ΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΠΡΙΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ, ΔΕ ΘΑ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΟΤΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ

(ΠΑΡΟΙΜΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ)

Παρασκευή 25 Οκτωβρίου 2013

Η Μοναχή Ιουλιανία (Σοκόλοβα) & η συμβολή της στον ορθόδοξο πολιτισμό


Του Στανισλάφ Κολότβιν

http://www.bogoslov.ru - ΜΗΤΕΡΙΚΟ
ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ

Πριν από 30 χρόνια,την πρώτη ημέρα μετά την Υπαπαντή του Κυρίου, εκοιμήθη εν Κυρίω η μοναχή Ιουλιανία (Σοκολόβα), η οποία έλαβε την ευλογία για εικονογραφία από τον Άγιο Αλέξιο Μετσιώφ. Ήταν μια δουλεύτρα,χαρη στην οποία η ρωσική αγιογραφία όχι μόνο σώθηκε στα χρόνια της άθεης εξουσίας, αλλά και άρχισε την πορεία της επιστροφής στις κανονικές πηγές της. Για τον ρόλο της μοναχής Ιουλιανίας στον ορθόδοξο πολιτισμό και στην εκπαίδευση των μελλοντικών ποιμένων,για το πώς έμεινε στη μνήμη των στενότερων μαθητών της,μιλα ο εκτελών χρέη προϊστάμενου του ναού του Αγίου Νικολάου στα Κλιόννικι, επίκουρος καθηγητής της εικονογραφίας του ΟΑΠ του Αγίου Τύχωνα, πρωθιερέας Νικολάι Τσερνισσώφ.



 

- Πάτερ Νικόλαε, στη συνοδική περίοδο τοιχογραφίες και εικόνες εγγράφονταν στην παράδοση της Δυτικής ακαδημαϊκής τέχνης. Ποιος ήταν ο ρόλος της μοναχής Ιουλιανίας στην αποκατάσταση της παράδοσης της προ-Πέτρου εποχής;
 

-Πρωθιερέας Νικόλαος Τσερνισσώφ: Πρώτα απ 'όλα, πρέπει να πούμε ότι οι πιο βαθιές και λεπτομερείς πληροφορίες για τη ζωή και το έργο της μοναχής Ιουλιανίας περιέχονται στο βιβλίο «Ευλογημένο έργο». Αυτό το βιβλίο αποτελείται από μνήμες και μαρτυρίες πολλών ποιμένων και επισκόπων, καλλιτεχνών, αγιογράφων, ζωγράφων, ανθρώπων που γνώριζαν τη Μαρία Νικολάεβνα (ακριβώς με αυτό το όνομα ξέραμε την κρυφή μοναχή Ιουλιανία), επίσης το βιβλίο περιέχει τα θεολογικά άρθρα της. Το υλικό για το βιβλίο συλλέχθηκε από τις αδελφές Αλντόσσιν- Ναταλία και Άννα- παρανηψιές της Μαρίας Νικολάεβνα. Αυτό το υπέροχο βιβλίο μπορείτε να αγοράσετε στην Λαύρα του Αγίου Σεργίου και στο ναό μας στη Μαροσεϊκα.
 

Όταν η Μαρία Νικολάεβνα άρχισε τις δραστηριότητές της στον τομέα του Εκκλησιαστικού πολιτισμού, της αγιογραφίας,οι καιροι ήταν πιο δύσκολοι από ό, τι σήμερα. Και τώρα υπάρχουν πολλά προβλήματα, πολλές διαφωνίες, πολλές ατέλειες, ο καιρος μας είναι μακριά από την ακμή της εικονογραφίας, κάνουμε ακόμα τα πρώτα βήματα. Αλλά, τουλάχιστον, η εκκλησιαστική κοινωνία αισθάνθηκε την ανάγκη να αναβιώσει την εικονογραφία. Όμως τότε, στις αρχές του ΧΧ αιώνα, κανείς δεν συμμεριζόταν την άποψή της, όχι μόνο από τους κοσμικούς καλλιτέχνες και ιστορικούς της τέχνης, αλλά και από τους ανθρώπους της Εκκλησίας. Λίγοι άνθρωποι καταλάβαιναν το πραγματικό νόημα της εικόνας, και ακόμα λιγότεροι συνεργάτες μπορούσαν να την υποστήριξουν στο έργο της αποκατάστασης των παραδόσεων.
 

Ο άγιος Σέργιος Μετσιώφ (εδώ)
Στο γύρισμα των ΧΙΧ-ΧΧ αιώνων, όταν γινόταν η ανακαίνιση εικόνων, ο καθαρισμός τους από τα μετέπειτα στρώματα, είχαν αφαιρεθεί όλα τα μεταγενέστρα στρώματα από την «Αγία Τριάδα» του Ρουμπλιώφ, όμως μετά δόθηκε ευλογία να την ξανασκεπάσουν με όλα αυτά τα μεταγενέστερα στρώματα. Ειπώθηκε ότι δεν μπορεί να υπάρχει τέτοια αγιογραφία, τόσο ασυνήθιστο ήταν για εκείνη την εποχή, αυτό που είδαν.
 
Ο πατήρ Αλέξιος και ο πατήρ Σέργιος Mετσιώφ ήταν εκείνοι που πρώτοι ευλόγησαν την Μαρία Νικολάεβνα για το μεγάλο έργο της μελέτης και της αναβίωσης της εικόνας. Εκείνη την εποχή, οι πραγματικές εικόνες ήταν κτήμα είτε της παλαιάς πίστης, είτε των μουσείων, όπως του Αυτοκρατορικού Μουσείου του Αλεξάνδρου Γ '. Ο Αυτοκράτορας, φυσικά, αισθάνθηκε την αξία της αρχαίας ρωσικής αγιογραφίας, αλλά θα το ξαναπώ, μέσα στην εκκλησιαστική κοινότητα, και ακόμη και στον κλήρο, η εικόνα θεωρήθηκε μια απαρχαιωμένη κληρονομιά αρχαίας εποχής. Υπήρξε μια διαδεδομένη άποψη ότι, αν οι αγιογράφοι δεν θέλουν να πάρουν το παράδειγμα από το Ραφαήλ και τον Καραβάτζιο, τότε μπορούν να κατευθύνονται σε συμπατριώτες του: τον Ιβανώφ, τον Βασνετσώφ, τον Νέστερωφ, τον Μπρουνί.
 

Η Μαρία Νικολάεβνα, παρά τη γνώμη της πλειοψηφίας των κληρικών, καλλιτεχνών, τη γνώμη της πλειοψηφίας των μορφωμένων ανθρώπων, ήταν σε θέση να αισθανθεί και να κατανοήσει τί σημαίνει η «κανονική εικόνα», σε τί συνίστανται αυτοί οι κανόνες και πώς πρέπει να τους αναβιώσει στην εικονογραφία. Είμαι πρόθυμος να περιγράψω τον αγώνα της με τέτοια λόγια: ήταν η πρώτη και ουσιαστικά μόνη που αντιμετώπιζε τη σχεδόν πλήρη ακατανοησία μεταξύ των ορθοδόξων πατέρων και αδελφών.


 

- Υπήρχε αυτή η ακατανοησία κατά τη διάρκεια της σοβιετικής εποχής;
 

- Κατά την Σοβιετική περίοδο, παρά τις φοβερές διώξεις, παρά το γεγονός ότι η ασχολία με την αγιογραφία τιμωρείτο ως αντι-σοβιετική προπαγάνδα, άρχισε η αναβίωση της αγιογραφίας, μεταξύ άλλων και χάρη στο έργο της Μαρίας Nικολάεβνα ως εκπαιδευτικού, καθηγήτριας της αγιογραφίας και θεολογίας της εικόνας. Όταν, μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, άνοιξαν ξανά την Λαύρα της Αγίας Τριάδος και του Αγίου Σεργίου, η Μαρία Nικολάεβνα άρχισε να διδάσκει στον όμιλο της αγιογραφίας στη Θεολογική Ακαδημία της Μόσχας, αλλά όχι μόνο για τους ζωγράφους και μελλοντικούς αγιογράφους. Ηταν πολύ σημαντικό ότι τις διαλέξεις της μπορούσαν να παρακολουθούν φοιτητές της ιερατικής σχολής, μελλοντικοί ιερείς.


 

- Ως ιερέας και αγιογράφος, μάλλον μπορείτε να μιλησετε σχετικά με τον αγιογραφικό κύκλο στη ΘΑΜ ως ένα στοιχείο της κατάρτισης για μελλοντικούς ιερείς. 

- Έχετε απόλυτο δίκιο, ο κύκλος δημιουργήθηκε όχι μόνο για τους επαγγελματίες αγιογράφους, αλλά και για την προετοιμασία των μελλοντικών ποιμένων. Όταν η Μαρία Νικολάεβνα άρχισε το παιδαγωγικό της έργο εδώ, στο Μαροσεϊκα, το πρώτο ζήτημα γι αυτήν ήταν ο εκκλησιασμός του μαθητή, και στη συνέχεια η επαγγελματική ανάπτυξή του. Πρώτα, φρόντιζε για την εμφύτευση σ’αυτόν της πίστης, της εκκλησιαστικής κουλτούρας, της αντίληψης τί είναι εικόνα, πώς διαφέρει από τη ζωγραφιά, πόσο διαφορετικά είναι αυτά τα δύο είδη της τέχνης,αλλά και τί κοινό έχουν. Το ίδιο έκανε και στη Θεολογική Ακαδημία Μόσχας μόνο σε εντελώς διαφορετική κλίμακα.
 

Τις περισσότερες φορές,για τους μαθητές της, μια εικόνα που αποδόθηκε σύμφωνα με τους αρχαίους κανόνες,ήταν μια ανακάλυψη, και χωρίς τη Μαρία Nικολάεβνα και λίγους συνεργάτες της, θα υπήρχε η αντίληψη ότι υπάρχει μόνο αυτός ο πολιτισμός, της Αναγέννησης,σχετικά με τις ζωγραφιές σε θρησκευτικά θέματα. Η Μαρία Νικολάεβνα έχει δείξει ότι υπάρχει ένας εντελώς διαφορετικός κόσμος, ο οποίος ανάγεται όχι στη Δυτική Αναγέννηση αλλά στην Αναγέννηση του Παλαιολόγου και στον ακόμη παλαιότερο πολιτισμό, της Ανατολικής Χριστιανικής Εκκλησίας.
 

Ήταν σε θέση να μεταδώσει στους μαθητές της ότι υπάρχουν παροδικά στυλ, γεγονός που αντανακλά το πρόσωπο της κάθε εποχής, αλλά υπάρχει και κάτι βαθύτερο: η γλώσσα της εικόνας, η γλώσσα η οποία έχει την ειδική της αποστολή - να δείξει μια πραγματικά θετική εικόνα, να δείξει τον άνθρωπο που γνώρισε τον Θεό, τον άνθρωπο συνδεδεμένο με το Θεό, να δείξει τον ίδιο τον Θεάνθρωπο. Στην κοσμική τέχνη η συντριπτική πλειοψηφία των εικόνων είναι αρνητικές, και εδώ έγκειται η ειλικρίνεια της κοσμικής τέχνης, αλλά η εκκλησιαστική τέχνη είναι σε θέση όχι απλώς να απεικονίσει, αλλά να μας παρουσιάσει την ορατή εικόνα του αόρατου κόσμου, την εικόνα του μέλλοντος αιώνος, την εικόνα της αιωνιότητας. 


 

- Έχουν περάσει 30 χρόνια από το θάνατο της μοναχής Ιουλιανίας, μπορούμε να πούμε ότι η επιρροή του σχολείου της σώζεται μέχρι σήμερα; 

- Πράγματι πέρασαν τριάντα χρόνια, κατά μια έννοια, ολόκληρη εποχή. Μια αγιογράφος, κατά τη διάρκεια της ζωής της Μαρίας Νικολάεβνα, σχετικά με το ζήτημα τί μπορεί να ειπωθεί για τη σύγχρονη εικονογραφία, είπε: «Τώρα το έργο μας είναι τόσο μικρό, όταν θα γίνει ένας ωκεανός, τότε μπορούμε να του δώσουμε κάποια χαρακτηριστικά».
 

Υπήρχαν, βέβαια, και άλλοι αγιογράφοι, πρωτ’απ’όλα οι μετανάστες μας και οι απόγονοί τους, οι οποίοι εργάζονταν στην Ευρώπη. Μπορούμε να θυμηθούμε τον πατέρα Γρηγόριο Κρούγκ, τον Λεωνίδα Ουσπένσκι, αλλά αυτή ήταν ήδη μια συνδετική εμπειρία, που έγινε μακριά από τη Ρωσία και δεν ήταν αρκετό μέρος του πολιτισμού της.
 

Τώρα, σε 30 χρόνια, δημιουργήθηκε αυτός ο ωκεανός, δημιουργήθηκε ένας τεράστιος αριθμός από εικόνες, τοιχογραφίες, και δεν πρέπει να ξεχάσουμε: σ’αυτό που συμβαίνει στον τομέα της εικονογραφίας στις μέρες μας, την αρχή έβαλε η Μαρία Νικολάεβνα. Το καλοκαίρι του περασμένου έτους στο Μουσείο του Ρουμπλιώφ πραγματοποιήθηκε μια έκθεσή της, η οποία προκάλεσε μεγάλο ενδιαφέρον, την επισκέφθηκαν πάρα πολλοί σύγχρονοι αγιογράφοι, ιερείς που μελετούσαν τα έργα της Μαρίας Nικολάεβνα με μεγάλη προσοχή και, ενδεχομένως, με μεγάλο όφελος για τον εαυτό τους. 


Η Παναγία εμφανίζεται στον Άγιο Σεργιο του Ραντονέζ (Έργο της μοναχής Ιουλιανίας)



Η Παναγία του Βλαδιμήρου (έργο της μοναχής Ιουλιανίας)

 

- Αν και δεν είχατε προσωπική γνωριμία με την μοναχή Ιουλιανία, μπήκατε στο αγιογραφικό περιβάλλον σε εποχή που άμεσα γειτνίαζε με τα χρόνια ζωής της και το έργο της, μαθαίνατε από τους πιο κοντινούς μαθητές της. Σίγουρα οι μαθητές της - οι δάσκαλοί σας - την θυμούνταν όχι μόνο ως μια δασκάλα και μάστορα της εκκλησιαστικής τέχνης, αλλά και ως ένα ζωντανό άνθρωπο.
 

- Τα πρώτα μου βήματα ως αγιογράφου συνέπεσαν με τον καιρό του εκκλησιασμού μου και πέρασαν κοντά στην πλησιέστερη μαθήτρια της Μαρίας Nικολάεβνα –Ειρήνη Βατάγκινα . Ήταν μια από εκείνες που εργάστηκαν με τη Μαρία Nικολάεβνα, από τα μεταπολεμικά χρόνια, όταν ανέλαβε να αποκαταστήσει τους κατεστραμμένους και προσβλημένους ναούς της Λαύρας της Αγίας Τριάδας και του Αγίου Σεργίου. Η Ειρήνη Βασίλεβνα πάντα με πολύ ζέστη, με πολλή αγάπη μιλούσε για την δασκάλα της ως έναν άνθρωπο που όχι μόνο είχε επιδράσει σ’αυτήν,αλλά και την καθόρισε ως άτομο και ως καλλιτέχνη. Η Ειρήνη Βασίλεβνα μιλούσε για την μοναχή Ιουλιανία ως μια αυστηρή ασκήτρια, αλλά και ως ένα ζωντανό πρόσωπο, το οποίο φερόταν με ευγενική ευαισθησία σε ανθρώπους με διαφορετικά ταλέντα, διαφορετικές παραδόσεις και οργανώσεις.

Μεταξύ άλλων, με μεγάλη προσοχή φερόταν στο έργο του μέλλοντος Αρχιμανδρίτη Ζήνωνα, ο οποίος είχε μόλις αρχίσει την πορεία του στους τοίχους της Λαύρας της Αγίας Αγίας Τριάδας και του Αγίου Σεργίου: «Τι ταλαντούχο παιδί!» Η Μαρία πάντα με πολύ σεβασμό φερόταν σε εκείνους που δεν έμοιαζαν σ αυτήν στο γραφικό χαρακτήρα,στο στυλ. Στη διδασκαλία της έδειχνε τους τρόπους και το σύνολό τους, δεν τους ποιούσε, δεν τους εφεύρισκε αλλά προσπαθούσε να τους αντλήσει από τα βάθη της εκκλησιαστικής παράδοσης. 



Έκθεση αγιογραφίας με εικόνες της μοναχής Ιουλιανίας

 

- Μερικές φορές μπορούμε να ακούσουμε την άποψη ότι η σύγχρονη αγιογραφία δεν είναι δημιούργημα αλλά αντιγραφή αρχαίων δειγμάτων. Είναι δυνατόν να δημιουργεί κάτι ένας αγιογράφος ενώ παραμένει αυστηρός οπαδός των αγιογραφικών κανόνων;
 

- Ναι, μερικές φορές για την Μαρία Nικολάεβνα λένε ότι επαναλάμβανε το έργο του Διονυσίου, αλλά αυτό δεν είναι έτσι. Μάθαινε ως επί το πλείστον από τον Διονύσιο (αν και όχι μόνο απ 'αυτόν), αλλά δημιούργησε το δικό της στυλ και εργάστηκε σ’ αυτό, όπως και κάθε αγιογράφος από τους μαθητές της δημιούργησε το δικό του στυλ. Μετά από όλα, ο καθένας αληθινός καλλιτέχνης έχει το δικό του πρόσωπο. Και, αν εξετάσουμε αυτόν τον ωκεανό των εικόνων και τοιχογραφιών που έχουμε τώρα, τότε σ’αυτά μπορούμε να δούμε και πολλά κοινά στοιχεία, και οπωσδήποτε εκείνο το μοναδικό του κάθε μάστορα. Η Μαρία Νικολάεβνα δεν καλούσε σε απομίμηση του δικού της στυλ αλλά, με μια προσεκτική και ευαίσθητη συμπεριφορά στον εκκλησιαστικό πολιτισμό στο σύνολο του, καλούσε να αντλήσουμε από τις αρχαίες εικόνες τις δυνάμεις για το δικό μας έργο. 

Και:
Ορθόδοξες εικόνες (ενότητα)
Ο Θανάσης Δρίτσας συνομιλεί με τον αγιογράφο Δημήτρη Χατζηαποστόλου

Τετάρτη 23 Οκτωβρίου 2013

ΠΩΣ ΝΑ ΠΕΡΑΣΕΙΣ ΤΗ ΝΥΧΤΑ…

(*) στάρετς: ρωσική λέξη που σημαίνει "γέροντας", δηλ. πνευματικός διδάσκαλος 

Το βράδυ, με το τέλος όλων των έργων της ημέρας, ευχαρίστησε τον Θεό για όλες τις ευεργεσίες πού έλαβες κατά τη διάρκεια της ημέρας, δηλαδή: επειδή παρέμεινες ζωντανός, κι ακόμη για τις πνευματικές και σωματικές σου δυνάμεις, για την υγεία σου, για την τροφή, το ποτό, για όλους τους ψυχοσωτήριους λογισμούς, για όλες τις άγιες επιθυμίες, για το γήινο και το ουράνιο φως, για τη βοήθεια και προστασία Του, δηλαδή για κάθε ευεργεσία Του.
 
Ύστερα απασχόλησε την καρδιά σου με τούς ακόλουθους πνευματικούς λογισμούς: "Να που εγώ για μια ακόμη μέρα ήρθα πιο κοντά στο θάνατο ["Ν": δηλ. έφυγε άλλη μια μέρα της ζωής μου (δες "μνήμη θανάτου")]. Τί θα συμβεί, αν θελήσει ο Κύριος να με βάλει αύτη τη νύχτα μπροστά στο Δίκαιο Κριτήριό Του; Θα αντέξω; Το πρωί έβαλα σκοπό να περάσω όλη την ημέρα με αγιότητα. Πώς την πέρασα; Μήπως παρόργισα [=εξόργισα] τον Κύριο με κάτι;"
Μετά απ’ αυτές τις ερωτήσεις:
 
α) Προσευχήσου μέσα στην καρδιά σου στο Πανάγιο Πνεύμα για να φωτίσει το νου σου και με ακρίβεια ως και τη μικρότερη λεπτομέρεια θυμήσου: Πώς έζησες τη μέρα πού πέρασε, πώς σηκώθηκες το πρωί, πώς ετοιμάσθηκες, πώς έκαμες την πρωινή προσευχή σου, πώς πέρασες κατά τη διάρκεια των πρωινών σου ασχολιών σύμφωνα με τη θέση σου, πώς συμπεριφέρθηκες κατά το φαγητό και την ανάπαυση, πώς στην σχέση σου με τούς οικείους σου, τούς γείτονές σου, με τούς ξένους, ειδικά σε περιστάσεις επικίνδυνες για σένα. Μήπως υπέκυψες στην αμαρτία; Μήπως χαλάρωσε η διάθεσή σου να αποφεύγεις την αμαρτία; Πώς φέρθηκες όταν σου συμπεριφέρθηκαν με αγένεια, όταν δεν σε άκουσαν ή γέλασαν εις βάρος σου;

β) Προσευχήσου, ώστε το Άγιο Πνεύμα να σε οδηγήσει να θυμηθείς: Τί σκέφτηκες τη σημερινή ημέρας, τί είπες, τί έκανες- Πώς προσπάθησες ή δεν προσπάθησες να φυλάξεις την αγία απόφαση πού είχες πάρει το πρωί να απομακρυνθείς απόφαση την αμαρτία· τί ιδιαιτέρως σε τραβούσε ή τί σε παρέσυρε στην αμαρτία· τί τρόπο επιχείρησες να χρησιμοποιήσεις εναντίον της αμαρτίας ή εναντίον των εμποδίων να εκπληρώσεις το θέλημα του Θεού και γιατί ό τρόπος αυτός φάνηκε ανεπαρκής.
 
γ) Προσευχήσου, ώστε το Άγιο Πνεύμα να σε οδηγήσει να θυμηθείς σε τί και γιατί αμάρτησες, τί και γιατί δεν το έκανες· μήπως αμάρτησες τρέφοντας τον εαυτό σου με κακούς λογισμούς και επιθυμίες· μήπως αμάρτησες παραλείποντας να κάνεις κάτι καλό ή πρέπον μήπως αμάρτησες εναντίον της πρώτης, της δεύτερης ή της τρίτης εντολής κ.λπ., μήπως είχες συμμετοχή σε ξένες αμαρτίες κ.λπ.
 
Κλικ εδώ
δ) Ενθυμούμενος πώς πέρασες τη μέρα σου, θα βρεις στον εαυτό σου και καλά και κακά. Όλα τα καλά να τα επιγράφεις στον Θεό και τα κακά στον εαυτό σου. Πάρε εκ νέου στερεά απόφαση να εναντιωθείς στην αμαρτία, ιδιαιτέρως την πιο προσφιλή σου αμαρτία. Επινόησε τα πιο δυνατά μέσα και τούς τρόπους για να λυτρωθείς απ’ αυτήν. Αλλά ταυτόχρονα προσευχήσου και παρακάλεσε τον Κύριο και Θεό να σου αποκαλύψει ελπίδα και τρόπους πού θα ενισχύσουν ιδιαίτερα την αγαθή σου προαίρεση, ώστε να είσαι έτοιμος να πεθάνεις παρά να ξανακάνεις τις προηγούμενες αμαρτίες σου και να προσβάλεις εκ νέου τον Θεό.

Πηγαίνοντας για ύπνο, κάνε τη βραδινή σου προσευχή ή απόφαση τα εκκλησιαστικά βιβλία ή με δικά σου λόγια, αλλά πρόσεξε, ώστε οι προσευχές σου να είναι οπωσδήποτε άγιες και συνετές:
 
α) Πριν απ’ όλα ευχαρίστησε τον Θεό για όλες τις ευεργεσίες που έδειξε σε σένα και σ’ όλους τούς ανθρώπους· για τη λύτρωση που μας προσέφερε, για την αγία πίστη μας, για τα άγια Μυστήρια και για την αγία διδασκαλία πού μας έδωσε προς σωτηρία.
 
β) Προσευχήσου, ώστε ο Κύριος να σου συγχωρήσει όλες τις αμαρτίες και να μην επιτρέψει σε σένα να πεθάνεις μέσα στις αμαρτίες σου.
 
γ) Προσευχήσου, ώστε να σε λυτρώσει ο Θεός απόφαση τους πειρασμούς του εχθρού κατά τον ύπνο και τη νύχτα και να σου στείλει το φύλακα Άγγελό σου να φυλάξει την ψυχή και το σώμα σου από κάθε κακό.
 
δ) Προσευχήσου, ώστε ο Κύριος να ευλογήσει όλους τους κοντινούς σου ανθρώπους: τούς γονείς, τούς αδελφούς σου, τις αδελφές σου, τούς συγγενείς σου, τούς γνωστούς, τούς ευεργέτες σου, τούς προϊσταμένους σου
Προσευχήσου και για τους εχθρούς σου.

ε) Προσευχήσου, ώστε Εκείνος να βοηθήσει τούς φτωχούς, τούς θλιμμένους, τούς οδοιπορούντες, τούς ασθενείς, τούς βασανισμένους, να παρηγορήσει τούς δυστυχισμένους, να προστατεύσει τα ορφανά, να δώσει ελπίδα στους ψυχορραγούντες, να ευλογήσει όλα τα παιδιά, να κατευθύνει στο καλό όλους τούς νέους, να ενισχύσει στην αγία ζωή τούς ενήλικες και όλους τούς γέροντες, να τούς κάνει υπόδειγμα αγίας ζωής, να οδηγήσει όλους τούς αμαρτωλούς σε μετάνοια, να αφανίσει το σκοτάδι μέσα στο όποιο ζουν οι ειδωλολάτρες, οι άπιστοι, οι αιρετικοί, οι σχισματικοί· να τούς φωτίσει διά του Φωτός Του· όλους να οδηγήσει στην γνώση της Αληθείας Του· όλους να κατευθύνει στην αληθή οδό της σωτηρίας και να τούς σώσει.
 
Τέλος, παράδωσε τον εαυτό σου στον Κύριο και Θεό σου τελείως. Σημείωσε τον εαυτό σου με το σημείο του Σταυρού, ξάπλωσε στο κρεβάτι και κοιμήσου, ενθυμούμενος το θάνατο και την Κρίση του Θεού. Προσπάθησε να κοιμηθείς με καλούς λογισμούς. Διάβασε κάποιο πνευματικό βιβλίο ή το βίο του Αγίου που γιορτάζει αύριο.
 
Προσπάθησε να κοιμηθείς αφοσιωμένος στον Θεό. Τότε, ότι κι αν σου συμβεί κατά τον ύπνο, τίποτε μη φοβηθείς. Κοιμήσου σαν να είσαι στα χέρια του Θεού. Τότε ο ίδιος ο Κύριος θα σε προσέχει και θα σε φυλάει. Τότε τίποτε κακό δεν θα πλησιάσει το σώμα σου, η ψυχή σου δεν θα κινδυνεύσει, γιατί θα είναι κοντά στον Θεό.
 
Σε περίπτωση αϋπνίας, όταν για πολλή ώρα δεν μπορείς να κοιμηθείς, πάλι προσευχήσου. Συλλογίσου τα κρίματα του Θεού και την ανθρώπινη ματαιότητα και πάρε απ’ αυτά ωφέλιμα μαθήματα για τη ζωή σου. Προσευχήσου με την εσωτερική, καρδιακή προσευχή: «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν με τον άμαρτωλόν». Αν έρθουν στο νου και την καρδιά κακοί λογισμοί, σήκω και κάνε μετάνοιες με τον Πεντηκοστό Ψαλμό: «Ελέησόν με, ο Θεός», μέχρι να κουρασθείς. Αν προσευχηθείς με την καρδιά σου, γρήγορα θα σε πάρει ο ύπνος. Αλλά κι αν δεν κοιμηθείς, θα λάβεις πνευματική ωφέλεια.
 
Να πώς οι καλοί άνθρωποι περνούν τη ζωή τους, θεάρεστα και άγια. Έδώ δείξαμε τον τρόπο να περάσεις με αγιότητα μόνο για μια μέρα. Έτσι να περάσεις και τη δεύτερη και την τρίτη και όλες τις ήμερες της ζωής σου. Πάντοτε να έχεις μπροστά στα μάτια σου αυτόν τον οδηγό και σύμφωνα μ’ αυτόν να ρυθμίζεις τη ζωή σου. Αν έτσι ενεργείς, τότε θα γίνεις στο τέλος τέλειος, αληθινός χριστιανός και θα λάβεις το στέφανο αντάξιας δόξας. Στην αρχή αυτόν το έργο φαίνεται δύσκολο, αλλά εσύ να λάβεις όλα τα μέτρα για να νικήσεις αυτόν τον πειρασμό, ώστε αυτόν το σπουδαίο και απαραίτητο για σένα έργο να γίνει εύκολο.

Θυμήσου ότι η οκνηρία είναι η μητέρα όλων των ελαττωμάτων και ακολούθως της καταστροφής, αλλά ο κόπος, η ζωντάνια και η επαγρύπνηση είναι οι απαραίτητο όροι της αρετής και ακολούθως της σωτηρίας. Και στον κόσμο ο άνθρωπος χωρίς κανόνες θεωρείται άχρηστος. Πολύ περισσότερο ο χριστιανός δεν είναι δυνατόν να ζήσει χωρίς κανόνες, όπως τύχει. Αυτοί οι κανόνες χωρίς αμφιβολία, με βεβαιότητα θα σε οδηγήσουν μέχρι την εκπλήρωση του σκοπού σου.


Και:

Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2013

Μουσουλμανισμός & Δυτικός Χριστιανισμός


Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου
Το ίδιο αγγλικά

Τον τελευταίο καιρό παρατηρούμε μια προσέγγιση μεταξύ του δυτικού κόσμου και του Μουσουλμανισμού - Ισλαμισμού. Οι Μουσουλμάνοι επεκτείνονται στις δυτικές κοινωνίες, δημιουργούν κοινότητες, κτίζουν Τζαμιά σε περίοπτα μέρη. Εκτός από την Ευρώπη παρατήρησα μια τέτοια έξαρση στο Βανκούβερ του Καναδά. Η κίνηση των δυτικών Χριστιανών προς τον Μουσουλμανισμό φαίνεται αφ’ ενός μεν στην μελέτη του Κορανίου, και γι’ αυτό γίνονται συνέδρια, διαλέξεις κλπ., αφ’ ετέρου δε στην προσέγγιση των δυτικών χριστιανικών Κρατών με Κράτη όπου κυριαρχεί ο Μουσουλμανισμός. Βέβαια, παράλληλα επικρατεί και ένας φόβος των δυτικών ανθρώπων για την επέκταση του Μουσουλμανισμού.

Βλέπουμε έντονα σήμερα μια συνεργασία μεταξύ των δυτικών Κυβερνήσεων και των μουσουλμανικών Κρατών, αλλά ταυτόχρονα και μια παραθεώρηση των ορθοδόξων λαών. Παράδειγμα εκφραστικότατο είναι ό,τι γίνεται σήμερα στον χώρο των Βαλκανίων. Πιστεύω απόλυτα, και αυτό μπορώ να το υποστηρίξω με στοιχεία, ότι αυτό δεν είναι απλώς μια διπλωματική κίνηση μέσα στην διεθνή σκακιέρα που έχει να κάνη απλώς με πολιτικοοικονομικά συμφέροντα, αλλά είναι μια κίνηση που έχει σχέση με την όλη νοοτροπία του δυτικού ανθρώπου.

Έχει παρατηρηθή πολύ σωστά ότι η ιστορία πρέπει να μελετάται σε συνδυασμό με την θεολογία, όπως και το αντίστροφο. Είναι γεγονός ότι οι ιστορικές επιλογές δημιούργησαν και αλλοιώσεις στον δυτικό χώρο, όπως επίσης και η θεολογική αλλοίωση είχε συνέπεια στην δημιουργία ιστορικών ιδεολογικοπολιτικών δεδομένων. Δηλαδή, όλα τα ιδεολογικοπολιτικά συστήματα και ρεύματα που δημιουργήθηκαν στην Δύση, όπως ο Καπιταλισμός, ο Μαρξισμός, ο αγνωστικισμός, η αθεΐα, ο διαφωτισμός, ο μηδενισμός κλπ. προήλθαν από αντίδραση σε μια θεολογία που είχε απομακρυνθή από τα γνήσια θεολογικά πλαίσια της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Μέσα από το πρίσμα αυτό πρέπει να δούμε την προσέγγιση μεταξύ του δυτικού Χριστιανισμού και του Μουσουλμανισμού. Είμαι απόλυτα βέβαιος, έστω κι αν εκ πρώτης όψεως φαίνεται παράδοξο, ότι ο δυτικός Χριστιανισμός (Παπισμός και Προτεσταντισμός) θεολογικά συγγενεύουν περισσότερο με τον Μουσουλμανισμό, παρά με την Ορθοδοξία. Ήδη στην Δύση κυριαρχεί η άποψη του Προτεστάντου θεολόγου Harnack ότι η Ορθοδοξία είναι η ειδωλολατρική θεώρηση του Χριστιανισμού. Έτσι, στην όλη θεολογία και τον τρόπο ζωής, οι δυτικοί καταλαβαίνουν καλύτερα τους Μουσουλμάνους παρά τους Ορθοδόξους.

* * *

Δεν έχω βέβαια την δυνατότητα να αναπτύξω εδώ αυτήν την θεμελιώδη, κατά την γνώμη μου, πλευρά του θέματος αυτού, αλλά απλώς να υπογραμμίσω μερικά σημεία, κατά τρόπο τηλεγραφικό.

Στον Μουσουλμανισμό γίνεται λόγος για την μοναδικότητα του Θεού, και φυσικά για την ουσία Του, όπως αναπτύχθηκε στον μεταγενέστερο σουφισμό, με την ταυτόχρονη υποτίμηση του Χριστού, γι’ αυτό και δεν μπορεί να αναπτυχθή η αγάπη μεταξύ Θεού και ανθρώπων. Αυτή η θεολογική θέση γίνεται αντιληπτή από τους δυτικούς Χριστιανούς, αφού και αυτοί μιλούν για την καθαρά ενέργεια του Θεού, για την ουσία Του, και όχι βέβαια για το πρόσωπο, με την έννοια και την σημασία που έχουν αναπτύξει οι Πατέρες του Δ’ αιώνος, οι οποίοι ταύτισαν το πρόσωπο με την υπόσταση. Στην Δύση επικρατεί μια ουσιοκρατία, αλλά και όπου γίνεται λόγος για πρόσωπο εννοείται ανυπόστατα, είναι ένας απλός περσοναλισμός. Έτσι, η οντολογία του προσώπου και οι διαπροσωπικές - υποστατικές σχέσεις είναι ακατανόητες από τους δυτικούς Χριστιανούς.

Έπειτα, το Κοράνιο διακρίνεται για τον ανθρωποκεντρισμό του και τον ρεαλιστικό και κοινωνικοπολιτικό του χαρακτήρα. Αργότερα, όμως, όταν στον Μουσουλμανισμό αναπτύχθηκε ο σουφισμός, δημιουργήθηκε ένας μυστικισμός που έχει σχέση με τον νεοπλατωνισμό. Οι δυτικοί διακρίνονται από την ίδια νοοτροπία, αφού έχουν κοινωνικοποιήσει το Ευαγγέλιο, το έχουν αποδεσμεύσει από τον οντολογικό του χαρκτήρα, και ακόμη κάνουν λόγο για μυστικισμό ανατολικού τύπου. Η ελληνορθόδοξη παράδοση επιμένει στην αντιμετώπιση των οντολογικών προβλημάτων, και, χωρίς να αλλοιώνη την θεολογία, τον λόγο περί Θεού, βλέπει τα κοινωνικά φαινόμενα μέσα από γνήσια θεολογικά πλαίσια και έτσι δεν εκκοσμικεύει το μήνυμα της Αποκαλύψεως.

Επίσης, ο Μουσουλμανισμός επαγγέλλεται μια εγκοσμιοκρατική ευδαιμονία, την ικανοποίηση όλων των επιθυμιών και των αισθήσεων των πιστών, αλλά και μια ψυχική ευδαιμονία, μετά τον θάνατο, για τους πιστούς του Αλλάχ. Οι δυτικοί Χριστιανοί αντιλαμβάνονται καλύτερα αυτόν τον τύπο της ευδαιμονίας, παρά την ασκητική ζωή, την οποία έχει η Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία ασκητική αποβλέπει στην υπέρβαση της ευδαιμονίας.

Την ίδια σχέση παρατηρούμε και σε άλλα θέματα, όπως στο θέμα των πηγών της Πίστεως. Για τον Μουσουλμάνο το Κοράνιο ταυτίζεται με την αποκάλυψη του Θεού, η δε λύτρωση του πιστού εξαρτάται από το βιβλίο αυτό και την ανάγνωσή του. Αυτήν την νοοτροπία συναντούμε και στους δυτικούς Χριστιανούς, κατά τους οποίους η Αγία Γραφή είναι ο λόγος του Θεού και η μοναδική πηγή της πίστεως, γι’ αυτό οι δυτικοί αντιλαμβάνονται καλύτερα την μουσουλμανική αντίληψη για την Αποκάλυψη και όχι την ορθόδοξη, κατά την οποία το Ευαγγέλιο δεν είναι η Αποκάλυψη, αλλά λόγος περί της Αποκαλύψεως. Επίσης, την σχέση μεταξύ δυτικών Χριστιανών και Μουσουλμάνων την βλέπουμε στο θέμα του πολέμου, της Θεοκρατίας κλπ., τα οποία δεν μπορούμε να θίξουμε εδώ ούτε και τηλεγραφικά.

* * *

Επαναλαμβάνω ότι την σχέση μεταξύ των Κρατών, των πολιτισμικών παραδόσεων και των Θρησκειών δεν πρέπει να την δούμε μόνον μέσα από πολιτικές σκοπιμότητες, αλλά μέσα από θεολογικά πλαίσια. Γι’ αυτό σήμερα στην Ελλάδα πρέπει να δώσουμε μεγάλη προσοχή στην ιδιαιτερότητα της Ορθοδόξου Παραδόσεως, και μάλιστα στην γνήσια έκφρασή της, και με αυτήν να θωρακίσουμε το Έθνος μας. Είναι αυτή που συνιστά την αρχοντιά μας, αλλά και αυτή που δεν μπορούνε να αντιληφθούν τόσο οι δυτικοί Χριστιανοί όσο και οι Μουσουλμάνοι και, συνεπώς, χαρακτηρίζει στην αυτοσυνειδησία μας.

Και:
 
 

Commonalities Between Islam and Western Christianity

ΤΟ ΙΔΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
 
The historical context of this article was 1998 and before 9/11, when certain Western nations supported the Muslims in Kosovo to strike the Orthodox in Serbia. There is much written here that can still apply in our contemporary situations, which is why I submit it for study.

of Nafpaktos and Agiou Vlasiou

Lately we see a rapprochement between the Western world and Islam. Muslims are expanding in Western societies, creating communities and building mosques in prominent places. Apart from Europe I noticed such an upsurge in Vancouver, Canada. The movement of Western Christians appears first in the study of the Koran, and so there are conferences, lectures, etc. On the other hand, there is also an approach of Western Christian nations with nations ruled by Islam. Of course, there is also a fear of Western people over the expansion of Islam.

We also see today a strong collaboration of Western governments and Muslim nations, but at the same time a disregard for Orthodox peoples. A most expressive example is what is happening today in the Balkans. I firmly believe, and I can support it with evidence, that this is not only a diplomatic move on the international chessboard that simply has to do with political interests, but it is a move that has to do with the whole mentality of Western man.

It has been rightly observed that history could be read in conjunction with theology, and vice versa. It is a fact that historical choices created and changed the western world, just as theological alterations created ideological-historical data. That is, all the ideological and political systems and patterns created in the West, such as capitalism, Marxism, agnosticism, atheism, enlightenment, nihilism, etc. came from a reaction to a theology that was removed from the original theological context of the Orthodox Church.

Through this prism we must see the approach between Western Christianity and Islam. I'm pretty certain, even if at first sight it seems paradoxical, that Western Christianity (Roman Catholicism and Protestantism) is theologically more akin to Islam than to Orthodoxy. In the West there dominates the view of the Protestant theologian Harnack that Orthodoxy is the pagan view of Christianity. So in the entire theology and lifestyle, Westerners understand Muslims better than the Orthodox.

* * *

Of course I do not have here the opportunity to further develop this foundational, in my opinion, part of the issue, but simply to highlight a few points telegraphically.

Islam speaks of the oneness of God, and of course His essence, as it developed later in Sufism, while there is a simultaneous devaluation of Christ, which is why love cannot develop between God and man. This theological position can be perceived by Western Christians, because they talk about the pure energy of God, His essence, and not of the person with the meaning and importance developed by the Fathers of the fourth century, who identified the person with the substance (hypostasis). Essentialism remains in the West, but when the person is spoken about it remains unsubstantial; it is simply a personalism. Thus, the ontology of the person and interpersonal-hypostatic relationships are unintelligible to Western Christians.

The Koran also is distinguished by its anthropocentrism and its realistic and sociopolitical character. Later, however, when Sufism developed in Islam, it created a mysticism associated with Neoplatonism. Westerners are distinguished by the same mentality, having socialized the Gospel they have associated it with an ontological character, but they also speak of an eastern-type mysticism. The Greek Orthodox tradition insists on addressing ontological problems, without altering its theology, what it says about God, and it sees sociological phenomena through genuine theological contexts, and in this way they do not secularize the message of Revelation.

Also, Islam promises a worldly-dominated blissful happiness, the fulfillment of all desires and sensations of the faithful, but also a mental blissful happiness after death for the followers of Allah. Western Christians better understand this blissful happiness, despite the ascetic life of the Orthodox Church which ascetically aims at overcoming blissful happiness.

The same commonalities are observed in other issues, such as the issue and source of Faith. For the Muslim the Koran is the revelation of God, and the redemption of the believer depends on the book and its reading. This mindset is also found among Western Christians, for whom the Bible is the word of God and the only source of faith, which is why Westerners better understand the Muslim perception of Revelation rather than the Orthodox, for whom the Gospel is not a Revelation but words about the Revelation. Also, the commonalities between Western Christians and Muslims can be seen in issues about war, Theocracy, etc. which we cannot expand upon here.

* * *

I repeat that the relationship between Nations and their cultural traditions and religions should not be seen only through political expediency, but through theological contexts. This is why today in Greece we should pay great attention to our Orthodox Tradition and its original expression, which is a shield for our nation. This is what constitutes our nobility, which cannot be perceived by Western Christians and Muslims, and therefore it represents our consciousness.

Source: Ekklesiastiki Paremvasi, "ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ", June 1998. Translated by John Sanidopoulos.

Click: 

Δευτέρα 21 Οκτωβρίου 2013

Ημερίδα για την ελληνικότητα των Πομάκων και αντιδράσεις Τούρκων προπαγανδιστών!

ΑΝΑΒΑΣΕΙΣ
Νίκος Χειλαδάκης, Δημοσιογράφος-Συγγραφέας-Τουρκολόγος

Τα Πομακοχώρια (από εδώ)
Tην μήνι του προέδρου του «Ιδρύματος Αλληλεγγύης Τούρκων Δυτικής Θράκης», προκάλεσε ο σεβασμιότατος Πειραιώς κ. Σεραφείμ (Pire Mitropolit), ο οποίος προ ημερών διοργάνωσε στην μητρόπολη του ημερίδα με θέμα τους Πομάκους της δυτικής Θράκης, παρουσία και του υφυπουργού Εξωτερικών κ. Γεροντόπουλου.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Yeni Şafak (19/10), δριμεία επίθεση κατά του μητροπολίτη Πειραιώς αλλά και κατά του υφυπουργού Εξωτερικών κ. Γεροντόπουλου, εξαπέλυσε ο πρόεδρος του «Ιδρύματος Αλληλεγγύης Τούρκων Δυτικής Θράκης» Taner Mustafaoğlu, εξ αιτίας της πρόσφατης ημερίδας που έγινε για την ανάδειξη τη πολιτιστικής και εθνολογικής ταυτότητας των Πομάκων της Δυτικής Θράκης, ένα αρχαίο ελληνογενές φύλο της περιοχής, και την διαφοροποίηση τους από τους τουρκογενείς της μειονότητας.
Ο Taner Mustafaoğlu ανέφερε με προκλητικό τρόπο ότι η ημερίδα αυτή απέβλεπε στο να δημιουργήσει διασπαστικές τάσεις μέσα στους κόλπους  της «τουρκικής», όπως την χαρακτήρισε, μειονότητας της δυτικής Θράκης, η οποία, όπως υποστήριξε, είναι άρρηκτα συνδεμένη με την «μητέρα πατρίδα», την Τουρκία. 


Στο ίδιο δημοσίευμα ο πρόεδρος του «Ιδρύματος Αλληλεγγύης Τούρκων Δυτικής Θράκης», που είναι το πιο ανθελληνικό ίδρυμα των Τούρκων στην περιοχή, προχώρησε ακόμα περισσότερο στην έντονη κριτική του κατά της ημερίδας της Μητρόπολης Πειραιώς, ισχυριζόμενος πως με αυτές τις κινήσεις προσβάλλεται η συνείδηση της μειονότητας που είναι ενωμένη με την τουρκική εθνική συνείδηση και προεξόφλησε ότι τέτοιες ενέργειες δεν θα βρουν καμία ανταπόκριση από τον λαό της «τουρκικής μειονότητας» της δυτικής Θράκης.

Κατηγόρησε με  έντονο τρόπο και τον πρόεδρο του «Ινστιτούτου Πομάκων», κ. Ibrahim Kenar, ότι αναπτύσσει αντιτουρκική προπαγάνδα και ισχυρίστηκε ότι τέτοιες ενέργειες έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τα αισθήματα των Πομάκων που κατοικούν σήμερα στην Τουρκία.  Απέρριψε δε με κατηγορηματικό τρόπο όλες τις θεωρίες περί μη τουρκικής καταγωγής των Πομάκων, τονίζοντας ότι όλα αυτά εντάσσονται στην «καταπιεστική» προπαγάνδα που έχει αναπτύξει τελευταία το ελληνικό κράτος κατά της «τουρκικής» μειονότητας της δυτικής Θράκης. Να σημειώσουμε ότι οι Τούρκοι υποστηρίζουν ότι οι Πομάκοι ένιαι τουρκικής καταγωγής από τα τουρκικά φύλα των Ούζων και Πετσενέγκων, χωρίς όμως να μπορούν να το αποδείξουν ιστορικά και να εξηγήσουν ότι ποτέ στην ιστορία του δεν μιλούσαν κάποια τουρκική διάλεκτο.

 
Ο Πειραιώς π. Σεραφείμ
Στα «πυρά» του ανεκδιήγητου Taner Mustafaoğlu βρέθηκαν κι οι άλλοι ομιλητές της ημερίδας της Μητρόπολης Πειραιώς για την δυτική Θράκη, όπως ο πρόεδρος της «Ένωσης Σμυρναίων» στρατηγός Τσίρκας Ευάγγελος, ο πρόεδρος του «Ιδρύματος Αλεξανδροπουλιτών» ναύαρχος κ. Παρασκευόπουλος και η καθηγήτρια κ. Ελένη Χόρτη, η οποία παρουσίασε ειδική μελέτη για τους Πομάκους σαν ένα χαμένο ιστορικό φύλο της δυτικής Θράκης. Εκτός όλων αυτών, ο πρόεδρος του «Ιδρύματος Αλληλεγγύης Τούρκων Δυτικής Θράκης»  κατέκρινε και την κίνηση των αθιγγάνων της δυτικής Θράκης, οι οποίοι, σύμφωνα με τον Mustafaoğlu, έχουν το θράσος να διεκδικήσουν ξεχωριστό μουσουλμανικό τέμενος αποκλειστικά για δική τους χρήση.
 

Με όλα αυτά φαίνεται πως για άλλη μια φορά η τουρκική προκλητικότητα που εκδηλώνεται με κάθε μέσο στην Δυτική Θράκη, εντάσσεται στην προσπάθεια της Τουρκίας να «κοσυφοπεδοποίησει» την περιοχή και να αναβιώσει την λεγόμενη «Τουρκική Δημοκρατία της Δυτικής Θράκης». Για τον λόγο αυτό κινήσεις όπως αυτή του θαρραλέου Σεβασμιότατου Πειραιώς κ. Σεραφείμ, γίνονται στόχος έντονων τουρκικών αντιδράσεων. Ευχή μας και άλλοι μητροπολίτες να μιμηθούν το παράδειγμα του εν λόγω Δεσπότη, που τιμά με κάθε τρόπο το ιερό του ράσο.

Πομακοπούλες στην παρέλαση (από εδώ)

Σκέψεις του ιστολογίου μας: Δυστυχώς, βλέπουμε το κράτος να ολιγωρεί, χρόνια τώρα, παρά την παρουσία του υφυπουργού Εξωτερικών στην Ημερίδα. Κανείς δε βάζει φρένο στην τουρκική προπαγάνδα, που εξόφθαλμα πλέον τουρκοποιεί τη Θράκη...
Αναρωτιέμαι επίσης τι αντίκτυπο θα είχαν στο μουσουλμανικό πληθυσμό (κατά κανόνα απογόνους εξισλαμισμένων Ρωμιών) μερικοί άγιοι ορθόδοξοι κληρικοί και μοναχοί εκεί. Ίσως να υπάρχουν και να προσφέρουν πολλά, δεν το ξέρω. Ο Θεός το ξέρει. Τώρα μιλάω για τη σωτηρία των ανθρώπων στην αιωνιότητα και όχι για πολιτική, αν με αντιλαμβάνεστε. Ο Χριστός βοηθός...

Διαβάστε:
"Πομάκοι: Πόσο Έλληνες και χριστιανοί μπορεί να είναι;" (μέρος Α΄, μέρος Β΄). 
Θύματα της Άγκυρας οι Πομάκοι της Θράκης