π. Νικόλαος Λουδοβίκος, Μεταλαμβάνοντας σε καιρούς πανδημίας

ΑΝΤΙΦΩΝΟ
Πέρα από το άτομο
 

 
Η παγκόσμια επιδημία με τους θανάτους και την συνοδό φοβική της αύρα επέβαλε όχι μόνον ψυχολογική αλλά και πνευματική διερώτηση σε κάποιο τμήμα του πληθυσμού, όπως είναι φυσικό. Πολύς λόγος έγινε και για την Ευχαριστία, για την δυνατότητα μετάδοσης της ασθένειας μέσω αυτής, μέσω δηλαδή του τρόπου της προσφοράς της με κοινής χρήσης λαβίδα. Το ζήτημα εξελίχθηκε σε θεολογική διαμάχη και μάλιστα διεθνή. Στην πραγματικότητα βέβαια το τεθέν ερώτημα είναι θεολογικό κυρίως: πώς μπορεί θεολογικά να στηριχθεί η πεποίθηση πως η Ευχαριστία δεν μεταδίδει ασθένειες με τον τρόπο που ενεργείται στην Ορθόδοξη Εκκλησία; 

Το ερώτημα φαίνεται ασφαλώς να επιδέχεται καταρχήν μιαν εμπειρική απάντηση: τεράστιο πλήθος ιερέων, του γράφοντος τις γραμμές αυτές συμπεριλαμβανομένου, έχει πάμπολλες φορές κοινωνήσει εξακολουθητικά ανθρώπους με βαρύτατες και κάποτε αθεράπευτες ασθένειες και φυσικά, όπως επιβάλλεται από τους λειτουργικούς κανόνες, κατέλυσε το υπόλοιπο, χωρίς ποτέ να πάθει τίποτα. Αλλά χρειάζεται και συζήτηση θεολογική. Αφορμή γι’ αυτήν μεταξύ άλλων δίνει πρόσφατο δημοσίευμα του Σταύρου Ζουμπουλάκη στο Lifo, όπου υποστηρίζεται πως οι ουσιώδεις ιδιότητες του καθαγιασμένου άρτου δεν μεταβάλλονται και αυτός υπόκειται σε παντοειδείς φθορές και μολύνσεις και συνεπώς μεταδίδει ιούς και ασθένειες· μόνη ελπίδα, ο τρόπος μετάδοσης να αλλάξει. Εάν ο ισχυρισμός αυτός ήταν σωστός, τότε κανείς από τους ιερείς δεν θα ξεπερνούσε τα 35 ή 40 χρόνια ζωής, το δε εκκλησίασμα, κοινωνώντας μάλιστα μαζικά κατά τις μεγάλες εορτές, θα έπασχε συνεχώς και βαρέως. Παρά ταύτα, εδώ υπάρχει ένα βαθύτερο θεολογικό ζήτημα.
 
Στον Ζουμπουλάκη απάντησε βίαια ο Δημήτρης Δημητριάδης, διαβλέποντας μιαν ομολογία βαθύτερης αποτυχίας στα γραφόμενά του και προχωρώντας σε μια θανατική καταδίκη του Χριστιανισμού καθ’ ολοκληρίαν, με το επιχείρημα πως, αφού δεν μπορεί να εξασφαλίσει ο Χριστός στοιχειωδώς την δυνατότητα ενός καθαγιασμένου άρτου να μην μολύνει, πώς είναι δυνατόν να αφθαρτοποιήσει την ανθρώπινη φύση στα έσχατα. 

Ο Δημητριάδης είναι σημαντικός συγγραφέας· καταλογίζει ωστόσο, από άγνοια, βαρύτατες κατηγορίες κατά της ίδιας της Χριστιανικής θεολογίας και μάλιστα ειδικά της ανθρωπολογίας. Εάν υπήρχε δυνατότητα συζήτησης, θα του πρότεινα το τελευταίο μου βιβλίο, πάνω στην Χριστιανική έννοια του εαυτού, για αρχή: Analogical Identities: the Creation of Christian Self. Beyond Spirituality and Mysticism in the Patristic Era, Brepols 2019. Ωστόσο, εν προκειμένω, στον πυρήνα της ένστασής του έχει κάποιο δίκαιο: εάν ο ισχυρισμός του Ζουμπουλάκη είναι ορθός, τότε υπάρχει πρόβλημα στην ίδια την πραγματικότητα της Ενσάρκωσης και ειδικά της Ανάστασης του Χριστού. Αλλά, ας ξεκινήσουμε από την, προσφιλή στον Δημητριάδη, ανθρωπολογία.
 
Ο άνθρωπος λοιπόν, σε μια θεολογική προοπτική είναι όχι το τελειότερο, αλλά επίσης το ατελέστερο των κτιστών όντων, ακριβώς γιατί είναι το μόνο που έχει επίγνωση της ατέλειάς του και η ίδια η αιτία της επιθυμίας του είναι, παραδόξως, «ἡ ἔφεσις τῆς οἰκείας καὶ πλήρους ὀντότητος» , κατά τον μεγαλοφυή λόγο του Μαξίμου Ομολογητή (Πρὸς Μαρίνον, 12CD) – δεν έχει τον εαυτό του αλλά τον αναζητεί. Ο άνθρωπος δηλαδή δεν μπορεί να ταυτισθεί, όπως π.χ. στον Αριστοτέλη, απλώς με τον δοσμένο εαυτό του, η φύση του πραγματώνεται κινούμενη έξω της, όχι για να εγκαταλείψει εαυτήν αλλά για να συναντήσει την αιώνια πηγή της: η επιθυμία του ανθρώπου, στο βάθος της, εκφράζει τον μετα-λογικό πόθο αφθαρτοποίησης της φύσης του, στην συνάντηση με την δημιουργό και θεοποιούσα επιθυμία του Θεού. 

Να το θαύμα του Χριστού: ο Θεός να επιθυμεί, εξ αγάπης, να ζήσει την ζωή του πλάσματός του και αποκτά έτσι έναν αιώνιο, ανθρώπινο μαζί και θείο εαυτό και ο άνθρωπος, από την άλλη, αγαπά και επιθυμεί να ανοίγεται στην ίδια την ζωή του Θεού, βρίσκοντας τον αυθεντικό και πλήρη εαυτό του σ’ Αυτόν – το μυστήριο της θεανθρωπίας του Χριστού είναι λοιπόν το μυστήριο της απόλυτης αμοιβαίας αγάπης, όπου ο καθένας ποθεί να ζήσει την ζωή του άλλου, τόσο πολύ, που εντέλει οι δύο (και εδώ ο δεύτερος, ο ανθρώπινος πόλος, είναι η επιθυμία της Θεοτόκου) καθίστανται ένα όν, μία υπόσταση, με δύο όμως φύσεις. 

Η αλήθεια και η πληρότητα των δύο φύσεων του Χριστού, στην πλήρη τους έκφραση μέσω δύο ακέραιων φυσικών ενεργειών και θελήσεων, οντολογικά συνδεδεμένων άρρηκτα και ασύγχυτα μέσα στην μία υπόσταση/πρόσωπο του ένσαρκου Λόγου (αφού είναι Αυτός, ως προσωπική ύπαρξη, που θέλει και ενεργεί ταυτόχρονα ως Θεός και άνθρωπος), δημιουργεί την θεολογική ανάγκη εισαγωγής ενός πολυσήμαντου νέου θεολογικού όρου, προκειμένου αυτό να περιγραφεί: πρόκειται για την έννοια του τρόπου της υπάρξεως. Έννοια καταρχήν Τριαδολογική, όπου περιγράφει τον τρόπο ακριβώς της υποστατικής διαφοροποίησης των τριών Θείων Προσώπων, εν σχέσει προς την μία αντιδιδόμενη Ουσία, θα χρησιμοποιηθεί εντέλει και στην Χριστολογία, προκειμένου να περιγράψει το πώς, χωρίς καθόλου να χαθούν οι φυσικές ιδιότητες των δύο φύσεων, η ανθρώπινη υφίσταται και δρα με τον τρόπον της Θείας, μέσα στην μία και ενιαία Θεία υπόσταση του Λόγου, υπόσταση η οποία αποτελεί το Εγώ του Χριστού – αφού ο Χριστός είναι ο ίδιος ο Λόγος, ως, ταυτόχρονα, «υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου». 

Έτσι, έχουμε στον Χριστό πλήρη και πραγματική ανθρώπινη φύση, θέληση και ενέργεια, δρώσα όμως με τον τρόπον της φύσης του Θεού Λόγου, επειδή Αυτός είναι το μόνο υποκείμενο/υπόσταση. Χρειάζεται κάποια προσοχή στο σημείο αυτό: δεν έχουμε απλώς την πληρότητα της φύσης του κτιστού στο Χριστό, αλλά και την δυνατότητα της φύσης αυτής «ἐνεργεῖσθαι καὶ ἐνεργεῖν ὑπὲρ τὸν ἑαυτῆς θεσμόν», να υποδέχεται δηλαδή την άκτιστη ενέργεια του Θεού, αλλά και να ενεργεί πέρα από τα φαινόμενα φυσικά της όρια, κατά την ακριβή έκφραση του αγίου Μαξίμου του Ομολογητή. Η Χριστολογική αυτή θεολογία μεταφέρεται αυτούσια στην θεολογία της Θείας Ευχαριστίας, όπως θα δούμε.
 
Αλλά, ας επιστρέψουμε ξανά στην ανθρωπολογία. Από όσα ειπώθηκαν στην αρχή της προηγούμενης παραγράφου, φαίνεται πως ο αυθεντικός ορίζοντας του ανθρώπινου εαυτού (αυτό φανερώνει και πραγματώνει ο Χριστός) είναι ο ίδιος ο Θεός, ο άνθρωπος μόνον ως θεάνθρωπος βρίσκει την αλήθεια και την πληρότητά του. Και επειδή αυτό δεν μπορεί να γίνει με ανθρώπινες δυνάμεις, μόνον ως μετοχή στο γεγονός του Χριστού μπορεί να συμβεί – και για την ακρίβεια αυτό το προσφέρει ο Χριστός δια των Μυστηρίων. 

Ο Χριστός γίνεται ο θεωμένος εαυτός μας μέσα μας, διά του Βαπτίσματος, του Χρίσματος και εντέλει, με την Θεία Ευχαριστία, όταν η τελευταία αποτελεί το όχημα της συνειδητής επιθυμίας μας για την εν Θεώ εαυτότητά μας. Γι’ αυτό και η ένωση μεταξύ Χριστού και ανθρώπου, είναι, όπως το λέγει ο Νικόλαος Καβάσιλας μεγαλύτερη από κάθε γήινη ένωση («ὑπὲρ πᾶσαν ἕνωσιν», Περὶ τῆς ἐν Χριστῷ Ζωῆς, Α, 5-7) και καμμιά ανθρώπινη λέξη δεν μπορεί να την εκφράσει – ούτε η «φιλία», ούτε η «συνάφεια», ούτε ο «γάμος», ούτε η σύναψη η ίδια των μελών του σώματος με την κεφαλή – διότι, εάν τα δύο τελευταία διαιρεθούν αφανίζονται και ο άνθρωπος πεθαίνει, ενώ και όταν ο άνθρωπος πεθάνει τίποτα δεν τον χωρίζει από τον Θεό. 

Προχωρεί μάλιστα ακόμη περισσότερο ο μεγάλος αυτός θεολόγος: με τί μπορεί να ενωθεί κανείς πιο απόλυτα, ερωτά, παρά με τον ίδιο του τον εαυτό; Αλλά όμως, επιλέγει, και αυτή ακόμη η αυτονόητα ισχυρότερη πάντων ένωση είναι πιό αδύναμη από την ένωση με τον Χριστό. Ο άνθρωπος του Θεού «συνῆπται τῷ Σωτῆρι μᾶλλον ἢ ἑαυτῷ· φιλεῖ γὰρ ἐκεῖνον μᾶλλον ἢ ἑαυτόν». Ως πεμπτουσία λοιπόν του ανθρώπινου εαυτού , δια της Ευχαριστιακής κοινωνίας, ο Χριστός γίνεται, στην κυριολεξία τα πάντα για τον άνθρωπο, συμπλέκεται με το είναι του, δεν υπάρχει τίποτα χρειαζόμενο στον άνθρωπο, το οποίο Αυτός δεν παρέχει, αφού, κατά τον Καβάσιλα, 

«καὶ γεννᾶ γὰρ καὶ αὔξει καὶ τρέφει, καὶ φῶς ἐστι καὶ πνοή, καὶ πλάττει μὲν αὐτοῖς ὀφθαλμὸν ἑαυτῷ, φωτίζει δὲ ἑαυτῷ πάλιν, παρέχει δὲ ὁρᾶν ἑαυτόν. Καὶ τροφεὺς ὢν καὶ τροφή ἐστι, καὶ αὐτὸς μὲν ἐστὶν ὁ παρέχων τὸν ἄρτον τῆς ζωῆς, αὐτός δέ ἐστιν ὃ παρέχει· καὶ ζωή μέν ἐστιν ζῶσιν, ἀναπνέουσι δὲ μύρον, ἰμάτιον δὲ ἐνδύσασθαι βουλομένοις. Καὶ μὴν αὐτός μέν ἐστιν ὣ δυνάμεθα βαδίζειν, αὐτός δέ ἐστιν ἡ ὁδός, καὶ πρός γε ὅτι τὸ κατάλυμα τῆς ὁδοῦ καὶ τὸ πέρας. Μέλη ἐσμέν, ἐκεῖνος κεφαλή· ἀγωνίζεσθαι δέον συναγωνίζεται, εὐδοκιμοῦσιν ἀγωνοθέτης ἐστι· νικῶμεν, στέφανος ἐκεῖνος εὐθύς.» (ο.π. παρ.8)

Θέλω να πω δηλαδή, πως στα πλαίσια της Ορθόδοξης θεολογίας η Ευχαριστία δεν έχει καθόλου χαρακτήρα συμβολικό ή μεταφορικό, ή κάτι παρεμφερές – πρόκειται για μετοχή πραγματική και οντολογική στο ίδιο το θεωμένο, λόγω της υποστατικής ένωσης με την Θεία φύση του Χριστού, ανθρώπινο σώμα του Χριστού, το οποίο υπάρχει με τον τρόπον υπάρξεως της πρώτης και είναι πλήρες των ακτίστων ενεργειών της. Στην απαστράπτουσα ποιητική θεολογική γλώσσα του αγίου Συμεώνος του Νέου Θεολόγου, συνοψίζονται πολλά ανάλογα πατερικά κείμενα:

«Σῶμα γὰρ τὸ σόν, τὸ ἄχραντον καὶ θεῖον, ἀστράπτει ὅλον πυρὶ θεότητός σου, ἀναφυραθὲν καὶ συμμιγὲν ἀρρήτως· τοῦτο οὒν καμοὶ ἐδωρήσω, Θεέ μου· τὸ γὰρ ρυπαρὸν καὶ φθαρτὸν τοῦτο σκῆνος τῷ παναχράντῳ ἑνωθὲν σώματί σου καὶ μιγὲν τὸ αἷμα μου τῷ αἵματί σου ἡνώθην, οἶδα, καὶ τῇ θεότητί σου, καὶ γέγονα σὸν καθαρώτατον σῶμα, μέλος ἔκλάμπον, μέλος ἅγιον ὄντως, μέλος τηλαυγὲς καὶ διαυγὲς καὶ λάμπον» (Τῶν θείων ὕμνων οἱ ἔρωτες, SC 156, 176-178).

Η θεολογική λοιπόν παράδοση είδε εξαρχής την Θεία κοινωνία ως «φάρμακον ἀθανασίας, ἀντίδοτον τοῦ μὴ ἀποθανεῖν, ἀλλὰ ζῆν ἐν Θεῷ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, καθαρτήριον ἀλεξίκακον» (Ἰγνατίου Θεοφόρου, Πρὸς Ἐφεσίους, PG5, 753B-756A) – να διώκει ασθένειες ψυχής και σώματος, όχι να προκαλεί. Για να γίνει αυτό περισσότερο κατανοητό πρέπει να εφαρμόσουμε και στην Ευχαριστιακή ενσάρκωση του Λόγου, την θεολογική έννοια της μεταβολής του τρόπου της υπάρξεως – «μεταβαλῶν τῷ Πνεύματί σου τῷ Ἁγίῳ», είναι η καθαγιαστική ρήση της Λειτουργίας του Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Δεν πρόκειται, πράγματι για μετουσίωση· ο Ζουμπουλάκης έχει κατά το ήμισυ δίκαιο. Η ουσία των προσφερθέντων υλικών στοιχείων, όπως ακριβώς και η ανθρώπινη φύση του Χριστού, παραμένει αναλλοίωτη – και οφείλει να παραμείνει αναλλοίωτη, διότι αλλιώς θα ήταν ωσάν ο Θεός να μετανοεί για το είδος των όντων που έπλασε και να ζητά να αφανίσει ή αλλοιώσει την φύση τους. 

Ωστόσο, η κτιστή αυτή ύλη υπάρχει πλέον, εν αγίω Πνεύματι, ελεύθερη από τα κτιστά της όρια, δηλαδή υπάρχει με τον τρόπο υπάρξεως της άκτιστης φύσης, «ἐνεργουμένη καὶ ἐνεργοῦσα ὑπὲρ τὸν ἑαυτῆς θεσμόν», πλήρης της χάριτος του θεωμένου σώματος του Χριστού. Τούτο σημαίνει πως τα Τίμια Δώρα, ακόμη και αν υποστούν εξωτερική φθορά (όπως, για παράδειγμα, η μούχλα) ή αναμιχθούν αθελήτως (ή και, υποθετικά, κακοβούλως) με ιούς και μικρόβια, η παρούσα χάρις δεν επιτρέπει να καταστούν επιβλαβή για την υγεία του πιστού, ακριβώς διότι, όπως πάλι ο Συμεών ο Νέος θεολόγος επέμενε, αποτελούν ήδη πραγματικότητα και παρουσία της Βασιλείας του Θεού (πρβλ. τα λόγια του Χριστού «κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψει», Μαρκ. 16,18).
 
Ανέφερα το τίμιο όνομα της «Βασιλείας τοῦ Θεοῦ» και αμέσως ανεδύθη το μείζον χαρακτηριστικό της όλης αυτής παγκόσμιας πλέον συμφοράς, για το οποίο κανείς σχεδόν δεν μιλά: πρόκειται ίσως για την πρώτη τέτοια συμφορά που αντιμετωπίζεται με τις Εκκλησίες και τα παντοειδή ιερά, κλειστά. Στο σούπερ μάρκετ μπορεί κανείς να παραμείνει για ώρα, έστω σε απόσταση από τον άλλον (που ξαφνικά έγινε επιθετικά σχεδόν εχθρικός), η εκκλησιαστική όμως κοινότητα δεν έχει δικαίωμα να συναχθεί, έστω με τους όρους των συνάξεων των υπερκαταστημάτων. Οι έξι λόγοι για τους οποίους κανείς μπορεί να βγαίνει από το σπίτι του δεν περιλαμβάνουν την ανάγκη της απευθείας αναφοράς της κοινότητας στον Πατέρα (του οποίου ωστόσο η νοσταλγία προβάλλεται στο πρόσωπο του ηγέτη και των «ειδικών»). 

Είναι τόσο δε αυτονόητη αυτή η απαγόρευση, μαζί με τις ψυχαγωγικές, καλλιτεχνικές και πολιτικές συνάξεις, και της λατρεύουσας κοινότητας – άλλωστε ακούσαμε κατά κόρον αυτές τις μέρες πως η «θρησκεία» είναι «εσωτερική υπόθεση», τη στιγμή που το Χριστιανικό γεγονός είναι απολύτως και πρωτίστως, ακριβώς κοινότητα λατρείας – που θα έλεγε κανείς πως, από την άποψη αυτή, εκείνο που θα παραμείνει καινοφανές και αξιομνημόνευτο όταν η συμφορά κοπάσει, θα είναι ακριβώς αυτό το νέο σύστημα αυταπόδεικτης ιεράρχησης αξιών και πραγμάτων, όπου η αυτονόητη σε άλλες εποχές κοινή επικλητική αναφορά στον Θεό, τον δυνάμενον σώζειν, δεν ανήκει πια στους πρωτίστως αναγνωρίσιμους φορείς αυτοσυνειδησίας (αλλά και σωτηρίας ή νοηματοδοσίας) των κοινωνιών, στη στιγμή της μεγάλης κρίσης. 

Τα πνευματικά μέσα της αντιμετώπισης της τελευταίας, τα Μυστήρια και οι Ευαγγελικές αρετές, τίθενται εμφανώς σε παρένθεση, δεν εκπηγάζουν πλέον γνήσια ελπίδα θεραπείας, προστασίας και βοήθειας, άξιας να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Η υπόθεση του Θεού λειτουργεί μόνον «ιδιωτικά» και à la carte, μέσα σε αυτό το αυτονόητο πλαίσιο μιας κλεισμένης στα δεδομένα της κτιστότητας θεώρησης του ανθρώπου, σε αντίθεση προς την παραπάνω ανοικτή προς το επέκεινα θεώρηση – και αυτό αποτελεί μέρος αυτού που αποκαλώ Βελούδινο Ολοκληρωτισμό σε υπό έκδοση βιβλίο μου.
 
Συνεπώς, για να επιστρέψουμε, το Θείο επέκεινα ζη (τι απόλυτη και εξαίσια και μοναδική ευτυχία!) ανάμεσά μας και ο άρτος και ο οίνος έχουν μεταβληθεί όντως και απολύτως σε σώμα και αίμα Χριστού. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως η Εκκλησία δεν συγκαταβαίνει και στην ολιγοπιστία κάποιων παιδιών της, ειδικά μάλιστα σε καιρούς δύσκολους, αντί να την καταδικάζει απλώς – και αυτή υπήρξε και η πρακτική του Χριστού άλλωστε. Έτσι, πράγματι στην Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου στο Essex της Αγγλίας, και συγκαταβαίνοντας σε παραγγελίες των αρχών, αλλά και κάποιους λογισμούς προσερχομένων, εφαρμόσθηκε επί έτη η πρακτική της ανέπαφης Θείας Κοινωνίας, από συγκατάβαση ακριβώς στην ανθρώπινη αδυναμία και όχι λόγω ύπαρξης μια διαφορετικής θεολογικής προσέγγισης. Τέτοιας υφής είναι και η πολυσυζητηθείσα τελευταίως πρόταση του Αγίου Νικοδήμου, για να οικονομήσει κάποιους αδύναμους στην πίστη κληρικούς και λαϊκούς και μόνο προς καιρόν. Το να είναι καταρχήν κανείς ολιγόπιστος ή και ημίπιστος, εφ’ όσον επιθυμεί να παραμείνει στον χώρο της Εκκλησίας, δεν αποτελεί οπωσδήποτε λόγον ελέγχου αλλά βοηθείας και οικονομίας, άχρι καιρού…
Μέχρι δηλαδή να ανακαλύψει τον Χριστό με τον τρόπο του Νέου Θεολόγου και του Καβάσιλα…
 
_____________________________ 

*Ο π. Νικόλαος Λουδοβίκος είναι Καθηγητής της Δογματικής στην Ανώτατη Εκκλησιαστική Ακαδημία Θεσσαλονίκης, Επισκέπτης Καθηγητής στο Ορθόδοξο Ινστιτούτο του Cambridge και Ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Winchester.

"Saint Siluan of Mount Athos" in Swahili, Kikuyu and Masai // Ο "Άγιος Σιλουανός" σε τρεις αφρικανικές γλώσσες

The book by Saint Sophrony on his Spiritual Father and Elder, Saint Siluan of Mount Athos

romfea.gr (in Greek)

Translation A. N.

For many decades, we have been making a humble attempt to put our sacred Services into circulation in the local African dialects.
And I believe that we have succeeded, with the help of the professors and the seminary students of our Patriarchal School "Archibishop of Cyprus Makarios III".
We have already published the Sacramental texts of our Church for the Holy Week of Easter, the Offices for the 40 days of Great Lent, the Pentecost, Orthodoxy Sunday, Theophany, the Akathist hymn, the supplications to the Holy Mother, the Easter Sunday Vespers of Love, the Liturgies of Saint John Chrysostom and of Saint Basil the Great, the Service of the Pre-sanctified Gifts, etc., in more than 30 dialects - not only of Kenya, but also Zimbabwe, Nigeria, Uganda, Zambia... even Catechisms in various dialects.
It can easily be named "Book of Blessings", since several of the aforementioned Services are included in a separate volume.
These publications of the specific volume were the fruits of the benefit that the seminary students had acquired, when they were so deeply impressed during the evening readings, that they themselves asked if they could translate them into Swahili, Kikuyu and Masai and for my benefit also, a debt and respect for the person of the Elder and my Spiritual Father - and now Saint - Sophrony.
The images on the front and the back cover were kindly prepared by the sisters of the Essex Monastery and the exact words of Saint Siluan were written in local dialects, entirely unexpectedly.
This year we began to read the texts of Great Lent in English, which is the common language of all the seminary students, followed by discussions.

Το βιβλίο του Αγίου Σωφρονίου για τον Άγιο Σιλουανό τον Αθωνίτη σε τρεις αφρικανικές γλώσσες

---

romfea.gr

 

Για πολλές τώρα δεκαετίες κάνουμε μια ταπεινή προσπάθεια να κυκλοφορήσουμε στις τοπικές αφρικανικές διαλέκτους τις ιερές μας ακολουθίες.

Και πιστεύω ότι κάτι κάναμε με τη βοήθεια των καθηγητών και ιεροσπουδαστών της Πατριαρχικής μας Σχολής «Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος ο Γ΄».

Ήδη εκδώσαμε την Αγία Εβδομάδα τα μυστήρια της Εκκλησίας μας, τις ακολουθίες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, Πεντηκοστής, Ορθοδοξίας, Επιφανείων, Ακαθίστου Ύμνου, Παρακλήσεις στην Παναγία, Εσπερινό της Αγάπης, Λειτουργίες Ιωάννου Χρυσοστόμου, Μεγάλου Βασιλείου, Προηγιασμένων Δώρων κ.τ.λ. σε περισσότερες από τριάντα διαλέκτους όχι μόνο της Κένυας, αλλά Ζιμπάμπουε, Νιγηρίας, Ουγκάντας, Ζάμπιας … Ακόμα και Κατηχήσεις σε διάφορες διαλέκτους.

Μπορεί άνετα να ονομασθεί Ευχολόγιον, αφού σε ξεχωριστό τόμο περιλαμβάνονται αρκετές από τις προαναφερθείσες ακολουθίες.

Οι εκδόσεις αυτές του συγκεκριμένου τόμου ήταν καρπός της ωφέλειας που προσκόμισαν οι ιεροσπουδαστές, όταν στη βραδινή ανάγνωση εντυπωσιάστηκαν τόσο που ζήτησαν να το μεταφράσουν στα Σουαχίλι, Κικούγιου και Μασάι και για δική μου οφειλή, χρέος και σέβας προς το πρόσωπό του Γέροντα και Πνευματικού μου Πατέρα, τώρα Αγίου, Σωφρονίου.

Οι εικόνες του εξώφυλλου και οπισθόφυλλου φιλοξενήθηκαν από τις αδελφές της Μονής στο Έσσεξ και γράφτηκαν στις τοπικές διαλέκτους τα αυτούσια λόγια του Αγίου Σιλουανού σε ανύποπτο χρόνο.

Αρχίσαμε και φέτος με την έναρξη της Μ. Τεσσαρακόστης να διαβάζουμε στ’ Αγγλικά που είναι η κοινή γλώσσα όλων των ιεροσπουδαστών και στη συνέχεια γίνεται συζήτηση.

 

St Silouan of Mount Athos (from here)

Saint Silouan was born Simeon Ivanovich Antonov in 1866 to pious Orthodox parents in the Tambov region of Russia.  His youth was much like other village young people of his day and much like the lives of many youth today. While he was attracted at times to the spiritual life and seeking God, he was more attracted by the pleasures of village life.   He worked as a carpenter on the estate of a nearby noble and spent his free time drinking vodka with his friends, playing his concertina and socializing with the village girls.  It was said that he could drink three bottles of vodka without feeling any effects.  Young, strong and handsome he was popular with these girls and one evening fell into the sin of fornication.  On one occasion a young man who had too much to drink and wanting to show off for the girls, threatened Simeon and tried to take his concertina.  In Simeon’s own words:

 At first I thought of giving in to the fellow but then I was ashamed of how the girls would laugh at me, so I hit him a great blow to the chest.  His body shot away and he fell backwards with a heavy thud in the middle of the road.  Froth and blood trickled from his mouth.  All the onlookers were horrified.  So was I.  “I’ve killed him,” I thought, and stood rooted to thespot… It was over half an hour before he could rise to his feet.

One day, shortly before he began his required military service, he dozed off to a light sleep and dreamt that a snake crawled down his throat.  He woke up to hear a voice saying: “Just as you found it loathsome to swallow a snake in your dream, so I find your ways ugly to look upon”.  Simeon later reported he saw no one but was convinced that it was the beautiful voice of the Mother of God coming to rescue him from the evil pit his life had become.  This vision/dream would alter the rest of his life, he began to be ashamed of how he was living his life.  As an example of the change in him, one evening, while serving his military service, he and a few of his friends went to a tavern where there was much loud music, dancing and carousing.  Simeon sat quietly and hardly spoke which led his companions to inquire why he was so quiet.  Simeon said:

I’m thinking that here we sit in a tavern, eating, drinking vodka, listening to music and enjoying ourselves, while at this very hour on Mount Athos they are in

church for vespers and will be at prayer all night.  And I’m wondering which of us will put up the best defense before God’s Judgment Seat – them or us?

At the age of twenty-seven in 1892 he left his native Russia and came to Mount Athos, where he became a monk at the Monastery of St. Panteleimon and was given the name Silouan, the Russian version of the Biblical name Silvanus. He was given the obedience (work duty) at the monastery mill, sleeping little, fasting severely and praying continually.  He struggled against sinful memories from his past life and practiced the Jesus Prayer.  Though barely literate, he received the grace of unceasing prayer and saw Christ in a vision. After long years of spiritual trial, he acquired great humility and inner stillness. He prayed and wept for the whole world as for himself, and he put the highest value on love for enemies.

He was never ordained to the diaconate or priesthood but continued his ministry as a monk in which he devoted himself to praying for all people. A monk is a man who prays for the whole world….. I tell you that when we have no more men of prayer the world will come to an end and great disaster will befall – as, indeed, is happening already.
Having repented and received God’s mercy for his past life, Father Silouan felt great compassion for all people.  He wrote:  “But when a man sees in himself the light of deliverance from sin there awakens in his soul a mighty compassion for all who ‘fall short of the glory of God’ (Romans 3:23) and prayer for the ‘whole Adam’ fills his being.” 
After a period of time, Father Silouan was appointed one of the stewards of St. Panteleimon’s monastery, helping in the administration of a monastery with over 1,000 monks and overseeing 200 laymen who worked in the monastery’s many workshops.  After assigning the work tasks for the day, Father Silouan would return to his room to pray and weep for the men who had left their families in their villages to seek employment in far off Mount Athos.  He wrote:

He who has the Holy Spirit in him, however slight a degree, sorrows day and night for all mankind.  His heart is filled with pity for all God’s creatures, more especially for those who do not know God, or who resist Him, and therefore are bound for the fire of torment.  For them, more than for himself, he prays day and night, that all may repent and know the Lord. 

Father Silouan died in the monastery after an illness on September 24, 1938. He was glorified by the Ecumenical Patriarchate in 1987 and his relics are enshrined in the St. Panteleimon’s Monastery on Mount Athos.  His writings were edited by his disciple and pupil, Archimandrite Sophrony who later established a monastery in England and became known as a staretz himself. 

Please, see also

 
Elder Sophrony Sakharov († July 11, 1993)



Stand with the Maasai (or: How people can live next to lions without killing them)

An unexpected death in the Maasai 

Patriarch of All Africa with Orthodox Maasai in Kenya

The Kikuyu tribe proclaimed the Metropolitan of Nairobi as their “Elder”
Hope for the Kikuyu (Kenya) / "The caves along the Tana River became the refuge for freedom fighters..." 
Orthodox Christian dialogue with Banyore culture
The Orthodox Church in Kenya & the Orthodox Patriarchal Ecclesiastical School of Makarios III
Orthodox Mission in Tropical Africa (& the Decolonization of Africa)  

Χριστιανοί και εθνικοί στην επιδημία του 3ου αιώνα

Η αυταπάρνηση με την οποία οι Χριστιανοί βοήθησαν σε θανατηφόρα επιδημία του 3ου αιώνα μ.Χ. στην Αλεξάνδρεια. Το διαβάζουμε στις περιγραφές του εκκλησιαστικού ιστορικού του 4ου αι. Ευσέβιου (βλ. Ευσεβίου, Εκκλησιαστική Ιστορία, 7, 22), σε μετάφραση που μας έστειλε καλός αδελφός, τον οποίο ευχαριστούμε θερμά. 

«Όρμησε κι αυτή η αρρώστια...

Οι περισσότεροι λοιπόν από τα αδέρφια μας από υπερβολική κι αδερφική αγάπη, αφοσιωμένοι ο ένας στον άλλον, χωρίς να νοιάζονται για τον εαυτό τους, άφοβα έκαναν επισκέψεις στους αρρώστους, τους προσέφεραν τις υπηρεσίες τους, τους περιποιούνταν “εν Χριστώ” και πέθαιναν πολύ ευχαρίστως μαζί τους, αφού προηγουμένως πάθαιναν μόλυνση από την επαφή τους με τους άλλους, κολλούσαν την αρρώστια από τους πλησίον και, με τη θέλησή τους, δοκίμαζαν τους πόνους. 

Και πολλοί, αφού περιποιήθηκαν τους άλλους στην αρρώστια τους και τους έδωσαν δύναμη, οι ίδιοι πέθαναν, μεταφέροντας κατά κάποιο τρόπο το θάνατο εκείνων στους εαυτούς τους. Και το λαϊκό ρητό, που πάντα μοιάζει με απλή φιλοφρόνηση, το έκαναν πραγματικότητα, κάνοντας την αναχώρησή τους εξαγνιστήριο υποκατάστατο για τους άλλους (περίψημα). 

Οι καλύτεροι λοιπόν από τους αδερφούς μας και μερικοί πρεσβύτεροι και διάκονοι και λαϊκοί με αυτό τον τρόπο έφυγαν από τη ζωή, επαινούμενοι πολύ, έτσι ώστε και αυτό το είδος του θανάτου, αποτέλεσμα μεγάλης ευσέβειας και πίστης ισχυρής, καθόλου κατώτερο να μη μοιάζει από το μαρτύριο. Και αφού με απλωμένα χέρια σήκωναν τα σώματα των αγίων και τα έπαιρναν στην αγκαλιά τους, και τους έκλειναν τα μάτια και τα στόματα και τους κουβαλούσαν στους ώμους τους, και τους μετέφεραν έξω, τους αγκάλιαζαν και τους έλουζαν και τους στόλιζαν με τη νεκρική στολή, μετά από λίγο χρόνο, το ίδιο γινόταν και σ’ αυτούς, γιατί, πάντοτε εκείνοι που απέμεναν στη ζωή, ακολουθούσαν στο θάνατο αυτούς που πέθαναν προηγουμένως. 

Οι εθνικοί όμως έκαναν τα τελείως αντίθετα. Έδιωχναν ακόμη και εκείνους που μόλις άρχιζαν να αρρωσταίνουν, και απέφευγαν τους αγαπημένους τους και τους πετούσαν στους δρόμους μισοπεθαμένους, και τους νεκρούς τούς έριχναν άταφους στα σκουπίδια, στην προσπάθειά τους να αποτρέψουν τη διάδοση και το άγγιγμα του θανάτου, πράγμα διόλου εύκολο να αποφύγουν, παρά τις πολλές προφυλάξεις τους».

Απόσπασμα αυτού του τμήματος, σε διαφορετική μετάφραση, υπάρχει και εδώ, απ' όπου ο τίτλος και η εικόνα.

Πώς ο Καποδίστριας έκλεισε τις εκκλησίες και νίκησε την επιδημία (& η αμφισβήτηση του γεγονότος)

Και αυτό το άρθρο πιστεύω κάτι λέει, για να μην απελπιζόμαστε. Υπομονή, προσευχή και προσοχή και έχει ο Θεός. Φυσικά, το ότι ο κόσμος κυβερνιέται από συμφέροντα που δεν λογαριάζουν τους ανθρώπους και δεν πιστεύουν στο Χριστό, είναι σίγουρο. Όμως, το ξαναλέω, όχι απελπισία και όχι οργή κατά της Εκκλησίας (εννοώ κατά των αρχιερέων, της Ι. Συνόδου). Ευχαριστώ.

Είναι γνωστό ότι ο Ιωάννης Καποδίστριας ήταν πολύ πιστός Χριστιανός. Ορισμένοι τον χαρακτηρίζουν ακόμα και θρησκόληπτο. Πολλές από τις πράξεις του μπορούν να εξηγηθούν μόνο μέσα από αυτό το πρίσμα. Θεωρούσε τον εαυτό του υπερασπιστή της Ορθοδοξίας και ήρθε σε σύγκρουση με όποιον θεωρούσε ότι την απειλούσε. Ομως ο Καποδίστριας ήταν επίσης ένας υπεύθυνος ηγέτης που ήταν έτοιμος να λάβει δύσκολες αποφάσεις και μάλιστα από την πρώτη στιγμή που έφτασε στην Ελλάδα. Τους πρώτους μήνες της διακυβέρνησής του εμφανίστηκε επιδημία πανώλης στα νησιά του Αργοσαρωνικού, στην Υδρα πρώτα και μετά στις Σπέτσες. Μια από τις πρώτες αποφάσεις που έλαβε ήταν να κλείσει τον Απρίλιο του 1828 τις εκκλησίες στις περιοχές που είχαν εμφανιστεί κρούσματα ή ήταν πιθανόν να εμφανιστούν (π.χ. στην Αίγινα όπου είχε και ο ίδιος εγκατασταθεί). Οι εκκλησίες έκλεισαν για αόριστο χρονικό διάστημα και οι αντιδράσεις ήταν ελάχιστες. Οι Ελληνες τον σέβονταν, τον θαύμαζαν και κυρίως τον εμπιστεύονταν. Διότι ο Καποδίστριας ήταν επίσης και ένας πολύ καλός γιατρός και μάλιστα με αξιόλογη πρακτική πείρα που απέκτησε πολύ πριν ασχοληθεί πλήρως με την πολιτική. Ηξερε, λοιπόν, πολύ καλά τι έκανε – δεν ήταν μια βεβιασμένη απόφαση της στιγμής. Το αντίθετο μάλιστα. Πηγή: Protagon.gr

Παρακαλώ, διαβάστε το εδώ. 

Επίσης, από το:
Η άλλη Επανάσταση του ’21: Ο Καποδίστριας και η πανώλης του 1828

[Αρχίζει με μια γενική παρουσίαση των θανατηφόρων επιδημιών στην Ελλάδα κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας και καταλήγει:]

(...) Την Άνοιξη του 1828, εμφανίστηκε μια επιδημία πανώλους που την μετέδωσαν οι Αιγύπτιοι του Ιμπραήμ, την «πανούκλα των φτωχών», όπως την έλεγαν οι ίδιοι οι Αιγύπτιοι. Αυτή μεταδόθηκε αρχικώς στα νησιά, Ύδρα, Σπέτσες, Αίγινα και εν συνεχεία στο Άργος, την Αργολίδα και την περιοχή των Καλαβρύτων καθώς και στο στρατόπεδο των Μεγάρων. Για την αντιμετώπισή της ο Καποδίστριας πήρε ιδιαίτερα ενεργητικά μέτρα, βοηθούμενος και από τον Ελβετό φιλέλληνα γιατρό Louis-André Gosse (που μας άφησε και ένα σχετικό βιβλίο, Relation De La Peste Qui A Régné En Grèce En 1827 Et 1828,  από όπου και οι σχετικές πληροφορίες)  καθώς και από τους Έλληνες γιατρούς και την υπόλοιπη διοίκηση.

Εκτός από αυστηρά μέτρα καραντίνας και την απαγόρευση της μετακίνησης και των επαφών με τους ασθενείς ή όσους είχαν έλθει σε επαφή μαζί τους, απαγορεύτηκε και κάθε συνάθροιση σε δημόσιο χώρο, στις περιοχές που είχαν προσβληθεί από την επιδημία. Τέλος, στις 20 Αυγούστου, εξεδόθη ψήφισμα ειδικού νόμου «περί υγειονομικών διατάξεων» (Ψήφισμα 15 /20.8.1828) όπου, στο άρθρο 285 εδ.3, αναφέρεται πως «Αν περιστάσεως τυχούσης, πόλις τις ή χωρίον είναι ύποπτα λοιμού, συγχρόνως μετά την περιστοίχησιν των υπό υγειονομικής γραμμής, ανάγκη πάσα να ληφθώσιν ευθέως τα εξής μέτρα: Υποχρεούνται οι κάτοικοι να μένουν εις τα ίδια, εμποδίζεται πάσα θρησκευτική τελετή. Δεν σημαίνονται οι κώδωνες».

Γράφει ο Gosse στο βιβλίο του: «Ωστόσο, σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες, η Α.Ε. ο  κυβερνήτης Καποδίστριας έδειξε τη μεγαλύτερη ενεργητικότητα, και έκανε τις μεγαλύτερες θυσίες. Από την πρώτη εμφάνιση της ασθένειας, παντού δημιουργήθηκαν επιτροπές υγιεινής, δημιουργήθηκαν καραντίνες σε όλα τα μέρη και καταρτίστηκε κώδικας υγιεινής. Μοιράστηκαν χρήματα και τρόφιμα στους απόρους, ενώ οι υγιείς πληθυσμοί απασχολήθηκαν σε δημόσια έργα, στάλθηκαν γιατροί όπου υπήρχε ανάγκη και με πυκνή αλληλογραφία η κυβέρνηση γνώριζε επακριβώς τι συνέβαινε, με μια λέξη δεν ξεχάστηκε τίποτε. 

Έτσι, ο Πρόεδρος, με τη βοήθεια του αδελφού του, του κόμη Βιάρου, και με τις προσπάθειες των κυβερνητών των επαρχιών, τον ζήλο των επισκόπων και των δημογερόντων και την πειθαρχία της μάζας του έθνους, κατόρθωσε να περιορίσει με επιτυχία τη μάστιγα στις διάφορες τοποθεσίες όπου εμφανίστηκε και να θωρακίσει τα επίφοβα σημεία».

Για παράδειγμα, στις Σπέτσες, όπου διορίστηκε εκτάκτως ο Κωλέττης ως κυβερνήτης και από όπου –μαζί με την Ύδρα- είχε ξεκινήσει η επιδημία, μέσα σε τρεις μήνες, αυτή τιθασεύτηκε και οι θάνατοι δεν ξεπέρασαν τους 15. Ανάμεσα στα άλλα μέτρα που πήρε, σε συνεργασία με τους αρχιερείς και τη επιτροπή δημόσιας υγιεινής που συγκρότησε, ήταν και τα εξής: Έξοδος από την πόλη των κατοίκων από τα μολυσμένα σπίτια και εγκατάστασή τους σε καλύβες· ένας-ένας χωρίς να έρχονται σε επαφή μεταξύ τους, ακόμα και τα μέλη της ίδιας οικογένειας. Το κράτος θα διορίζει βοηθούς για τους περιορισμένους σε καραντίνα, ανάμεσά τους και τους λεγόμενους «μόρτηδες» που είχαν αποκτήσει ανοσία (από το morti). Ένας «νοσηλευτής» ανά δέκα άτομα για να τους προμηθεύουν τρόφιμα και να τους εξυπηρετούν και ένας μόρτης ανά τέσσερις για τους ήδη νοσούντες. Οι υπόλοιποι κάτοικοι θα παραμείνουν κλεισμένοι στα σπίτια τους για τις λίγες μέρες που θα χρειαστεί, θα κλείσουν οι εκκλησίες και οι δημόσιοι χώροι και κανένα σκάφος δεν θα μπορεί να προσεγγίσει στο λιμάνι.

Θα μπορούσα να συνεχίσω επί μακρόν για τα δρακόντεια και ταυτόχρονα γεμάτα ενσυναίσθηση μέτρα που ελήφθησαν και τις υπεράνθρωπες προσπάθειες που έγιναν ώστε να αποφευχθεί η παραπέρα επέκταση της επιδημίας και να τιθασευτεί η εξάπλωσή της. Και πράγματι, και δεν ξαπλώθηκε η επιδημία σε όλη την έκταση του τότε ελληνικού κράτους, τα δε κρούσματα περιορίστηκαν στα 1113 και οι θάνατοι στους 783, κάτι που αποτελούσε τεράστιο επίτευγμα για την εποχή και τις τότε συνθήκες.

Πρόκειται για μια διαφορετική, συνήθως αγνοημένη πλευρά της Επανάστασης αλλά και της σημαντικότερης πολιτικής φυσιογνωμίας που συνδέθηκε μαζί της, του Ιωάννη Καποδίστρια. Μια πλευρά που αξίζει να τη δούμε ενδελεχέστερα, τουλάχιστον σήμερα, καθώς η Εθνική Γιορτή που θα γιορταζόταν με τη μεγαλύτερη δυνατή έμφαση φέτος μας βρίσκει σε «καραντίνα». Όμως το μυαλό, η σκέψη μας και τα λεγόμενά μας μπορούν να παραμένουν ελεύθερα και να στρέφονται όχι μόνο στους αγώνες του Νικηταρά στα Δερβενάκια αλλά και σε κείνους των ηρώων γιατρών (ο Gosse αρρώστησε και κινδύνευσε να πεθάνει ο ίδιος) και προπαντός του κυβερνήτη που ακόμα τον θυμούνται και τον κλαίνε οι Έλληνες για τον πρόωρο χαμό του.

Η αμφισβήτηση του γεγονότος

"Ν": Συμπληρώσουμε (28.3.20) ότι η πληροφορία αυτή αμφισβητήθηκε σε άρθρο του κ. Αναστάσιου Βαβούσκου, από το οποίο παραθέτουμε απόσπασμα (οι αριθμοί στις αγκύλες είναι παραπομπές του άρθρου):

Αλλά ας δούμε τώρα το σχετικό νομοθέτημα, δηλαδή το ΙΕ΄ Ψήφισμα της 20ης Αυγούστου 1828, το οποίο φέρεται, ότι θέσπισε ο Ι. Καποδίστριας. (...) Στο Ψήφισμα αυτό, υπάρχει πράγματι το άρθρο 285[31], το οποίο προβλέπει μεταξύ άλλων ότι: «εμποδίζεται πάσα θρησκευτική τελετή».

Η διάταξη όμως αυτή, όπως απέδειξα παραπάνω, δεν εφαρμόσθηκε από τον Ι. Καποδίστρια.

Εφαρμόσθηκε, όμως, το έτος 1837 από τον Διαμαρτυρόμενο και μη Ορθόδοξο Βασιλέα Όθωνα, στην περίπτωση της πανώλης στον Πόρο[32].

Όπως προκύπτει από την Έκθεση αυτή, μεταξύ των χώρων που σφραγίσθηκαν περιλαμβάνονται οι ιεροί ναοί, στους οποίους είχαν δικαίωμα να εισέρχονται μόνο οι ιερείς: «… δύο σώματα συγκείμενα από πέντε στρατιωτών και ενός χωροφύλακος περιφέροντο εις την πόλιν, υποχρεόνοντα τους κατοίκους να καθαρίζουν την περιφέρειαν των οικιών των, και να καίουν τας ακαθαρσίας, και ν΄ απαγορεύουν τας συνελεύσεις τόσον εις την αγοράν, καθώς και εις τα εργαστήρια, τα πωλούντα τρόφιμα∙ εσφαλίσθησαν τα λοιπά εμπορικά μαγαζεία, καθώς και οι εκκλησίαι, και δεν εσυγχωρείτο να εισέρχωνται εις τας τελευταίας παρά μόνον οι ιερείς»[33].

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και το Διάταγμα (άνευ ημερομηνίας), που δημοσιεύεται στο Παράρτημα της Ιστορικής Εκθέσεως[34], όπου στην πργφ. 13[35] ορίζεται, ότι στις χώρες που μολύνονται: «αποκλείονται μεν εις τας ιδίας αυτών οικίας οι άνθρωποι μη εξερχόμενοι άνευ ιδιαιτέρας αδείας, απαγορεύονται δε αι κοιναί συνδιατριβαί εις τας εκκλησίας, τα ξενοδοχεία, τα λουτρά και τα ευθυμίας καταστήματα, καθώς και αυταί αι συνελεύσεις (συρροή) εις τους δρόμους και τας αγοράς..».

Η αποτελεσματικότητα των μέτρων αυτών αλλά και η εν γένει αντιμετώπιση της καταστάσεως αυτής στον Πόρο, αμφισβητήθηκε εντόνως από τον Πέτρο Ηπίτη, ιατροφιλόσοφο, επιφανή Φιλικό και προσωπικό γιατρό του Αλέξανδρου Υψηλάντη, ο οποίος διορίστηκε μέλος του Ιατροσυνεδρίου του Όθωνα και τον Απρίλιο του 1837, όταν εμφανίστηκε επιδημία πανούκλας στον Πόρο, τον έστειλαν εκεί για να βοηθήσει στην αντιμετώπισή της.

"Ν": Προσωπικά, αισθάνομαι αδύναμος να πω τι εφαρμόστηκε και τι όχι. Πάντως ο Καποδίστριας νομοθέτησε το "κλείσιμο". Ας μελετήσει ο ενδιαφερόμενος όλα τα άρθρα (χωρίς προκαταλήψεις, παρακαλώ) και ας βγάλει τα συμπεράσματά του.
Η άποψη του ιστολογίου μας για την απαγόρευση της τέλεσης των εκκλ. τελετών (πλην εξαιρέσεων) έχει εκφραστεί εδώ.
Ο Χριστός, διά της Θεοτόκου και πάντων των αγίων, ας είναι μαζί μας και μαζί με όλους, ιδιαίτερα τους ασθενείς και εκείνους που εργάζονται για την καταπολέμηση της πανδημίας. Αμήν.

Απέναντι σε μια επιδημία πανώλης, στην αρχή μάλιστα της διακυβέρνησής του, ο Κυβερνήτης θεωρούσε ότι τα πρώτα δύο μέτρα που έπρεπε να λάβει αμέσως, είναι ο υποχρεωτικός εγκλεισμός στις οικίες όλων των κατοίκων και το κλείσιμο των εκκλησιών. Ιδού πώς το επέβαλε Πηγή: Protagon.gr

Απέναντι σε μια επιδημία πανώλης, στην αρχή μάλιστα της διακυβέρνησής του, ο Κυβερνήτης θεωρούσε ότι τα πρώτα δύο μέτρα που έπρεπε να λάβει αμέσως, είναι ο υποχρεωτικός εγκλεισμός στις οικίες όλων των κατοίκων και το κλείσιμο των εκκλησιών. Ιδού πώς το επέβαλε Πηγή: Protagon.gr

ΕΓΚΛΕΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ; Οι Άγιοί μας στα Μοναστήρια διδάσκουν: Κλείσου στο κελλί σου & εκεί θα μάθεις τα πάντα!

"Ν": Ας προσέξουμε αυτά τα άρθρα, που νομίζω ότι μιλούν πνευματικά, νηφάλια και θεραπευτικά. Ευχαριστώ.
Η Παναγιά ας είναι μαζί μας, αδελφοί, και με όλο τον κόσμο.

Εγκλεισμός στο σπίτι;
 
Λόγοι μετανοίας
Του Ανδρέα Χριστοφόρου

Ώρα για Προσευχή

Πράγματι!

Η κατάσταση του κορονοϊού, μας οδηγεί στον Χριστό!

Τι θα γίνει τώρα που δεν θα μπορούμε ούτε στο Ναό να πάμε ούτε να Κοινωνάμε, όσο θα κρατούν οι απαγορεύσεις που μας συνιστά η Εκκλησία της Ελλάδος;

Τι θα κάνουμε χωρίς Ακολουθίες, χωρίς τα Μυστήρια της Εκκλησίας μας;

Όλα μας προτρέπουν να μείνουμε σπίτι!

Τι θα κάνουμε χωρίς Θεία Κοινωνία;

Εκεί στο δωμάτιο μας θα μείνουμε να προσευχηθούμε, αυτό μας έμεινε.

Οι Άγιοι μας στα Μοναστήρια που όλη μέρα στο Ναό είναι διδάσκουν τους Μοναχούς και όλους μας: ΚΛΕΙΣΟΥ ΣΤΟ ΚΕΛΛΙ ΣΟΥ και εκεί θα μάθεις τα πάντα!

Στο Ευαγγέλιο ο Χριστός μας διδάσκει πως να προσευχόμαστε, στο ταμείο μας δηλαδή με την καρδιά μας, μυστικά, και ο Θεός θα μας αποδώσει φανερά.

Μας διδάσκει στο Πάτερ Ημών ακριβώς ποιό πρέπει να είναι το περιεχόμενο της Προσευχής , που αρχίζει με την καρδιακή αίσθηση της Αγιότητός Του, τον πόθο της Βασιλείας του και την υποταγή μας στο Θέλημά Του.

Συνεχίζει με την απόθεση όλης της Βιοτικής μας Ζωής στην Πατρική Αγάπη Του.

Φτάνει στο επίκεντρο της Προσευχής που είναι η καρδιακή αίσθηση Μετανοίας μας προς τoν Θεό και τους ανθρώπους που βλάψαμε και βλάπτουμε με τον εγωκεντρισμό μας.

«Άφες ημίν τα οφειλήματα (αμαρτήματα) ημών»....

Αφού βγάλουμε με συντριβή καρδίας το δοκάρι μας δηλαδή τις αμαρτίες μας, θα νιώσουμε καρδιακά ξαλαφρωμένοι από το βάρος της αμαρτίας μας, το Μυστήριο της Άφεση αμαρτιών από τον Χριστό.

Αυτό ένιωθε ο Τελώνης. Χωρίς αυτό, μέσα μας ζει ο Φαρισαίος. Ας μην αποκάμουμε, ας Μετανοούμε για τον Φαρισαίο που ζει μέσα μας. Θα νικηθεί από τον Χριστό.

Με την Άφεση το δοκάρι της Αμαρτίας βγαίνει διότι ο Χριστός μπαίνει στην καρδιά μας.

Εάν πράγματι μπαίνει ο Χριστός στην καρδιά μας ποθούμε όπως εμείς ελευθερωθήκαμε από την αμαρτία, να ελευθερώσουμε αυτούς που μας έβλαψαν και μας βλάπτουν.

Μόνο αφού μετανοήσαμε μπορούμε να συγχωρούμε διότι μπαίνει μέσα μας ο Χριστός και μόνο με τον Χριστό μέσα μας μπορούμε να συγχωρούμε.

«Ως και ημείς αφίεμεν τοίς οφειλέταις ημών!»

Η Άφεση Αμαρτιών που προσφέρουμε με τον Χριστό μέσα μας στους άλλους ολοκληρώνει την δική μας Άφεση από τον Χριστό.

Τότε γεμίζουμε με την Χάρη του Θεού , τότε ζούμε τη Δόξα του Θεού γι αυτό καρδιακά και αβίαστα λέμε αυτό που ζούμε στον Θεό:

«Ότι Σου εστίν η Βασιλεία και η δύναμις και η Δόξα, του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος !»

Αυτή η Πορεία της Μετανοίας μας στο Πάτερ Ημών, είναι ο προσωπικός μας Όρθρος διότι ο Όρθρος είναι η Ακολουθία της Μετάνοιας στο Ναό.

Αυτή η Δοξολογία που ζούμε στο τέλος της Προσευχής είναι η προσωπική μας είσοδος στη Βασιλεία των Ουρανών που στο Ναό γίνεται από τον Ιερέα όταν λέει:

«Ευλογημένη η Βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος!»

Αυτό που συμβαίνει στο Ναό, Όρθρος Μετανοίας και Ευλογημένη Βασιλεία, συμβαίνει και στην Προσευχή μας όπως μας διδάσκει ο Χριστός στο Πάτερ Ημών.

Εκεί ο Ναός του Θεού σαν κτίσμα, εδώ ο Ναός του Θεού σαν καρδία!

Δεν είδατε ότι είστε Ναός του Αγίου Πνεύματος; Λέει ο Χριστός.

Αυτό είναι το βίωμα των Αγίων: αυτό που ζούν στον Ναό, Μετάνοια και Ευλογημένη Βασιλεία, ζουν και μέσα στην καρδιά τους, Μετάνοια και Βασιλεία του Θεού!

Είναι οι δύο Ναοί αλληλένδετοι, χωρίς βίωση στην Καρδία δεν βιώνουμε στο Ναό και χωρίς βίωση στο Ναό δεν βιώνουμε στην καρδιά.

Η παρουσία μας στο Ναό τώρα λείπει.....

Αυτό εξ άλλου δεν το παραλείπαμε.

Αυτό που ίσως παραλείπαμε είναι η Βίωση στην Καρδιά μας με την Μετάνοια, τον Όρθρο και με την Δοξολογία, την ευλογημένη Βασιλεία της Θείας Λειτουργίας.

Ο Θεός ζητά πρώτα την Μετάνοια και Συγχώρεση και μετά την παρουσία μας στο Ναό, γι αυτό το Τριώδιο ανοίγει με την παραβολή του Τελώνη δηλαδή του Μετανοούντος.

Ζητά πρώτα να συγχωρεθούμε με τον αδελφό μας και μετά να μπούμε στην Θεία Λειτουργία;

Μήπως αυτά τα περιφρονήσαμε και μείναμε στην χωρίς Μετάνοια και Συγχωρητικότητα συμμετοχή μας στη Θεία Λειτουργία και Θεία Κοινωνία;

Μήπως προσερχόμαστε στην εξομολόγηση χωρίς η Ζωή μας να είναι μια διαρκής Μετάνοια;

Εάν αυτά δεν κάναμε πριν τον μικρό ιό, τον κορονοϊό, καιρός είναι τώρα, αμέριμνοι, αφού τίποτε δεν μπορούμε να κάνουμε, αισθανόμενοι την αδυναμία μας, να βλέπουμε την αμαρτωλότητά μας όπως ο Τελώνης και να Μετανοούμε.

Να γευόμαστε την Άφεση αμαρτιών και να Συγχωρούμε.

Καιρός Κορονοϊού, καιρός Μετανοίας και Συγχώρεσης!

 

ΛΑΧΤΑΡΑ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ
 

Λόγοι μετανοίας
 

Απομακρυσμένοι από το Ναό μας, για πρώτη φορά!

Η ψυχή μας πλημμυρίζει από Ευγνωμοσύνη στον Τριαδικό Θεό που επέτρεψε έστω και τηλεοπτικά, διαδικτυακά, ραδιοφωνικά να συμμετέχουμε στην Θεία Λειτουργία!

Πόσο μεγάλη είναι η δωρεά της Θείας Λειτουργίας!

Ο Όρθρος με τον Εξάψαλμο Μετανοίας του Δαυίδ ανοίγει την καρδία μας εις Άφεση αμαρτιών για να ενωθούμε με τον Χριστό και την Εκκλησία!

Εισέρχεται στο Ναό μυστικά ο Χορός των Πατέρων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, η Ουράνια και Επίγεια Εκκλησία και τιμητικά οι εορτάζοντες Άγιοι.

Όλοι ευχόμενοι, αναμένουμε το Κεφάλαιο της Σωτηρίας μας, την Θεοτόκο

ώσπου ξαφνικά αναγγέλλεται η Είσοδος της:

«Την Θεοτόκο και Μητέρα του Φωτός, εν ύμνοις τιμώντες μεγαλύνωμεν....!»

Αινούμε τον Θεό και Τον δοξάζουμε και με την αναγγελία της Ευλογημένης Βασιλείας εισέρχεται στο Ναό ο Χριστός!

Αρχίζει η Θεία Λειτουργία που είναι η σωτήρια και θεραπευτική διαδρομή της Ζωής του Χριστού.

Φτάνουμε και συμμετέχουμε στην Σταύρωση και Ανάσταση Του που γίνεται με τον Καθαγιασμό των Τιμίων Δώρων και Μεταλαμβάνουμε το Αναστάσιμο Σώμα και Αίμα Του.

Λαμβάνοντας τον Χριστό μέσα μας με τη Θεία Κοινωνία, γινόμαστε Υιοί Θεού κατά Χάριν, αξιωνόμαστε δια του Χριστού εν Πνεύματι Αγίω να ευρισκόμαστε ως Ουράνια και Επίγεια Εκκλησία όλοι μαζί, ενώπιον του Θεού Πατρός και να ομολογούμε ενώπιον Του, με το Πάτερ Ημών, πώς θέλουμε να είναι η Ζωή μας!

Να ομολογούμε την Αγιότητα Του!

Να ποθούμε να έρχεται μέσα μας η Βασιλεία Του!

Να θέλουμε να ζούμε με το Θέλημα Του, τις Άγιες Εντολές Του!

Να αναμένουμε την καθημερινή τροφή και ζωή μας από Αυτόν που είναι ο Πατέρας μας!

Να ζητούμε, να λαμβάνουμε από τον Πατέρα μας την Άφεση των αμαρτιών μας και να την προσφέρουμε από καρδίας, στους αδελφούς μας και τον Κόσμο!

Να τιμούμε την Θεοτόκο και όλους τους Αγίους και δι ευχών τους να τελειώνουμε.

Να φεύγουμε από το Ναό συγχωρημένοι, ευλογημένοι και ενωμένοι με τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα και όλη αυτή η Αιώνιος Ζωή να πλημυρίζει εμάς και να διαχέεται στον Κόσμο και σε όλη την Κτίση!

Προσφέρουμε τον Τριαδικό Θεό στον Κόσμο και την Κτίση Του τον Θεό της Αγάπης της Χαράς και της Ειρήνης και όλοι και όλα αγιάζονται και ευλογούνται!!

Δόξα Σοι Κύριε, που μας προσφέρεις με την Μετάνοια, την Άφεση των αμαρτιών μας και την απελευθέρωση από τις δαιμονικές εξουσίες!

Μας ετοιμάζεις με την Εξομολόγηση και τη Συγχωρετική Ευχή να ενωθούμε μαζί σου!

Μας προσφέρεις στην καρδιά μας και στο Ναό τις Ακολουθίες, τον Όρθρο, τη Θεία Λειτουργία, μας ενώνεις με Σένα και την Εκκλησία , Ουράνια και Επίγεια, μας προσάγεις εν Πνεύματι Αγίω ενώπιον του Πατρός Σου και γινόμαστε Τέκνα Θεού, μέσα στην Βασιλεία Του!

Μετάνοια, Εξομολόγηση Θεία Λειτουργία, Θεία Κοινωνία, η Ζωή μας!!!

Σε υμνούμεν,

Σε ευλογούμεν

Σοι ευχαριστούμεν

και δεόμεθά Σου, ο Θεός ημών!!!

Του Ανδρέα Χριστοφόρου

Κυριακή Σταυροπροσκυνήσεως 2020