αναπηρίας δεν τοποθετήθηκε σωστά απέναντι στο ζήτημα των αρνητικών συναισθημάτων, οπότε μου φάνηκε ότι η ασκητική θεολογία των Πατέρων θα μπορούσε να αποτελέσει ένα εξαιρετικό σημείο εκκίνησης ώστε να αντιμετωπίσουμε εννοιολογικά το παραπάνω ζήτημα. Ο λόγος που με οδήγησε να στραφώ στους ασκητικούς Πατέρες είναι το γεγονός ότι στον πυρήνα τόσο της ζωής όσο και της θεολογίας τους βρίσκεται μια διαρκής ανησυχία για το πώς να αντιμετωπίσουμε τα αρνητικά, αντικοινωνικά συναισθήματα. 

Πατέρες όπως ο Ευάγριος, ο Μάξιμος ή ο Ιωάννης Κλίμακος γνωρίζουν ότι αν θέλουμε πραγματικά να ακολουθήσουμε την εντολή του Ιησού και να αγαπάμε τον πλησίον μας, πρέπει πρώτα να ξεπεράσουμε τα αρνητικά μας συναισθήματα: την τάση μας για φθόνο, απληστία ή αυταρέσκεια. Όλα αυτά προκύπτουν από την πεπτωκυία τάση μας να είμαστε εγωιστές, να αγνοούμε τους άλλους ή, ακόμα χειρότερα, να τους φθονούμε σε βαθμό που να επιθυμούμε την πτώση τους. Οι ασκητικοί Πατέρες μας παρέχουν καθοδήγηση για το πώς να μετασχηματίσουμε τα αρνητικά αυτά συναισθήματα σε θετικά.

Στο βιβλίο, αναλύω τις συμβουλές τους σε τέσσερα βήματα (διάγνωση, απάντηση, επαναπροσδιορισμός και δράση) και εξηγώ πώς μπορούν να έχουν εφαρμογή σε συναισθήματα όπως ο φόβος, η λύπηση ή η αηδία που μπορεί να νιώθουν ορισμένοι άνθρωποι απέναντι στα άτομα με αναπηρία. Πρώτον, όταν βιώνουμε ένα συναίσθημα το οποίο αυτόματα δημιουργεί και μια αλυσίδα σκέψεων, πρέπει να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε γιατί και από πού προέρχεται. Μόλις το κάνουμε αυτό, μπορούμε να απαντήσουμε σε αυτό το συναίσθημα σκεπτόμενοι αποσπάσματα από τις Γραφές που μας προτρέπουν να ενεργήσουμε διαφορετικά. Στη συνέχεια, μπορούμε να επαναπροσδιορίσουμε το συναίσθημα με τρόπο που μας φέρνει πιο κοντά στον Θεό και στον πλησίον μας. Τέλος, μπορούμε να αποφασίσουμε να ενεργήσουμε με τρόπο που είτε διαλύει είτε επισφραγίζει τη μεταμόρφωση αυτού που αρχικά ήταν ένα αρνητικό συναίσθημα. 

Για παράδειγμα, μπορώ να φοβάμαι ότι ο Θεός με έχει ξεχάσει και ότι θα καταλήξω μόνος και άρρωστος, αλλά πρώτα πρέπει να αναγνωρίσω ότι αυτός ο φόβος εμπνέεται σε μεγάλο βαθμό από την έλλειψη πίστης μου στον Θεό και να ανταποκριθώ με ένα απόσπασμα από τις Γραφές που θα με εμπνεύσει να εμπιστευτώ το σχέδιο του Θεού για τη ζωή μου. Στη συνέχεια, μπορώ να μετατρέψω αυτό το συναίσθημα σε φόβο του Θεού, δηλαδή φόβο ότι ο Θεός θα δυσαρεστηθεί μαζί μου, και τελικά να αποφασίσω να ενεργήσω με τρόπο που θα επιτρέψει στον Θεό να είναι ευχαριστημένος με τα έργα μου. Αν και οι Πατέρες δεν ασχολούνται άμεσα με κάποια από αυτά τα συναισθήματα, όπως π.χ. με το συναίσθημα της αηδίας, ή έχουν διαφορετική αντίληψη για τον οίκτο, η απίστευτη διορατικότητα τους γύρω από τη  δυναμική της ανθρώπινης ψυχής μπορεί να χρησιμοποιηθεί και  εύκολα να επεκταθεί ώστε η διαύγεια τους να ρίξει φως και σε αυτά τα συναισθήματα.

Αυτή η ασκητική συμβολή συμπληρώνει ή μάλλον εξισορροπεί την έμφαση που δίνουν συνήθως οι θεολόγοι της αναπηρίας στις κοινωνικές και κοινοτικές δομές. Η βασική προϋπόθεση της θεολογίας της αναπηρίας είναι ότι ζούμε σε μια κοινωνία που κάνει διακρίσεις εις βάρος των ατόμων με αναπηρία μέσω του στιγματισμού, της έλλειψης πρόσβασης σε κοινοτικούς χώρους και της διαγραφής της παρουσίας τους από τις συμβολικές αναπαραστάσεις του τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος. Για να καταπολεμήσουμε αυτή την αδικία και να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον ένταξης, πρέπει να κάνουμε δομικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον άλλον: να εξαλείψουμε το στίγμα, να κάνουμε τις κοινότητές μας προσβάσιμες και χωρίς αποκλεισμούς και να διατηρήσουμε την παρουσία τους στην εννοιολογική αναπαράσταση του τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.

Εκείνο όμως στο οποίο δεν γίνεται συχνή αναφορά, είναι ο τρόπος με τον οποίο οι πιστοί που πηγαίνουν στην εκκλησία πρέπει να αντιμετωπίζουν την ένταξη των ανθρώπων με αναπηρία σε προσωπικό επίπεδο. Θα γίνουν οι ενορίτες πιο ευγενικοί και πιο στοργικοί προς τους άλλους απλώς και μόνο επειδή η εκκλησία διαθέτει πλέον ράμπες ή επειδή ο ιερέας κήρυξε για την αξιοπρέπεια όλων των ανθρώπων, ανεξάρτητα από την αναπηρία τους; Μερικοί ναι, αλλά σίγουρα όχι η πλειοψηφία. 

Αν υπάρχει κάτι που έχουμε μάθει από την ιστορία του Χριστιανισμού, είναι ότι οι παλιές συνήθειες δεν αλλάζουν εύκολα. Για να αλλάξουν, οι άνθρωποι πρέπει να ακολουθήσουν μια μακρά και συχνά δύσκολη διαδικασία. Αυτή η διαδικασία, που ξεκινά με τη μεταμόρφωση της καρδιάς, περιγράφεται πλήρως στα γραπτά των ασκητών Πατέρων, αφού, όπως ανέφερα παραπάνω, ο κύριος στόχος της θεολογίας τους είναι να μας διδάξουν πώς να αγαπάμε ο ένας τον άλλον εν Χριστώ. Σε αυτό το βιβλίο, αποκαλύπτω τα κύρια βήματα αυτής της μεταμόρφωσης και πώς μπορεί να εφαρμοστεί στην καθημερινή μας ζωή, ιδιαίτερα σε σχέση με τους ανθρώπους με αναπηρίες. 

Ωστόσο, υπάρχει μια συμβολή που κάνει αυτό το βιβλίο στην ίδια την ορθόδοξη θεολογία, μέσω του κεφαλαίου που είναι αφιερωμένο στη φιλία. Αν και είναι εξαιρετικά σημαντικές, οι θεολογικές συζητήσεις για τη φιλία απουσιάζουν σχεδόν από τη σύγχρονη ορθόδοξη θεολογία. Το κείμενο  ‘’Ὑπέρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς – Το κοινωνικό ήθος της Ορθόδοξης Εκκλησίας’’ που εκδόθηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο καταδικάζει την κατάσταση και ενθαρρύνει τους θεολόγους να γράψουν περισσότερα για αυτό το θέμα. Το συγκεκριμένο κεφάλαιο αποτελεί μια προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση, συνδυάζοντας τους στοχασμούς γύρω από το θέμα της φιλίας που ήδη έχουν υπάρξει στο χώρο της θεολογίας της αναπηρίας με εκείνες του ορθόδοξου θεολόγου Πάβελ Φλορένσκι. 

Για τους θεολόγους που ασχολούνται με θέματα αναπηρίας, η φιλία είναι ένα ουσιαστικό θέμα για την αυθεντική και ουσιαστική ένταξη των ανθρώπων με αναπηρία στις χριστιανικές κοινότητες. Όπως συχνά λένε, δεν αρκεί να δημιουργηθούν κανόνες, κανονισμοί ή ακόμη και να τροποποιηθεί ο χώρος ώστε να είναι πιο προσβάσιμος. Όλα αυτά μπορούν να επιτευχθούν μέσω μιας σειράς κανονισμών που προέρχονται από έναν επίσκοπο ή μια σύνοδο, αλλά αν λείπουν οι προσωπικές αλληλεπιδράσεις και όσοι παρακολουθούν τη λειτουργία δεν θέλουν καν να μιλήσουν στους ανθρώπους με αναπηρία, τότε όλα είναι μάταια. Το να πηγαίνεις στην εκκλησία και να βρίσκεις μια ράμπα, ενώ κανείς δεν είναι διατεθειμένος να σου πει ούτε μια λέξη, μπορεί να είναι εξίσου οδυνηρό, αν όχι περισσότερο, από το να μην μπορείς να έχεις φυσική πρόσβαση στο κτίριο. Αυτό που χρειάζεται είναι ένα τέτοιο συναισθηματικό κλίμα όπου οι προσωπικές αλληλεπιδράσεις μπορούν να εξελιχθούν σε φιλίες.

Αντλώντας από τον Φλορένσκι, προτείνω μια νέα αντίληψη της φιλίας που δεν βασίζεται σε κοινά χόμπι ή αμοιβαιότητα, αλλά στο να ερωτευόμαστε την κρυφή, εν Χριστώ, διάσταση του άλλου προσώπου. Αυτή η κρυφή διάσταση αποκαλύπτεται μέσω της ακτινοβολίας του Πνεύματος και μπορεί να βιωθεί στην Εκκλησία μέσω της προσωπικής αλληλεπίδρασης. Αυτή η ακτινοβολία είναι προσωπική, όπως και η προσωπικότητά μας, και προσελκύει ή απωθεί άλλους ανθρώπους ανάλογα με την προσωπικότητά τους, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο μείγμα δυσαρμονιών και αρμονιών μεταξύ ημών και του άλλου, ακριβώς όπως δύο διαφορετικές μελωδίες που συνδυάζονται αρμονικά.

Ελπίζω ότι μέχρι τώρα κατάφερα να σας πείσω ότι αυτό δεν είναι ένα συνηθισμένο βιβλίο, αλλά ένα βιβλίο καλύτερο, πιο έξυπνο και πιο όμορφο από οποιοδήποτε άλλο βιβλίο που έχει εκδοθεί φέτος, οπότε τώρα θα πρέπει να το διαβάσετε οι ίδιοι για να δείτε αν έχω δίκιο ή απλώς καυχιέμαι. Αν, ωστόσο, δεν σας έπεισα για κανένα από τα παραπάνω, τότε τουλάχιστον ελπίζω να έχω κινήσει το ενδιαφέρον σας για τη θεολογία της αναπηρίας, ώστε να σερφάρετε στο διαδίκτυο από περιέργεια και αυτό να αλλάξει την καρδιά σας και να εμπλακείτε περισσότερο στο να κάνετε την ενορία σας πιο συμπεριληπτική.  

---

Το παρόν κείμενο αποτελεί μια σύντομη περιγραφή του βιβλίου του συγγραφέα με τίτλο «The Ascetism of Emotions. An Eastern Orthodox Approach to Inclusion» το οποίο εκδόθηκε το 2025 από τις εκδόσεις Palgrave Macmillan Cham και αποτελεί το πρώτο ακαδημαϊκό βιβλίο για την αναπηρία στον τομέα των Ανατολικών Ορθόδοξων Σπουδών.

Μετάφραση από τα Αγγλικά: Θεοδώρα Βαλσάμου.

Ο Petre Maican είναι κάτοχος διδακτορικού διπλώματος από το Πανεπιστήμιο του Aberdeen, Σκωτία. Είναι επιστημονικός συνεργάτης στο Ινστιτούτο Ανατολικών Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Radboud στην Ολλανδία. Η τρέχουσα έρευνά του επικεντρώνεται στη θεολογική ανθρωπολογία, ιδίως στην θεολογία της αναπηρίας και στην αναπηρία στην ορθόδοξη παράδοση.